ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 14 › Hexaemeron libri sex

Liber IV, Caput VIII 第IV巻 第VIII章

Ambrose of Milan · Hexaemeron libri sex · PL 14, 203A · 23 sectiones

Hexaemeron libri sex 4.8.1

1

Lunae mutatio rerum instabilitatem docet: at ipsa turpiter in moribus nostris exprimitur. Christi mysterium atque Ecclesiam eadem repraesentat: quam qui magicis cantibus de coelo detrahi credunt, irridendi.

PL 14, 203A

月の変化は物事の不安定さを教える。それは我々の習俗のうちに恥ずべきしかたで表れている。同じ月が、キリストの奥義と教会を表す。月が魔術の歌で天から引き下ろされると信じる者たちは、嘲笑されるべきである。

Hexaemeron libri sex 4.8.2

2

31. Unde si miraris quomodo defectum luna patiatur, cum tantam vim mutationis habeat suae; considera et in eo magnum esse mysterium, quod ejus exemplo cognoscis, o homo, nihil rerum humanarum et mundanae totius creaturae esse posse, quod non aliquando resolvatur.

PL 14, 203B

31. それゆえ、月が自らの変化の力をこれほどもつのに、どのように欠けを被るのかとあなたが不思議に思うなら、そこにもまた大いなる奥義があると考えよ。人よ、月の例によってあなたは知る。人間の事柄にも、世界全体の被造物にも、いつかほどけることのないものはありえないと。

Hexaemeron libri sex 4.8.3

3

Nam si etiam luna, cui tantum Dominus commisit ministerium, ut illuminet orbem terrarum, et crescit, et deficit, deficiunt enim omnia quae ex nihilo orta usque ad perfectionem venerunt, iterum perfecta minuuntur, coelum enim et terra praeteribunt; cur non id moderationis assumimus, ut neque in adversis abjiciamus animum, qui enim omnia fecit ex nihilo, facile te quoque potens est ad summa et perfecta provehere; et rursum non extollamur in prosperis, neque in potestate aliqua nos, divitiisque jactemus, neque in viribus corporis, aut pulchritudine gloriemur, in quo est facilis corruptio, crebra mutatio, sed manentem in futurum animi gratiam persequamur.

PL 14, 203B

たとえ月でさえ――主が地の世界を照らすというこれほどの務めを委ねた月でさえ――満ち、また欠けるのなら、すなわち、無から生じて完成に至ったものはみな欠け、完成したのちに再び減じるのなら(「天と地は過ぎ去る」からである)、なぜ我々は次の節度を身につけないのか。逆境にあって心を捨てないこと――すべてを無から造った者は、あなたをも最高の完全なものへ容易に引き上げうるからである――、そしてまた順境にあって思い上がらず、何らかの権力や富を誇らず、体の力や美しさを自慢しないこと。そこには朽ちやすさとたびたびの変化があるからである。むしろ、未来にとどまる魂の恩寵を追い求めよう。

Hexaemeron libri sex 4.8.4

4

Nam si te lunae contristat occasus, quae se semper reparat ac reformat; multo magis contristare te debet, si anima profectu virtutis impleta cum fuerit, postea per inconstantiam mentis, atque incuriam a suo deflexa proposito studia sua saepe commutet, quod est insipientiae et inscientiae.

PL 14, 203C

実際、月の没することがあなたを悲しませるなら――月は常に自らを回復し、改め形づくるのに――、魂が徳の進歩に満たされたのち、のちに心の不安定さと不注意のために自らの目標から逸れ、その努力をしばしば変えるなら、それはなおいっそうあなたを悲しませるべきである。それは愚かさと無知のしるしだからである。

Hexaemeron libri sex 4.8.5

5

Unde et Scriptura ait: Stultus ut luna mutatur (Eccli. XXVII, 12) . Et ideo sapiens non cum luna mutatur; sed permanebit cum sole. Unde non luna est particeps stultitiae; quia non luna mutatur ut stultus, sed stultus ut luna.

PL 14, 203C

それゆえ聖書も言う。「愚者は月のように変わる」(集会の書27:12)。だから賢者は月とともには変わらず、太陽とともにとどまる。したがって、月が愚かさにあずかるのではない。月が愚者のように変わるのではなく、愚者が月のように変わるのだからである。

Hexaemeron libri sex 4.8.6

6

Denique semen justi sicut luna perfecta in aeternum manet, et testis in coelo fidelis. Aliud enim est fungi ministerio, aliud circumferri ingenio, et sensus infirmitate fixam non habere sententiam. Luna pro te laborat, et propter voluntatem Dei subdita est.

PL 14, 203C

実に、「義人の子孫は、完全な月のように永遠にとどまり、天における忠実な証人である」。務めを果たすことと、気質によってあちこち運ばれ、感覚の弱さのために定まった考えをもたないこととは別である。月はあなたのために労苦し、神の意志のゆえに服している。

Hexaemeron libri sex 4.8.7

7

Vanitati enim creatura subjecta est non sponte, sed propter eum, qui subjecit in spe. Illa ergo non sponte mutatur: tu sponte mutaris. Illa congemiscit et comparturit in sua mutatione: tu non intelligis, et gratularis frequenter.

PL 14, 203D

「被造物は、むなしさに服した。自らの意志によってではなく、望みのうちに服させた者のゆえにである」。月は自らの意志で変わるのではない。あなたは自らの意志で変わる。月は自らの変化のなかでともに呻き、ともに産みの苦しみを味わう。あなたは理解せず、しばしば喜んでさえいる。

Hexaemeron libri sex 4.8.8

8

Illa tuam redemptionem frequenter exspectat, ut a communi totius creaturae servitio liberetur: tu et tuae redemptioni, et illius libertati affers impedimentum.

PL 14, 203D

月はあなたの贖いをしばしば待ち望む。全被造物に共通の隷属から解放されるためである。あなたはあなた自身の贖いにも、月の自由にも、妨げをもたらしている。

Hexaemeron libri sex 4.8.9

9

Tuae ergo, non suae stultitiae est, quod dum tu exspectaris, et nec sero converteris, adhuc et illa mutatur. 32. Noli ergo lunam oculo tui corporis aestimare, sed mentis vivacitate. Minuitur luna, ut elementa repleat. Hoc est vere grande mysterium.

PL 14, 204A

ゆえに、あなたが待たれ、遅くなっても回心しないあいだ、月がなお変わりつづけるのは、月の愚かさではなくあなたの愚かさである。32. だから月を体の眼で見積もるな。心の鋭さで〔見積もれ〕。月が欠けるのは、諸元素を満たすためである。これこそ真に大いなる奥義である。

Hexaemeron libri sex 4.8.10

10

Donavit hoc ei qui omnibus donavit gratiam. Exinanivit eam, ut repleat qui etiam se exinanivit, ut omnes repleret. Exinanivit enim se ut descenderet nobis: descendit nobis ut ascenderet omnibus.

PL 14, 204A

これを月に授けたのは、すべての者に恩寵を授けた者である。彼は月を空にした。満たすためであり、彼は、すべてを満たすために自らをも空にした者である。彼は我々のもとへ降るために自らを空にし、万人のために昇るために我々のもとへ降った。

Hexaemeron libri sex 4.8.11

11

Ascendit enim, inquit, super omnes coelos ut impleret omnia (Ephes. IV, 10) . Itaque qui exinanitus advenerat, de plenitudine sua apostolos adimplevit. Unde unus ex his dicit: Nam de plenitudine ejus omnes nos accepimus (Joan. I, 16) .

PL 14, 204A

「彼はすべての天の上に昇った、すべてを満たすために」(エフェソ4:10)と言う。こうして、空にされて来た彼は、自らの充満から使徒たちを満たした。それゆえ使徒の一人は言う。「その充満から我々はみな受けた」(ヨハネ1:16)。

Hexaemeron libri sex 4.8.12

12

Ergo annuntiavit luna mysterium Christi. Non mediocris in qua signum posuit suum: non mediocris quae typum dilectae habet Ecclesiae, quod significat Propheta dicens: orietur in diebus ejus justitia, et abundantia pacis, donec tollatur luna (Ps. LXXI, 7) .

PL 14, 204B

それゆえ月はキリストの奥義を告げ知らせた。月は並のものではない。キリストはそこに自らのしるしを置いたからである。愛された教会の型をもつ月は並のものではない。預言者はそれを示して言う。「その日々に正義と平和の豊かさが興る、月が除かれるまで」(詩篇71:7)。

Hexaemeron libri sex 4.8.13

13

Et in Canticis Dominus de sua sponsa ait: Quaenam est haec prospiciens tamquam diluculum, speciosa sicut luna, electa ut sol (Cant. VI, 9) ?

PL 14, 204B

また雅歌で、主は自らの花嫁について言う。「暁のように見晴らし、月のように麗しく、太陽のように選ばれたこの者はだれか」(雅歌6:9)。

Hexaemeron libri sex 4.8.14

14

Et merito speciosa sicut luna Ecclesia, quae toto mundo refulsit, et tenebras saeculi hujus illuminans dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) .

PL 14, 204B

教会が月のように麗しいのは当然である。教会は全世界に輝き、この世の闇を照らして言う。「夜は過ぎ去り、昼は近づいた」(ローマ13:12)。

Hexaemeron libri sex 4.8.15

15

Pulchre ait, Prospiciens, quasi suos de superiore prospectans, sicut habes: Dominus de coelo prospexit super filios hominum (Ps. XIII, 2) .

PL 14, 204B

「見晴らす」と巧みに言う。自分の民を高みから見はるかすようにである。「主は天から人の子らの上を見渡した」(詩篇13:2)とあるとおりである。

Hexaemeron libri sex 4.8.16

16

Prospiciens ergo Ecclesia, sicut luna defectus habet et ortus frequentes: sed defectibus suis crevit, et his meruit ampliari, dum persecutionibus minuitur et confessorum martyriis coronatur.

PL 14, 204C

教会は見晴らすものとして、月のように、欠けと昇りをたびたびもつ。しかし欠けによって成長し、迫害によって減じられ、告白者たちの殉教によって冠を授けられることを通じて、これによって大きくなるに値した。

Hexaemeron libri sex 4.8.17

17

Haec est vera luna, quae de fratris sui luce perpetua lumen sibi immortalitatis et gratiae mutuatur.

PL 14, 204C

これこそ真の月であり、兄弟〔太陽〕の永続する光から、不死と恩寵の光を自らのために借りている。

Hexaemeron libri sex 4.8.18

18

Fulget enim Ecclesia non suo, sed Christi lumine; et splendorem sibi arcessit de sole justitiae, ut dicat: Vivo autem jam non ego, vivit autem in me Christus (Galat. II, 20) . Beata plane quae tantum insigne meruisti!

PL 14, 204C

教会が輝くのは自分の光ではなくキリストの光による。正義の太陽から輝きを自らに引き寄せ、こう言う。「生きているのはもはや私ではない。キリストが私のうちに生きている」(ガラテヤ2:20)。これほどの栄誉にあずかった者よ、まことに幸いである。

Hexaemeron libri sex 4.8.19

19

Unde te non tuis neomeniis, sed typo Ecclesiae beatam dixerim. In illis enim servis, in hoc diligeris. 33. Quam ridiculum autem quod te plerumque credunt homines magicis carminibus posse deduci! Aniles istae fabulae, ac vulgi opiniones.

PL 14, 204C

それゆえ私は、あなたが自らの新月祭によってではなく、教会の型によって幸いだと言おう。前者ではあなたは奴隷として仕え、後者では愛されるのである。33. 人々が、あなたがしばしば魔術の歌で引き下ろされうると信じるのは、なんと滑稽なことか。老婆の作り話、民衆の思い込みである。

Hexaemeron libri sex 4.8.20

20

Quis enim opus Dei tanto ministerio deputatum arbitraretur Chaldaicis superstitionibus posse tentari? Lapsus sit ille, qui se transfigurat in angelum lucis, et deductus voluntate propria, non carminum potestate.

PL 14, 204D

神の業で、これほどの務めに当てられたものが、カルデア人の迷信で試みられうると、だれが考えるだろうか。墜ちたのは、光の天使に身を変じるあの者であり〔sit の法は定かでない。「墜ちたのは…である」と取った〕、彼は自らの意志で引き下ろされたのであって、歌の力によるのではない。

Hexaemeron libri sex 4.8.21

21

Sane et in hoc quasi Ecclesia putaris posse de loco tuo et statione deduci. Multi tentant Ecclesiam: sed sagae artis ei carmina nocere non possunt. Nihil incantatores valent, ubi Christi canticum quotidie decantatur.

PL 14, 204D

実際、あなたはこの点でも、教会のように、自分の場所と持ち場から引き下ろされうると思われている。多くの者が教会を試みる。だが魔女の術の呪文は教会を害しえない。キリストの歌が日々歌われるところでは、呪術師たちは何の力もない。

Hexaemeron libri sex 4.8.22

22

Habet incantatorem suum dominum Jesum, per quem magorum incantantium carmina, et serpentum venena evacuavit: et ipsa sicut serpens exaltatus devorat colubros Aegyptiorum; ferale licet carmen immurmuret, hebetatur in Christi nomine.

PL 14, 205A

教会は、自らの呪文師として主イエスをもつ。彼によって、呪文を唱える魔術師たちの歌と蛇の毒を無力にした。教会自身、高く掲げられた蛇のように、エジプト人たちの蛇を呑み込む。たとえ不吉な歌をつぶやこうとも、キリストの名の前で鈍る。

Hexaemeron libri sex 4.8.23

23

Sic et Elymam magum Paulus non solum sagae artis infirmitate, sed etiam oculorum amissione caecavit. Sic Petrus Simonem alta coeli magico volatu petentem, dissoluta carminum potestate, dejecit et stravit.

PL 14, 205A

同じようにパウロは、魔術師エリマを、魔女の術の弱さによるだけでなく、目を失わせて盲目にした。同じようにペトロは、天の高みを魔術の飛行で目指すシモンを、歌の力を解いて投げ落とし、地に打ち伏せた。