Hexaemeron libri sex 5.18.1
Amorem in filios a cornicibus homines edoceri, eorumque damnari impietatem. Accipitres et aquilas inclementiae neutiquam accusandos; sed fulicam quae abdicatum aquilae pullum nutrit, commendandam.
PL 14, 230D人間はカラスから子への愛を教えられ、その不敬は断罪されること。タカとワシは決して無慈悲だと責められるべきでなく、むしろ、ワシに勘当された雛を養うオオバンが称賛されるべきこと。
Hexaemeron libri sex 5.18.2
58. Discant homines amare filios ex usu et pietate cornicum, quae etiam volantes filios comitatu sedulo prosequuntur; et sollicitae ne teneri forte deficiant, cibum suggerunt, ac plurimo temporis nutriendi officia non relinquunt.
PL 14, 231A58. 人間は、カラスの習いと敬虔から子を愛することを学ぶがよい。カラスは、飛ぶようになった子らにも、心を尽くして付き添い、柔らかな子らが弱ることのないよう気づかって餌を与え、長い期間、養う務めを放棄しない。
Hexaemeron libri sex 5.18.3
At vero feminae nostri generis cito ablactant etiam illos quos diligunt: aut si ditiores sunt, lactare fastidiunt. Pauperiores vero abjiciunt parvulos, et exponunt, et deprehensos abnegant.
PL 14, 231Aところが、我々の種の女たちは、愛している子でさえ早く乳離れさせる。あるいは、裕福であれば、乳を与えることを嫌う。貧しい女たちはといえば、幼子を捨て、さらし、見つかれば否認する。
Hexaemeron libri sex 5.18.4
Ipsae quoque divites, ne per plures suum patrimonium dividatur, in utero proprios necant fetus, et parricidalibus succis in ipso genitali alvo pignora sui ventris exstinguunt, priusque aufertur vita, quam tradatur. Quis docuit nisi homo filios abdicari?
PL 14, 231A富める女たち自身も、家産が多くの者に分けられないよう、子を胎内で殺し、肉親殺しの薬液によって、まさに生み出す腹の中で自分の腹の子らを消し去る。生命は、渡される前に奪われる。子を勘当することを教えたのは、人間をおいて誰か。
Hexaemeron libri sex 5.18.5
Quis reperit tam immitia patrum jura? Quis inter naturae fraterna consortia fratres impares fecit? Unius divitis filii diversa sorte caeduntur.
PL 14, 231B父たちの、これほど冷酷な権利を考えついたのは誰か。自然の兄弟の交わりのうちに、兄弟たちを不揃いにしたのは誰か。一人の富者の子らが、異なる運命で切り分けられる。
Hexaemeron libri sex 5.18.6
Alius totius paternae sortis ascriptionibus inundatur: alius opulentae haereditatis patriae deplorat exhaustam atque inopem portionem. Numquid natura divisit merita filiorum? Ex pari omnibus tribuit, quod ad nascendi atque vivendi possint habere substantiam.
PL 14, 231Bある者には、父の財産全体の記載が溢れるほど与えられ、別の者は、豊かな父祖の遺産のうち、自分の取り分が尽きて乏しいことを嘆く。自然が、子らの功を分けたとでもいうのか。自然は、生まれ生きるための資力として持てるものを、すべての者に等しく与えた。
Hexaemeron libri sex 5.18.7
Ipsa vos doceat non discernere patrimonio, quos titulo germanitatis aequastis. Etenim quibus dedistis communiter esse quod nati sunt, non debetis his, ut id communiter habeant in quod a natura substituti sunt, invidere.
PL 14, 231B自然そのものが、諸君に教えるがよい。兄弟の名によって等しくした者たちを、財産で区別してはならないと。実際、諸君は、生まれたということを共通に与えた者たちに対して、自然によって〔相続人として〕定められたものを彼らが共通に持つことを、惜しんではならない。
Hexaemeron libri sex 5.18.8
59. Accipitres feruntur in eo duram adversum proprios fetus habere inclementiam, quod ubi eos adverterint tentare volatus primordia, nidis ejiciunt suis, continuoque eliminant; ac si morentur, propulsant pennis atque praecipitant, verberant alis, coguntque audere quod trepidant; nec ullum postea deferunt his munus alimoniae.
PL 14, 231C59. タカは、自分の雛に対して厳しい無慈悲を持つと言われる。雛が飛び立ちの初めを試みるのに気づくと、自分の巣から放り出し、ただちに追い出す。ためらえば、羽で突き落とし、投げ落とし、翼で打ち、恐れていることをあえてさせる。その後は、餌の務めを一切与えない。
Hexaemeron libri sex 5.18.9
Quid mirum tamen si rapere assueti nutrire fastidiunt? Consideremus ad hoc eos esse generatos, ut etiam aves ad cavendum formido exerceat; ne passim curas relaxent, sed pericula praedonibus declinanda prospiciant.
PL 14, 231Cしかし、奪うことに慣れた鳥が養うことを嫌うのは、何の不思議があろうか。彼らが生み出されたのは、恐れが鳥たちをも用心へと鍛えるためであると考えよう。それは、鳥たちが気づかいをところ構わず緩めることなく、略奪者から避けるべき危険を見越すためである。
Hexaemeron libri sex 5.18.10
Deinde cum his natura quadam praedandi munus inoleverit, magis a tenero pullos suos instituere videntur ad praedam, quam pastus abdicare compendiis.
PL 14, 231Cさらに、この鳥たちには本性として略奪の務めが根づいているので、彼らは、餌を節約するために雛を勘当するというよりも、むしろ幼いときから雛を略奪へと仕込んでいるように見える。
Hexaemeron libri sex 5.18.11
Cavent ne in tenera aetate pigrescant, ne solvantur deliciis, ne marcescant otio, ne discant cibum magis exspectare quam quaerere, ne naturae suae deponant vigorem. Intermittunt studia nutriendi; ut in usus rapiendi audere compellant.
PL 14, 231D彼らは、幼い年齢で雛が怠けないように、快楽に溶けないように、暇で衰えないように、餌を探すより待つことを覚えないように、自分の本性の力を捨てないように、警戒する。養う熱意を控えるのは、奪う習いに向かってあえて踏み出させるためである。
Hexaemeron libri sex 5.18.12
60 Aquila quoque plurimo sermone usurpatur quod suos abdicet fetus, sed non utrumque, verum unum ex pullis duobus. Quod aliqui fieri putaverunt geminandorum alimentorum fastidio.
PL 14, 231D60〔ミーニュ版も段落番号 60 の後に点を刷っていない〕 ワシもまた、自分の子を勘当すると、多くの言葉で語られる。ただし、両方ではなく、二羽の雛のうち一羽をである。ある人々は、これを、二つ分の餌を嫌うためだと考えた。
Hexaemeron libri sex 5.18.13
Sed id non arbitror facile credendum, praesertim cum Moyses tantum testimonium pietatis in pullos suos huic dederit avi, ut diceret: Sicut aquila protegit nidum suum et super pullos suos confidit et expandit alas suas; et adsumpsit eos, et suscepit super scapulas suas.
PL 14, 232Aだが、私はこれをたやすく信じるべきではないと考える。ことに、モーセがこの鳥に、自分の雛に対するそれほどの敬虔の証しを与えているからである。彼は言った。「ワシが自分の巣を守り、雛の上に身を置き、翼を広げるように。そして彼らを取り上げ、自分の肩の上に受けた。」
Hexaemeron libri sex 5.18.14
Dominus solus ducebat eos (Deut. XXXII, 11) . Quomodo ergo expandit alas, si occiderit alterum? Unde puto non avaritia nutriendi eam inclementem fieri, sed examine judicandi.
PL 14, 232A「主のみが彼らを導いていた」(申命記32:11)。では、一羽を殺すのなら、どうして翼を広げるのか。だから私は、ワシが無慈悲になるのは養う費用を惜しむ貪欲からではなく、見極めの吟味からだと考える。
Hexaemeron libri sex 5.18.15
Semper enim fertur probare quos genuit; ne generis sui inter omnes aves quoddam regale fastigium degeneris partus deformitas decoloret.
PL 14, 232Aワシは、自分が産んだ雛を、常に試すと伝えられている。堕落した子の醜さが、すべての鳥の中で自分の種族の王にも等しい高みを汚さないようにするためである。
Hexaemeron libri sex 5.18.16
Itaque asseritur quod pullos suos radiis solis objiciat, atque in aeris medio parvulos ungue suspendat; ac si quis repercusso solis lumine, intrepidam oculorum aciem inoffenso tuendi vigore servaverit, is probatur, quod veritatem naturae sinceri obtutus constantia demonstraverit: sin vero lumina sua praestrictus radio solis inflexerit, quasi degener et tanta indignus parente rejicitur; nec aestimatur educatione dignus, qui fuit indignus susceptione.
PL 14, 232Aそのため、ワシは雛を太陽の光線にさらし、空の真ん中に爪で幼子をぶら下げると言われる。そして、太陽の光が照り返しても、目の鋭さを怯えさせず、見る力を損なわずに保つ者は、その確かな視線の揺るぎなさが本性の真実を示したとして認められる。だが、太陽の光に目をくらまされて視線をそらす者は、いわば堕落した、これほどの親にふさわしくない者として退けられる。受け入れられる価値がなかった者は、育てられる価値もないと見なされる。
Hexaemeron libri sex 5.18.17
Non ergo eum acerbitate naturae, sed judicii integritate condemnat; nec quasi suum abdicat, sed quasi alienum recusat. 61. Hanc tamen, ut quibusdam videtur, regalis avis inclementiam plebeiae avis excusat clementia.
PL 14, 232Bゆえにワシは、その雛を本性の苛酷さによってではなく、判断の誠実さによって断罪する。自分のものとして勘当するのではなく、いわば他人のものとして拒むのである。61. それでも、ある人々の見るところでは、王の鳥のこの無慈悲は、庶民の鳥の慈しみによって償われる。
Hexaemeron libri sex 5.18.18
Avis enim cui fulica nomen est, quae graece dicitur φηνὴ, susceptum illum, sive abdicatum, sive non agnitum aquilae pullum cum sua prole connectit; atque intermiscens suis, eodem quo proprios fetus maternae sedulitatis officio et pari nutrimentorum subministratione pascit et nutrit.
PL 14, 232Bすなわち、フルカ〔オオバン〕という名のこの鳥は、ギリシア語ではフェーネー(phēnē)と呼ばれ〔ギリシア語〕、拾い上げたワシの雛を、勘当されたものであれ、認められなかったものであれ、自分の子と結びつける。自分の子らに混ぜて、自分の子に対するのと同じ母の熱意の務めと、同じ養いの供給で、これを養い育てる。
Hexaemeron libri sex 5.18.19
Ergo φηνὴ alienos nutrit: nos vero nostros immiti crudelitate projicimus. Aquila vero si projicit, non quasi suum projicit, sed quasi degenerem non recognoscit: nos, quod pejus est, quos nostros recognoscimus, abdicamus.
PL 14, 232Cこうして、フェーネーは他人の子を養う。ところが我々は、自分の子を無情な残酷さで投げ捨てる。ワシが投げ捨てるのは、自分の子としてではなく、堕落した者として見分けないからである。我々は、さらに悪いことに、自分のものと認める子を勘当する。