De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.1
Christum in persona judicis consideratum Catholici an Ariani melius sibi concilient, inquiritur.
PL 16, 581B裁き手として見たキリストを、公同の信仰の者たちとアレイオス派の者たちのどちらがよりよく自分の味方につけるかを探る。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.2
Objectio propter judicis sessionem ac Patris voces exorta dissolvitur; demonstraturque nullam in Filio nec subjectionem significari, quod sedeat a Patre invitatus: nec praelationem, quod ad ejus dextram sedeat.
PL 16, 581B裁き手の座に着くことと父の声から生じる反論が解かれる。子において、父に招かれて座ることが服従を意味するのでもなく、父の右に座ることが優位を意味するのでもないことが示される。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.3
Denique ex Angelico Trisagio personarum in Deo Trinitatem, ac simul unitatem naturae significari declaratur. 100. Sed si moralibus flecti non queunt, provocemus ad judicem. Ad quem tandem ibimus? Nempe ad eum qui judicium habet. Numquid ad Patrem?
PL 16, 581Bさらに、天使たちの三度の聖なる呼びかけ(トリサギオン)〔ギリシア語で「三度聖なる」〕から、神におけるペルソナの三位一体と、同時に本性の一体性が示されることが明らかにされる。100. だが、彼らが道徳の論で動かされないなら、裁き手に訴えよう。いったい我々は誰のもとへ行くのか。確かに、裁きを持つ者のもとへである。父のもとか。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.4
Sed Pater non judicat quemquam; omne enim judicium dedit Filio (Joan. V, 22) . Dedit utique generando, non largiendo. Vide quam te noluerit Filio suo derogare, ut tibi ipsum judicem daret. 101. Videamus ergo ante judicium quis causam meliorem habeat; ego, an tu.
PL 16, 581Bだが父は誰をも裁かない。実に、あらゆる裁きを子に与えたからである(ヨハネ5:22)。与えたのは、生むことによってであって、施し与えることによってではない。見よ、父は、汝に裁き手として自分の子を与えるために、汝がその子を貶めることをいかに望まなかったか。101. では、裁きの前に、どちらがより良い訴えを持つかを見よう。私か、汝か。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.5
Nempe prudentis actoris est prius conciliare sibi judicem. Hominem honoras, Deum non honoras? Quid ergo conciliat cognitorem, honorificentia, an injuria? Pone me peccasse, quod non est; num offenditur honore suo Christus?
PL 16, 581C確かに、賢明な弁論者はまず裁き手を自分に好意的にするものである。汝は人は敬うのに、神は敬わないのか。では、審理官を好意的にするのは、敬意か、侮辱か。私が罪を犯したとしてみよ——実際はそうではないが——。キリストは自分に向けられた敬意で気分を害するか。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.6
Peccamus omnes: quis ergo veniam promerebitur, qui defert honorificentiam, an qui irrogat contumeliam? 102. Aut si te ratio non movet, species saltem judicii ipsa commoveat. Attolle oculos ad judicem tuos, intuere qui sedeat, cum quo sedeat, ubi sedeat.
PL 16, 581C我々はみな罪を犯す。では、敬意を捧げる者と、侮辱を加える者と、どちらが赦しを得るに値するだろうか。102. あるいは、理が汝を動かさないなら、せめて裁きの様子そのものが汝を動かすがよい。目を上げて、裁き手を見よ。誰が座っているか、誰と共に座っているか、どこに座っているかを見よ。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.7
Sedet Christus ad dexteram Patris. Aut si oculis hoc non potes comprehendere, audi dicentem Prophetam: Dixit Dominus Domino meo, sede ad dexteram meam (Psal. CIX, 1) . Sedet ergo ad dexteram Patris Filius.
PL 16, 581Cキリストは父の右に座っている。もしこれを目で捉えることができないなら、預言者が言うのを聞け。「主は私の主に言った。私の右に座れ」(詩篇109:1)。それゆえ子は父の右に座っている。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.8
Dic nunc qui de saecularibus arbitraris aestimanda divina, num tibi videatur inferior qui ad dexteram sedet? num injuria Patris, quia ad sinistram sedet? Pater honorat, et tu injuriam putas?
PL 16, 581Dさあ言え。神のことを世俗のことで測れると考える汝よ、右に座る者が劣っていると汝には見えるのか。父が左に座っているから、父への侮辱なのか〔子が父の右に座れば、父は子の左に座ることになる、の意と取った〕。父が敬っているのに、汝は侮辱だと考えるのか。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.9
Pater mavult id esse pietatis exemplum, et tu putas praeceptionis imperium? De morte surrexit, et ad dexteram Dei sedet. 103. Sed dixit, inquis, Pater.
PL 16, 581D父は、これが情愛〔pietas。ここでは父と子の間の情愛を言う〕の手本であることをむしろ望むのに、汝はこれを命令による支配だと考えるのか。彼は死から甦り、神の右に座っている。103. だが、汝は言う、「父が言ったのだ」と。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.10
Accipe etiam ubi non dicit Pater, et praedicit Filius: Amodo videbitis Filium hominis sedentem ad dexteram virtutis (Matth. XXVI, 64) . Et hoc de assumptione corporis dicit; huic dicit: Sede ad dexteram meam (Psal. CIX, 1) .
PL 16, 581D父が言っていない箇所で子が予告しているところも受け取れ。「今から後、汝らは、人の子が力の右に座っているのを見るだろう」(マタイ26:64)。これも体を受け取ったことについて言っている。この者に〔父は〕言う。「私の右に座れ」(詩篇109:1)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.11
Nam si de aeterna sede divinitatis inquiris, interrogatus a Pilato si ipse esset rex Judaeorum, ait: In hoc sum natus (Joan. XVIII, 37) .
PL 16, 582A実に、もし汝が神性の永遠の座について問うなら、ユダヤ人の王かどうかをピラトに問われたとき、彼は言った。「私はこのために生まれた」(ヨハネ18:37)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.12
Unde et Apostolus monet hoc esse nobis utile, si Christum non ex praecepto, neque ex gratia, sed quasi dilectissimum Filium ad dexteram Dei sedere credamus.
PL 16, 582Aそれゆえ使徒も、キリストが命令によってでも恩寵によってでもなく、最愛の子として神の右に座っていると我々が信じるなら、それが我々に益になると勧める。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.13
Sic enim habes: Quae sursum sunt, quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens: quae sursum sunt, sapite (Coloss. III, 1, 2) .
PL 16, 582A実に、こうあるからである。「上にあるものを求めよ。そこにはキリストが神の右に座っている。上にあるものを思え」(コロサイ3:1, 2)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.14
Hoc est enim superiora sapere, credere quia Christus ut sedeat, non quasi jussus obsequitur, sed quasi Filius dilectissimus honoratur.
PL 16, 582A実に、上にあるものを思うとは、キリストが座るのは、命じられて従うかのようにではなく、最愛の子として敬われるかのようにだと信じることである。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.15
Propter rationem ergo corporis dicit: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum (Psal. CIX, 1, 2.)
PL 16, 582Aそれゆえ体の理のゆえに、〔父は〕言う。「私の右に座れ、私が汝の敵を汝の足台とするまで」(詩篇109:1, 2)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.16
104. Quod si et hoc ad calumniam trahis, quia Pater dixit: Ponam inimicos tuos; etiam Pater trahit ad Filium, quos Filius suscitet atque vivificet: Nemo enim, inquit, potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, attraxerit eum: et ego resuscitabo eum in novissimo die (Joan. VI, 44) .
PL 16, 582B104. もしこれをも汝が中傷に引きずるなら、すなわち父が「汝の敵を置く」と言ったからという理由で、父もまた、子が甦らせ生かす者たちを子へ引き寄せているのである。彼は言う。「私を遣わした父が引き寄せるのでなければ、誰も私のもとに来ることはできない。私は終わりの日に彼を甦らせる」(ヨハネ6:44)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.17
Et tu Filium Dei pro infirmitate dicis esse subjectum, cui Pater attrahit, quos ille in novissimo die suscitet?
PL 16, 582Bそれでも汝は、父がその者のもとへ人々を引き寄せ、その者が終わりの日にその人々を甦らせる神の子を、弱さのゆえに服従していると言うのか。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.18
Haeccine tibi videtur esse subjectio, in qua regnum Patri paratur, cum Pater ad Filium trahat, et calumniae locus non sit, cum Patri regnum Filius tradat, nec aliquid praeferatur?
PL 16, 582B汝には、これが服従に見えるのか。そこでは父に国が備えられ、父が子へ引き寄せ、中傷の余地もなく、子が父に国を渡し、何も優先されないというのに。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.19
Haec enim documenta pietatis sunt, quod et Pater Filio, et Filius Patri tradat; ita enim sibi tradunt, ut neque ille qui accipit, quasi alienum acquirat: nec qui tradit, amittat.
PL 16, 582B実に、父が子に渡し、子が父に渡すことは、情愛の証である。このように互いに渡し合うので、受け取る者が他人のものを得るかのようにもならず、渡す者が失うこともない。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.20
105. Ad dexteram quoque sedere nulla praelatio est, neque ad sinistram injuria; divinitas enim gradum nescit, nec loco aliquo circumscribitur, nec temporibus definitur. Angustis animis homines ista pensamus. Nulla differentia charitatis, nullum discrimen est unitatis.
PL 16, 582C105. 右に座ることには優位は全くなく、左に座ることにも侮辱はない。神性は段階を知らず、いかなる場所にも囲まれず、時によって限られないからである。我々人間は狭い心でこれらを量る。愛にいかなる差もなく、一体性にいかなる区別もない。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.21
106. Sed cur longius evagamur? Circumspectasti omnia, vidisti judicem, advertisti Angelos praedicantes. Illi laudant, et tu vituperas! Dominationes et Potestates venerantur, et tu calumniaris!
PL 16, 582C106. だが、なぜ我々はさらに遠くへさまようのか。汝はすべてを見回し、裁き手を見、天使たちが宣べるのに気づいた。彼らは讃えているのに、汝は非難する。諸々の主権と権能は崇めているのに、汝は中傷する。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.22
Adorant omnes sancti ejus: non adorat Dei Filius, non adorat Spiritus sanctus. Seraphim dicunt: Sanctus, sanctus, sanctus (Esai. VI, 3) . 107. Quid sibi vult sub uno nomine sanctitatis trina repetitio? Si trina repetitio, cur una laudatio?
PL 16, 582C彼の聖なる者たちはみな礼拝する。神の子は礼拝しない、聖なる霊は礼拝しない。セラフィムは言う。「聖なるかな、聖なるかな、聖なるかな」(イザヤ6:3)。107. 聖性という一つの名のもとでの三度の繰り返しは何を意味するのか。三度の繰り返しなら、なぜ讃美は一つなのか。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.23
Si una laudatio, cur trina repetitio? Trina repetitio cur, nisi quia Pater et Filius et Spiritus sanctus sanctitate unum sunt? Non dixit semel, ne Filium sequestraret: non bis, ne Spiritum praeteriret: non quater, ne creaturas conjungeret.
PL 16, 582D讃美が一つなら、なぜ三度の繰り返しか。三度の繰り返しは、父と子と聖なる霊が聖性において一つだからでなくて何であろうか。一度とは言わなかった。子を切り離さないためである。二度とも言わなかった。霊を見過ごさないためである。四度とも言わなかった。被造物を結びつけないためである。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.24
Et ut ostenderet Trinitatis unam esse deitatem, cum tertio dixisset: Sanctus, sanctus, sanctus; addidit singulariter: Dominus Deus sabaoth (Esai. VI, 3) . Sanctus igitur Pater, sanctus Filius, sanctus et Dei Spiritus.
PL 16, 582Dそして、三位一体の神性が一つであることを示すために、三度「聖なるかな、聖なるかな、聖なるかな」と言ってから、単数形で付け加えた。「主なる神、サバオト」(イザヤ6:3)。それゆえ父は聖なる者、子は聖なる者、神の霊もまた聖なる者である。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.12.25
Adoratur igitur Trinitas, non adorat: laudatur Trinitas, non laudat. Ego malo sicut Seraphim credere, et sicut omnes Potestates Virtutesque coelestes adorare.
PL 16, 582Dそれゆえ三位一体は礼拝されるのであって、礼拝するのではない。三位一体は讃えられるのであって、讃えるのではない。私はむしろ、セラフィムのように信じ、天のすべての権能と力のように礼拝することを選ぶ。