Epistolarum classis I 32.0.1
Perdicis fallacia et libidine adumbrari Satanam tradit. Quomodo hic clamando sibi congregaverit populos, et eos Christus etiam clamando ad se revocaverit? quonamve pacto id cum perdicis natura conveniat?
PL 16, 1068Dヤマウズラの欺きと情欲によってサタンが象られていると説く。このサタンはどのように叫んで人々を自分のもとに集め、キリストもまた叫んで彼らを自らのもとへ呼び戻したのか。またそれはヤマウズラの本性とどのように合致するのか。
Epistolarum classis I 32.0.2
Sub quae colligit non incassum Christum clamasse, ac postquam diabolus omnino spoliatus fuerit, tunc stultum illum, quem Deus elegit, salvum futurum. AMBROSIUS IRENAEO salutem. 1. Clamavit perdix, congregavit quae non peperit (Jerem. XVII, 11) .
PL 16, 1068Dこれらのことから、キリストが叫んだのは無駄ではなかったこと、また悪魔がすっかり奪い尽くされたのちに、神が選んだあの愚かな者が救われることになると結論する。アンブロシウスよりイレナエウスへ、挨拶を送る。1. 「ヤマウズラは叫んだ。自分が産まなかったものを集めた」(エレミヤ17:11)。
Epistolarum classis I 32.0.3
Licet enim mihi de superioris fine epistolae, sequentis mutuari exordium. Celeberrima quaestio; et ideo ut possimus eam absolvere, quid de natura avis istius habeat historia, consideremus.
PL 16, 1069A実に、前の書簡の終わりから、次の書簡の書き出しを借りることが私には許される。これはきわめて名高い問題である。それゆえ、解き明かすことができるよう、この鳥の本性について記録が何を伝えているかを考えよう。
Epistolarum classis I 32.0.4
Nam et hoc considerare non mediocris prudentiae est, siquidem et Salomon cognovit naturas animalium, et locutus est de pecoribus, et volatilibus, et de reptilibus, et de piscibus (III Reg. IV, 33) .
PL 16, 1069A実に、これを考察することも並々ならぬ思慮を要する。ソロモンも動物の本性を知り、家畜について、鳥について、這うものについて、魚について語ったからである(列王記三4:33)。
Epistolarum classis I 32.0.5
2. Dicitur itaque avis ista plena esse doli, fraudis, fallaciae, quae decipiendi venatoris vias calleat, atque artes noverit, ut eum a pullis avertat suis; omniaque tentamenta versutiae non praetermittere, quo possit venantem abducere a nido et cubilibus suis.
PL 16, 1069A2. さて、この鳥は、欺き、詐欺、偽りに満ちていて、狩人を欺く道に通じ、その術を知っていて、狩人を自分の雛から遠ざけると言われる。また、狩る者を自分の巣と寝床から連れ去ることができるよう、あらゆる狡猾な試みを怠らないという。
Epistolarum classis I 32.0.6
Certe si insistere adverterit, tamdiu illudit, quamdiu soboli fugiendi signum tribuat et potestatem. Quam ubi evasisse senserit, tunc se et ipsa subtrahit, et lubrica arte deceptum insidiantem relinquit.
PL 16, 1069B確かに、狩人が迫ってくるのに気づくと、雛に逃げる合図と機会を与えるまで、その間ずっとからかう。雛が逃げおおせたと感じると、そのとき自分も身を引き、滑らかな術に欺かれて待ち伏せする者を置き去りにする。
Epistolarum classis I 32.0.7
3. Fertur etiam promiscuae esse permixtionis, ut in feminas cum summo certamine mares irruant, et vaga calescant libidine.
PL 16, 1069B3. また、ヤマウズラは乱れた交わりをすると伝えられる。雄が最大の争いをもって雌に襲いかかり、あてどない情欲に燃えるというのである。
Epistolarum classis I 32.0.8
Unde impurum et malevolum et fraudulentum animal adversario et circumscriptori generis humani, fallacissimoque, et impuritatis auctori conferendum putatur. 3*.
PL 16, 1069Bそれゆえ、この不純で悪意があり欺瞞に満ちた動物は、人類の敵であり、〔人類を〕欺く者、きわめて偽り多く、不純の創始者に比べられるべきものと考えられている。〔ミーニュは次の段落の頭に「3*.」と刷る。段落番号3を重ねたもの〕
Epistolarum classis I 32.0.9
Clamavit ergo perdix, qui a perdendo nomen accepit, Satanas ille, qui Latine Contrarius dicitur, Clamavit in Eva primum (Gen. III, 4, 5) , clamavit in Cain, clamavit in Pharao (Exod. V, 2) , Dathan, Abiron, Core (Num. XVI, 2) .
PL 16, 1069B3*. それゆえヤマウズラ(ペルディクス)は叫んだ。それは、滅ぼすこと(ペルデンド)から名を受けたサタンであって、ラテン語では「敵対者」と呼ばれる。まずエバにおいて叫び(創世記3:4–5)、カインにおいて叫び、ファラオにおいて叫んだ(出エジプト記5:2)。ダタン、アビロン、コラにおいても〔叫んだ〕(民数記16:2)。
Epistolarum classis I 32.0.10
Clamavit in Judaeis, quando petierunt sibi fieri deos, cum Moyses Legem acciperet (Exod. XXXII, 1) . Clamavit iterum, quando de Salvatore dixerunt: Crucifigatur, crucifigatur; et: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros (Matth. XXVII, 23, 25).
PL 16, 1069Cユダヤ人たちにおいて叫んだ。モーセが律法を受けていたとき、自分たちのために神々を造るよう求めたときである(出エジプト記32:1)。再び叫んだ。救い主について「十字架につけよ、十字架につけよ」と言い、また「その血は我々と我々の子らの上にあれ」と言ったときである(マタイ27:23, 25)。
Epistolarum classis I 32.0.11
Clamavit, quando sibi regem fieri postulaverunt; ut recederent a Domino Deo rege (I Reg. VIII, 5) . Clamavit in omni vano et perfido.
PL 16, 1070A彼らが自分たちに王を立てるよう求め、主なる神という王から離れようとしたときに、叫んだ(サムエル記上8:5)。あらゆる空しく不実なものにおいて叫んだ。
Epistolarum classis I 32.0.12
4. His vocibus congregavit sibi populos, quos non creaverat; Deus enim hominem ad imaginem et similitudinem suam fecit (Gen. I, 27) , et diabolus sibi hominem vocis suae fraude sociaverat. Congregavit sibi nationum populos, faciens divitias non cum judicio.
PL 16, 1070A4. これらの声によって、自分が造らなかった民を自分のもとに集めた。神は人を自らの像と似姿に作ったのに(創世記1:27)、悪魔は声の欺きによって人を自分に結びつけたのである。諸民族の民を自分のために集め、裁きによらずに富を作った。
Epistolarum classis I 32.0.13
Unde in proverbio est de divite avaro, quia perdix iste congregat divitias non cum judicio. At vero meus Jesus quasi judex bonus cum judicio omnia agit, qui venit, sicut scriptum est, dicens: Ego loquor justitiam et judicium salutis (Esai. LXIII, 1) .
PL 16, 1070Aそれゆえ、貪欲な金持ちについて、このヤマウズラは裁きによらずに富を集める、ということわざがある。しかし私のイエスは、善い裁き手のように、すべてを裁きをもって行う。彼は、書かれているとおり、「私は正義と救いの裁きを語る」と言いつつ来たのである(イザヤ63:1)。
Epistolarum classis I 32.0.14
5. Ea igitur gratia depraedatus est perdicem illum diabolum, abstulit ei male congregatas divitias multitudinis, revocavit ab errore animas gentium, mentesque nationum deviantium.
PL 16, 1070A5. それゆえ、この恩寵によって、彼はヤマウズラである悪魔から略奪し、群衆の悪く集められた富を取り去り、諸国民の魂と、迷う諸民族の精神を、迷誤から呼び戻した。
Epistolarum classis I 32.0.15
Et quia diaboli voce deceptos sciebat, et ipse ut vincula nexusque veteris erroris solveret, clamavit primum in Abel, cujus clamavit vox sanguinis (Gen. IV, 10) . Clamavit in Moyse, cui dixit: Quid clamas ad me (Exod. XIV, 15) ? Clamavit in Jesu Nave (Josue I, 1) .
PL 16, 1070Bそして悪魔の声に欺かれた者たちを知っていたので、古い迷誤の枷と束縛を解くために、彼自身が叫んだ。まずアベルにおいて叫んだ。その血の声が叫んだ(創世記4:10)。モーセにおいて叫び、彼にこう言った。「なぜ汝は私に向かって叫ぶのか」(出エジプト記14:15)。ヨシュア(ヌンの子イエス)において叫んだ(ヨシュア記1:1)。
Epistolarum classis I 32.0.16
Clamavit in David, qui ait: Clamavi ad te, salva me (Psal. CXVIII, 146) . Clamavit et in omnibus prophetis. Unde et ad Esaiam dicit: Clama; et ille ait: Quid clamabo (Esai. XL, 6) ?
PL 16, 1070Bダビデにおいて叫んだ。彼は言う。「私は汝に叫んだ。私を救え」(詩篇118:146)。すべての預言者たちにおいても叫んだ。それゆえイザヤにも言う。「叫べ」。すると彼は言う。「私は何を叫ぼうか」(イザヤ40:6)。
Epistolarum classis I 32.0.17
Clamavit in Salomone, convocans cum altissima praedicatione sapientia: Venite, edite de meis panibus, et bibite vinum quod miscui vobis (Prov. IX, 5) . Clamavit etiam in corpore suo, sicut scarabaeus in ligno (Habac. II, 11) .
PL 16, 1070Bソロモンにおいて叫んだ。知恵が最も高い宣べ伝えをもって呼び集めて言う。「来て、私のパンを食べ、私が汝らに混ぜたぶどう酒を飲め」(箴言9:5)。また自らの体においても叫んだ。「木の中のコガネムシ」のように(ハバクク2:11)。
Epistolarum classis I 32.0.18
Clamavit ut insidiatorem falleret et circumveniret, dicens: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti (Matth. XXVII, 46) ? Clamavit ut dispoliaret, respondens latroni: Amen, amen, dico tibi, hodie mecum eris in paradiso (Luc. XXIII, 43) .
PL 16, 1070B待ち伏せする者を欺き、出し抜くために叫んだ。「私の神、私の神、なぜ私を見捨てたのか」と言いつつ(マタイ27:46)。奪い取るために叫んだ。盗人にこう答えた。「アーメン、アーメン、私は汝に言う。今日、汝は私とともに楽園にいる」(ルカ23:43)。
Epistolarum classis I 32.0.19
Itaque ubi clamavit Jesus, continuo perdix ille a congregatis in dimidio dierum suorum derelictus est.
PL 16, 1070Cこうしてイエスが叫ぶと、そのヤマウズラは直ちに、集められた者たちによって、その日々の半ばで見捨てられた。
Epistolarum classis I 32.0.20
6. Unde et quidam naturae perdicis etiam istud aptandum putarunt, eo quod aliena diripiat ova, et foveat suo corpore, atque hac sua fraude partus alienos studeat acquirere.
PL 16, 1070C6. それゆえ、ヤマウズラの本性にはこのこともふさわしいと考えた者もいた。他の鳥の卵を奪い取り、自分の体で温め、この欺きによって他者の産んだものを獲得しようとするというのである。
Epistolarum classis I 32.0.21
Sed (quod aiunt, cornici oculum; habent enim et volatilia suas artes) ubi istud adverterit, cujus aut singula ova direpta, aut cubile fuerit invasum, aut sollicitata soboles errore similitudinis, speciei simulatione decepta, etsi infirmior viribus, induit se atque armat versutia; et cum labor omnis impensus nutrimentorum educantem exhauserit, atque adolescere pulli coeperint, tunc vocem emittit, et quadam pietatis tuba prolem advocat.
PL 16, 1071Aしかし(人の言う、「カラスの目を〔突く〕」というところである〔ことわざ。抜け目のない者の裏をかくことを言う〕。鳥にもそれぞれの術があるからである)、卵を一つずつ奪われたか、巣を侵されたか、あるいは雛が似姿の迷いにそそのかされ外見の偽装に欺かれたかした親鳥は、このことに気づくと、力では弱くとも、狡猾さを身にまとい武装する。そして、養う者〔盗んだ鳥〕が餌のためにかけたすべての労苦で疲れ果て、雛が成長し始めると、そのとき〔親鳥は〕声を出し、一種の敬虔のラッパで子らを呼び寄せる。
Epistolarum classis I 32.0.22
Quae naturali quodam auditu excitata agnoscit parentem, et simulantem deserit. Ita cum vult congregare quae non peperit, amittit quos nutriendos putavit.
PL 16, 1071Aその声に雛は、ある自然な聞き分けによって奮い立ち、親を見分け、偽る者を見捨てる。こうして、自分が産まなかったものを集めようとするとき、〔偽る鳥は〕養うべきものと思っていた者たちを失う。
Epistolarum classis I 32.0.23
7. Non superfluo igitur et Jesus clamavit; ut quia totius mundi populus voce perdicis, blanditiis, arte, specie deceptus ab auctore proprio deviaverat, lubricas artes secutus, veri parentis voce revocatus fallacem relinqueret, atque in dimidio dierum ejus fraudulentum desereret, id est, ante hujus finem saeculi, cui nos eripuit Dominus Jesus, et ad vitam aeternam vocavit.
PL 16, 1071B7. それゆえイエスが叫んだのも余計なことではなかった。全世界の民が、ヤマウズラの声、甘言、術、外見に欺かれ、自らの創始者のもとから逸れて、滑りやすい術に従っていたが、まことの親の声に呼び戻されて、偽る者を捨て、その日々の半ばで欺瞞の者を見捨てるためである。すなわち、この世の終わりの前にである。主イエスは我々をその世から救い出し、永遠の生命へと呼んだ。
Epistolarum classis I 32.0.24
Itaque nunc mortui mundo, vivimus Deo (Rom. VI, 8) . 8. Cum igitur perdix iste penitus a falsis filiis derelictus fuerit, tunc erit stultus ille, quem elegit Deus, et sapientem confudit, salvus; quoniam quae stulta sunt mundi, elegit Deus.
PL 16, 1071Bそれゆえ今、我々は世に対して死んで、神に対して生きる(ローマ6:8)。8. それゆえこのヤマウズラが偽りの子らから完全に見捨てられたとき、神が選び、知者を恥じ入らせたあの愚かな者は、救われる。「この世の愚かなものを神は選んだ」からである。
Epistolarum classis I 32.0.25
Ideoque si quis videtur sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens (I Cor. I, 27) . Vale, fili, et nos dilige, ut facis; quoniam nos te diligimus.
PL 16, 1071Bそれゆえ、「もし誰かがこの世で知者であると見えるなら、愚か者となれ、知者となるために」(一コリント1:27)〔引照は刷られたまま。引かれた文は一コリント3:18 に当たり、1:27 は前の節の「この世の愚かなものを神は選んだ」の箇所である〕。健やかであれ、子よ。そして、あなたがしているように、我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。