Epistolarum classis I Relatio.0.1
Imperatoribus supplicat senatus nomine, ut veteres religiones instaurentur, ac reparetur ara Victoriae, ut ad eam jusjurandum exigatur more antiquo; non enim superiores principes in eo imitandos, quod eam sustulere, sed in eo quod alios ritus non sustulerunt.
PL 16, 966A元老院の名で皇帝たちに、古い宗教が復興され、勝利の女神の祭壇が修復され、古来の慣わしどおり、その前で誓いが求められるよう願う。先の君主たちは、祭壇を撤去した点で見習うべきなのではなく、ほかの祭儀を撤去しなかった点で見習うべきだからである。
Epistolarum classis I Relatio.0.2
Hoc ab eis Romam poscere, et profecto sine damno aerarii concedi posse: iniquum autem illud habendum, quod bona sibi legata Vestales sacrificique adire prohibeantur: quam rem dii ulti dicuntur immissa fame.
PL 16, 966Aローマはこれを彼らに求めており、国庫に損害なしに確かに認めうる。一方、ウェスタのおとめたちと犠牲を司る者たちが、自分たちに遺贈された財産を受け取ることを禁じられているのは、不法とみなすべきである。この件を神々は、飢饉を送って罰したと言われる。
Epistolarum classis I Relatio.0.3
Negat denique dicendum, quod petit, sumptum publicum: et orationem cohortando imperatores ad postulata sibi praestanda claudit.
PL 16, 966B実に、彼が求めているのは公費であると言うべきではないと述べる。そして、自分の請願を叶えるよう皇帝たちを励ます言葉で、弁を結ぶ。
Epistolarum classis I Relatio.0.4
1. « Ubi primum senatus amplissimus, semperque vester, subjecta legibus vitia cognovit, et a principibus piis vidit purgari famam proximorum temporum, boni saeculi auctoritatem secutus, evomuit diu pressum dolorem, atque iterum me querelarum suarum jussit esse legatum: cui ideo divi principis denegata est ab improbis audientia quia non erat justitia defutura, domini imperatores Valentiniane, Theodosi, et Arcadi inclyti, victores ac triumphatores, semper augusti.
PL 16, 966B1. いとも高貴な、そして常に諸君のものである元老院は、悪徳が法に服させられたことを知り、敬虔な君主たちによって近い時代の評判が清められるのを見るや、よい世の権威に従って、長く抑えていた痛みを吐き出し、再び私を自らの訴えの使節に命じた。この使節に対して、神なる君主への謁見が悪人たちによって拒まれたのは、正義が欠けることがなかったからである。主なる名高い皇帝たち、ウァレンティニアヌス、テオドシウス、アルカディウスよ、勝利者にして凱旋者、常にアウグストゥスたちよ。
Epistolarum classis I Relatio.0.5
2. « Gemino igitur functus officio, et ut praefectus vester gesta publica prosequor, et ut legatus civium mandata commendo. Nulla est hic dissensio voluntatum; quia jam credere homines desierunt aulicorum se studio praestare, si discrepent.
PL 16, 966B2. こうして二重の務めを果たす私は、諸君の長官として公の務めを遂行し、市民たちの使節として委任を伝える。ここには意志の不一致は少しもない。というのも、人々はもはや、意見を違えれば宮廷人たちへの熱意で秀でることになるとは信じなくなったからである。
Epistolarum classis I Relatio.0.6
Amari, coli, diligi, majus imperio est. Quis ferat obfuisse reipublicae privata certamina? Merito illos senatus insequitur, qui potentiam suam famae principis praetulerunt. 3. « Noster autem labor pro clementia vestra ducit excubias.
PL 16, 966C愛され、敬われ、慕われることは、支配よりも大きい。私的な争いが国家に害をなしたことに、誰が耐えられようか。自らの権勢を君主の名声に優先させた者たちを、元老院が追及するのは当然である。3. 我々の労苦は、諸君の寛容のために不寝番に就いている。
Epistolarum classis I Relatio.0.7
Cui enim magis commodat quod instituta majorum, quod patriae jura et fata defendimus, quam temporum gloriae: quae tum major est, cum vobis contra morem parentum intelligitis nil licere? Repetimus igitur religionum statum, qui reipublicae diu profuit.
PL 16, 966C我々が父祖の制度、祖国の法と運命を守ることは、時代の栄光にでなくて、いったい誰により多く益するだろうか。その栄光は、諸君が父祖の慣習に反してはいかなることも許されないと理解するときに、いっそう大きくなる。それゆえ我々は、長く国家に益をもたらしてきた諸宗教の状態を、再び求める。
Epistolarum classis I Relatio.0.8
Certe numerentur principes utriusque sectae, utriusque sententiae; proximus eorum ceremonias patrum coluit, recentior non removit. Si exemplum non facit religio veterum, faciat dissimulatio proximorum.
PL 16, 966C両方の宗派、両方の意見の君主たちを数えてみよ。直近の者は父祖の儀礼を敬い、より新しい者もそれを取り除かなかった。古い人々の宗教が先例とならないなら、直近の人々の黙過が先例となるように。
Epistolarum classis I Relatio.0.9
4. « Quis ita familiaris est barbaris, ut aram victoriae non requirat? Cauti in posterum sumus, et talium rerum ostenta vitamus. Reddatur tamen saltem nomini honor, qui numini denegatus est. Multa victoriae debet aeternitas vestra, et adhuc plura debebit.
PL 16, 967A4. 蛮族と親しいあまり、勝利の女神の祭壇を求めない者が誰かいるだろうか。我々は今後に備えて慎重であり、そのような事柄の兆しを避けている。それでも、神威に対して拒まれた敬意を、せめて名に対して返すようにせよ。諸君の永遠性は勝利の女神に多くを負い、さらに多くを負うであろう。
Epistolarum classis I Relatio.0.10
Aversentur hanc potestatem, quibus nihil profuit: vos amicum triumphis patrocinium nolite deserere. Cunctis potentia ista votiva est: nemo colendam neget, quam profitetur optandam.
PL 16, 967Aこの力を忌避するのは、何の益も得なかった者たちにさせよ。諸君は、凱旋に味方するこの庇護を見捨ててはならない。この力は、すべての人にとって願うべきものである。それを望ましいと公言する者は、誰も、崇めるべきことを否定してはならない。
Epistolarum classis I Relatio.0.11
5. « Quod si hujus ominis non esset justa vitatio, ornamentis saltem curiae decuit abstinere. Praestate, oro vos, ut ea quae pueri suscepimus, senes posteris relinquamus. Consuetudinis amor magnus est. Merito divi Constantii factum diu non stetit.
PL 16, 967A5. もしこの前兆を避けることが正当でないというなら、せめて元老院議場の飾りには手をつけないでおくべきであった。諸君にお願いするが、少年のときに受け継いだものを老いて子孫に残せるよう、取り計らってほしい。慣習への愛は大きい。神なるコンスタンティウスの行いが長く続かなかったのは当然である。
Epistolarum classis I Relatio.0.12
Omnia vobis exempla vitanda sunt, quae mox remota didicistis. Aeternitatem curamus famae et nominis vestri; ne quid futura aetas inveniat corrigendum. 6. « Ubi in leges vestras et verba jurabimus? qua religione mens falsa terrebitur; ne in testimoniis mentiatur?
PL 16, 967B諸君は、のちに撤廃されたと知った先例はすべて避けねばならない。我々は、諸君の名声と名が永続することを案じている。後の世が何も正すべきものを見いださないように。6. どこで諸君の法と言葉に誓おうか。どのような宗教によって、偽りを抱く精神は、証言で偽らないよう恐れさせられるのか。
Epistolarum classis I Relatio.0.13
Omnia quidem Deo plena sunt, nec ullus perfidis tutus est locus: sed plurimum valet ad metum delinquendi etiam praesentia religionis urgeri.
PL 16, 967B確かにすべては神で満ちており、背信の者にとって安全な場所はどこにもない。だが、罪を犯す恐れを起こさせるには、宗教の臨在に迫られることが最も大きく働く。
Epistolarum classis I Relatio.0.14
Illa ara concordiam tenet omnium, illa ara fidem convenit singulorum: neque aliquid magis auctoritatem facit sententiis nostris, quam quod omnia quasi juratus noster ordo decernit.
PL 16, 967Bあの祭壇がすべての人の和合を保ち、あの祭壇が一人ひとりの誠実に訴える。我々の決議に権威を与えるものとして、我々の身分が、すべてを誓いを立てたかのように決議することにまさるものはない。
Epistolarum classis I Relatio.0.15
Patebit ergo sedes profana perjuriis, et hoc inclyti principes mei probabile judicabunt, qui sacramento publico tuti sunt. 7. « Sed divus Constantius idem fecisse dicitur.
PL 16, 967B聖性を失った議席は偽誓に開かれることになる。そしてこれを、公の誓約によって守られている私の名高い君主たちは、是認できるものと判断するであろうか〔反語に取った〕。7. だが、神なるコンスタンティウスも同じことをしたと言われる。
Epistolarum classis I Relatio.0.16
Caetera potius illius principis aemulemur: qui nihil tale esset aggressus, si quis ante se alius deviasset. Corrigit enim sequentem lapsus prioris, et de reprehensione antecedentis exempli nascitur emendatio.
PL 16, 968Aむしろその君主のほかの行いを我々は見習おう。彼は、自分より前に誰かほかの者が道を踏み外していたなら、そのようなことには手を出さなかっただろう。実際、先の者の過ちは後に続く者を正し、先行する例への非難から、改善が生まれるのである。
Epistolarum classis I Relatio.0.17
Fas fuit ut parens ille clementiae vestrae in re adhuc nova non caveret invidiam. Num potest etiam nobis eadem defensio convenire, si imitemur, quod meminimus improbatum? 8. « Accipiat aeternitas vestra alia ejusdem principis facta, quae in usum dignius trahat.
PL 16, 968A諸君の寛容の親であるあの人が、まだ新しい事柄については、反感を避けなかったのも、許されたことであった。だが、非難されたと我々が記憶していることを真似るなら、我々にも同じ弁明が当てはまりうるだろうか。8. 諸君の永遠性は、同じ君主の別の行いを受け取り、それをより相応しく実践に移すように。
Epistolarum classis I Relatio.0.18
Nil ille decerpsit sacrarum virginum privilegiis, replevit nobilibus sacerdotia, Romanis ceremoniis non negavit impensas, et per omnes vias aeternae Urbis laetum secutus senatum, vidit placido ore delubra, legit inscripta fastigiis deorum nomina, percontatus est templorum origines, miratus est conditores.
PL 16, 968A彼は、聖なるおとめたちの特権から何も削らなかった。祭司職を貴族たちで満たし、ローマの儀礼への出費を拒まなかった。永遠の都のあらゆる道を、喜ぶ元老院に従って進み、穏やかな顔で神域を見、破風に刻まれた神々の名を読み、神殿の起源を尋ね、その建立者たちに感嘆した。
Epistolarum classis I Relatio.0.19
Cumque alias religiones ipse sequeretur, has servavit imperio; suus enim cuique mos, suus cuique ritus est. Varios custodes urbibus et cultus mens divina distribuit. Ut animae nascentibus, ita populis fatales genii dividuntur.
PL 16, 968B彼自身は別の宗教に従っていたが、これらを支配によって保った。各人にはそれぞれの習いがあり、それぞれの祭儀があるからである。神的な精神は、諸都市に様々な守護者と祭祀を割り当てた。生まれる者たちに魂が分かたれるように、民々には運命の守護霊が分かたれる。
Epistolarum classis I Relatio.0.20
Accedit utilitas, quae maxime homini deos asserit. Nam cum ratio omnis in operto sit, unde rectius quam de memoria atque documentis rerum secundarum cognitio venit numinum?
PL 16, 968Bさらに有用性が加わる。有用性こそが、何よりも人間に神々を確証する。理のすべては覆い隠されているのだから、神威の認識は、順調な出来事の記憶と証拠からでなくて、どこからより正しく来るだろうか。
Epistolarum classis I Relatio.0.21
Jam si longa aetas auctoritatem religionibus faciat, servanda est tot saeculis fides, et sequendi sunt nobis parentes, qui secuti sunt feliciter suos.
PL 16, 968Bさらに、長い歳月が諸宗教に権威を与えるのなら、これほど多くの世々にわたって信義は守られるべきであり、我々は、幸いに自分たちの親に従った父祖たちに従うべきである。
Epistolarum classis I Relatio.0.22
9. « Romam nunc putemus assistere, atque his vobiscum agere sermonibus: Optimi principes, patres patriae reveremini annos meos, in quos me pius ritus adduxit. Utar cerimoniis avitis; neque enim poenitet. Vivam meo more, quia libera sum.
PL 16, 968B9. いまローマがそばに立ち、諸君とこのような言葉で語り合っていると考えてみよう。「いとも善き君主たちよ、祖国の父たちよ、私の歳月を敬え。敬虔な祭儀が私をそこまで導いたのだ。私は祖先伝来の儀礼を用いる。悔いることはないからだ。私は私の習いで生きる。私は自由だからだ。」
Epistolarum classis I Relatio.0.23
Hic cultus in leges meas orbem redegit: haec sacra Annibalem a moenibus, a Capitolio Senonas repulerunt. Ad hoc ergo servata sum, ut longaeva reprehendar? Videro quod instituendum putatur; sera tamen et contumeliosa emendatio senectutis.
PL 16, 969A「この祭祀が世界を私の法のもとに服させた。この祭儀がハンニバルを城壁から、セノネス人をカピトリウムから撃退した。それなのに、私が長寿になるまで守られてきたのは、非難されるためなのか。新しく立てるべきと考えられていることには、私が対処しよう。だが、老年になってからの矯正は、遅く、しかも屈辱的である。」
Epistolarum classis I Relatio.0.24
10. « Ergo diis patriis, diis indigetibus pacem rogamus. Aequum est quidquid omnes colunt, unum putari. Eadem spectamus astra, commune coelum est, idem nos mundus involvit. Quid interest qua quisque prudentia verum requirat?
PL 16, 969A10. それゆえ、我々は祖国の神々、土着の神々に平和を乞う。すべての人が崇めるものは、一つとみなされるのが公正である。我々は同じ星々を見つめ、天は共通であり、同じ世界が我々を包んでいる。各人がどのような思慮で真理を求めるかが、何の違いになるのか。
Epistolarum classis I Relatio.0.25
Uno itinere non potest perveniri ad tam grande secretum: sed haec otiosorum disputatio est: nunc preces, non certamina offerimus. » 11. « Quanto commodo sacri aerarii vestri Vestalium virginum praerogativa detracta est?
PL 16, 969A一つの道では、これほど大いなる秘奥に至ることはできない。だがこれは暇な者たちの議論である。今、我々が差し出すのは争いではなく祈りである。11. 諸君の聖なる国庫にとって、どれほどの利益があって、ウェスタのおとめたちの特典は取り上げられたのか。
Epistolarum classis I Relatio.0.26
Sub largissimis imperatoribus denegatur, quod parcissimi praestiterunt? Honor solus est in illo velut stipendio castitatis. Ut vitae earum capiti decus faciunt, ita insigne ducitur sacrificii vacare muneribus.
PL 16, 969Bいとも気前のよい皇帝たちの下で、いとも倹約な皇帝たちが与えたものが拒まれるのか。あの、貞潔の俸給とも言うべきものには、名誉しかない。彼女たちの頭に頭帯〔底本は vitae(生)。vittae(頭帯)と読む〕が飾りをもたらすように、犠牲の務めに専心できることもまた栄誉のしるしと見なされる〔vacare muneribus は「務めを免れる」とも読める。与格と取った。ミーニュの脚注によれば、ローマ版は sacrificii を sacerdotii(祭司職)とする〕。
Epistolarum classis I Relatio.0.27
Nudum quodammodo nomen immunitatis requirunt; quoniam paupertate a dispendio tutae sunt. Itaque amplius laudi earum tribuunt, qui aliquid rei detrahunt; siquidem saluti publicae dicata virginitas crescit merito, cum caret praemio.
PL 16, 969B彼女たちが求めるのは、いわば免除という名ばかりのものである。貧しさのゆえに、損失からは守られているからだ。それゆえ、いくらかの財を取り上げる者たちは、かえって彼女たちの誉れを増している。公共の救いに捧げられたおとめの身は、報酬を欠くときにこそ、その功績によって高まるのだから。
Epistolarum classis I Relatio.0.28
12. « Absint ab aerarii vestri puritate ista compendia. Fiscus bonorum principum non sacerdotum damnis, sed hostium spoliis augeatur. Ullumne lucrum compensat invidia?
PL 16, 969B12. あのような利得が、諸君の国庫の清らかさから遠ざかるように。善き皇帝たちの金庫は、祭司たちの損失によってではなく、敵からの戦利品によって増えるべきである。いかなる利得が、人の反感を償うだろうか。
Epistolarum classis I Relatio.0.29
Et quia avaritia in mores vestros non cadit, hoc miseriores sunt, quibus subsidia vetera decerpta sunt. Etenim sub imperatoribus, qui alieno abstinent, qui resistunt cupiditati, ad solam detrahitur amittentis injuriam, quod desiderium non movet auferentis.
PL 16, 969Cそして、諸君の気質には貪欲が当てはまらないのだから、古くからの助成を取り上げられた者たちは、それだけいっそう惨めである。というのも、他人のものを控え、欲望に抗う皇帝たちの下では、奪う側の望みが動かしたのでもないものが、ただ失う側への不当として取り去られることになるからである。
Epistolarum classis I Relatio.0.30
13. « Agros etiam virginibus et ministris deficientium voluntate legatos fiscus retentat. Oro vos, justitiae sacerdotes, ut urbis vestrae sacris reddatur privata successio.
PL 16, 969C13. 畑地も、死にゆく者たちの意志によっておとめたちと仕える者たちに遺贈されたのに、帝室金庫が取り上げている。正義の祭司たちよ、諸君に願う。諸君の都の祭儀に、私人からの相続が返されるように。
Epistolarum classis I Relatio.0.31
Dictent testamenta securi, et sciant sub principibus non avaris stabile esse, quod scripserint. Delectet vos ista felicitas generis humani, coepit causae hujus exemplum sollicitare morientes. Ergo Romanae religiones sub Romana jura non pertinent?
PL 16, 969C遺言する者たちが安んじて遺言を口述し、貪欲でない皇帝たちの下では、自分の書いたものが確かに有効であると知るように。人類のこの幸福が諸君を喜ばせるように。この件の先例が、死にゆく者たちを不安にさせ始めている。では、ローマの宗教はローマの法の下に属さないのか。
Epistolarum classis I Relatio.0.32
Quod nomen accipiet ablatio facultatum, quas nulla lex, nullus casus fecit caducas? Capiunt legata liberti, servis testamentorum justa commoda non negantur: tantum nobiles virgines, et fatalium sacrorum ministri excluduntur praediis haereditate quaesitis?
PL 16, 970Aいかなる法も、いかなる偶然も、無主の財産としなかった財産を取り上げることは、何と呼ばれるのか。解放奴隷は遺贈を受け取り、奴隷にさえ遺言による正当な利得は拒まれない。ところが、高貴なおとめたちと、命運を左右する祭儀に仕える者たちだけが、相続によって得られた地所から締め出されるのか。
Epistolarum classis I Relatio.0.33
Quid juvat saluti publicae castum corpus dicare, et imperii aeternitatem coelestibus fulcire praesidiis, armis vestris, aquilis vestris amicas applicare virtutes, pro omnibus efficacia vota suscipere, et jus cum omnibus non habere?
PL 16, 970A公共の救いに貞潔な体を捧げ、帝国の永続を天の守りで支え、諸君の武具に、諸君の鷲旗に、好意ある力を添え、すべての人のために効き目のある誓願を引き受けながら、すべての人と同じ権利を持たないとは、何の益があろうか。
Epistolarum classis I Relatio.0.34
Itaque melior est servitus, quae hominibus impenditur? Rempublicam laedimus, cui numquam expedit ut ingrata sit. 14. « Nemo me putet solam causam religionum tueri: ex hujusmodi facinoribus orta sunt cuncta Romani generis incommoda.
PL 16, 970Aでは、人々に捧げられる隷属のほうが優れているというのか。我々は国家を傷つけている。国家にとって、恩知らずであることは決して得にならないのに。14. 私ひとりが宗教の大義を守っていると思ってはならない。こうした悪行から、ローマ人の民のあらゆる災いが生じたのである。
Epistolarum classis I Relatio.0.35
Honoraverat lex parentum vestales virgines, ac ministros deorum, victu modico, justisque privilegiis: Stetit muneris hujus integritas usque ad degeneres trapezitas, qui ad mercedem vilium bajulorum sacrae castitatis alimenta verterunt.
PL 16, 970B先祖の法は、ウェスタのおとめたちと神々に仕える者たちを、慎ましい生活の糧と正当な特典をもって尊んでいた。この務めの全きさまは、堕落した両替商どもに至るまで保たれた。彼らは聖なる貞潔の糧を、卑しい荷担ぎ人の賃金に変えてしまったのである。
Epistolarum classis I Relatio.0.36
Secuta est hoc factum fames publica, et spem provinciarum omnium messis aegra decepit. Non sunt haec vitia terrarum. Nihil imputamus astris.
PL 16, 970Bこの行いに続いて公の飢饉が起こり、病んだ収穫がすべての属州の望みを欺いた。これらは大地の欠陥ではない。我々は星々に何の責めも負わせない。
Epistolarum classis I Relatio.0.37
Nec rubigo segetibus obfuit, nec avena fruges necavit: sacrilegio annus exaruit; necesse enim fuit perire omnibus, quod religionibus negabatur.
PL 16, 970B赤さび病が作物を害したのでもなく、野生のカラスムギが穀物を枯らしたのでもない。冒瀆によってその年は干からびたのである。宗教に拒まれたものは、すべての者にとって失われるほかなかったのだから。
Epistolarum classis I Relatio.0.38
15. « Certe si est hujus mali aliquod exemplum, imputemus tantam famem viribus annorum: Gravis hanc sterilitatem aura constrinxit: silvestribus arbustis vita producitur, et rursus ad Dodonaeas arbores plebis rusticae inopia convolavit.
PL 16, 970B15. 確かに、この災いに何か先例があるなら、これほどの飢饉は年々の力のせいにしよう。重い大気がこの不毛を引き締めた。野生の灌木で命がつながれ、農民の貧窮はまたもドドナの木々へ駆け戻った。
Epistolarum classis I Relatio.0.39
Quid tale provinciae pertulerunt, cum religionum ministros honor publicus pasceret? Quando in usum hominum concussa quercus, quando vulsae sunt herbarum radices, quando alternos regionum defectus deseruit fecunditas mutua; cum populo et virginibus sacris communis esset annona?
PL 16, 970C公の栄誉が宗教に仕える者たちを養っていた間に、属州はこのようなことを被っただろうか。人々の用のために樫の木が揺すられ、草の根が引き抜かれたことが、あるいは地方が代わるがわる乏しくなるときに互いの豊穣が見放したことが、民とおとめたちに共通の配給があった間に、いつあっただろうか。
Epistolarum classis I Relatio.0.40
Commendabat enim terrarum proventus victus antistitum, et remedium magis, quam largitas erat. An dubium est semper pro copia omnium datum, quod nunc inopia omnium vindicavit? 16. « Dicet aliquis sumptum publicum denegatum alienae religionis impendiis.
PL 16, 971A神官たちの糧が大地の収穫を守り立てていたのである〔commendabat の主語は victus antistitum と取った〕。それは気前のよさというより、むしろ救いの手立てであった。常にすべての人の豊かさのために与えられていたものを、今はすべての人の欠乏が取り立てたことに、疑いがあろうか。16. ある者は、他宗教の費用のために公の支出が拒まれたと言うだろう。
Epistolarum classis I Relatio.0.41
Absit a bonis principibus ista sententia; ut quod de communi quibusdam tributum est, in jure fisci esse videatur. Nam cum respublica de singulis constet; quod ab ea proficiscitur, sit rursus proprium singulorum.
PL 16, 971Aそのような考えは善き皇帝たちから遠くあれ。共同の財から或る者たちに与えられたものが、帝室金庫の権利に属すると見なされるなど。国家は個々の者から成るのだから、そこから出るものは再び個々の者のものとなる。
Epistolarum classis I Relatio.0.42
Omnia regitis, sed suum cuique servatis: plusque apud vos justitia, quam licentia valet. Consulite certe munificentiam vestram, an haec publica velit existimari, quae in alios transtulistis?
PL 16, 971A諸君はすべてを統べるが、各人にそのものを守っている。諸君のもとでは、正義は放縦よりも力を持つ。諸君の寛大さに、ぜひ諮ってみよ。他の者たちに移したものを、公のものと見なされたいと望むだろうか、と。
Epistolarum classis I Relatio.0.43
Semel honori urbis delata compendia desinunt esse tribuentium: et quod a principio beneficium fuit, usu atque aetate fit debitum.
PL 16, 971A都の栄誉に一度与えられた助成は、与えた者のものであることをやめる。そして初めは恩典であったものが、慣行と歳月によって負うべきものとなる。
Epistolarum classis I Relatio.0.44
Inanem igitur metum divino animo vestro tentat incutere, si quis asserit conscientiam vos habere praebentium, nisi detrahentium subieritis invidiam.
PL 16, 971Bそれゆえ、取り上げる者たちの受ける反感を諸君が引き受けないかぎり、諸君は〔費用を〕与える者たちの責めを共に負うことになる、と主張する者がいるなら、その者は諸君の神的な心に空しい恐れを吹き込もうとしているのである〔conscientiam praebentium は「与える者たちの責めを共に負うこと」と取った〕。
Epistolarum classis I Relatio.0.45
17. « Faveant clementiae vestrae sectarum omnium arcana praesidia: et haec maxime, quae majores vestros aliquando juverunt, vos defendant, a nobis colantur.
PL 16, 971B17. あらゆる宗派の秘められた守りが、諸君の寛容に好意を寄せるように。とりわけ、かつて諸君の祖先を助けたそれらが、諸君を守り、我々に崇められるように。
Epistolarum classis I Relatio.0.46
Eum religionum statum petimus, qui divo parenti culminis vestri servavit imperium, qui fortunato principi legitimos suffecit haeredes. Spectat senior ille divus ex arce siderea lacrymas sacerdotum, et se culpatum putat more violato, quem libenter ipse servavit.
PL 16, 971B我々が求めるのは、諸君の高位の父である神君に帝国を守り、幸運な君主に正統な後継者たちを与えた、宗教の状態である。年長のあの神君は、星の城塞から祭司たちの涙を見つめ、自らが喜んで守った習わしが破られたことで、自分が咎められていると思っている。
Epistolarum classis I Relatio.0.47
18. « Praestate etiam divo fratri vestro alieni consilii correctionem: tegite factum quod senatui displicuisse nescivit; Siquidem constat ideo exclusam legationem, ne ad eum judicium publicum perveniret.
PL 16, 971B18. 諸君の神君である兄にも、他人の助言の訂正を施せ。元老院に不快であったことを彼は知らなかったのだから、その行いを覆い隠せ。そもそも、使節が阻まれたのは、公の決議が彼のもとに届かないようにするためだったと知られている。
Epistolarum classis I Relatio.0.48
Pro existimatione est temporum superiorum, ut non dubitetis abolere, quod probatum est principis non fuisse. »
PL 16, 971C過去の時代の評価のために、諸君は、君主のものでなかったと認められたことを廃するのをためらってはならない。