Hexaemeron libri sex 5.8.1
De astutia polypi, et cancri, quibus fraudulenti homines adumbrantur; cum exhortatione ad fugiendam cupiditatem.
PL 14, 215Aタコとカニの狡猾さについて。それらによって欺く人間たちが影のように示される。貪欲を逃れるようにとの勧めを添えて。
Hexaemeron libri sex 5.8.2
21. Et quia de astutia coepimus sermonem subtexere, qua unusquisque fratrem suum circumvenire et decipere nititur, et in novas se fraudes componere; ut quem vi obtinere non potest, circumscribat dolo, et fuco quodam artis obducat: fraudulentum illud polypi ingenium non praeteribo, qui vadoso in littore petram nactus, affigitur ei, atque ejus nebuloso ingenio colorem subit, et simili specie terga obductus plurimos piscium sine ulla suspicione fraudis allapsos, dum nota non praecavent, et saxum opinantur, cassibus furtivae artis includit, et sinu quodam suae carnis intercipit.
PL 14, 215A21. 我々は、各人が自分の兄弟を欺き、だまそうと努め、新たな詐欺に身を整える狡猾さについて話を織り上げ始めたのだから、――力では得られない者を謀りで陥れ、技の偽装で覆い隠すのである――私はタコの欺きの才を素通りしないことにする。タコは浅瀬の岸で岩を見つけると、それに身を張りつけ、その朧な才によって岩の色を帯び、背を似た姿で覆って、欺きを少しも疑わずに寄って来た多くの魚を、彼らが見慣れたものを警戒せず、岩だと思っているうちに、ひそかな技の網に閉じ込め、自分の肉の懐で捕らえる。
Hexaemeron libri sex 5.8.3
Sic spontanea venit praeda, et talibus capitur argumentis, qualia sunt eorum qui ingenium suum saepe commutant, et diversas nocendi artes movent; ut singulorum mentes sensusque pertentent, cum continentibus positi continentiam praedicantes, in coetu intemperantium tamquam devii ab studio castitatis, et demersi intemperantiae volutabris; ut qui eos audiunt aut vident, incauta facilitate se credant; eoque citius labuntur, dum declinare non norunt, nec cavere quod noceat, cum gravior sit et magis noxia improbitas benignitatis obumbrata velamine.
PL 14, 215Bこうして獲物はおのずから来て、次のような手口で捕えられる。これは、自分の才をしばしば変え、害をなすさまざまな技を動かす者たちのやり方に等しい。彼らは一人ひとりの心と感覚を探る。節制する者たちの中に置かれれば節制を説き、放埓な者たちの集まりでは、貞潔への熱意から逸れ、放埓の泥浴び場に沈んだ者のようにふるまう。それは、彼らの言うことを聞き、あるいは見る者が、不用心な安易さで彼らを信じるためである。そうして、避けることも害となるものに用心することも知らないうちに、いっそう早く足をすくわれる。善意の覆いで陰らされた邪悪は、いっそう重く、いっそう害をなすからである。
Hexaemeron libri sex 5.8.4
Et ideo cavendi sunt qui crines suae fraudis, et brachia longe lateque dispergunt, vel speciem induunt multiformem.
PL 14, 215Bそれゆえ、自分の欺きの触毛と腕を遠く広くまき散らす者や、多様な姿を身にまとう者には用心せねばならない。
Hexaemeron libri sex 5.8.5
Et isti enim polypi sunt nexus plurimos habentes, et callidorum ingeniorum vestigia, quibus irretire possint quidquid in scopulos suae fraudis inciderit. 22. Cancer quoque quas cibi gratia praestigias instruit!
PL 14, 215Cこうした者たちもまたタコであり、多くの絡みつくものを持ち、狡猾な才の足跡を持つ。それによって、自分の欺きの岩礁に落ちたものは何でも網にかけうる。22. カニもまた、食べ物のためにどれほどの幻惑の技を仕掛けることか。
Hexaemeron libri sex 5.8.6
Namque et ipse ostreo delectatur, et carnis ejus epulum sibi quaerit. Sed quia ut appetens cibi, ita prospiciens est periculi: quoniam cum difficilis est venatio, tum periculosa: difficilis, quia testis validioribus esca interior includitur; nam velut muris quibusdam mollitiem carnis praecepti imperialis interpres natura munivit, quam medio testarum quodam sinu concavo nutrit ac fovet, et quasi in quadam valle diffundit; et ideo cassa omnia tentamenta sunt cancri, quia aperire clausum ostreum nulla vi potest: et periculosum est si chelam ejus includat, ad argumenta confugit, et insidias nova fraude molitur.
PL 14, 215Cカニもまたカキを好み、その肉のごちそうを求める。ところが、食べ物を求めるのと同じく危険を見通してもいる。この狩りは難しく、また危険だからである。難しいのは、餌がより堅い殻の内に閉じ込められているからであり、――至上の命令の解き明かし手である自然は、肉の柔らかさを、いわば城壁によって守り、殻の真ん中の窪んだ懐でこれを養い、温め、谷のようなところに広げているのである。――それゆえカニの試みはすべて空しい。閉じたカキを力ずくでは開けられないからである。危険なのは、カキがその鋏を挟み込むことがありうるからで、それゆえ策略に逃れ、新たな詐欺で罠を企てる。
Hexaemeron libri sex 5.8.7
Itaque quia omnia genera delectatione mulcentur, explorat si quando ostreum remotis in locis ab omni vento contra solis radios diptychum illud suum aperiat, et reseret claustra testarum; ut libero aere visceris sui voluptatem quamdam capiat: et tunc clanculo calculum immitens, impedit conclusionem ostrei; ac sic aperta claustra reperiens, tuto inserit chelas, visceraque interna depascitur.
PL 14, 215Dそこでカニは、あらゆる生き物が快さにやわらげられることを踏まえて、カキが風のまったくない遠い場所で、太陽の光に向かって、自分の二枚折りの板を開き、殻の閂を外すことがないかうかがう。それは、自由な空気に触れて、自分の臓腑の或る快さを味わうためである。そのときカニはこっそり小石を差し入れ、カキが閉じるのを妨げる。こうして閂が開いているのを見つけ、安全に鋏を差し入れて、内側の臓腑を食べつくす。
Hexaemeron libri sex 5.8.8
23. Sunt ergo homines, qui cancri usu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant, et alterius pascantur aerumna. Tu autem propriis esto contentus, et aliena te damna non pascant.
PL 14, 216A23. だから、カニの手口で、他人を欺くことへと忍び込む人々がいる。自分の徳の弱さを或る策略で支え、兄弟に謀りを織りなし、他人の苦難で養われる。だがあなたは自分のもので満足せよ。他人の損害によって養われるな。
Hexaemeron libri sex 5.8.9
Bonus cibus est simplicitas innocentiae. Sua bona habens insidiari nescit alienis, nec avaritiae facibus inardescit, cui lucrum omne ad virtutem dispendium est, ad cupiditatem incendium.
PL 14, 216A善い食べ物とは、無垢の素朴さである。自分の善きものを持つ者は、他人のものに罠をかけることを知らず、貪欲の松明に燃え上がることもない。その者にとって、あらゆる利得は、徳には損失であり、欲望には火である。
Hexaemeron libri sex 5.8.10
Et ideo beata est, si bona sua noverit, cum veritate paupertas, et omnibus praeferenda thesauris; quia melius est exiguum datum cum Dei timore, quam thesauri magni sine timore. Quantum est enim quod hominem alat?
PL 14, 216Aそれゆえ、自分の善きものを知っているなら、真理を伴う貧しさは幸いであり、あらゆる宝にまさって選ばれるべきである。神への畏れを伴う僅かな贈り物は、畏れを伴わない大きな宝にまさるからである。人を養うのに、どれほどのものがあればよいのか。
Hexaemeron libri sex 5.8.11
Aut si quaeris quod etiam aliis abundet ad gratiam, id quoque non multum est. Melior enim est hospitalitas in oleribus cum gratia, quam vitulorum pinguium praeparatio cum discordia.
PL 14, 216Bあるいは、他の人々にも好意を示すに足りる余りを求めるにせよ、それも多くはない。好意を伴う野菜の持てなしは、不和を伴う肥えた子牛の用意にまさるからである。
Hexaemeron libri sex 5.8.12
Utamur ergo ingenio ad quaerendam gratiam, et salutem tuendam, non ad alienam circumscribendam innocentiam. Licet nobis uti exemplis maritimis ad profectum nostrae salutis, non ad alienae periculum.
PL 14, 216Bそれゆえ我々は、才を、恩寵を求め、救いを守るために用いよう。他人の無垢を欺くためにではなく。海の例を、我々の救いの進歩のために用いることは許されるが、他人を危うくするためには許されない。