ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › De fide ad Gratianum Augustum libri quinque

Liber V, Caput X 第V巻 第X章

Ambrose of Milan · De fide ad Gratianum Augustum libri quinque · PL 16, 673B · 25 sectiones

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.1

1

Arianos ad gentiles palam transire, dum objiciunt illa verba: Qui in me credit, non in me credit, etc. Verus loci sensus explicatur, et ne credatur Dominus nostram in ipsum fidem prohibuisse, alias ut Deus, alias ut homo locutus ostenditur.

PL 16, 673B

アレイオス派は、「私を信じる者は、私を信じるのではない」などの言葉を持ち出すとき、公然と異邦人の側へ移っている。この箇所の真の意味が説明され、主が自分への信仰を我々に禁じたと信じられないように、主があるときは神として、あるときは人として語ったことが示される。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.2

2

Mox variis ejusdem fidei effectibus prolatis in medium, alios quoque nonnullos locos eodem modo sumendos probat.

PL 16, 673B

次いで、同じ信仰のさまざまな働きを持ち出してから、同じ仕方で解すべき別のいくつかの箇所も証明する。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.3

3

119. Ad extremum ut christianos se non esse manifestent, negant in Christum esse credendum, dicentes scriptum esse: Qui in me credit, non credit in me, sed in eum qui me misit (Joan. XII, 44) . Hanc ego exspectabam confessionem, quid me quibusdam ambagibus ludebatis?

PL 16, 673C

119. 最後に、自分たちがキリスト教徒でないことを明らかにするために、彼らはキリストを信じてはならないと言い、「私を信じる者は、私を信じるのではなく、私を遣わした者を信じる」と書かれていると言う(ヨハネ12:44)。私はこの告白を待っていたのだ。なぜ諸君は、あれこれの回り道で私をもてあそんでいたのか。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.4

4

Sciebam mihi adversum gentiles esse contentionem: sed illi convertuntur, vos non convertimini. Illi si credant, salvum est sacramentum: vos perdidistis acceptum; et nec coeptum fortasse, sed fictum.

PL 16, 673C

私は、自分の争う相手は異邦人であると知っていた。しかし彼らは回心するが、諸君は回心しない。彼らが信じるなら、秘跡は無事である。諸君は受けたものを失った。それも、おそらく始められてさえおらず、作り事だったのである。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.5

5

120. Scriptum est, inquiunt: Qui in me credit, non in me credit, sed in eum qui me misit. Sed videte quid sequatur, et videte sic quemadmodum se Dei Filius vult videri; sequitur enim: Et qui videt me, videt eum qui me misit (Joan. XII, 45) , hoc est, quia Pater videtur in Filio.

PL 16, 673C

120. 彼らは言う。「私を信じる者は、私を信じるのではなく、私を遣わした者を信じる」と書かれている、と。しかし、何が続くかを見よ。そして、神の子が自らをどう見せようとしているかを、そのように見よ。続いてこうあるからである。「私を見る者は、私を遣わした者を見る」(ヨハネ12:45)。すなわち、父が子において見られるということである。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.6

6

Exposuit igitur id quod ante praemisit, quia ille credit in Filium, qui confitetur et Patrem. Nam qui Filium nescit, nec Patrem novit; omnis enim qui negat Filium, nec Patrem habet: qui confitetur Filium, et Filium, et Patrem habet.

PL 16, 673D

それゆえ彼は、先に述べたことを説明したのである。すなわち、父をも告白する者こそ、子を信じるのである。子を知らない者は、父も知らない。子を否むすべての者は、父を持たない。子を告白する者は、子をも父をも持つ。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.7

7

121. Quid est ergo: Non credit in me? Non in id quod corporaliter cernitis, non in hominem tantummodo, quem videtis: non enim in hominem tantummodo credendum asseruit, sed ut credas quia Jesus Christus ipse est Dei Filius et homo.

PL 16, 673D

121. では、「私を信じるのではない」とは何か。諸君が体の目で見るものを、諸君が見ているただの人だけを、信じるのではない、ということである。実際、彼は、ただの人だけを信じるべきだと主張したのではなく、イエス・キリスト自身が神の子であり人であると、あなたが信じるようにと言ったのである。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.8

8

Propter quod et utrumque ait: A meipso non veni (Joan. VII, 28); et alibi: Ego sum principium quod et loquor vobis (Joan. VIII, 25) .

PL 16, 673D

そのゆえに、彼は両方のことを言った。「私は自分からは来なかった」(ヨハネ7:28)。また別の箇所では、「私は、私が汝らにも話している始まりである」(ヨハネ8:25)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.9

9

Quasi homo, a se non venit: quasi Dei Filius non ex homine principium habet: sed sum, inquit, ipse principium quod et loquor vobis (Joan. XII, 46) : neque humana, sed divina sunt, quae locutus sum.

PL 16, 674A

人としては、彼は自分からは来なかった。神の子としては、人から始まりを得ているのではない。むしろ彼は言う。「私は、私が汝らに話している始まりそのものである」(ヨハネ12:46)〔刷りの引照は 12:46。句は上のヨハネ8:25〕。私が語ったことは人間のものではなく、神のものである。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.10

10

122. Neque enim fas est credere quod negaverit in se esse credundum, cum ipse dixerit: Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat (Joan. III, 16) ; et alibi: Haec est enim voluntas Patris mei qui me misit, ut omnis qui videt Filium et credit in eum, habeat vitam aeternam (Joan VI, 40) ; et alibi: Creditis in Deum, et in me credite (Joan. XIV, 1) .

PL 16, 674A

122. 実際、彼自身が「私を信じる者がみな闇にとどまらないために」(ヨハネ3:16)〔刷りの引照は 3:16。句はヨハネ12:46〕、また別の箇所では、「私を遣わした私の父の意志とは、子を見て子を信じる者がみな、永遠の生命を持つことである」(ヨハネ6:40)、さらに別の箇所では、「汝らは神を信じている。私をも信じよ」(ヨハネ14:1)と言ったのだから、自分を信じるべきではない〔底本は credundum。credendum と読む〕と彼が否定したと信じることは許されない。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.11

11

123. Nemo ergo Filium sine Patre accipiat, quia Filium legimus. Habet Patrem Filius, sed non temporalem, non ex passione, non ex conceptione, non ex gratia. Generationem legi, non legi conceptionem.

PL 16, 674A

123. だから誰も、子を読んだからといって、父なしに子を受け入れてはならない。子は父を持つが、それは時間の中の父ではなく、情念によるのでも、受胎によるのでも、恩寵によるのでもない。私は生まれを読んだのであって、受胎を読んだのではない。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.12

12

Et Pater dicit, genui (Psal. II, 7) ; non dicit, creavi: et Filius non creatorem suum Deum secundum aeternitatem divinae generationis, sed Patrem nominat.

PL 16, 674B

また父は「私は生んだ」と言い(詩篇2:7)、「私は造った」とは言わない。そして子も、神的な生まれの永遠性に従って、神を自らの造り主とは呼ばず、父と呼ぶ。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.13

13

124. Se quoque nunc ex persona hominis, nunc in Dei majestate significat: nunc unitatem sibi divinitatis cum Deo Patre vindicans, nunc fragilitatem humanae carnis assumens: nunc doctrinam suam se non habere, nunc voluntatem suam se non quaerere: nunc testimonium suum verum non esse, nunc verum esse significans.

PL 16, 674B

124. 彼は自らについても、あるときは人の人格から、あるときは神の威光において示す。あるときは神なる父との神性の一体性を自分のものとし、あるときは人の肉の脆さを引き受ける。あるときは、自分の教えが自分のものでないと、あるときは、自分の意志を求めないと、あるときは、自分の証しは真実でないと、あるときは、真実であると示す。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.14

14

Nam ipse dixit: Si ego testimonium perhibeo de me ipso, testimonium meum non est verum (Joan. V, 31) . Et ipse in posterioribus ait: Et si ego testimonium perhibeo de me, verum est testimonium meum (Joan. VIII, 14) .

PL 16, 674B

実際、彼自身が言った。「もし私が自分自身について証しするなら、私の証しは真実でない」(ヨハネ5:31)。そして彼自身が後で言う。「たとえ私が自分について証しするとしても、私の証しは真実である」(ヨハネ8:14)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.15

15

125. Quomodo igitur non est verum testimonium tuum, Domine Jesu, cui qui credidit, in cruce licet positus, et inter confessi sceleris supplicia constitutus, merita latronis exuit, praemia innocentis emeruit (Luc. XXIII, 41 et seq.) ?

PL 16, 674C

125. では主イエスよ、どうして汝の証しは真実でないのか。汝を信じた者は、十字架の上に置かれ、自ら認めた罪の刑罰のただ中にありながら、盗人の功績を脱ぎ捨て、無実の者の報いを得た(ルカ23:41以下)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.16

16

126. Deceptus est ergo Paulus, qui ideo recepit oculos, quia credidit, quos amiserat, antequam crederet (Act. IX, 18) ? 127. Erravitne etiam Jesus Nave, qui ducem militiae coelestis agnovit? Sed posteaquam credidit, statim vicit, dignus qui fidei praelio triumpharet.

PL 16, 674C

126. では、パウロは欺かれたのか。信じたゆえに、信じる前に失っていた目を取り戻した者が(使徒言行録9:18)。127. イエス・ナウェ〔ヌンの子ヨシュア〕もまた誤ったのか。彼は天の軍勢の将を認めた。しかし信じたのち、直ちに勝った。信仰の戦いで凱旋するにふさわしい者であった。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.17

17

Denique non aeratas acies in bella produxit, nec ariete, caeterisque tormentorum machinis, sed tubarum septem sacerdotalium sono, murorum hostilium septa deposuit. Ita bellum immane confecit tubae clangor, et infula sacerdotis (Josue VI) .

PL 16, 674C

実に、彼は青銅で武装した戦列を戦いに率いたのではなく、破城槌やその他の攻城機械によったのでもなく、祭司の七つのラッパの響きによって、敵の城壁の囲いを倒した。こうして、ラッパの響きと祭司の頭飾りが、凄まじい戦いを終わらせた(ヨシュア記6章)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.18

18

128. Vidit hoc meretrix, et quae in excidio civitatis remedia desperaret salutis, quia fides vicerat, signa fidei atque vexilla Dominicae passionis attollens, coccum in fenestra ligavit; ut species cruoris mystici quae foret mundum redemptura, vernaret (Josue II) .

PL 16, 674D

128. 遊女はこれを見た。都の滅亡の中で救いの手立てに絶望していた彼女は、信仰が勝ったがゆえに、信仰のしるしと主の受難の旗を掲げ、窓に緋色の糸を結んだ。それは、世界を贖うことになる奥義としての血の姿が、鮮やかに保たれるためである(ヨシュア記2章)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.19

19

Ita foris Jesu nomen fuit praeliantibus ad victoriam, intus species Dominicae passionis periclitantibus ad salutem. Unde quia intellexit Rahab coeleste mysterium, dicit Dominus in psalmo. Memor ero Rahab et Babylonis, scientium me (Psal. LXXXVI, 4) .

PL 16, 674D

こうして、外ではイエスの名〔ヨシュアの名はラテン語で Jesus〕が戦う者たちにとって勝利のためにあり、内では主の受難の姿が危うい者たちにとって救いのためにあった。ラハブが天の奥義を悟ったがゆえに、主は詩篇で言う。「私は、ラハブとバビロンを、私を知る者として思い起こす」(詩篇86:4)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.20

20

129. Quomodo ergo non est verum testimonium tuum, Domine, nisi secundum fragilitatem hominum? Omnis enim homo mendax (Psal. CXV, 2) . 130. Denique ut secundum hominem dixisse se demonstraret, ait: Qui misit me Pater, ipse testimonium perhibet de me (Joan. VIII, 18) .

PL 16, 675A

129. では主よ、人間の脆さに従う場合を除いて、どうして汝の証しは真実でないことがあろうか。実際、「すべての人は偽り者である」(詩篇115:2)。130. 実に、人に従って言ったと示すために、彼は言う。「私を遣わした父が、自ら私について証しする」(ヨハネ8:18)。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.21

21

Verum autem est testimonium secundum divinitatem, sicut ipse ait: Et verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado: vos autem nescitis unde veni, et quo vado. Vos secundum carnem judicatis (Ibid., XIV, 15) .

PL 16, 675A

しかし、証しは神性に従えば真実である。彼自身が言うとおりである。「私の証しは真実である。私はどこから来たか、どこへ行くかを知っているからである。しかし汝らは、私がどこから来たか、どこへ行くかを知らない。汝らは肉に従って裁く」(ヨハネ14:15)〔刷りの引照は 14:15。句はヨハネ8:14–15〕。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.22

22

Non ergo secundum divinitatem, sed secundum hominem judicant, qui putant Christo testificandi scientiam defuisse.

PL 16, 675A

したがって、神性に従ってでなく人に従って裁いているのは、キリストに証しする知識が欠けていたと考える者たちである。

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.23

23

131. Ergo cum audis: Qui credit in me, non credit in me; et: Qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit (Joan. XII, 49) ; didicisti quo id putes esse referendum. Denique mandatum quod esset, ostendit dicens: Pono animam meam, ut iterum sumam illam.

PL 16, 675A

131. それゆえ、あなたが「私を信じる者は、私を信じるのではない」、また「私を遣わした父が、自ら私に命令を与えた」(ヨハネ12:49)と聞くとき、あなたはこれをどこに帰すべきかを学んだはずである。実に、その命令が何であったかを、彼は言って示した。「私は魂を捨てる、再びそれを取るために」

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.24

24

Nemo tollit eam a me, sed ego pono eam a me ipso (Joan. VI, 17 et seq.) . Vides ideo dictum, ut ostenderet liberam sibi ponendae ac resumendae animae potestatem, sicut ipse dixit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam.

PL 16, 675B

「誰も私からそれを奪わない。私が自ら、自分からそれを捨てるのだ」(ヨハネ6:17以下)〔刷りの引照は 6:17。句はヨハネ10:17–18〕。あなたは、彼がこう言ったのは、魂を捨て再び取る権能が自分に自由にあることを示すためだと見る。彼自身が言ったとおり、「私にはそれを捨てる権能があり、再びそれを取る権能がある」

De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 5.10.25

25

Hoc mandatum accepi a Patre meo (Ibid.) . 132. Sive igitur mandatum, sive, ut aliqui Latini codices habent, praeceptum, non utique secundum divinitatem, sed secundum incarnationem datur, ad subeundae victoriam passionis.

PL 16, 675B

「この命令を私は私の父から受けた」(ヨハネ6:17以下)〔刷りの引照(Ibid.)は前節の 6:17 を受ける。句はヨハネ10:18〕。132. それゆえ、それが「命令」であれ、あるいはラテン語の一部の写本にあるように「指示」であれ、与えられるのは、神性に従ってではなく、受肉に従って、受難に耐えるという勝利のためであることは確かである。