Hexaemeron libri sex 5.1.1
(Sermo VII.) [0205] Ornatis superioribus duobus elementis, mari propria praerogativa conceditur. Describitur aquarum obedientia, ac mira fecunditas, qua homo gustatis interdictis abutitur. Demum ostenditur reptilia non modo serpentes vocitari, sed etiam pisces.
PL 14, 205B(第7説教)上の二つの元素が飾られたので、海に固有の特権が与えられる。水の従順と驚くべき多産が描かれ、人間は禁じられたものを味わってそれを濫用する。最後に、「はうもの」は蛇だけでなく魚もそう呼ばれることが示される。
Hexaemeron libri sex 5.1.2
1. Vestita diversis terra germinibus virebat omnis, coelum quoque sole et luna, geminis vultus sui luminibus, stellarumque insignitum decore fulgebat. Supererat elementum tertium, mare scilicet; ut et ipsi gratia vivificationis divino proveniret munere.
PL 14, 205C1. 大地は多様な芽をまとって一面に緑をなし、天も、その顔の双子の光である太陽と月と、星々の美しさに飾られて輝いていた。第三の元素、すなわち海が残っていた。これにも、神の賜物によって、命を与える恩寵が及ぶためである。
Hexaemeron libri sex 5.1.3
Aethereo enim spiritu omnes terrarum fetus aluntur. Terra quoque semina resolvens, universa vivificat: et maxime tunc primum verbo Dei jussa viridescere, vivificationis suae munere pullulabat. Vacabat aqua, et a divinae operationis feriata beneficio videbatur.
PL 14, 205C実際、大地のあらゆる実りは、天空の気によって養われる。大地もまた種をほどいてすべてに命を与える。ことに、そのときはじめて神の言葉によって緑になるよう命じられ、命を与えるという自らの任務によって芽吹いた。水は手空きで、神の業の恩恵から休んでいるように見えた。
Hexaemeron libri sex 5.1.4
Habet adhuc Creator quod illi conferat. quo munia terrarum possit aequare: reservabat ei, ut et ipsa proprium sibi et speciale aliquid praerogativae collati sibi muneris vindicaret. Vivificavit prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant.
PL 14, 205D創造主にはまだ水に授けるものがあった。それによって水が地の任務に並びうる。創造主はそれを水のためにとっておいた。水自身も、授かった任務の特権の何か固有で特別なものを自分のものにするためである。地は先に命を与えたが、それは息する魂をもたないものにであった。
Hexaemeron libri sex 5.1.5
Aqua jubetur ea producere quae viventis animae vigorem dignitatemque praeferrent, et sensum tuendae salutis, et fugiendae mortis acciperent.
PL 14, 205D水は、生きる魂の活力と品位を示し、自らの安全を守る感覚と死を避ける感覚を受けるものを生み出すよう命じられる。
Hexaemeron libri sex 5.1.6
2. Dixit itaque Deus, Producant aquae reptilia animarum viventium secundum genus, et volatilia volantia super terram secundum firmamentum coeli (Gen. I, 20).
PL 14, 205D2. そこで神は言った。「水は、生きる魂どものはうものを種類に従って、また飛ぶ鳥を、天の大空に従って地の上を飛ぶものを、生み出せ」(創世記1:20)。
Hexaemeron libri sex 5.1.7
Venit mandatum et subito aqua jussos fundebatur in partus: generare fluvii, vivificare lacus, mare ipsum coepit diversa reptilium genera parturire, et secundum genus effundere quodcumque formaverat.
PL 14, 206C命令が下ると、たちまち水は命じられたとおり、産みへと注ぎ出された。川は産み、湖は命を与え、海そのものも、はうものの多様な種を産み始め、形づくったものを何であれ種類に従って注ぎ出した。
Hexaemeron libri sex 5.1.8
Non exigui gurgites, non coenosae paludes vacabant, quin omnia datam sibi creandi assumerent potestatem. Pisces exsiliebant de flumine, delphines praeludebant in fluctibus, conchae saxis, ostreae adhaerebant profundis, adolescebant echini.
PL 14, 206C小さな淵も泥深い沼も空いてはおらず、みな与えられた創造の力を受け取った。魚は川から跳ね上がり、イルカは波の中で前奏をなし、貝は岩に、カキは深みに付き、ウニが育った。
Hexaemeron libri sex 5.1.9
Vae mihi! ante hominem coepit illecebra, abundantia copiarum, nostrae mater luxuriae. Ante hominem deliciae. Prior ergo hominum tentatio, quam natura: sed nihil natura deliquit; alimenta dedit, non vitia praescripsit.
PL 14, 206Cああ、私は災いだ。人間より先に、誘惑、物の豊かさ、我々の放縦の母が始まった。人間より先に美食があった。ゆえに人間の誘惑は自然より先にあった。だが自然は何も罪を犯さなかった。糧を与えたが、悪徳を命じはしなかった。
Hexaemeron libri sex 5.1.10
Haec communia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus interdicta tibi alimenta gustasti.
PL 14, 206C自然はこれらを共有のものとして与え、あなたが何かを自分のものとして主張しないようにした。あなたのために大地はその実りを産み、あなたのためにブダイやチョウザメ、水のすべての産み子が生まれる。それでもあなたは満足せず、禁じられた糧を味わった。
Hexaemeron libri sex 5.1.11
Ad invidiam tuam omnia congeruntur, ut praevaricatio tuae aviditatis oneretur. 3. Sed neque quam multae species et nomina sint, possumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptionis animata sunt.
PL 14, 206Dすべてがあなたへの非難をあおるために集められ、あなたの貪欲の違反が重くされる。3. だが、いかに多くの種と名があるかを、我々は述べ尽くせない。それらはみな、神の命令の一瞬で命を与えられたのである。
Hexaemeron libri sex 5.1.12
Simul coibat forma corporis et operabatur anima, vitalis etiam vigor reliquae virtutis. Repleta erat terra germinibus, mare impletum animantibus. Ibi insensibilia pullulabant, hic sensibilia versantur. In terris quoque aqua suas sibi vindicat portiones.
PL 14, 206D形体と魂とが同時に結びつき、働き、ほかの力の生命の活力もそうだった。地は芽でいっぱいになり、海は生き物でいっぱいになった。そこでは感覚のないものが芽吹き、ここでは感覚をもつものが動く。地の上でも、水は自らの分け前を主張する。
Hexaemeron libri sex 5.1.13
Lambunt terram pisces aquarum, et ex ea sibi praedam requirunt. Culices quoque et ranunculi circa genitales strepunt paludes, et ipsae audierunt Domini mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium.
PL 14, 207A水の魚は地をなめ、そこから獲物を探す。蚊や小さな蛙も、生みの沼辺で鳴き立て、これらも「水は、生きる魂どものはうものを生み出せ」と言う主の命令を聞いたのである。
Hexaemeron libri sex 5.1.14
4. Scimus reptilia dici genera serpentum, eo quod super terram repant: sed multo magis omne quod natat, reptandi habet vel speciem, vel naturam.
PL 14, 207A4. 我々は、「はうもの」が蛇の種類を言うと知っている。地の上をはうからである。しかし、泳ぐものはすべて、はうことの様相あるいは本性をはるかに多くもつ。
Hexaemeron libri sex 5.1.15
Nam etsi in profundum qui se demerserint, aquam videantur findere; tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum. Unde et David ait: Hoc mare magnum et spatiosum, illic reptilia quorum non est numerus (Ps. CIII, 25) .
PL 14, 207A実際、深みに潜るものは水を割るように見えるが、水面を泳ぐときには、水のいくつかの背の上を引きずりながら全身ではう。それゆえダビデも言う。「これは大きく広い海、そこには、数えきれぬはうものがいる」(詩篇103:25)。
Hexaemeron libri sex 5.1.16
Quinetiam cum pleraque pedes habeant, et ambulandi usum, eo quod sint amphibia, quae vel in aquis vel in terris vivant, ut sunt phocae, crocodili, equi fluviales, quos hippopotamos vocant, eo quod hi generentur Nilo in flumine; tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant, nec vestigio utuntur pedis ad incedendum, sed tanquam remo ad reptandum. Siquidem et navis acta remis labitur, et aquas sulcat carina.
PL 14, 207Aそれどころか、多くのものは足をもち、歩く用をもつ――水にも地にも生きる両生のものである――、たとえばアザラシ、ワニ、川の馬、すなわちヒッポポタモスと呼ばれるもの、ナイル川で生まれるからである。だがこれらも水の深みにあっては歩かず泳ぎ、足を歩むための足取りとして使うのではなく、はうための櫂のように使う。実際、船も櫂に押されて滑り、竜骨が水を掘る。