Hexaemeron libri sex 3.3.1
Collectionem aquarum unam et continuam esse, nomina vero pro diversitate regionum diversa. Quomodo locum aquis, toto orbe diffusis, Deus paraverit. Item de lacubus et stagnis sub una congregatione comprehensis.
PL 14, 161A水の集まりは一つで連続しているが、名は地方の違いに応じてさまざまである。全世界に広がっていた水のために、神がいかにして場所を備えたか。また、湖や沼も一つの集まりのうちに含まれることについて。
Hexaemeron libri sex 3.3.2
12. Quaero nunc, cum dixerit: Colligatur aqua in collectionem unam; quomodo diffusas per lacus, paludes, stagna, aquas, et superfusas vallibus et campis omnibusque planioribus locis, currentes fontibus atque fluminibus, una potuerit recipere collectio: aut quomodo una collectio, cum hodieque diversa sint maria?
PL 14, 161B12. さて、わたしは問う。神が「水は一つの集まりへと集められよ」と言ったとき、湖や沼や池に散らばり、谷や野やあらゆる平らな場所の上にあふれ、泉や川となって流れていた水を、どうして一つの集まりが受け入れることができたのか。あるいは、今日なお海が複数あるのに、どうして一つの集まりなのか。
Hexaemeron libri sex 3.3.3
Nam et Oceanum mare dicimus, et Tyrrhenum, et Adriaticum, et Indicum, et Aegyptium, et Ponticum, et Propontidem, et Hellespontum, et Euxinum, Aegaeum Ionium, Atlanticum. Plerique etiam Creticum, et Septentrionale Caspium appellant mare.
PL 14, 161Bというのも、我々は大洋を海と呼び、ティレニア海、アドリア海、インド洋、エジプト海、ポントス海、プロポンティス、ヘレスポントス、エウクセイノス海、エーゲ海、イオニア海、大西洋と呼ぶからである。多くの者はまた、クレタ海や、北方のカスピ海をも海と呼んでいる。
Hexaemeron libri sex 3.3.4
Unde consideremus Scripturae verba, quae librato sunt trutinata examine. 13. Colligatur, inquit, aqua in collectionem unam. Una aquarum, jugisque et continua congregatio est, sed diversi sinus maris, ut quidam de Scriptoribus forensibus ait (Plat. in Timaeo) .
PL 14, 161Bそこで、秤にかけて吟味された聖書の言葉を考えてみよう。13. 「水は一つの集まりへと集められよ」と神は言う。水の集まりは一つであり、絶え間なく連続している。ただし、海の入り江はさまざまである。世俗の著作家の一人も、そう言っている(プラトン『ティマイオス』)。
Hexaemeron libri sex 3.3.5
Namque pontus maris nostri sinus amplissimus, meritoque in diversis locis diversa sunt nomina, quia vocabula aquis, ex regionum vocabulis adhaeserunt.
PL 14, 161C実際、ポントス〔黒海〕は我々の海の最も広い入り江である〔pontus は「外海」とも読めるが、「入り江」と言われるので黒海と取った〕。さまざまな場所でさまざまな名があるのは当然である。水に付いた呼び名は、地方の呼び名に由来するからである。
Hexaemeron libri sex 3.3.6
Una autem congregatio aquarum, eo quod jugis unda atque continua ab Indico mari usque ad Gaditani oram littoris, et inde in mare Rubrum extremo circumfusa orbem terrarum includit Oceano: interius quoque Tyrrheno Adrias, Adriae caetera maria miscentur, nominibus distincta non fluctibus.
PL 14, 161Cしかし、水の集まりは一つである。波は絶え間なく連続して、インド洋からガデスの海岸の縁にまで至り、そこから紅海へと進み、最果てを取り巻いて、大洋をもって人の住む世界を囲んでいる〔この一文は本文が乱れているらしく、このように解した〕。内側でも、ティレニア海にアドリア海が、アドリア海にほかの海々が混ざり合っており、区別されるのは名によってであって、波によってではない。
Hexaemeron libri sex 3.3.7
Unde pulchre habes, quia Deus congregationes aquarum vocavit maria (Gen. I, 10) . Ita et una est generalis collectio, quae dicitur mare, et multae collectiones quae maria pro regionibus nuncupantur.
PL 14, 161Cそれゆえ、「神は水の集まりを海と呼んだ」(創世記1:10)とあるのは見事である。こうして、海と呼ばれる全体としての一つの集まりがあり、また地方に応じて海々と称される多くの集まりがある。
Hexaemeron libri sex 3.3.8
Sicut enim multae terrae, ut Africa, Hispania, Thracia, Macedonia, Syria, Aegyptus, Gallia, atque Italia pro regionum appellantur vocabulis, et una est terra: ita multa dicuntur pro locorum appellationibus maria, et unum est mare, sicut ait propheta, dicens: Tui sunt coeli, et tua est terra, orbem terrarum et plenitudinem ejus tu fundasti, Aquilonem et mare tu creasti (Ps. LXXXVIII, 12) .
PL 14, 161Cなぜなら、アフリカ、ヒスパニア、トラキア、マケドニア、シリア、エジプト、ガリア、イタリアのように、多くの地が地方の名で呼ばれながら、地は一つであるように、場所の呼び名に応じて多くの海が言われながら、海は一つだからである。預言者はこう言っている。「天は汝のもの、地も汝のもの。汝は世界とそれに満ちるものを基づけ、北と海を汝は創造した」(詩篇88:12)。
Hexaemeron libri sex 3.3.9
Et ad Job ipse Dominus ait: Conclusi autem mare portis (Job. XXXVIII, 8) . 14. Nunc quia de una collectione diximus, illud occurrit; utrum cum per omnem fere terram et super terram fuerint diffusae aquae per vallestria agrorum, concava montium, planitiemque camporum, modo aequoris fusa congregatio una potuerit omnes illas aquas recipere atque exinanire terras, quae ante fuso per universum flumine stagnabantur.
PL 14, 162Aまたヨブに対して、主自身が言う。「わたしは海を門で閉じ込めた」(ヨブ記38:8)。14. 一つの集まりについて語ったので、次のことが問題になる。水がほとんど全地にわたって、また地の上に、畑の窪地、山の凹み、野の平地を通って広がっていたとすると、海のように広がった一つの集まりが、それらすべての水を受け入れ、以前は広がった流れで全面に水がたまっていた地を空にすることができたのかどうか。
Hexaemeron libri sex 3.3.10
Nam si ita operta erant omnia; non enim diceret, visa est terra, nisi retectam vellet locis omnibus demonstrare.
PL 14, 162Aというのも、もしすべてがそのように覆われていたのなら〔si の文は帰結を欠き、途中で言い換えられている〕――実際、すべての場所で地があらわにされたことを示そうとしたのでなければ、「地は見えた」とは言わなかったはずである。
Hexaemeron libri sex 3.3.11
Si diluvium Noe tempore abscondit et montes, quando aquarum jam et super coelos et infra firmamentum fuerat facta discretio; quanto magis dubitari non potest etiam montium vertices illa superfusione latuisse? Quo igitur illa omnis aquarum redundantia derivata est?
PL 14, 162Bノアの時代の洪水が山々さえ隠したのなら――そのときすでに、天の上の水と大空の下の水との区別がなされていたのだが――、山々の頂もあの氾濫のもとに隠れていたことは、なおさら疑いえない。では、あの水のあふれはすべて、どこへ導かれたのか。
Hexaemeron libri sex 3.3.12
Quae receptacula eam tam continua atque connexa absorbere potuerunt? De quo multus nobis potest sermo suppetere. 15. Primum quia potuit creator omnium et ipsarum terrarum spatia diffundere; quod aliqui ante nos confirmantes, propria posuerunt sententia.
PL 14, 162Bこれほど連続して連なった水を、どんな受け皿が飲み込むことができたのか。これについては、我々に多くの話ができよう。15. 第一に、万物の創造主は、地そのものの広がりをも押し広げることができた。我々より前にこれを確言した者たちがおり、彼ら自身の見解を示している。
Hexaemeron libri sex 3.3.13
Ego quid facere potuerit, non praetermitto: quid fecerit quod aperte Scripturarum auctoritate non didici, quasi secretum praetereo, ne forte etiam hinc alias sibi quaestiones requirant.
PL 14, 162Bわたしは、神が何をなしえたかは省かない。だが、神が何をなしたかについて、聖書の権威からはっきりとは学んでいないことは、秘められたこととして通り過ぎる。この点からも彼らがさらに別の問いを自分たちのために探し出すことのないようにである。
Hexaemeron libri sex 3.3.14
Assero tamen secundum Scripturas, quia potuit locorum humilia, et camporum aperta diffundere, sicut ipse ait: Ego ante te ambulabo, et montes planos faciam (Esa. XLV, 2) .
PL 14, 162Cそれでも、聖書に従って断言する。神は、場所の低みを、野の開けた所を押し広げることができた。神自身が言うとおりである。「わたしは汝の前を行き、山々を平らにする」(イザヤ45:2)。
Hexaemeron libri sex 3.3.15
Potuit etiam ipsa aquarum vis profundiora ea facere, quae insederat: tanto fluctuum motu, tantoque aestu concitatioris elementi, qui quotidie ima pelagi torquere, et arenas, vertere soleat de profundo.
PL 14, 162Cまた、水の力そのものが、自分が居座っていた場所をより深くすることもできた。それは、波のこれほど大きな動きと、より激しくなった元素のこれほど大きな沸き立ちによる。これは日々、海の底をかき回し、深みから砂を巻き上げるのを常としている。
Hexaemeron libri sex 3.3.16
Quis deinde sciat, in quantum se illud magnum et inausum navigantibus atque intentatum nautis fundat mare, quod Britannias frementi includit aequore, atque in ulteriora et ipsis fabulis inaccessa secreta se porrigit?
PL 14, 162Cさらに、船乗りが敢えて乗り出さず、水夫が試みたことのないあの大きな海が、どこまで広がっているか、だれが知ろう。それはブリタニアを怒号する水面で囲み、さらに遠く、物語さえ近づかない奥まで伸びている。
Hexaemeron libri sex 3.3.17
Quis deinde non colligat quantum Lucrino et Averno in Italia, Tiberiadi quoque in Palaestina, et ei lacui qui inter Palaestinam et Aegyptum Arabiae deserta protendit, portubusque diversis Augusti atque Trajani, caeterisque per universum orbem infusum addiderit mare?
PL 14, 162Cさらに、イタリアのルクリヌス湖とアウェルヌス湖に、パレスチナのティベリアス湖に、パレスチナとエジプトのあいだでアラビアの荒野を押し広げる湖に〔どの湖か不詳〕、アウグストゥスとトラヤヌスの種々の港に、またほかの全世界の場所に、流れ込んだ海がどれほど加えたかを、だれが推し量らないだろうか。
Hexaemeron libri sex 3.3.18
16. Sed sunt etiam non confusi lacus, et stagna quae non miscentur fluctibus, ut Larius et Benacus, Albanus quoque aliique plures, quomodo una congregatio aquarum?
PL 14, 163A16. だが、混ざり合っていない湖や、波と混ざらない沼もある。ラリウス湖やベナクス湖、アルバヌス湖、そのほか多くがそうである。それなのに、どうして水の集まりは一つなのか。
Hexaemeron libri sex 3.3.19
Sed quemadmodum dicitur, quia fecit Deus duo luminaria, id est, solem et lunam, cum sint utique et stellarum lumina: ita et una congregatio dicitur, cum sint plurimae. Neque enim annumerantur, quae non conferuntur.
PL 14, 163Aしかし、神が二つの光るもの、すなわち太陽と月を造ったと言われるのは、星の光もあるのに、そう言うのである。それと同じように、集まりが非常に多くあっても、一つの集まりと言われる。比べ合わされないものは、数え合わされもしないからである。