De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.1
Continuata judicii Dominici allegoria, blasphemas Arianorum, Sabellianorum, et Manichaeorum de suo judice opiniones Ambrosius paucis refellit. Deinde propositis Christi de caeteris suis adversariis expostulationibus, judicium sibi mitius futurum sperat.
PL 16, 583A主の裁きの寓意を続け、アンブロシウスは、アレイオス派、サベリオス派、マニ教徒が自分たちの裁き手について抱く冒瀆的な見解を、わずかな言葉で論駁する。次に、キリストが他の論敵に対して持ち出す抗議を提示し、自分への裁きはより穏やかになるだろうと望む。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.2
108. Igitur prosecutionem tuam videamus, quemadmodum concilies tibi judicem. Dic sane, dic, inquam: Ego te, Christe, puto esse dissimilem Patri. Respondebit et ille: Discerne, si potes; discerne, inquam, in quo putes esse dissimilem.
PL 16, 583A108. では、汝の陳述を見よう。汝がいかに裁き手を自分に好意的にするかを。言え、確かに言え、言うのだ。「キリストよ、私は汝が父に似ていないと思う」と。彼もまた答えるだろう。「見分けよ、できるなら。見分けよ。何において似ていないと思うのか」と。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.3
109. Dic aliud: Creaturam, inquies, te arbitror. Respondebit et Christus: Si duorum hominum testimonium verum est, tu nec mihi, nec Patri saltem credere debuisti, qui genitum nominavit? 110. Bonum, inquies, nego.
PL 16, 583B109. 別のことも言え。「汝を被造物だと私は考える」と汝は言うだろう。キリストもまた答えるだろう。「二人の人の証言が真実であるなら、汝は、私を信じないとしても、せめて私を生まれた者と名づけた父を信じるべきではなかったのか」〔nec mihi, nec Patri saltem credere debuisti の取り方は定かでない。saltem を Patri に係けて取った〕。110. 汝は言うだろう。「汝が善い者であることを私は否定する」と。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.4
Dicet et ille: Fiat tibi secundum fidem tuam, ut tibi bonus non sim. 111. Omnipotentem non arbitror. Respondebit et ipse: Non possum ergo tibi tua peccata donare. 112. Subjectum dico.
PL 16, 583B彼もまた言うだろう。「汝の信仰に従って汝に成るように、私が汝にとって善くない者となるように」。111. 「全能であるとは思わない」。彼自身も答えるだろう。「それなら、私は汝の罪を赦すことができない」。112. 「服従させられた者だと言う」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.5
Referet ad hoc: Cur igitur libertatem ac veniam ab eo petis, quem putas pro servitio esse subjectum? 113. Video haerere prosecutionem tuam: non urgeo, quia peccatorum meorum ipse sum conscius.
PL 16, 583Bこれに対して彼は答えるだろう。「では、なぜ汝は、隷属の身として服従させられていると考える者に、自由と赦しを求めるのか」。113. 汝の陳述が行き詰まっているのが分かる。私は迫らない。私自身が自分の罪を自覚しているからだ。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.6
Non invideo veniam, quia ipse opto indulgentiam: votum tuum scire desidero. En allego apud judicem desideria tua: non prodo crimina, seriem tuorum exspecto votorum. 114. Dic itaque ea quae in communi voto sunt; dic, inquam: Domine, fac me ad imaginem Dei.
PL 16, 583B私は赦しを惜しまない。私自身が寛容を望むからである。汝の願いを知りたい。見よ、私は裁き手の前で汝の望みを弁じる。罪状は暴かない。汝の願いの連なりを待つ。114. では、共通の願いの中にあることを言え。言うのだ。「主よ、私を神の像に作れ」と。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.7
Respondebit ille: Ad quam imaginem? Quam negasti? 115. Dic: Fac me incorruptibilem. Referet utique: Quomodo te incorruptibilem facere possum, quem tu creaturam dicendo, capacem corruptibilitatis esse voluisti?
PL 16, 583C彼は答えるだろう。「どの像にか。汝が否定した像にか」。115. 言え。「私を朽ちないものに作れ」と。彼は確かに応じるだろう。「汝が被造物と呼ぶことで、朽ちうるものであることを望んだ汝を、どうして朽ちないものに作れるか」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.8
Mortui resurgent incorrupti, et tu corruptibilem dicis quem Deum cernis (I Cor. XV, 52) ? 116. Dic: Bonus esto mihi. Dicet tibi: Quid postulas, quod negasti?
PL 16, 583C「死者は朽ちない者として甦るのに、汝は、神と認めている者を朽ちうるものと言うのか」(一コリント15:52)。116. 言え。「私に善くあれ」と。彼は汝に言うだろう。「汝は、否定したものをなぜ求めるのか。」
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.9
Ego te bonum esse volui, ego dixi: Estote sancti, quoniam ipse sanctus sum (Levit. XIX); et tu mihi id negare contendis? et tu exspectas veniam peccatorum? Sed nemo potest donare peccata, nisi solus Deus.
PL 16, 583C「私は、汝が善い者であることを望んだ。私は言った。『汝らは聖なる者となれ。私が聖なる者だからである』(レビ記19)。それなのに汝は、私にそれを否もうとするのか。それなのに汝は、罪の赦しを待つのか。だが、神のみが罪を赦すことができるのであって、ほかの誰にもできない。」
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.10
Itaque cum verus et solus tibi Deus non sim, non possum utique tua peccata donare. 117. Haec Arianus dicat, et Photinianus: Nego te, inquit, Deum. Respondebit ei Dominus: Dixit insipiens in corde suo: Non est Deus (Psal. LII, 1) .
PL 16, 583D「それゆえ、私が汝にとって真の唯一の神でないのなら、私は汝の罪を赦すことはできない」。117. これらはアレイオス派の者が言うとしよう。フォティヌス派の者もまた言う。「私は汝を神と認めない」と。主は彼に答えるだろう。「愚か者は心の中で言った。『神はいない』」(詩篇52:1)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.11
De quo dictum putas, de Judaeo, de gentili, an de diabolo? De quovis dictum sit, Photiniane, tolerabilior est ille, qui tacuit: tu vero et voce ausus es dicere, ut insipiente insipientior probareris.
PL 16, 584A誰について言われたと汝は考えるのか。ユダヤ人か、異邦人か、悪魔か。誰について言われたにせよ、フォティヌス派よ、黙っていた者のほうがまだ耐えられる。だが汝は声に出して言うことまでして、愚か者よりも愚かだと証明された。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.12
Negas ergo, inquit, Deum; cum ego dixerim: Dii estis, et filii excelsi omnes (Psal. LXXXI, 6) . Et tu Deum negas, cujus opera divina circumspicis? 118. Dicat et Sabellianus: Ego teipsum Patrem et Filium et Spiritum sanctum arbitror.
PL 16, 584A彼は言う。「それゆえ汝は神を否定するのか。私が『汝らは神々であり、みな、いと高き者の子らである』と言ったのに(詩篇81:6)。それでも汝は、その神的な業を見回しながら、神を否定するのか」。118. サベリオス派の者もまた言うがよい。「私は、汝自身が父であり子であり聖なる霊であると思う」と。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.13
Respondebit et Dominus: Non audis Patrem, non audis Filium. Numquid hic ulla confusio est? Scriptura ipsa te docet Patrem esse, qui detulit judicium: Filium esse, qui judicat. Non audisti me dicentem: Solus non sum; sed ego, et qui misit me Pater (Joan. VIII, 29) .
PL 16, 584A主もまた答えるだろう。「汝は『父』と聞かないのか、『子』と聞かないのか。ここにいかなる混同があるか。聖書そのものが、裁きを委ねたのが父であり、裁くのが子であると汝に教えている。汝は、私が『私は独りではない。私と、私を遣わした父とがいる』と言うのを聞かなかったのか」(ヨハネ8:29)。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.14
119. Dicat et Manichaeus: Ego auctorem carnis nostrae diabolum credo. Respondebit ei: Ergo quid facies in coelestibus? Vade ad auctorem tuum. Ego eos volo mecum esse, quos dedit mihi Pater.
PL 16, 584B119. マニ教徒もまた言うがよい。「私は、我々の肉の創始者は悪魔だと信じる」と。〔主は〕彼に答えるだろう。「では、汝は天で何をするのか。汝の創始者のもとへ行け。私は、父が私に与えた者たちが私と共にいることを望む」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.15
Tu te a diabolo creatum, Manichaee, arbitraris: ad illius ergo festina sedem; ubi ignis et sulphur, ubi non restinguitur ejus incendium, ne umquam poena moriatur. 120. Mitto alia haereticorum portenta, non nomina; quid eis erit judicii, quae erit forma sententiae?
PL 16, 584B「汝は、マニ教徒よ、悪魔に造られたと考える。それなら、その座へ急げ。そこには火と硫黄があり、その炎は消されず、刑罰が決して死ぬことがない」。120. ほかの異端者たち——名と言うより怪物である——は省く。彼らにはどんな裁きがあり、どんな宣告の型があるだろうか。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.16
Respondebit his omnibus et ille moraliter: Populus meus, quid feci tibi, aut quid constristavi te (Mich. VI, 3) ? Nonne ex Aegypto eduxi te, et ex domo servitutis liberavi te?
PL 16, 584B彼はこれらすべての者に、諭すように答えるだろう。「私の民よ、私は汝に何をしたか。何で汝を悲しませたか(ミカ6:3)。私は汝をエジプトから導き出し、奴隷の家から解放したではないか」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.17
121. Sed parum est ex Aegypto liberasse, et ex domo servitutis eripuisse: plus est te ipsum dedisse pro nobis. Dices ergo: Nonne vestras omnes suscepi injurias? Nonne corpus meum pro vobis obtuli?
PL 16, 584C121. だが、エジプトから解放し、奴隷の家から救い出したことは小さい。汝自身を我々のために与えたことのほうが大きい。それゆえ汝は言うだろう。「私は汝らの不当な仕打ちをすべて引き受けたではないか。私の体を汝らのために献げたではないか」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.18
Nonne mortem appetivi, quod non erat divinitatis meae, sed vestrae redemptionis? Haeccine referuntur gratiae? Hoc profecit sanguis meus, sicut in Propheta ipse jam dixi: Quae utilitas in sanguine meo; quia descendi in corruptionem (Psal. XXIX, 10) ?
PL 16, 584C「私は、自分の神性のものではなく汝らの贖いのものである死を、求めたではないか。これが感謝の返し方か。私の血はこれだけを成し遂げたのか。預言者において私自身がすでに言ったとおりである。『私の血に何の益があるのか。私が朽ちに降ったからには』(詩篇29:10)」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.19
Hoc ergo profecit, ut me impie negaretis, pro quibus ista sustinui. 122. Ego vero tunc, Domine Jesu, et si gravium peccatorum mihi ipse sim conscius, dicam tamen: Non te negavi; habes quod ignoscas fragilitati carnis.
PL 16, 584C「それゆえ、これを成し遂げたのか。私がそのためにこれを耐え忍んだ汝らが、不敬虔にも私を否定するようにと」。122. 私はそのとき、主イエスよ、たとえ重い罪を自分で自覚していても、こう言おう。「私は汝を否定しなかった。汝には、肉の弱さに対して赦すべきことがある」。
De fide ad Gratianum Augustum libri quinque 2.13.20
Delictum fateor, peccatum non abnuo: Si vis, potes me mundare (Matth. VIII, 2) ; quia hoc dixit, emeruit. Ne, quaeso, in judicium intres cum servo tuo (Psal. CXLII, 2) . Non quaero ut judices, sed ut ignoscas.
PL 16, 584C「私は罪を告白し、罪を拒まない。『もし望むなら、汝は私を清めることができる』(マタイ8:2)。そう言ったがゆえに、彼は清めを得た。『どうか、汝の僕との裁きに入るな』(詩篇142:2)。私は汝が裁くことでなく、赦すことを求める」。