ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem

Caput LV 第LV章

Lactantius · Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem · PL 6, 1061C · 9 sectiones

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.1

1

Ethnici justitiam in sequendo Deo crimine impietatis infamant. Sed recte ac merito puniri eos aiunt, qui publicas religiones a majoribus traditas execrantur.

PL 6, 1061C

異教徒たちは、神に従う正義を不敬の罪状によって誹謗する。しかし彼らは、祖先から伝えられた公の宗教を忌み嫌う者たちは正当かつ当然に罰せられるのだと言う。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.2

2

Quid si majores illi stulti fuerunt in suscipiendis religionibus vanis, sicut jam supra ostendimus, praescribetur nobis quominus vera et meliora sectemur? Cur nobis auferimus libertatem, sed quasi addicti alienis servimus erroribus?

PL 6, 1061C

もし、すでに上で示したとおり、あの祖先たちが空しい宗教を受け入れる点で愚かであったとしたら、我々がより真実でよりよきものに従うことを妨げる抗弁が、我々に対して成り立つというのか。なぜ我々は自らの自由を奪い、あたかも他人の誤りに売り渡された者のようにこれに仕えるのか。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.3

3

Liceat sapere, liceat inquirere veritatem. Sed tamen, si libet majorum defendere (stultitiam) cur impune habent Aegyptii, qui pecudes, et omnis generis bestias pro diis colunt? Cur de diis ipsis aguntur, et qui eos facetius deriserit, honoratur?

PL 6, 1061C

知ることは許されよ、真理を探求することは許されよ。それでも、もし祖先たちの〔愚かさを〕弁護したいと思うのなら、なぜ家畜やあらゆる種類の獣を神として崇拝するエジプト人が咎めを免れているのか。なぜ神々自身を題材に〔劇が〕演じられ〔Cur de diis ipsis aguntur は主語を欠く。劇が演じられる意と解した〕、これをより巧みに嘲った者のほうが称えられるのか。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.4

4

Cur audiuntur philosophi, qui aut nullos deos esse aiunt, aut si sunt, nihil curare, nec humana respicere, aut nullam esse omnino, quae regat mundum, providentiam disserunt? Sed soli ex omnibus impii judicantur, qui Deum, qui veritatem sequuntur.

PL 6, 1062B

なぜ、神々など存在しないと言い、あるいは、たとえ存在するとしても何も気にかけず人間の事柄を顧みないと言い、あるいはこの世界を治める摂理などまったく存在しないと論じる哲学者たちが、耳を傾けられているのか。それなのに、神に従い、真理に従う者たちだけが、あらゆる者のうちで唯一、不敬虔な者と判定されるのである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.5

5

Quae cum sit eadem justitia, eadem sapientia, hanc isti vel impietatis, vel stultitiae crimine infamant; nec perspiciunt, quid sit, quod eos fallat, cum et malo vocabulum boni, et bono mali nomen imponunt.

PL 6, 1062B

それは同じ正義であり、同じ知恵であるのに、彼らはこれを不敬の罪状、あるいは愚かさの罪状によって誹謗する。そして、悪に善の呼び名を、善に悪の名を与えていながら、何が自分たちを欺いているのかを見抜いていないのである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.6

6

Primuli quidem philosophorum, sed maxime Plato et Aristoteles, de justitia multa dixerunt, asserentes et extollentes eam summa laude virtutem, quod suum cuique tribuat, quod aequitatem in omnibus servet; et cum caeterae virtutes quasi tacitae sint, et intus inclusae, solam esse justitiam, quae nec sibi tantum conciliata sit, nec occulta, sed foras tota promineat, et ad bene faciendum prona sit, ut quamplurimis prosit: quasi vero in judicibus solis, atque in potestate aliqua constitutis justitia esse debeat, et non in omnibus.

PL 6, 1062B

たしかに哲学者たちの初期の者たち〔底本は Primuli。語形として異例だが、初期の者たちと読んだ〕、とりわけプラトンとアリストテレスは、正義について多くを語り、これを最高の称賛に値する徳であると主張し、称揚した。すなわち、正義とはおのおのに彼のものを与え、あらゆることにおいて公正さを守るものである、と。そして、他の徳がいわば沈黙し、内に閉じ込められているのに対し、正義だけは、自分自身のためだけに結ばれたものでも、隠されたものでもなく、すべてが外に向けて突き出し、善を行うことに傾いて、できる限り多くの人の益となるものである、と〔彼らは言った〕。しかしそれではまるで、正義とは裁判官だけに、あるいは何らかの権力ある地位にある者たちだけに存すべきものであって、すべての人にあるべきものではないかのようである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.7

7

Atqui nullus est hominum, ne infimorum quidem ac mendicorum, in quem justitia cadere non possit.

PL 6, 1062C

しかし、人間のうちで、たとえ最も卑しい者や物乞いであろうとも、正義がその身に及びえない者は一人もいない。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.8

8

Sed quia ignorabant quid esset, unde proflueret, quid operis haberet, summam illam virtutem, id est, commune omnium bonum paucis tribuerunt, eamque nullas utilitates proprias aucupari, sed alienis tantum commodis studere dixerunt.

PL 6, 1063A

しかし彼らは、正義とは何であるか、それがどこから流れ出るものか、いかなる働きを持つものかを知らなかったために、あの最高の徳、すなわち万人に共通する善を、わずかな者にのみ帰し、正義は自分自身の利益をいっさい求めず、ただ他人の益にのみ努めるものだと言ったのである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 55.9

9

Nec immerito extitit Carneades, homo summo ingenio et acumine, qui refelleret istorum orationem, et justitiam, quae fundamentum stabile non habebat, everteret; non quia vituperandam esse justitiam sentiebat, sed ut illos defensores ejus ostenderet nihil certi, nihil firmi de justitia disputare.

PL 6, 1063A

それゆえ、この上ない才知と鋭さを備えた人物カルネアデスが現れ、彼らの論を論駁し、堅固な基盤を持たなかった正義を覆したのも、理由のないことではなかった。それは彼が正義そのものを非難すべきだと考えたからではなく、正義のあの擁護者たちが、正義について確かなこと、堅固なことを何一つ論じてはいないことを示すためであった。