ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › Hexaemeron libri sex

Liber V, Caput XIII 第V巻 第XIII章

Ambrose of Milan · Hexaemeron libri sex · PL 14, 223D · 21 sectiones

Hexaemeron libri sex 5.13.1

1

Exorsurus a volucribus aquaticis primum de halcyone disserit, et quanta sit divina benignitas in eam avem exponens, nos ad exspectandam a Deo opem hortatur. De avibus imbrium aut ventorum praesagis; deque fida anserum custodia. [0224]

PL 14, 223D

水鳥から語り始め、まずハルキュオーン〔かわせみ〕について論じ、この鳥に対する神の慈しみがいかに大きいかを説き明かして、我々が神の助けを待ち望むよう勧める。雨や風を予知する鳥たちについて、またガチョウの忠実な見張りについて。

Hexaemeron libri sex 5.13.2

2

40. Et quoniam de aquatilibus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aves coeli sermo noster ascendat. Et ideo de iis avibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque versantur, cum quibus possumus emergere. Itaque ab halcyone sermonem adoriamur.

PL 14, 223D

40. さて、水に棲む這うものについては語ったので、我々の話が急に天の鳥へと昇るのは険しい。それゆえ、まず海や川のほとりで暮らす鳥たち、我々がともに浮かび上がることのできる鳥たちについて語ろう。そこで、ハルキュオーンから話を始めよう。

Hexaemeron libri sex 5.13.3

3

Ea est avis maritima, quae in littoribus fetus suos edere solet, ita ut in arenis ova deponat medio fere hyemis.

PL 14, 223D

これは海辺の鳥で、浜辺で雛を産む習いがあり、冬のほぼ真ん中に砂の上に卵を置く。

Hexaemeron libri sex 5.13.4

4

Nam id temporis fovendis habet deputatum partubus, quando maxime insurgit mare, littoribusque vehementior fluctus illiditur, quo magis repentinae placiditatis solemnitate avis hujus eluceret gratia.

PL 14, 223D

というのは、この鳥は、海が最も荒れ、波が岸辺にいっそう激しく打ちつける時を、雛を温める時と定めているからである。それは、突然の凪という荘重な出来事によって、この鳥に与えられた恩寵がいっそう輝くためである。

Hexaemeron libri sex 5.13.5

5

Namque ubi undosum fuerit mare, positis ovis subito mitescit, et omnes cadunt ventorum procellae, flatusque aurarum quiescunt, ac placidum ventis stat mare, donec ova foveat halcyone sua.

PL 14, 224B

すなわち、海が波立っていても、卵が置かれると海は突然に和らぎ、風の嵐はすべて収まり、そよ風の息吹も静まり、風のないまま海は穏やかに立ち続ける。ハルキュオーンが自分の卵を温め終えるまでそうである。

Hexaemeron libri sex 5.13.6

6

Septem autem dies fotus sunt, quibus decursis, educit pullos, fetusque absolvit: illico alios quoque septem dies adjungit, quibus enutriat partus suos, donec incipiant adolescere.

PL 14, 224B

卵を温める日は七日で、それが過ぎると雛を孵し、産みを終える。ただちにさらに七日を加え、その間に雛を養い、雛が成長しはじめるまで育てる。

Hexaemeron libri sex 5.13.7

7

Nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. Tantam autem gratiam minuscula avis divinitus indultam habet, ut hos quatuordecim dies nautici praesumptae serenitatis observent, quos et halcyonidas vocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant.

PL 14, 224B

養う期間がこれほど短いことを怪しんではならない。雛の産みが済むのもわずか数日だからである。この小さな鳥は、神から授かったそれほどの恩寵を持っているので、船乗りたちはこの十四日を、あらかじめ見込まれた凪の日として心に留める。彼らはこの日々をハルキュオーニデス〔halcyonides。ギリシア語に由来する語〕とも呼び、その間は荒れた天候の動きをいささかも恐れない。

Hexaemeron libri sex 5.13.8

8

41. Nonne vos passeribus pluris estis (Luc. XII, 7) ? Dominus ait. Si igitur avis minusculae contemplatione et insurgit mare, et repente comprimitur, atque aspera hyemis inter graves procellas tempestatesque ventorum detergit coeli nubila, fluctusque componit elementis omnibus subito infusa tranquillitas; quantum praesumere debeas, o homo, ad imaginem Dei factus, agnoscis; si tamen aviculae istius fidem studio devotionis imiteris.

PL 14, 224C

41. 「汝らは雀よりも価値があるではないか」(ルカ12:7)と主は言う。それならば、この小さな鳥を顧みて海が波立ち、また突然に静まり、冬の荒々しさのただなか、重い嵐と風の暴れのさなかに、天の雲が払われ、波が鎮められ、あらゆる元素に突然の静けさが注ぎ込まれるのだとすれば、神の像に造られた人よ、あなたはどれほどを期待すべきか分かるはずである。ただし、この小さな鳥の信頼を、献身の熱意をもって見倣うならばである。

Hexaemeron libri sex 5.13.9

9

Illa tempestates videns insurgere, saevire ventos, inter hyberni saeva non revocatur, neque reflectitur, sed impellitur.

PL 14, 224C

あの鳥は、嵐が起こり、風が荒れ狂うのを見ても、冬の猛威のただなかで呼び戻されることも、引き返すこともなく、かえって押し進められる。

Hexaemeron libri sex 5.13.10

10

Denique in littore sua ova constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc arena suscipiat: nec insurgentes fluctus quos immurmurare atque allabi videt, reformidat.

PL 14, 224C

そうして浜辺に自分の卵を置く。そこでは、引いてゆく波のあとの、まだ湿った砂が卵を受け止める。そして、ざわめきながら打ち寄せてくる波が見えても、これを恐れ尻込みしない。

Hexaemeron libri sex 5.13.11

11

42. Et ne putes quod ovorum videatur habere contemptum; continuo ubi deposuerit ova, nidificat, et suo partus corpore fovet, nec saluti propriae alluvione littoris pertimescit: sed secura de Dei gratia, ventis se committit et fluctibus. Parum est hoc.

PL 14, 224D

42. 卵を軽んじているのだと思ってはならない。卵を産むとただちに巣を作り、自分の体で雛を温め、岸辺に寄せる波のために自分の命が危うくなることも恐れない。むしろ神の恩寵に安んじて、風と波に身をゆだねる。これだけではない。

Hexaemeron libri sex 5.13.12

12

Adjungit totidem alios ad nutriendum dies: nec interpellari tot diebus infidi maris tranquillitatem veretur, tentatque meritum suum naturae jam solemnitate fundatum.

PL 14, 224D

同じ数の日をさらに加えて雛を養う。これほどの日数のあいだ、信用のおけない海の静けさが中断されることを恐れず、すでに自然の荘重な定めによって据えられた自分の功を試みる。

Hexaemeron libri sex 5.13.13

13

Illa teneros fetus non latibulis aliquibus abscondit aut tectis, nec includit cavernis, sed nudo et rigenti committit solo; nec defendit a frigore, sed divino fotu, quo magis caetera despiciat, tutiores fore existimat.

PL 14, 224D

あの鳥は、柔らかな雛を、何かの隠れ場や屋根の下に隠すことも、洞穴に閉じこめることもなく、むき出しの凍えた地面にゆだねる。寒さから守りもしないが、ほかのものを軽んじれば軽んじるほど、雛は神の温めによっていっそう安全になると考える。

Hexaemeron libri sex 5.13.14

14

Quis nostrum parvulos suos non vestimentis tegat, tectisque abscondat? Quis non claudat eos septis cubiculorum? Quis non ita diligenter undique fenestras obstruat, ne qua possit aura vel leviter penetrare?

PL 14, 225A

我々のうち誰が、自分の幼子を衣で包まず、屋根の下に隠さないだろうか。誰が、寝室の囲いの中に閉じこめないだろうか。誰が、わずかな風でさえ入りこまないように、あらゆる側の窓をこれほど念入りに塞がないだろうか。

Hexaemeron libri sex 5.13.15

15

Merito quos tam sollicite induimus ac fovemus, exuimus eos clementiae coelestis involucro: halcyone vero quos nudos projicit, eos divino vestit indumento.

PL 14, 225A

当然ながら、我々がこれほど心を配って着せ、温めている子らを、天の慈しみの覆いからむしろ剥ぎ取っているのである。ところがハルキュオーンは、裸で投げ出した雛に、神の着物を着せる。

Hexaemeron libri sex 5.13.16

16

43. Nec vos praeteribo, mergi, quibus ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit; quomodo saepe mergentes aurarum signa colligitis, et praevidentes tempestatem futuram, propere medio revolatis ex aequore, et ad littorum tuta cum clamore contenditis.

PL 14, 225A

43. 潜り鳥〔mergus〕たちよ、潜ることの絶え間なさからこの名が付いた諸君をも、私は見過ごさない。しばしば潜りながら風のしるしを読み取り、来たるべき嵐を前もって見て取ると、急いで海の真ん中から飛び戻り、叫びながら岸辺の安全な所へ向かう。

Hexaemeron libri sex 5.13.17

17

Quomodo etiam, fulicae, quae maritimo delectamini profundo, refugientes quam praesenseritis commotionem maris, in vado luditis.

PL 14, 225B

また、オオバンたちよ、海の深みを喜ぶ諸君も、海のうねりを察知するやいなや、そこから逃げて、浅瀬で遊ぶ。

Hexaemeron libri sex 5.13.18

18

Ipsa ardea quae paludibus inhaerere consuevit, notas deserit sedes, imbresque formidans supra nubes volat; ut procellas nubium sentire non possit.

PL 14, 225B

沼地に居つくのが常のサギ自身も、慣れ親しんだ住処を離れ、雨を恐れて雲の上を飛ぶ。雲の嵐を感じなくて済むようにである。

Hexaemeron libri sex 5.13.19

19

Consideremus diversas volucres maris, quemadmodum imminente ventorum motu ad tutiora et tunc temporis dulciora sibi stagna se conferant, atque in abscondito terrarum sinu cognita sibi alimenta rimentur.

PL 14, 225B

海のさまざまな鳥を観察しよう。風が迫ると、いかにして、より安全でそのころには快い水辺へ移り、土地の隠れた奥に、自分に馴染みの餌をあさるかを。

Hexaemeron libri sex 5.13.20

20

44. Nocturnas autem anserum quis non miretur excubias, qui vigilias suas etiam cantus assiduitate testantur? Denique eo etiam Romana Capitolia a Gallo hoste servarunt. Merito illis debes, Roma, quod regnas. Dii tui dormiebant, et vigilabant anseres.

PL 14, 225B

44. 夜ごとのガチョウの見張りに驚かない者があろうか。ガチョウは絶え間ない鳴き声によっても自分の寝ずの番を示す。実に、これによってローマのカピトリウムをも、敵であるガリア人から守った。ローマよ、汝が支配しているのは、当然ガチョウたちのおかげである。汝の神々は眠っており、ガチョウが目覚めていた。

Hexaemeron libri sex 5.13.21

21

Ideo illis diebus anseri sacrificas, non Jovi. Cedunt enim dii vestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, ne et ipsi ab hoste caperentur.

PL 14, 225C

だから、汝はその日々にはユピテルにではなくガチョウに犠牲を捧げる。諸君の神々は、自分たちを守ってくれたのがガチョウだと知っていて、ガチョウに道を譲るのである。そうしなければ、神々自身が敵に捕らえられていたであろう。