Hexaemeron libri sex 3.8.1
De virtute seminaria; deque germinandi ac fructificandi modo plane mirabili: item de terrae feracitate, agri pleni pulchritudine, herbarum salubritate ac remediis. 33. Germinet, inquit, terra herbam feni secundum genus.
PL 14, 169B種の力について。芽生えと実りのまことに驚くべき仕方について。また地の豊かさ、満ちた畑の美しさ、草の健やかさと薬効について。33. 「地は、種類に従って、干し草となる草を芽生えさせよ」と神は言う。
Hexaemeron libri sex 3.8.2
In omnibus quae dicuntur nascentia terrae, primum germen est; ubi se paululum sustulerit, fit herba, postea fenum, inde fit fructus. Sunt nascentia quae de radice germinant, ut arbores quae non sunt satae, ex aliarum arborum radice nascuntur.
PL 14, 169B地に生まれ出ると言われるすべてのものにおいて、最初は芽である。それが少し自らを持ち上げると草となり、のちに干し草となり、そこから実が生じる。根から芽を出すものがある。蒔かれていない木が、ほかの木の根から生まれるのがそうである。
Hexaemeron libri sex 3.8.3
In arundine videmus quomodo in extremo ejus velut quidam fit nodus e latere, et inde alia arundo germinat. Est ergo in radice vis quaedam seminarii. Insitiva quoque in superioribus germinant. Aliis ergo a radice, aliis diverso munere series successionis acquiritur.
PL 14, 169C葦では、その先端の脇にいわば節のようなものができ、そこから別の葦が芽生えるのを我々は見る。したがって根には、種の何らかの力がある。接ぎ木されたものも、上のほうで芽を出す。こうして、あるものは根から、あるものは別の働きによって、継続の連なりを得る。
Hexaemeron libri sex 3.8.4
Inest enim nascentibus singulis aut semen, aut virtus aliqua seminaria, et ea secundum genus; ut quod nascitur ex ea, simile eorum quae sata sunt, vel quorum de radice sit, germinet.
PL 14, 169C生まれ出るものには、一つひとつに種か、何らかの種の力が備わっており、しかもそれは種類に従っている。それによって、そこから生まれるものは、蒔かれたもの、あるいは根の元のものに似て芽を出すのである。
Hexaemeron libri sex 3.8.5
De tritico triticum, de milio milium, de pyro pyrus albo flore prorumpit: castanea quoque surgit de radice castaneae. 34. Germinet, inquit, terra herbam feni secundum genus.
PL 14, 169C小麦から小麦が、キビからキビが、ナシから白い花のナシが噴き出し、クリもクリの根から立ち上がる。34. 「地は、種類に従って、干し草となる草を芽生えさせよ」と神は言う。
Hexaemeron libri sex 3.8.6
Et continuo parturiens terra novos se fudit in partus, et induit se amictum viriditatis, gratiam fecunditatis assumpsit, diversisque compta germinibus, proprios suscepit ornatus.
PL 14, 169Dすると直ちに、地は産みの苦しみのなかで新しい産物を注ぎ出し、緑の衣をまとい、豊かな実りの麗しさを身につけ、さまざまな芽で飾られて、それぞれ固有の装いを受けた。
Hexaemeron libri sex 3.8.7
Miramur quod tam cito germinaverit; quanto majora miracula sunt, si spectes singula, quemadmodum vel jacta in terram semina resolvantur, ac nisi mortua fuerint, nullum fructum afferant: si vero fuerint quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant.
PL 14, 169D我々は、地がこれほど早く芽生えたことに驚く。しかし、一つひとつを見るなら、奇跡はどれほど大きいことか。地に投げられた種は、ほどけ崩れ、死ななければ、何の実りももたらさない。だが、自らの一種の死によってほどけ崩れたなら、より豊かな実りへとよみがえる。
Hexaemeron libri sex 3.8.8
Suscipit igitur granum tritici putris gleba, et sparsum cohibet occatio, ac velut materno terra gremio fovet et comprimit.
PL 14, 170Aこうして、朽ちやすい土塊が小麦の粒を受け入れ、まぐわによる土かきが蒔かれた粒を閉じ込め、地は母の懐のように、これを温めて抱き締める。
Hexaemeron libri sex 3.8.9
Inde cum se granum illud resolverit, herbam germinat, grata ipsa jam species herbescentis viriditatis, quae statim genus sativi similitudine sui prodit; ut in ipso suae stirpis exordio cujus generis herba sit recognoscas, atque in herbis fructus appareat; paulatimque adolescit ut fenum, culmoque pubescens erigitur et assurgit.
PL 14, 170Aそこで、その粒がほどけると、草が芽生える。草の緑になりゆくその姿は、すでに心地よく、ただちに蒔かれたものの種類を、自らの似姿によって表す。そのため、その株の始まりそのものにおいて、草がどの種類のものかを見分けることができ、草のうちに実りが現れている。草は少しずつ干し草のように育ち、茎とともに成熟して、まっすぐに立ち上がる。
Hexaemeron libri sex 3.8.10
Ast ubi se geniculata jam spica sustulerit, vaginae quaedam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur interius; ne tenera ejus primordia aut frigus laedat, aut solis aestus exurat, aut ventorum inclementia, vel imbrium vis saeva decutiat.
PL 14, 170Aところが、節のある穂が持ち上がると、来たるべき実りのための鞘のようなものが整えられ、その内側で粒が形づくられる。柔らかい始まりが、寒さに傷つけられ、太陽の熱に焼かれ、風の荒々しさや雨の激しい力に打ち落とされることのないようにである。
Hexaemeron libri sex 3.8.11
Succedunt quidam ordines spicae, mirabili arte formati, vel ad speciem grati, vel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis colligationis adstricti, quos providentia divina formavit.
PL 14, 170B穂の列が次々に続く。驚くべき技で形づくられ、姿が心地よく、守りのために、自然の結びつきのつながりによって互いに固く結ばれている。これらを神の摂理が形づくった。
Hexaemeron libri sex 3.8.12
Et ne frugis numerosioris pondere velut quaedam cedat fultura culmorum, vaginis quibusdam ipse culmus includitur, ut geminatis viribus frugem possit multiplicem sustinere, ne impar oneri curvetur in terram.
PL 14, 170Bまた、より多い実りの重みに、茎の支えがいわば折れてしまわないよう、茎そのものが何枚かの鞘に包まれている。それによって力を二重にして、幾重もの実りを支えることができ、重荷に耐えきれずに地へ曲がることがない。
Hexaemeron libri sex 3.8.13
Tum supra ipsam spicam vallum struitur aristarum, ut quasi quadam in arce praetendat, ne avium minorum morsibus spica laedatur, aut suis exuatur fructibus, aut vestigiis proteratur. 35. Quid dicam quemadmodum clementia Dei humanae prospexerit utilitati?
PL 14, 170Bさらに穂そのものの上には芒の防柵が築かれ、いわば砦のように前に張り出す。それは、小鳥たちの嘴で穂が傷つけられ、あるいは実を奪われ、あるいは足で踏みにじられることのないようにである。35. 神の寛大さが人間の益のために、いかに配慮したかを、どう語ろうか。
Hexaemeron libri sex 3.8.14
Feneratum terra restituit quod accepit, et usurarum cumulo multiplicatum. Homines saepe decipiunt, et ipsa feneratorem suum sorte defraudant: terra fidelis manet.
PL 14, 170B地は、貸し付けられたものを、受け取った分を、利息の積み重なりによって増やして返す。人間はしばしば欺き、元金さえも自分の貸し手から騙し取る。地は誠実なままである。
Hexaemeron libri sex 3.8.15
Et si quando non solverit, si forte adversata fuerit frigoris inclementia, aut nimia siccitas, aut immensa vis imbrium, alio anno superioris anni damna compensat; ita et quando proventus spem destituit agricolae, nihil terra delinquit: et quando arridet, ubertas fecundae matris se in partus effundit, ut numquam ullum dispendium suo inferat creditori.
PL 14, 170Cそして、もし返さないことがあっても、たまたま寒さの荒々しさ、あるいは過度の干ばつ、あるいは雨の途方もない力がそれに逆らったときには、地は翌年に前年の損を埋め合わせる。このように、収穫が農夫の望みを裏切るときでさえ、地は何の過ちも犯していない。そして地が微笑むときには、豊かな母の豊かさが産み出すものとなってあふれ出し、自分の債権者に決して損失を与えない。
Hexaemeron libri sex 3.8.16
36. Quae vero species pleni agri! Qui odor! Quae suavitas! Quae voluptas agricolarum! Quid digne explicare possumus, si nostro utamur alloquio?
PL 14, 170C36. 実りに満ちた畑の姿は、まことになんと美しいことか。なんという香り、なんという甘さ、農夫たちのなんという喜びか。我々の言葉を用いて、ふさわしく言い表せるものがあろうか。
Hexaemeron libri sex 3.8.17
Sed habemus Scripturae testimonia, quibus agri suavitatem benedictioni et gratiae sanctorum advertimus comparatam, dicente sancto Isaac: Odor filii mei sicut odor agri pleni (Gen., XXVII, 27) .
PL 14, 170Cしかし我々には聖書の証言がある。それによって、畑の甘さが聖なる者たちの祝福と恩寵にたとえられていることに気づく。聖なるイサクがこう言っている。「わたしの子の香りは、満ちた畑の香りのようである」(創世記27:27)。
Hexaemeron libri sex 3.8.18
Quid igitur describam purpurascentes violas, candida lilia, rutilantes rosas, depicta rura nunc aureis, nunc variis, nunc luteis floribus, in quibus nescias, utrum species amplius florum, an vis odora delectet?
PL 14, 170Dでは、紫に染まるすみれ、白い百合、赤く輝くバラ、あるいは黄金色の、あるいは色とりどりの、あるいは黄色の花で彩られた野を、どう描こうか。そこでは、花の姿がより楽しませるのか、香りの力がより楽しませるのか、あなたにはわからないだろう。
Hexaemeron libri sex 3.8.19
Pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cujus suavitate complemur. Unde divine Dominus ait: Et species agri mecum est (Psal. XLIX, 11) ; cum ipso est enim quam ipse formavit.
PL 14, 170D目は心地よい光景に養われ、香りは遠く広く散って、その甘さに我々は満たされる。それゆえ主は神的に言う。「野の美しさはわたしとともにある」(詩篇49:11)。神が形づくったものは、神とともにあるからである。
Hexaemeron libri sex 3.8.20
Quis enim alius artifex possit tantam rerum singularum exprimere venustatem? Considerate lilia agri (Matth., VI, 28) , quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum videantur assurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen vallo in circuitu floris obsepta nulli pateat injuriae.
PL 14, 171A実際、ほかのどんな工匠が、一つひとつのものの、これほどの麗しさを形づくりえようか。「野の百合を見よ」(マタイ6:28)。花びらの白さはどれほどか、花びらは密に重なり、根もとから先端へ立ち上がるように見え、杯の形を表し、内側には金のような姿が輝いている。しかも花の周囲は柵のようなものでふさがれ、どんな害にもさらされない。
Hexaemeron libri sex 3.8.21
Si quis hunc florem decerpat, et sua solvat in folia, quae tanti est artificis manus quae possit lilii speciem reformare?
PL 14, 171Aもしだれかがこの花を摘み取って、その花びらをばらばらにしたなら、百合の姿を作り直せるほどの、どれほど偉大な工匠の手があろうか。
Hexaemeron libri sex 3.8.22
Quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui Dominus tantum testimonium tulit, ut diceret: Nec Salomon in omni gloria sua sic vestiebatur, sicut unum ex istis (Ibid., 29) ?
PL 14, 171A自然をこれほど写し取る者が、この花を元どおりにしようと企てうるだろうか。この花について主は、これほどの証しを立てて言った。「ソロモンも、その栄華のきわみにおいて、この花の一つほどにも装われてはいなかった」(マタイ6:29)。
Hexaemeron libri sex 3.8.23
Rex opulentissimus et sapientissimus inferior judicatur, quam hujus floris pulchritudo. 37. Quid enumerem succos herbarum salubres? quid virgultorum ac foliorum remedia? Cervus aeger ramusculos oleae mandit, et sanus fit.
PL 14, 171A最も豪奢で最も賢い王が、この花の美しさより劣ると判じられるのである。37. 草の健やかな汁を、どうして数え上げようか。若枝や葉の薬効を、どうして数え上げようか。病んだ鹿はオリーブの小枝を噛んで、健やかになる。
Hexaemeron libri sex 3.8.24
Locustas quoque folia oleae arrosa liberant ab aegritudine. Rubi folia superjacta serpenti, interimunt eum. Culices non tangent te, si absinthii herbam cum oleo coquas, et eo te perunxeris.
PL 14, 171Bイナゴもまた、オリーブの葉をかじって病から解かれる。キイチゴの葉は、蛇の上に投げかけると、これを殺す。ニガヨモギの草を油で煮て、それを身に塗れば、蚊はあなたに触れないだろう。