ラクタンティウスc. 240–c. 320

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 6 › Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem

Caput XLII 第XLII章

Lactantius · Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem · PL 6, 1048C · 10 sectiones

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.1

1

(Div. Inst. lib. IV, c. 3 et 7.) De sapientia religiosa; Christi nomen nulli notum, nisi ipsi et Patri. Dicam nunc, quid sit vel sapiens religio, vel sapientia religiosa.

PL 6, 1048C

(神学提要 第四巻第三章および第七章)宗教的な知恵について。キリストの名は、御自身と父のほかは誰にも知られていないこと。さて、知恵ある宗教とは何か、あるいは宗教的な知恵とは何かを、今から述べよう。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.2

2

Deus in principio, antequam mundum institueret, de aeternitatis suae fonte, deque divino ac perenni spiritu suo Filium sibi ipse progenuit, incorruptum, fidelem, virtuti ac majestati patriae respondentem. Hic est virtus, hic ratio, hic sermo Dei, hic sapientia.

PL 6, 1048C

神は初めに、世界を打ち立てる前に、御自身の永遠性の泉から、また御自身の神的にして絶えることなき霊から、朽ちることなく、誠実であり、父なる方の力と威厳とにふさわしい子を、御自身のために生み出された。この方こそ力であり、この方こそ理性であり、この方こそ神の言葉であり、この方こそ知恵である。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.3

3

Hoc opifice, ut Hermes ait, et consiliatore, ut Sibylla, et praeclaram et mirabilem hujus mundi fabricam machinatus est.

PL 6, 1049A

この方を作り手として——ヘルメスが言うように——また助言者として——シビュラが言うように——神は、この世界の輝かしく驚くべき造りを組み立てられたのである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.4

4

Denique ex omnibus angelis, quos idem Deus de suis spiritibus figuravit, solus in consortium summae potestatis adscitus est, solus Deus nuncupatus. Omnia enim per ipsum, et sine ipso nihil.

PL 6, 1049A

そして、同じ神が御自身の諸霊から形づくられたすべての天使たちのうちで、この方だけが至高の権力の座に迎え入れられ、この方だけが神と呼ばれたのである。なぜなら、万物はこの方を通して成り、この方なしには何も成らなかったからである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.5

5

Denique Plato de primo ac secundo Deo non plane ut philosophus, sed ut vates locutus est, fortasse in hoc Trismegistum secutus, cujus verba de Graecis conversa subjeci: « Dominus et factor universorum, quem Deum vocari existimavimus, secundum fecit Deum visibilem et sensibilem.

PL 6, 1049A

さらにプラトンは、第一の神と第二の神について、哲学者としてというよりはむしろ予言者として語った。おそらくこの点でトリスメギストスに倣ったのであろう。その言葉をギリシア語から訳して、以下に付す。「万物の主にして造り主であり、我々が神と呼ぶべきだと考えたその方は、第二の、目に見え感覚されうる神を造った。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.6

6

Sensibilem autem dico, non quod ipse sensum accipiat, sed quod in sensum mittat et visum. Cum ergo hunc fecisset primum, et solum, et unum, optimus ei apparuit, et plenissimus omnium bonorum.

PL 6, 1049A

私が『感覚されうる』というのは、この神自身が感覚を受けるという意味ではなく、感覚と視覚とへ働きかけるという意味である。さて、かの方〔万物の主〕がこの神を、最初にして、唯一にして、ただ一つのものとして造られたとき、この神は造り主の目に〔ei は造られた神自身を指すとも取れるが、造り主と取った〕、最も善きものと、あらゆる善に満ち満ちたものと映ったのである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.7

7

Sibylla quoque Deum dicit ducem omnium a Deo factum; et alia, Deum Dei filium esse noscendum, » sicut ea, quae in libris posui, exempla declarant.

PL 6, 1049B

シビュラもまた、万物の導き手である神は神によって造られたと言い、またほかの箇所では、神は神の子として知られるべきであると言っている。」これは、私が先の書物の中に置いた実例が示すとおりである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.8

8

Hunc prophetae divino spiritu pleni praedicaverunt; quorum praecipue Salomon in libro Sapientiae, item pater ejus, coelestium scriptor hymnorum, ambo clarissimi reges, qui Trojani belli tempora CLXXX annis antecesserunt, hunc ex Deo natum esse testantur.

PL 6, 1049B

この方について、神的な霊に満たされた預言者たちが予告した。中でも特に、『知恵の書』におけるソロモン、また彼の父であり天の讃歌の作者である者、この二人の最も高名な王たちは、トロイア戦争の時代より百八十年前の人であるが、この方が神から生まれたことを証しているのである。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.9

9

Hujus nomen nulli esse notum, nisi ipsi et Patri, sicut docet Joannes in Revelatione. Hermes ait non posse nomen ejus mortali ore proferri. Ab hominibus tamen duobus vocabulis nuncupatur, Jesus, quod est Salvator, et Christus, quod est Rex.

PL 6, 1049B

この方の名は、御自身と父のほかには誰にも知られていない。これはヨハネが黙示録において教えるとおりである。ヘルメスは、この方の名を死すべき口で言い表すことはできないと言う。しかし人間たちからは二つの呼び名で呼ばれている。イエス、すなわち救い主という意味であり、キリスト、すなわち王という意味である。

Epitome Divinarum Institutionum ad Pentadium Fratrem 42.10

10

Salvator ideo, quia est sanatio et salus omnium qui per eum credunt in Deum; Christus ideo, quia ipse de coelo in saeculi hujus consummatione venturus est, ut judicet mundum, et, resurrectione mortuorum facta, regnum sibi constituat aeternum.

PL 6, 1049B

救い主と呼ばれるのは、この方を通して神を信じるすべての人々の癒しと救いだからである。キリストと呼ばれるのは、この方が、この世の終わりに天から来て、世界を裁き、死者たちの復活が成し遂げられた後に、御自身のために永遠の王国を打ち立てられるからである。