Hexaemeron libri sex 5.11.1
De piscibus Atlantici maris: item de sale, corallio et aliis quibusdam. Ob ea, sed maxime ob navigationem, mare terris praestare: post quae paucis de Jona ac Petro memoratis, sermo clauditur. 32. Veniamus ad Atlanticum mare.
PL 14, 220D大西洋の魚について。また、塩、珊瑚、そのほかのいくつかのものについて。これらのゆえに、とりわけ航海のゆえに、海は陸にまさること。そのあと、ヨナとペトロについて少し述べて、話は閉じられる。32. 大西洋へ行こう。
Hexaemeron libri sex 5.11.2
Quam ingentia illic et infinitae magnitudinis cete! Quae si quando supernatant fluctibus, ambulare insulas putes, montes altissimos summis ad coelum verticibus eminere.
PL 14, 220Dそこの鯨は、なんと巨大で、はかりしれぬ大きさであることか。それらがときに波の上に浮かび上がると、島が歩いているのかと思われ、きわめて高い山々がその頂を天に向けてそびえているかのようである。
Hexaemeron libri sex 5.11.3
Quae non acta, nec in littoribus, sed in Atlantici maris profundo feruntur videri, ut eorum conspectu nautae a navigandi in illis locis praesumptione revocentur, nec secreta elementorum adire sine supremo terrore mortis usurpent.
PL 14, 221Aこれらは浜辺にも岸辺にも見られず、大西洋の深みでのみ見られるといわれる。それは、その姿によって、船乗りたちがそうした場所での航海の大胆さから呼び戻され、元素の隠れた所に、死の極みの恐怖なしには近づかないようにするためである。
Hexaemeron libri sex 5.11.4
33. Sed jam assurgamus ipsi de profundo maris, et aliquantulum sermo noster emergat, atque ad superiora se subrigat: spectemus ea quae usitata multis, et plena sint gratiae, quomodo aqua in salis vertatur soliditatem, ut ferro saepe caedatur; quod de Britannicis salibus nihil mirum, qui in speciem marmoris validi, ejusdem metalli niveo candore resplendent, salubres corporis cibo, et potui nimis grati.
PL 14, 221A33. さあ、我々自身も海の深みから立ち上がろう。我々の話もいくらか浮かび上がり、より高いところへ身を起こそう。多くの人に慣れ親しまれ、かつ優雅さに満ちたことを見よう。水が塩の堅さに変わり、しばしば鉄で切られるほどになること。ブリタンニアの塩については何の不思議もない。それは強い大理石の姿をして、同じ石材〔metallum は鉱物・石材の意。直前の大理石を指すと取った〕の雪のような白さで輝き、身体の食べ物として健康によく、飲み物としても非常に好ましい。
Hexaemeron libri sex 5.11.5
Quomodo etiam non indecorus lapis corallium in mari herba sit, si in aerem transferatur, in lapidis firmitatem solidetur. Unde etiam ostreis pretiosissimam margaritam natura infixerit, quomodo eam maris aqua in tam molli carne solidaverit.
PL 14, 221Aまた、見栄えの悪くない石である珊瑚が、海の中では草であるのに、空気中に移されると石の堅さに固まること。さらに、自然がどこから、きわめて貴い真珠をカキの内に埋め込んだのか、海の水がどのようにして、これほど柔らかい肉の中でそれを固めたのか。
Hexaemeron libri sex 5.11.6
Quae difficile apud reges inveniuntur, ea in littoribus quasi vilia jacent vulgo, et in saxis asperis et cautibus colliguntur.
PL 14, 221B王たちのもとでは容易に見いだされぬものが、浜辺では安物のように人々の間に転がり、荒い岩や岩礁で集められる。
Hexaemeron libri sex 5.11.7
Aureum etiam vellus aqua nutrit, et lanam in memorati speciem metalli gignunt littora, cujus colorem nullus adhuc eorum qui fucis diversis obducunt vellera, imitari potuit; adeo naturae maritimae gratiam humana implere nescit industria!
PL 14, 221B水は金色の羊毛をも養い、岸辺は、先に述べた金属の姿をした羊毛を生む。さまざまな染料で羊毛を覆う者たちのうち、いまだ誰もその色を真似ることができなかった。これほどに、海の自然の優雅さを、人間の勤勉は満たしえないのである。
Hexaemeron libri sex 5.11.8
Scimus qua sollicitudine vellera ovium etiam minus pretiosa curentur: sint licet optima, nequaquam tamen his fucus innascitur. Hinc naturalis color est, quem nullus adhuc fucus aequavit: hoc quoque piscis est vellus.
PL 14, 221B羊の羊毛は、あまり高価でないものでさえ、どれほどの配慮をもって扱われるかを我々は知っている。たとえ最良のものであっても、そこに染料が自然に生じることは決してない。これに対して、この羊毛の色は生来のもので、いまだいかなる染料もこれに並ばなかった。これもまた魚の羊毛である。
Hexaemeron libri sex 5.11.9
Sed et ipsi murices qui insigne dant regium, sunt maritimi. 34. Et quae pratorum gratia, vel hortorum amoenitas potest caerulei maris aequiparare picturam?
PL 14, 221B王の標を与える貝紫貝(ムレックス)そのものも、海のものである。34. 牧場のどんな優雅さ、庭のどんな楽しさが、青い海の絵に匹敵しえようか。
Hexaemeron libri sex 5.11.10
Aurum licet in pratis flores refulgeant, auri quoque fulgorem in mari lana resplendet: et illi cito marcescunt, ista diu duratura servatur. Lilia in hortis eminus nitent, vela in navibus: hic odor, illic ventus aspirat. Quae utilitas in folio!
PL 14, 221Cたとえ牧場の花が黄金のように輝こうとも、海の羊毛も黄金の輝きで光る。花はすぐにしぼみ、これは長く保たれる。庭の百合は遠くから輝き、船の帆も輝く。一方では香りが、他方では風が吹き込む。葉にどんな益があるか。
Hexaemeron libri sex 5.11.11
In navibus quanta commercia! Lilia suavitatem narium, vela hominum salutem invehunt. Adde pisces salientes, et delphinas ludentes: adde rauco sonantes fluctus murmure: adjice currentes naves ad littora, vel de littoribus exeuntes.
PL 14, 221C船にはどれほどの商いがあることか。百合は鼻の快さを運び、帆は人々の無事を運ぶ。さらに、跳ねる魚と戯れるイルカを加えよ。しゃがれた音をひびかせて鳴る波を加えよ。岸辺へ走る船、岸辺から出て行く船を加えよ。
Hexaemeron libri sex 5.11.12
Et cum e carceribus mittuntur quadrigae, quanto studio spectantium et amore certatur! Equus tamen in vanum currit, non in vanum navigia. Ille in vanum, quia vacuus: ista ad utilitatem, quasi plena frumenti.
PL 14, 221C四頭立ての馬車が発走門から放たれるとき、見る者たちの熱意と愛によって、どれほどの競い合いが繰り広げられることか。だが馬は空しく走り、船は空しく走らない。馬が空しいのは空っぽだからであり、船は穀物を満載したかのように、益のために走る。
Hexaemeron libri sex 5.11.13
Quid iis gratius, quae non verbere aguntur, sed ventorum spiramine: ubi nemo refragatur, sed omnes fautores sunt: ubi nemo vincitur quicumque pervenerit, sed omnes puppes quae pervectae fuerint, coronantur: ubi palma merces salutis, victoria pretium regressionis est.
PL 14, 221D鞭によって駆り立てられるのではなく、風の息によって進むものより、好ましいものがあろうか。そこでは誰も逆らわず、すべてが味方である。そこでは、着いた者は誰一人負けとされず、運び着けられた船はすべて冠を受ける。そこでは、ナツメヤシが無事の報酬であり、勝利は帰還の褒賞である。
Hexaemeron libri sex 5.11.14
Quantum enim distat inter directos cursus ac reflexos! Isti perpetuantur, hi resolvuntur. Adjunge remigiis contexta littora, quibus vexillum exeundi aura de coelo est. Itaque aurigae plausum inanem referunt: hi solvunt vota servati.
PL 14, 221Dまっすぐな走りと、折り返す走りとは、どれほど違うことか。前者は続いてゆき、後者は解かれる。漕ぎ手たちで覆われた岸辺を加えよ。彼らにとって出発の旗は、天からのそよ風である。こうして馬車の御者たちは空しい喝采を持ち帰り、船乗りたちは、救われた者として誓願を果たす。
Hexaemeron libri sex 5.11.15
35. Quid de Jona dignum loquar, quem cetus excepit ad vitam, reddidit ad prophetandi gratiam? Emendavit aqua, quem terrena deflexerant: psallebat in utero ceti, qui moerebat in terris.
PL 14, 222A35. ヨナについて、ふさわしくは何を語ろうか。大魚は彼を命のために受け入れ、預言する恩寵のために返した。陸のものが彼を逸らせたが、水が彼を正した。陸で嘆いていた者が、大魚の腹の中で詩篇を歌っていた。
Hexaemeron libri sex 5.11.16
Et ut utriusque redemptio non praetereatur elementi, terrarum salus in mari ante praecessit, quia signum Filii hominis signum Jonae. Sicut iste in utero ceti, sic Jesus in corde terrae.
PL 14, 222A二つの元素のそれぞれの贖いが見過ごされないように、陸の救いが海においてまず先に起こった。人の子のしるしがヨナのしるしだからである。この者が大魚の腹の中にいたように、イエスは地の心臓にいた。
Hexaemeron libri sex 5.11.17
In utroque remedium; majus tamen in mari pietatis exemplum; quoniam exceperunt pisces, quem homines refutarunt, et quem homines crucifixerunt, pisces servarunt. Petrus quoque in mari titubat, sed non labitur: et confessus in fluctibus, tamen negavit in terris.
PL 14, 222Aどちらにも癒しがある。だが海の中のほうが、敬虔のより大きな手本である。人間が拒んだ者を魚が受け入れ、人間が十字架につけた者を魚が救ったからである。ペトロも海の中ではよろめくが、倒れない。波の中で告白しながら、それでも陸では否んだ。
Hexaemeron libri sex 5.11.18
Itaque illic quasi devotus manu apprehenditur: hic quasi oblitus aspectu censorio convenitur. Sed jam rogemus Dominum, ut sermo noster quasi Jonas ejiciatur in terram, ne diutius in salo fluctuet.
PL 14, 222Bそれゆえ、あそこ〔海〕では、献身する者のように手でつかまれ、ここ〔陸〕では、忘れた者のように、咎める眼差しで呼びかけられる。さて、我々の話がヨナのように陸に吐き出され、もはや海原でいつまでも揺れていることのないよう、主に願おう。
Hexaemeron libri sex 5.11.19
Et bene jam exivit cucurbita, quae obumbret nos a malis nostris: sed et ipsa procedente sole arefacta admonet requiescendum, ne in terra aestuare incipiamus ingenio, et nobis etiam verba deficiant. Certe plus nobis quam Ninivitis data est in aquis remissio peccatorum.
PL 14, 222Bそして、我々の悪から我々に陰を作るヒョウタンは、すでにうまく生え出た。だがそれも、太陽が進むと枯れて、休むべきことを諭す。我々が地上で才に燃え始め、我々には言葉までも尽きることのないようにである。たしかに我々には、ニネベの人々よりも多く、水の中で罪の赦しが与えられた。