ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › Hexaemeron libri sex

Liber I, Caput III 第I巻 第III章

Ambrose of Milan · Hexaemeron libri sex · PL 14, 125D · 21 sectiones

Hexaemeron libri sex 1.3.1

1

Principium suum a Deo mundum habere: ac proinde eum, licet sphaerica figura sit, aeternum non esse. 8. In principio, inquit.

PL 14, 125D

世界はその初めを神から得ている。したがって、球形であっても永遠ではない。8. 「初めに」と彼は言う。

Hexaemeron libri sex 1.3.2

2

Quam bonus ordo, ut illud primum assereret, quod negare consueverunt, et cognoscerent principium esse mundi, ne sine principio mundum esse homines arbitrarentur.

PL 14, 126A

なんと善い順序であろう。彼らが否定するのを常としたことをまず主張し、世界に初めがあると彼らが知るようにしたのである。人々が世界を初めなきものと考えないためである。

Hexaemeron libri sex 1.3.3

3

Unde et David cum de coelo, et terra, et mari loqueretur, ait, Omnia in sapientia fecisti (Ps. CIII, 25) . Dedit ergo principium mundo, dedit etiam creaturae infirmitatem, ne anarchon, ne increatum, et divinae consortem substantiae crederemus.

PL 14, 126A

そこでダビデも、天と地と海について語って言った。「汝はすべてを知恵によって造った」(詩篇103:25)。こうして神は世界に初めを与え、被造物に弱さをも与えた。我々がそれを、アナルコン(初めのないもの)で、造られざるもので、神の実体の共有者であると、信じないためである。

Hexaemeron libri sex 1.3.4

4

Et pulchre addidit, Fecit, ne mora in faciendo fuisse existimaretur; ut vel sic intelligerent homines quam incomparabilis operator esset, qui tantum opus brevi exiguoque momento suae operationis absolveret, ut voluntatis effectus sensum temporis praeveniret.

PL 14, 126A

そして見事に「造った」と付け加えた。造るのに時間がかかったと考えられないためである。人々が、せめてそのようにして、これほどの業を自らの働きのわずかな一瞬で成し遂げた者が、どれほど比べがたい工匠であるかを悟るためである。意志の成果が時間の感覚に先んじたのである。

Hexaemeron libri sex 1.3.5

5

Nemo operantem vidit, sed agnovit operatum. Ubi igitur mora, cum legas: Quia ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt (Ps. CXLVIII, 5) ?

PL 14, 126B

働いている者を見た人はないが、働き終えた者は認めた。「彼が言うと、それらは造られ、彼が命じると、それらは創造された」(詩篇148:5)と読むのだから、時間のかかる余地がどこにあろうか。

Hexaemeron libri sex 1.3.6

6

Nec artis igitur usum, nec virtutis expendit, qui momento suae voluntatis majestatem tantae operationis implevit; ut ea quae non erant, esse faceret tam velociter, ut neque voluntas operationi praecurreret, neque operatio voluntati.

PL 14, 126B

それゆえ彼は、技の用いも力の消費もせず、自らの意志の一瞬で、これほどの働きの威厳を満たした。存在しなかったものを、きわめて速く存在させたので、意志が働きに先んじることも、働きが意志に先んじることもなかった。

Hexaemeron libri sex 1.3.7

7

9. Miraris opus, quaeris operatorem, quis principium tanto operi dederit, quis tam cito id fecerit? Subjecit statim, dicens quia Deus fecit coelum et terram. Audisti auctorem, dubitare non debes.

PL 14, 126B

9. あなたは業に驚き、働き手を尋ねる。これほどの業に誰が初めを与えたのか、誰がそれをこれほど速く造ったのか、と。彼はすぐに続けて、神が天と地を造ったと言った。創造者を聞いたのだから、疑ってはならない。

Hexaemeron libri sex 1.3.8

8

Hic est in quo benedixit Melchisedech Abraham patrem multarum gentium, dicens: Benedictus Abraham a Deo summo, qui fecit coelum et terram (Gen. XIV, 19 et 22) . Et credidit Abraham Deo, et ait: Extendam manum meam ad Deum summum, qui fecit coelum et terram.

PL 14, 126C

この神にあって、メルキゼデクは、多くの民の父アブラハムを祝福して言った。「アブラハムは、天と地を造ったいと高き神によって祝福されよ」(創世記14:19および22)。そしてアブラハムは神を信じて言った。「私は手を、天と地を造ったいと高き神に向けて伸ばそう」。

Hexaemeron libri sex 1.3.9

9

Vides quia hoc non homo invenit, sed Deus annuntiavit. Deus est enim Melchisedech, qui est rex pacis et justitiae, nec initium dierum neque finem habens. Non mirum ergo si Deus qui est sine initio, initium omnibus dedit; ut quae non erant, esse inciperent.

PL 14, 126C

あなたは、これを人間が見いだしたのではなく、神が告げ知らせたのだと分かる。メルキゼデクは神であり〔メルキゼデクを神(キリスト)と同じとする言い方。本文のとおり訳した〕、平和と正義の王であって、日々の初めも終わりも持たない者だからである。それゆえ、初めのない神が万物に初めを与え、存在しなかったものが存在し始めたことは、不思議ではない。

Hexaemeron libri sex 1.3.10

10

Non mirum si Deus qui omnia virtute sua continet, et incomprehensibili majestate universa complectitur, fecit haec quae videntur, cum etiam illa fecerit quae non videntur.

PL 14, 126C

万物を自らの力で保ち、把握しがたい威厳で全体を包む神が、見えるものを造ったのは不思議ではない。見えないものをも造ったのだから。

Hexaemeron libri sex 1.3.11

11

Invisibilia autem iis quae videntur, potiora esse quis neget; cum ea quae videntur, temporalia sint, aeterna autem quae non videntur?

PL 14, 126C

見えないものが見えるものより優れていることを、誰が否定できようか。見えるものは時間的であり、見えないものは永遠なのだから。

Hexaemeron libri sex 1.3.12

12

Quis dubitet quod Deus haec fecerit, qui per Prophetam locutus ait: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et universam terram clausa manu? Quis statuit montes in libra et rupes in statera, et nemora in jugo?

PL 14, 126D

神がこれらを造ったことを、誰が疑うだろうか。神は預言者を通して語って言う。「誰が手の平で水を量り、手の幅で天を量り、握った手で全地を量ったか。誰が山々を秤に、岩々を天秤に、森を秤の梁にかけたのか」。

Hexaemeron libri sex 1.3.13

13

Quis cognovit sensum Domini, aut quis ejus consiliarius fuit, vel quis instruxit eum (Esa. XL, 12) . De quo etiam alibi legimus: Quia tenet circuitum terrae, et terram velut nihilum fecit.

PL 14, 127A

「誰が主の思いを知ったか、誰がその助言者であったか、誰が彼を教えたか」(イザヤ40:12)。この者について、我々はほかの箇所でも読む。「彼は地の円を保ち、地を無のようにした」。

Hexaemeron libri sex 1.3.14

14

Et Hieremias ait: Dii qui non fecerunt coelum et terram, peribunt a terra, et de sub coelo isto. Dominus qui fecit terram in virtute sua, et correxit in sapientia sua orbem, et in sua prudentia extendit coelum, et multitudinem aquae in coelo (Jerem. X, 11) .

PL 14, 127A

エレミヤも言う。「天と地を造らなかった神々は、地から、またこの天の下から滅びるであろう。主はその力によって地を造り、その知恵によって世界を整え、その英知によって天と、天にある水の大群を張り広げた」(エレミヤ10:11)。

Hexaemeron libri sex 1.3.15

15

Et addidit: Infatuatus est homo a scientia sua (Ibid., 14) . Qui enim corruptibilia mundi sequitur, et ex his putat quod divinae possit naturae comprehendere veritatem, quomodo non infatuatur versutae disputationis astutia?

PL 14, 127A

そして付け加えた。「人はその知識によって愚かになった」(エレミヤ10:14)。世界の朽ちるものに従い、それらから神的な本性の真理を捉えうると考える者が、狡猾な論争の巧妙さによって愚かにならないことがあろうか。

Hexaemeron libri sex 1.3.16

16

10. Cum ergo tot oracula audias, quibus testificatur Deus quod fecerit mundum, noli eum sine principio esse credere; quia quasi sphaera mundus esse dicatur, ut principium ejus nullum videatur exstare; et cum intonat, quasi in circuitu omnia commoventur, ut unde incipiant, ubi desinant non facile comprehendas; quia circuitus principium sensu colligere impossibile habetur.

PL 14, 127B

10. これほど多くの託宣を聞くのだから、そこで神が世界を造ったと証言しているのだから、世界を初めなきものと信じてはならない。世界は球のようだと言われるために、その初めはまったく見当たらないように見えるのであろう。また雷鳴が響くと、あたかもすべてが円環の中で揺れ動くかのようで、どこから始まりどこで終わるのかを、あなたは容易には捉えられない。円環の初めを感覚で集めることは、不可能だと考えられているからである。

Hexaemeron libri sex 1.3.17

17

Neque enim sphaerae potes initium reperire, vel unde coeperit globus lunae, vel ubi desinat menstrua lunae defectio. Neque vero si ipse non comprehendas, idcirco non coepit, aut nequaquam desinet.

PL 14, 127B

球の初めを見つけることはできないし、月の球がどこから始まったのか、月の欠けがどこで終わるのかも分からない。しかし、あなた自身が捉えられないからといって、それが始まらなかったとか、決して終わらないということにはならない。

Hexaemeron libri sex 1.3.18

18

Si ipse circuitum vel atramento, vel graphio ducas, vel centro exprimas, unde coeperis, aut ubi desieris, intervallo interposito non facile vel oculis colligis, vel mente repetis; et tamen et coepisse et desivisse ipse tibi testis es.

PL 14, 127B

もしあなたが円をインクで、あるいは尖筆で、あるいは中心から描くなら、どこから始め、どこで終えたかを、間隔が挟まれると、目で容易に集めることも、心で呼び戻すこともできない。それでも、始めたことも終えたことも、あなた自身が証人である。

Hexaemeron libri sex 1.3.19

19

Nam etsi sensum subterfugit, veritatem non subruit. Quae autem initium habent, et finem habent: et quibus finis datur, initium datum constat. Finem autem mundi futurum ipse Salvator docet in Evangelio suo, dicens: Coelum et terra praeteribunt (Matth. XXIV, 55) .

PL 14, 127C

感覚を逃れても、真理を覆すことはないからである。初めを持つものは終わりをも持ち、終わりが与えられるものには初めが与えられたことが明らかである。世界の終わりが来ることを、救い主自身が福音書で教えて言う。「天と地は過ぎ去る」(マタイ24:55〔底本は55。35の誤り〕)。

Hexaemeron libri sex 1.3.20

20

Et infra: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi (Matth. XXVIII, 20) . Et Apostolus: Praeterit enim figura hujus mundi (I Cor. VII, 31) .

PL 14, 127C

また後に、「見よ、私は世の終わりまで、汝らとともにいる」(マタイ28:20)。また使徒も言う。「この世の姿は過ぎ去る」(一コリント7:31)。

Hexaemeron libri sex 1.3.21

21

11. Quomodo ergo coaeternum Deo mundum asserunt, et creatori omnium sociant, atque aequalem esse disputant creaturam, corpusque materiale mundi invisibili illi atque inaccessibili naturae divinae conjungendum putant, cum praesertim secundum suam sententiam non possint negare, quoniam cujus partes corruptioni et mutabilitati subjacent, hujus necesse est universitatem iisdem passionibus, quibus propriae portiones ejus sunt obnoxiae, subjacere?

PL 14, 127C

11. では、どうして彼らは世界を神と同じく永遠だと主張し、万物の創造主と結びつけ、被造物が〔創造主と〕等しいと論じ、世界の物質的な身体を、あの見えない近づきがたい神の本性と結びつけるべきだと考えるのか。とりわけ、彼ら自身の見解に従っても、その諸部分が滅びと変化に服するものについては、その全体も、それ自身の諸部分が服している同じ受動に服することが必然だと、否定できないのに。