ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › Hexaemeron libri sex

Liber III, Caput VII 第III巻 第VII章

Ambrose of Milan · Hexaemeron libri sex · PL 14, 167A · 25 sectiones

Hexaemeron libri sex 3.7.1

1

Cur pabulum pecori prius creatum, quam cibus homini. Herbam virentem humanae imaginem esse conditionis, cujus fragilitas eleganti descriptione exponitur. Ejusdem herbae imitatores in fructu ferendo nos esse oportere; ubi Manichaei Eunomianique perstringuntur.

PL 14, 167A

なぜ家畜の飼料が、人間の食物より先に造られたのか。青々とした草は人間の条件の似姿であり、その儚さは優美な描写によって示される。我々は、同じ草にならって実を結ぶべきである。ここでマニ教徒とエウノミオス派が批判される。

Hexaemeron libri sex 3.7.2

2

28. Et forte miretur aliquis quod prius pecori pabulum, quam cibus homini sit creatus. In quo primum profundum Dei debemus advertere, quod etiam minima quaeque non negligat, sicut in Evangelio Sapientia Dei dicit: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit illa: nonne vos pluris estis illis (Matth. VI, 26) ?

PL 14, 167A

28. おそらく、家畜の飼料が人間の食物より先に造られたことを、不思議に思う者がいるだろう。ここでまず我々が心に留めるべきは、神の深さである。神は、どんなに小さなものも軽んじない。福音書で神の知恵が言うとおりである。「空の鳥を見よ。種を蒔かず、刈らず、倉に集めもしない。それでも汝らの天の父は彼らを養う。汝らは彼らよりも価値があるではないか」(マタイ6:26)。

Hexaemeron libri sex 3.7.3

3

Cum enim illa pascuntur Dei gratia, nemo sibi debet de sua industria et virtute blandiri. Deinde quia simplicem victum et naturalem cibum reliquis cibis debuit anteferre.

PL 14, 167B

彼らは神の恩寵によって養われているのだから、誰も、自分の努力や力を誇って自らにへつらってはならない。次に、神は単純な糧、自然の食物を、ほかの食物より前に置かなければならなかったのである。

Hexaemeron libri sex 3.7.4

4

Hic enim sobrietatis est cibus, reliqui deliciarum atque luxuriae: hic communis omnibus animantibus cibus, ille paucorum.

PL 14, 167B

これは節制の食物であり、ほかのものは贅沢と放縦の食物である。これはすべての生き物に共通の食物であり、あれは少数の者の食物である。

Hexaemeron libri sex 3.7.5

5

Exemplum itaque frugalitatis, magisterium parcimoniae est, herbae simplicis victu olerisque vilis aut pomi contentos esse omnes oportere quem natura obtulit, quem liberalitas Dei prima donavit.

PL 14, 167B

それゆえ、質素の手本、倹約の教えとは、すべての者が、単純な草の食物、安価な野菜、あるいは果実――自然が差し出し、神の寛大さが最初に与えた食物――で満足すべきだということである。

Hexaemeron libri sex 3.7.6

6

Ille salubris, ille utilis cibus, qui morbos repellat, qui resecet cruditates, nullo hominum partus labore, sed divino effusus munere, sine satione fruges, fructus sine semine, tam dulcis, tam gratus, ut etiam repletis voluptati atque usui sit.

PL 14, 167C

これは健やかな、有益な食物であり、病を退け、消化不良を断つ。人のいかなる労苦によっても生み出されず、神の賜物として注がれ、蒔かれずして穀物を、種なくして果実を与える。しかも甘く心地よく、満ち足りた者にも楽しみと用のためになる。

Hexaemeron libri sex 3.7.7

7

Denique ad primas datus mensas, ad secundas remansit. 29. Quid autem creaturae hujus attexam miraculum , et sapientiae operatricis argumentum exprimam?

PL 14, 167C

実際それは、最初の食卓に供され、第二の食卓にも残った〔secundae mensae は食後の果物の皿をいう〕。29. この被造物の驚くべきことに、さらに何を付け加えよう。そして、業をなす知恵の証しを、どう言い表そう。

Hexaemeron libri sex 3.7.8

8

In hac enim germinum specie, et illo virentis herbae munere imago est vitae humanae, et naturae conditionisque nostrae insigne quoddam spectatur, et speculum elucet.

PL 14, 167C

この芽生えの姿と、青々とした草のこの贈り物のうちに、人間の生の似姿があり、我々の本性と条件の何らかの標があらわれ、鏡が輝いているからである。

Hexaemeron libri sex 3.7.9

9

Illa herba et flos feni figura est carnis humanae, sicut bonus divinitatis Interpres organo suae vocis expressit, dicens: Clama. . Quid clamabo? Omnis caro fenum, et omnis gloria hominis ut flos feni.

PL 14, 167C

あの草と干し草の花は、人間の肉の象りである。神性の善き通訳者が、自らの声の器をもって言い表したとおりである。「呼べ」〔底本は「Clama. .」と刷る。ピリオドが二つ続く〕。「わたしは何を呼ぼうか」。「すべての肉は干し草、人間のすべての栄光は干し草の花のようである」。

Hexaemeron libri sex 3.7.10

10

Aruit fenum, et flos decidit: verbum autem Domini manet in aeternum (Esa. XL, 6 et seq.) . Dei sententia vox humana est. Dicit Deus, Clama: sed in ipso Esaia loquitur. Ille respondit: Quid clamabo? Et tamquam quid loqueretur audisset, adjunxit: Omnis caro fenum.

PL 14, 167D

「干し草は枯れ、花は落ちる。だが主の言葉は永遠に残る」(イザヤ40:6以下)。神の宣告が人間の声である。神は「呼べ」と言うが、語っているのはイザヤその人のうちである。彼は答えた。「わたしは何を呼ぼうか」。そして語るべきことを聞いたかのように、付け加えた。「すべての肉は干し草」。

Hexaemeron libri sex 3.7.11

11

Et vere; viret enim gloria hominis in carne quasi fenum: et quae putatur esse sublimis, exigua quasi herba est, praematura ut flos, caduca quasi fenum germinat vitae viriditatem in specie, non in fructu soliditatem, hilarioris vitae quasi flos praetendens juncunditatem, breviori spatio occasura, sicut herba feni, quod priusquam evellatur, arescit.

PL 14, 167D

まことにそのとおりである。人間の栄光は肉において、干し草のように青々としている。高いと思われているものも、草のように取るに足りず、花のように早すぎ、干し草のように落ちやすい。姿においては生の緑を芽生えさせるが、実においては堅固さを芽生えさせない。花のように、より快活な生の喜び〔底本は juncunditatem。jucunditatem と読む〕を前面に出しながら、干し草の草のように、引き抜かれる前に枯れて、より短い間に沈むのである。

Hexaemeron libri sex 3.7.12

12

Quae enim firmitudo in carne, quae salubritas potest esse diuturna. 30. Hodie videas adolescentem validum, pubescentem, aetatis viriditate florentem, grata specie, suavi colore; crastina die tibi facie et ore mutatus occurrit: et qui pridie tibi lautissimus decorae formae visus est gratia, alio die miserandus apparet aegritudinis alicujus infirmitate resolutus.

PL 14, 168A

肉において、長く続く堅固さ、長く続く健やかさが、どうしてありえようか。30. あなたは今日、たくましく、年ごろの若者を見るかもしれない。年齢の緑に花開き、姿は快く、色艶は好ましい。ところが翌日、顔も口もすっかり変わって、あなたの前に現れる。前日にはあなたに、麗しい容姿の優美さによって、このうえなく華やかな者と見えた彼が、別の日には、何らかの病の弱さに力を失って、憐れむべき者として現れるのである。

Hexaemeron libri sex 3.7.13

13

Plerosque aut labor frangit, aut inopia macerat, aut cruditas vexat, aut vina corrumpunt, aut senectus debilitat, aut eviratos deliciae reddunt, luxuria decolorat. Nonne verum est, quia aruit fenum, et flos decidit?

PL 14, 168A

多くの者を、労苦が打ち砕き、貧窮が痩せ衰えさせ、消化不良が苦しめ、酒が損ない、老年が弱らせ、快楽が男らしさを奪い、放縦が色艶を失わせる。「干し草は枯れ、花は落ちた」とは、まことではないか。

Hexaemeron libri sex 3.7.14

14

Alius avis atavisque nobilis, et majorum honestatus infulis, prosapiae veteris clarus insignibus, amicis abundans, stipatus clientibus et utrumque latus tectus, producens maximam ac reducens familiam, repente aliqua accidentis periculi mole turbatus, destituitur ab omnibus, a sodalibus derelinquitur, impugnatur a proximis.

PL 14, 168B

ある者は、祖父にも曾祖父にも高貴な生まれで、祖先の飾り紐によって名誉を得、古い家系の紋章で名高く、友に富み、被護民に取り巻かれ、両脇を守られ、大勢の家人を引き連れて出て行き、また連れ帰る。ところが突然、思いがけない危険の重みに襲われると、すべての者に見捨てられ、仲間に置き去りにされ、身近な者たちに攻撃される。

Hexaemeron libri sex 3.7.15

15

Ecce verum est, quia sicut fenum vita hominis, priusquam evellatur, arescit. Est etiam qui dudum ubertate affluens copiarum, liberalitatis fama per ora volitans singulorum, clarus honoribus, praeeminens potestatibus, tribunalibus celsus, solio sublimis, beatus, populis aestimatus, dum praeconum clamore deducitur, subita rerum conversione in eum carcerem rapitur, quo alios ipse detruserat, et inter reos suos imminentis poenae deflet aerumnam.

PL 14, 168B

見よ、「人の命は干し草のように、引き抜かれる前に枯れる」とは、まことである。また、久しく財の豊かさにあふれ、気前のよさの評判が一人ひとりの口に飛び交い、栄誉に名高く、権力で抜きん出て、法廷では高く、座席では崇められ、幸いな者として民に評価されていた者もいる。ところが、先触れの叫びのうちに導かれているときに、事態の突然の転換によって、自らが他の者たちを投げ込んだあの牢獄へ引きずられ、自分の被告たちのあいだで、迫る刑罰の苦難を嘆くのである。

Hexaemeron libri sex 3.7.16

16

Quantos pridie caterva plaudentium, et invidiosa frequentis populi domum pompa deduxit, et nox una gloriosae illum splendorem deductionis abolevit, ac repentinus lateris dolor, effusis gaudiis, luctuosam gravis successionem moeroris admiscuit!

PL 14, 168C

前日には、拍手する群衆と、群がる民の羨まれる行列によって家まで送られた者が、どれほどいたことか。ところが一夜がその送りの栄えある輝きを消し去り、突然の脇腹の痛みが、喜びを流し去って、重い悲嘆の嘆かわしい続きを混ぜ入れたのである。

Hexaemeron libri sex 3.7.17

17

Hujusmodi igitur est gloria hominis sicut flos feni: quae etiam cum defertur nihil operibus adjungit, in qua nullus fructus acquiritur; et cum amittitur, evanescit, omnem scenam hominis, et quam desuper obumbrabat repente destituens, et quam intus animabat.

PL 14, 168C

このように、人間の栄光は干し草の花のようなものである。それは、与えられても業に何も加えず、そこからは何の実りも得られない。失われると、消え去って、人間の舞台全体を――上から陰で覆っていたものも、内から生かしていたものも――突然見捨てる。

Hexaemeron libri sex 3.7.18

18

31. Atque utinam imitaremur hanc herbam, de qua ait Dominus: Germinet terra herbam feni, seminans semen secundum genus, et secundum similitudinem. Seminemus igitur semen secundum genus.

PL 14, 168C

31. 願わくは、この草に我々が倣うように。主はこの草について言う。「地は、種類に従い、また似姿に従って種を生じる、干し草となる草を芽生えさせよ」。ならば、我々は種類に従って種を蒔こう。

Hexaemeron libri sex 3.7.19

19

Quod sit genus, audi dicentem oportere nos quaerere illud divinum, si quomodo illud tractare possimus aut invenire: Quamvis non longe sit ab unoquoque nostrum.

PL 14, 168D

その種類とは何か。我々があの神的なものを探し求めるべきだと言う声を聞け。それを手探りし、見いだすことができるかもしれないからである。「もっとも、それは我々一人ひとりから遠くない」。

Hexaemeron libri sex 3.7.20

20

In ipso enim vivimus, et sumus, et movemur; sicut quidam vestrum, inquit, dixerunt, cujus et genus sumus (Act. XVII, 28) . Secundum hoc genus seminemus semen non in carne, sed in spiritu.

PL 14, 168D

「彼のうちに我々は生き、あり、動いている。汝らのある者たちも言ったとおり、我々はその種族〔種類〕でもある」(使徒言行録17:28)。この種類に従って、肉にではなく、霊に種を蒔こう。

Hexaemeron libri sex 3.7.21

21

Non enim carnalia, sed spiritualia seminare debemus, qui ad vitam pervenire volumus aeternam. Quae sit autem similitudo, non ignoras, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus es. Herba generi respondet suo, tu non respondes tuo generi.

PL 14, 168D

永遠の生命に至ろうと望む我々は、肉に属するものではなく、霊に属するものを蒔かなければならないからである。似姿とは何かを、神の像と似姿に造られたあなたは、知らないわけではない。草は自らの種類に応えるが、あなたは自らの種類に応えない。

Hexaemeron libri sex 3.7.22

22

Tritici granum sparsum terrae generis sui gratiam reddit, et tu degeneras. Fruges non adulterant sui sinceritatem seminis, tu adulteras puritatem animae, vigorem mentis, corporis castitatem. 32. Non agnoscis opus esse te Christi.

PL 14, 169A

地に蒔かれた小麦の粒は、自らの種類の麗しさを返すが、あなたは堕落する。穀物は自らの種の純粋さを偽らないが、あなたは魂の清さを、精神の力を、体の貞潔を偽る。32. あなたは、自分がキリストの業であることを認めない。

Hexaemeron libri sex 3.7.23

23

Manibus suis, ut legimus, te ille formavit, et tu, Manichaee, alterum tibi adsciscis auctorem.

PL 14, 169A

我々が読むとおり、キリストは自らの手で汝を形づくった。それなのに汝、マニ教徒は、別の創造者を自分のために迎え入れる。

Hexaemeron libri sex 3.7.24

24

Pater Deus dicit ad Filium: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram (Gen., I, 26) ; et tu, Photiniane, dicis quia in constitutione mundi adhuc non erat Christus; et tu, Eunomiane, dicis quia dissimilis est Patri Filius.

PL 14, 169A

父なる神は子に言う。「我々の像に、我々に似せて人を造ろう」(創世記1:26)。ところが汝、フォティノス派は、世界の創設のときにはまだキリストはいなかったと言う。また汝、エウノミオス派は、子は父に似ていないと言う。

Hexaemeron libri sex 3.7.25

25

Nam si imago, non dissimilis utique: sed totum ex toto exprimens Patrem, quem Pater substantiae suae unitate signavit. Pater dicit: Faciamus; et tu cooperatorem negas? Quod dixit Pater, Filius fecit; et tu aequalem negas, in quo complacuit Pater.

PL 14, 169B

像であるなら、似ていないはずがない。それは全体において全体から父を写し取るもので、父はこれを自らの実体の一性によって刻印したのである。父は「造ろう」と言う。それなのに汝は、協力者を否定するのか。父が言ったことを、子が造った。それなのに汝は、父が喜んだ子が〔父と〕等しいことを否定するのか。