ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola XXVI 第26書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1042A · 48 sectiones

Epistolarum classis I 26.0.1

1

Argumento superioris epistolae repetito, ad Judaeos adulteram Christo sistentes redit, quibus episcopos reorum mortem prosequentes comparat. Hinc locum ubi oblata fuit mulier, exponens, de remissione peccatorum multa disputat.

PL 16, 1042A

先の書簡の論旨を繰り返し、姦淫の女をキリストの前に引き出したユダヤ人のもとへ戻り、被告の死を追い求める司教たちを彼らになぞらえる。次に、女が引き出された場所を説明して、罪の赦しについて多くを論じる。

Epistolarum classis I 26.0.2

2

Postremo singulas ejusdem historiae partes ex Evangelio recenset atque enucleat. AMBROSIUS IRENAEO.

PL 16, 1042B

最後に、同じ物語の各部分を福音書から順に挙げて解き明かす。アンブロシウスよりイレナエウスへ。

Epistolarum classis I 26.0.3

3

1. Etsi jam superiore epistola hanc, quam proposuisti, quaestiunculam absolverim; tamen aliquid plenius requirenti tibi, ut filio, afferre atque exsculpere non supersederim.

PL 16, 1042B

1. 先の書簡で、あなたが提起したこの小さな問いにはすでに答えたけれども、子としてのあなたがより十分な答えを求めているのだから、さらに何かを差し出し、掘り出すことを怠るつもりはない。

Epistolarum classis I 26.0.4

4

2. Ac semper quidem decantata quaestio, et celebris absolutio fuit mulieris ejus, quae in libro Evangelii (Joan. VIII, 11) , quod secundum Joannem scribitur, adulterii rea oblata est Christo.

PL 16, 1042B

2. この問いは常に唱え継がれてきたものであり、福音書の書(ヨハネ8:11)、すなわちヨハネによると記される書の中で、姦淫の被告としてキリストの前に引き出されたあの女の赦免は名高い。

Epistolarum classis I 26.0.5

5

Id enim Judaeorum commentata est tergiversatio; ut si contra Legem absolveretur, contra Legem prolata Domini Jesu sententia teneretur: si autem damnata esset ex Lege, vacare Christi videretur gratia.

PL 16, 1042B

これはユダヤ人の言い逃れが考え出したことである。すなわち、女が律法に反して赦免されるなら、主イエスの下した判決は律法に反するものとして咎められ、逆に律法に従って断罪されるなら、キリストの恩寵は空しいものと見えるであろう、というのである。

Epistolarum classis I 26.0.6

6

3. Sed vehementior facta est, posteaquam episcopi reos criminum gravissimorum in publicis judiciis accusare, alii et urgere usque ad gladium supremamque mortem, alii accusationes hujusmodi et cruentos sacerdotum triumphos probare coeperunt.

PL 16, 1042C

3. しかしこの問いは、司教たちが重大な犯罪の被告を公の裁判で告発し始め、ある者は剣と最後の死に至るまで追い詰め、ある者はこうした告発と司教たちの血なまぐさい凱旋を是認し始めてから、いっそう激しくなった。

Epistolarum classis I 26.0.7

7

Quid enim aliud isti dicunt, quam dicebant Judaei reos criminum legibus esse publicis puniendos; et ideo accusari eos etiam a sacerdotibus in publicis judiciis oportuisse, quos asserunt secundum leges oportuisse puniri?

PL 16, 1042C

実に彼らは、ユダヤ人が言ったことと別のことを言っているだろうか。ユダヤ人は、犯罪の被告は公の法によって罰せられるべきであり、それゆえ法に従って罰せられるべきだと彼らが主張する者たちは、司教たちによっても公の裁判で告発されるべきであった、と言ったのである。

Epistolarum classis I 26.0.8

8

Eadem causa est, sed numerus minor, hoc est, non dispar judicii quaestio, sed poenae dispar invidia. Unam Christus puniri ex Lege non passus est, isti minorem numerum asserunt esse punitum. 4. At quo loci hoc judicat Christus?

PL 16, 1042C

原因は同じで、人数が少ないだけである。すなわち、裁きの問いが異なるのではなく、刑罰に対する反感の大きさが異なる。キリストは一人の女が律法によって罰せられるのを許さなかったが、彼らは、より少ない数の者が罰せられたにすぎないと主張する。4. では、キリストはどこでこの裁きを下したのか。

Epistolarum classis I 26.0.9

9

Nam plerumque secundum qualitates locorum in quibus docebat famulos suos, disputationes suas formare dignatus est, ut in porticu Salomonis, hoc est, sapientis, deambulans loquebatur: Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) ; ut in templo Dei dicebat: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit (Joan. VII, 16) .

PL 16, 1043A

実に彼は、しばしば、自分の僕たちを教えていた場所の性質に従って、自らの議論を組み立てることをよしとした。たとえば、ソロモン、すなわち賢者の柱廊を歩きながら、こう語った。「私と父とは一つである」(ヨハネ10:30)。また神の神殿では、こう言った。「私の教えは私のものではなく、私を遣わした者のものである」(ヨハネ7:16)。

Epistolarum classis I 26.0.10

10

Hoc quoque judicium in templo positus exercet, sicut scriptum est in posterioribus; sic enim habes: Haec verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo; et nemo apprehendit eum (Joan. VIII, 20) . Quid est gazophylacium?

PL 16, 1043A

この裁きもまた、神殿に身を置いて行う。それは後の箇所に書かれているとおりである。すなわち、こうある。「イエスはこれらの言葉を宝物庫で、神殿で教えながら語った。そして誰も彼を捕らえなかった」(ヨハネ8:20)。宝物庫とは何か。

Epistolarum classis I 26.0.11

11

Collatio fidelium, sumptus pauperum, requies egenorum, juxta quod sedens Christus, ut habes secundum Lucam, duo aera mulieris viduae divitum muneribus censuit praeferenda (Luc. XXI, 2) , divino videlicet testimonio praeferens opimae praemiis largitatis sedulae liberalitatis affectum.

PL 16, 1043B

信徒たちの拠出であり、貧しい者たちの費えであり、困窮する者たちの憩いである。その傍らに座したキリストは、ルカによる福音書にあるとおり、やもめの二枚の銅貨を、富める者たちの献げ物にまさるものと評価した(ルカ21:2)。すなわち、神の証しによって、豊かな賜物にあふれる気前よさよりも、ひたむきな惜しみなさの心情を重んじたのである。

Epistolarum classis I 26.0.12

12

5. Qui tale habebat judicium, videamus quid ipse juxta gazophylacium positus conferebat; non enim otiose viduam praetulit duo aera mittentem. Pretiosa ista paupertas est fidei opulenta mysterio.

PL 16, 1043B

5. このような判断を持っていた者が、宝物庫の傍らに身を置いて自ら何を拠出していたかを見よう。実際、二枚の銅貨を投じるやもめを、理由なく優先したのではない。この貴い貧しさは、信仰の奥義に富んでいる。

Epistolarum classis I 26.0.13

13

Ista sunt duo aera quae Samaritanus ille Evangelicus ad ejus curanda vulnera, qui incidit in latrones, stabulario dereliquit (Luc. X, 35) .

PL 16, 1043B

これは、あの福音書のサマリア人が、強盗に襲われた者の傷を治すために、宿の主人に残した二枚の銅貨である(ルカ10:35)。

Epistolarum classis I 26.0.14

14

Ergo et ista specie vidua, in typo Ecclesiae, hoc gazophylacio sacro conferendum putavit, quo pauperum sanarentur vulnera, peregrinorum jejunia sedarentur.

PL 16, 1043B

それゆえこのやもめも、その姿において教会の予型として、この聖なる宝物庫に拠出すべきだと考えたのである。それによって貧しい者たちの傷が癒やされ、旅人たちの飢えが静められる。

Epistolarum classis I 26.0.15

15

6. Unde et nunc quid Christus conferat, spiritaliter te oportet expendere; dividebat enim populis argentum igne examinatum eloquiorum coelestium, et imaginis regiae pecuniam populorum annumerabat affectibus (Psal. XI, 6) . Nemo plus misit, quam qui totum donavit.

PL 16, 1043C

6. だから今も、キリストが何を拠出するのかを、霊的に量らねばならない。すなわち彼は、天の言葉という、火で試された銀を諸々の民に分け与え、王の像を刻んだ貨幣を、民の心情に数え入れていた(詩篇11:6)。すべてを与えた者ほど多く投じた者はいない。

Epistolarum classis I 26.0.16

16

Satiabat esurientes, replebat inopes, illuminabat caecos, redimebat captivos, paralyticos erigebat, mortuos resuscitabat, et quod est amplius, conferebat absolutiones reorum, peccata donabat. Haec sunt duo aera, quae misit Ecclesia posteaquam accepit a Christo.

PL 16, 1043C

彼は飢えた者たちを満たし、乏しい者たちを豊かにし、盲人たちを照らし、捕らわれ人を贖い、麻痺した者たちを立たせ、死者を甦らせ、さらにまさることには、被告たちの赦免を拠出し、罪を赦した。これが、教会がキリストから受けたのちに投じた二枚の銅貨である。

Epistolarum classis I 26.0.17

17

Quid enim sunt duo aera, nisi pretium novi et veteris Testamenti? Pretium Scripturae fides nostra est; nam quod legitur, pro intelligentis aestimatur arbitrio.

PL 16, 1043C

では二枚の銅貨とは、新約と旧約の代価でなくて何であろうか。聖書の代価とは我々の信仰である。読まれるものは、理解する者の判断に従って値踏みされるからである。

Epistolarum classis I 26.0.18

18

Remissio igitur peccatorum utriusque pretium Testamenti est, quae per agnum in typo annuntiata est, in veritate completa per Christum. 7. Ideo habes neque septem dierum purgationem sine trium dierum esse purgatione (Exod. XII, 3).

PL 16, 1043D

したがって、罪の赦しは旧約と新約の双方の代価であり、それは予型において子羊によって告げられ、真実においてキリストによって成就した。7. ゆえに、七日の清めは三日の清めなしにはない、とあなたは見いだす(出エジプト記12:3)。

Epistolarum classis I 26.0.19

19

Septem dierum purgatio secundum Legem (Levit. XII, 2) , quae in specie praesentis sabbati spiritale sabbatum annuntiavit: trium dierum purgatio secundum gratiam, quae Evangelii testificatione signatur (Luc. XXIV, 7) ; quia tertio die Dominus resurrexit.

PL 16, 1044A

七日の清めは律法に従うもの(レビ記12:2)であり、それは現在の安息日の姿において霊的な安息日を告げ知らせた。三日の清めは恩寵に従うもので、福音書の証言によって示される(ルカ24:7)。主が三日目に復活したからである。

Epistolarum classis I 26.0.20

20

Ubi poena praescribitur, debet esse poenitentia peccatorum: ubi remissio donatur, gratia est. Praecedit poenitentia, sequitur gratia.

PL 16, 1044A

刑罰が定められているところには、罪の悔い改めがなければならず、赦しが与えられるところには、恩寵がある。悔い改めが先に来て、恩寵が続く。

Epistolarum classis I 26.0.21

21

Neque poenitentia ergo sine gratia, neque gratia sine poenitentia; debet enim poenitentia prius damnare peccatum, ut gratia possit abolere. Ideo typum Legis accipiens Joannes baptizavit in poenitentiam, Christus ad gratiam (Matth. III, 11) .

PL 16, 1044A

それゆえ、悔い改めは恩寵なしにはなく、恩寵は悔い改めなしにはない。恩寵が罪を取り除きうるために、悔い改めがまず罪を断罪しなければならないからである。ゆえにヨハネは律法の予型を受けて悔い改めへと洗礼を授け、キリストは恩寵へと〔洗礼を授けた〕(マタイ3:11)。

Epistolarum classis I 26.0.22

22

8. Septimus ergo dies Legis mysterium signat, octavus resurrectionis, sicut habes in Ecclesiaste: Da partem illis septem, et illis octo (Eccl. XI, 2) .

PL 16, 1044A

8. したがって、七日目は律法の奥義を示し、八日目は復活の奥義を示す。あなたがコヘレトの言葉に見いだすとおりである。「七つのものにも八つのものにも分け前を与えよ」(コヘレトの言葉11:2)。

Epistolarum classis I 26.0.23

23

Nam et in propheta Osee legisti dictum ad eum: Conduc tibi fornicariam quindecim denariis (Ose. III, 1) ; eo quod gemino aere veteris et novi Testamenti, hoc est, integro fidei pretio, mulier illa vago quodam et meretricio gentium convenarum comitatu fulta conducitur.

PL 16, 1044B

実に預言者ホセアにおいても、彼に言われたことをあなたは読んだ。「十五デナリで淫行の女を雇え」(ホセア3:1)。それは、旧約と新約の二枚の銅貨、すなわち信仰の完全な代価によって、あの女――さまよい、淫行をなす、寄り集まった諸国民の群れに支えられた女――が雇われるからである。

Epistolarum classis I 26.0.24

24

9. Et conduxi, inquit, eam gomor hordei, et semigomor, et nevel vini (Ibid., 2) . Per hordeum significat quia imperfectos vocaret ad fidem, ut perfectos redderet: per gomor intelligitur plena mensura, per semigomor semiplena mensura.

PL 16, 1044B

9. 「そして私は彼女を、大麦一ゴメル、半ゴメル、そしてぶどう酒一ネベルで雇った」と彼は言う(ホセア3:2)。大麦によって、彼が不完全な者たちを信仰へ招いて完全な者とすることを意味し、ゴメルによって満ちた量、半ゴメルによって半ば満ちた量が示される。

Epistolarum classis I 26.0.25

25

Plena mensura in Evangelio est, semiplena in Lege, cujus plenitudo novum est Testamentum. Siquidem ipse Dominus ait: Non veni Legem solvere, sed implere (Matth. V, 17) .

PL 16, 1044B

満ちた量は福音書にあり、半ば満ちた量は律法にある。その充満が新約である。実に主自身が言う。「私は律法を廃するために来たのではなく、成就するために来た」(マタイ5:17)。

Epistolarum classis I 26.0.26

26

10. Nec otiose quindecim anabathmorum psalmos Davidicos legimus, et quindecim gradibus ascendisse solem, cum Ezechias justus rex vitae hujus acciperet commeatum (Esai. XXXVIII, 8) .

PL 16, 1044C

10. 十五の「上り」の詩篇〔anabathmorum はギリシア語由来で、階段・上りの意〕をダビデのものとして我々が読み、また義なる王ヒゼキヤがこの世の命の猶予を受けたとき、太陽が十五の段を上ったと読むのは、理由なきことではない(イザヤ38:8)。

Epistolarum classis I 26.0.27

27

Significabatur enim esse venturus sol justitiae, (Malac. IV, 2) , qui gradus quindecim veteris et novi Testamenti illuminaturus esset praesentiae suae lumine, quibus nostra fides ad vitam ascendit aeternam.

PL 16, 1044C

すなわち、正義の太陽(マラキ4:2)が来ようとしていることが示されていたのである。その太陽は、旧約と新約の十五の段を自らの臨在の光で照らそうとしており、その段によって我々の信仰は永遠の生命へと上る。

Epistolarum classis I 26.0.28

28

Unde et hoc quod hodie in Apostolo lectum est (Galat. I, 18) , mysticum reor; eo quod quindecim diebus apud Petrum manserit: videtur enim mihi quod apostolis sanctis Scripturae divinae interpretationem sermone secum vario conferentibus pleni luminis refulserit claritudo, ignorantiae umbra decesserit.

PL 16, 1044C

それゆえ、今日使徒〔パウロ〕の書で読まれたこと(ガラテヤ1:18)、すなわち彼がペトロのもとに十五日間留まったことも、私は奥義の意味をもつと考える。というのも、聖なる使徒たちが神の聖書の解釈を互いにさまざまな言葉で語り合っていたとき、満ちた光の輝きが射し、無知の影が去ったと、私には思われるからである。

Epistolarum classis I 26.0.29

29

Sed jam veniamus ad mulieris hujus adulterae absolutionem. 11. Oblata erat a Scribis et Pharisaeis Domino Jesu adulterii rea (Joan. VIII, 3 et seq,) . et hac oblata fraude, ut si eam absolveret, Legem solvere videretur: sin vero damnaret, propositum sui mutaret adventus; quia peccata omnium remissurus advenit.

PL 16, 1044D

さて、この姦淫の女の赦免へ移ろう。11. 彼女は、姦淫の被告として、律法学者たちとファリサイ派の人々によって主イエスの前に引き出された(ヨハネ8:3以下)。しかもこの引き出しは、もし彼が女を赦免すれば律法を廃したと見え、もし断罪すれば、すべての人の罪を赦すために来た自らの到来の目的を変えることになる、という策略であった。

Epistolarum classis I 26.0.30

30

Denique supra ait: Ego non judico quemquam (Joan. VIII, 15) . Offerentes ergo eam, dixerunt: Hanc mulierem invenimus publice maechantem. Scriptum est enim in lege Moysis omnem maecham lapidari. Tu vero quid dicis de ea (Levit. XX, 10) ?

PL 16, 1044D

実に彼は先に言っている。「私は誰をも裁かない」(ヨハネ8:15)。そこで彼女を引き出した者たちは言った。「この女が公然と姦淫しているところを我々は見つけた。モーセの律法には、すべての姦淫の女は石で打ち殺されると書かれている。では汝は、この女について何と言うのか」(レビ記20:10)。

Epistolarum classis I 26.0.31

31

12. Quae cum dicerent, Jesus inclinato capite, digito scribebat in terra. Et cum exspectarent, ut audirent eum, erigens caput dixit: Qui sine peccato est, prior lapidet eam. Quid tam divinum, quam ista sententia; ut is peccata puniat, qui exsors ipse peccati sit?

PL 16, 1045A

12. 彼らがこう言っていると、イエスは頭を垂れ、指で地面に書いていた。そして彼らが彼の言葉を聞こうと待っていると、頭を上げて言った。「罪のない者が、まず彼女に石を投げよ」。この判決ほど神的なものがあろうか。罪を罰する者は、自らは罪とは無縁な者でなければならない、というのだから。

Epistolarum classis I 26.0.32

32

Quomodo enim feras alieni ultorem, et proprii criminis defensorem? Nonne se magis ipse condemnat, qui in alio damnat, quod ipse committit? 13. Hoc autem dixit, et scribebat in terra. Quid?

PL 16, 1045A

他人の罪の復讐者でありながら、自分の罪の弁護者であることを、どうして耐えられようか。他人において、自分が行っていることを断罪する者は、むしろ自分自身を罪に定めているのではないか。13. さて、彼はこう言って、地面に書いていた。何を書いたのか。

Epistolarum classis I 26.0.33

33

Utique dicens: Festucam, quae in oculo est fratris tui, vides: trabem autem, quae in oculo tuo est, non vides (Matth. VII, 3) .

PL 16, 1045A

それは確かに、こう言うことであった。「汝は兄弟の目にある塵は見るのに、自分の目にある梁は見ない」(マタイ7:3)。

Epistolarum classis I 26.0.34

34

Libido enim velut festuca est, cito accenditur, propere consumitur: sacrilegium perfidiae, quo Judaei negabant propriae salutis auctorem, sceleris magnitudinem personabat. 14. Scribebat autem in terra digito, quo Legem scripserat (Exod. XXXI, 18) .

PL 16, 1045B

実に情欲は塵のようなもので、すぐに燃え上がり、たちまち焼き尽くされる。ユダヤ人が自らの救いの創始者を否んだ背信の冒瀆は、罪の大きさを響き渡らせていた。14. また彼は、かつて律法を書いた指で地面に書いていたのである(出エジプト記31:18)。

Epistolarum classis I 26.0.35

35

Peccatores in terra scribuntur, justi in coelo, sicut habes dictum ad discipulos: Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelis (Jerem. XVII, 13) . Secundo autem scripsit, ut gemino Testamento Judaeos scias esse damnatos (Luc. X, 20) .

PL 16, 1045B

罪人は地に書かれ、義人は天に書かれる。弟子たちに言われたことにあるとおりである。「汝らの名が天に書かれていることを喜べ」(エレミヤ17:13)。彼が二度目に書いたのは、ユダヤ人が旧約と新約の双方によって断罪されていることをあなたが知るためである(ルカ10:20)。〔二つの引照は刷りのまま。位置がずれているらしい〕

Epistolarum classis I 26.0.36

36

15. Audientes autem hoc verbum, exierunt foras unus post unum, incipientes a senioribus, et sedebant cogitantes de se (Joan. VIII, 6) . Et remansit solus Jesus, et mulier in medio stans. Bene ait quod exierunt foras, qui nolebant esse cum Christo.

PL 16, 1045B

15. 「彼らはこの言葉を聞いて、年長者から始めて一人また一人と外へ出て行き、自分たちについて思いめぐらしながら座っていた」(ヨハネ8:6)。「そしてイエスだけが残り、女は真ん中に立っていた」。「外へ出た」と言うのは適切である。キリストとともにいようとしなかった者たちだからである。

Epistolarum classis I 26.0.37

37

Foris littera est, intus mysteria. Sequebantur enim divinarum lectionum quaedam velut arborum folia, non fructum; qui vivebant in umbra Legis, et solem justitiae videre non poterant. 16. Denique discedentibus illis, remansit solus Jesus, et mulier in medio stans.

PL 16, 1045C

外には文字があり、内には奥義がある。彼らは、神的な朗読の、いわば樹木の葉のようなものを追っていたのであって、実を追っていたのではない。律法の影の中に生き、正義の太陽を見ることができなかったのである。16. 実に、彼らが去ると、イエスだけが残り、女は真ん中に立っていた。

Epistolarum classis I 26.0.38

38

Donaturus peccatum, solus remanet Jesus, sicut ipse ait: Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in sua, et me solum relinquatis (Joan., XVI, 32) ; non enim legatus, neque nuntius, sed ipse Dominus salvum fecit populum suum (Esai. LXIII, 8) .

PL 16, 1045C

罪を赦そうとして、イエスだけが残る。彼自身が言うとおりである。「見よ、時が来る。いや、すでに来ている。汝らがそれぞれ自分の所へ散らされ、私を一人残す時が」(ヨハネ16:32)。「使者でも使いでもなく、主自身が自らの民を救った」(イザヤ63:8)。

Epistolarum classis I 26.0.39

39

Solus remanet; quia non potest hoc cuiquam hominum cum Christo esse commune, ut peccata condonet. Solius hoc munus est Christi, qui tulit peccatum mundi (Joan. I, 29) . Meruit et mulier absolvi, quae recedentibus Judaeis, remansit sola cum Jesu.

PL 16, 1045C

彼だけが残る。人間の誰にも、罪を赦すことをキリストと共有することはできないからである。この務めはキリストのみのものであり、彼は世の罪を取り除いた者である(ヨハネ1:29)。女もまた赦免されるに値した。ユダヤ人たちが去るとき、ただ一人イエスとともに残ったのだから。

Epistolarum classis I 26.0.40

40

17. Elevans autem caput Jesus dixit mulieri: Ubi sunt, qui te accusabant? Nemo te lapidavit? Et illa respondit: Nemo, Domine. Et ait ad illam Jesus: Nec ego te damnabo; vade, et amodo vide ne pecces (Joan. VIII, 10, 11) .

PL 16, 1045D

17. 「イエスは頭を上げて、女に言った。『汝を訴えていた者たちはどこにいるか。誰も汝に石を投げなかったのか』。彼女は答えた。『誰も、主よ』。イエスは彼女に言った。『私もまた汝を罪に定めない。行け、今から後は、罪を犯さぬよう気をつけよ』」(ヨハネ8:10, 11)。

Epistolarum classis I 26.0.41

41

Vide, lector, divina mysteria, et clementiam Christi. Cum accusatur mulier, caput Christus inclinat: elevat autem, ubi deficit accusator; ita nullum damnari vult, absolvi omnes.

PL 16, 1046A

読者よ、神の奥義とキリストの寛容を見よ。女が訴えられている間、キリストは頭を垂れる。だが訴える者がいなくなると、頭を上げる。こうして彼は、誰も罪に定められず、すべての人が赦免されることを望むのである。

Epistolarum classis I 26.0.42

42

18. Breviter autem omnes haereticorum interimit quaestiones, dicendo: Nemo te lapidavit? qui dicunt Christum diem nescire judicii, vel qui ait: Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis (Matth. XX, 23) ; ecce et hic ait: Nemo te lapidavit?

PL 16, 1046A

18. 彼は簡潔に、異端者たちのあらゆる問いを滅ぼす。「誰も汝に石を投げなかったのか」と言うことによって。すなわち、キリストは裁きの日を知らないと言う者たち、あるいは「私の右や左に座ることは、私が汝らに与えることではない」(マタイ20:23)と彼が言ったこと〔底本は qui ait「言う者」。係りが定かでなく、quod ait の意に解した〕を持ち出す者たちに対してである。見よ、ここでも彼は言う、「誰も汝に石を投げなかったのか」と。

Epistolarum classis I 26.0.43

43

Quomodo utique interrogat, quod videbat? Sed interrogat nobis, ut cognosceremus non esse lapidatam. Est etiam humani affectus haec consuetudo, ut interrogemus saepissime, quod videmus.

PL 16, 1046A

それにしても、なぜ彼は見ていることを尋ねるのか。それは、我々に、女が石で打たれなかったことを知らせるために尋ねるのである。しばしば、見ていることを尋ねるのは、人間の心情にも通じる習いである。

Epistolarum classis I 26.0.44

44

Et ideo mulier respondit: Nemo, Domine; hoc est dicere: Quis potest lapidare, quam ipse non damnas? Quis potest alium sub tali sententiae conditione punire? 19. Cui respondit Dominus: Nec ego te damnabo.

PL 16, 1046A

だから女は答えた。「誰も、主よ」。これは、こう言うことである。「汝が罪に定めない者を、誰が石で打てようか。このような判決の条件のもとで、誰が他人を罰せられようか」。19. 彼女に主は答えた。「私もまた汝を罪に定めない」。

Epistolarum classis I 26.0.45

45

Adverte quomodo propriam sententiam temperavit; ut Judaei de absolutione mulieris calumniari nihil possent, sed in se magis calumniam retorquerent, si queri vellent: dimittitur enim mulier, non absolvitur: quia deerat accusator, non quia innocentia probabatur.

PL 16, 1046B

彼がどのように自らの判決を和らげたかに注意せよ。ユダヤ人が女の赦免について何も中傷できず、もし不平を言おうとするなら、かえって中傷が自分たちに跳ね返るようにするためである。女は放免されたのであって、赦免されたのではない。訴える者がいなかったからであり、無実が証明されたからではない。

Epistolarum classis I 26.0.46

46

Quid ergo quererentur, qui priores a persecutione criminis et ab exsecutione supplicii destiterunt? 20. Addidit autem deviae: Vade, et amodo vide ne pecces. Emendavit ream, non crimen absolvit.

PL 16, 1046B

では、犯罪の追及と刑の執行から先に手を引いた者たちは、何を嘆くことがあろうか。20. さらに彼は、道を踏み外した女に付け加えた。「行け、今から後は、罪を犯さぬよう気をつけよ」。彼は被告を矯正したのであって、犯罪を赦免したのではない。

Epistolarum classis I 26.0.47

47

Etenim severiore sententia culpa damnatur, si unusquisque crimen suum oderit, et in se incipiat condemnare delictum. Etenim cum reus occiditur, persona magis, quam culpa punitur: ubi vero culpa deponitur, absolutio personae est poena peccati.

PL 16, 1046B

実に、各人が自分の犯罪を憎み、自ら自分の罪を断罪し始めるなら、咎はいっそう厳しい判決によって断罪される。被告が殺されるとき、罰せられるのは咎よりもむしろその人であるが、咎が捨てられるところでは、その人の赦免は罪に対する刑罰である。

Epistolarum classis I 26.0.48

48

Quid est ergo: Vade, et amodo vide ne pecces? hoc est: Ex quo te Christus redemit, corrigat gratia, quam poena non emendaret, sed plecteret. Vale, fili, et nos dilige, ut filius; quia nos te, ut parentes, diligimus.

PL 16, 1046C

では「行け、今から後は、罪を犯さぬよう気をつけよ」とは何か。それは、こういうことである。「キリストがあなたを贖った以上、恩寵があなたを正すように。刑罰ならあなたを矯正せず、ただ罰したであろうから」。健やかであれ、子よ。そして子として我々を愛してほしい。我々も親としてあなたを愛しているのだから。