ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola XLVII 第47書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1150A · 13 sectiones

Epistolarum classis I 47.0.1

1

SABINO cur librum apertius perscriptum ipsi miserit, causam reddens, quamobrem scribere quam dictare malit, explicat. Hinc illum ad mutuum epistolarum usum invitat, quanta inde redeat utilitas, patefaciens. AMBROSIUS SABINO.

PL 16, 1150A

アンブロシウスは、なぜ書をいっそう明瞭に書き写してサビヌス自身に送ったのかを説明し、口述するより書くほうを選ぶ理由を述べる。そのうえで、彼を書簡の相互のやりとりに誘い、そこからどれほどの益が返ってくるかを明らかにする。アンブロシウスよりサビヌスへ。

Epistolarum classis I 47.0.2

2

1. Transmisi petitum codicem scriptum apertius atque enodatius, quam ea scriptura est, quam dudum direxi; ut legendi facilitate nullum judicio tuo afferatur impedimentum.

PL 16, 1150B

1. 求められた写本を送った。先ごろ送った筆写よりもいっそう明瞭に、読みやすく書いてある。読みやすさのために、あなたの判断に何の妨げも生じないようにするためである。

Epistolarum classis I 47.0.3

3

Nam exemplaris liber non ad speciem, sed ad necessitatem scriptus est; non enim dictamus omnia, et maxime noctibus, quibus nolumus aliis graves esse ac molesti; tum quia ea quae dictantur, impetu quodam proruunt, et profluo cursu feruntur.

PL 16, 1150B

実のところ、手本とした書は、見栄えのためではなく必要のために書かれたものだった。我々はすべてを口述するわけではなく、とりわけ夜には、ほかの者の重荷となり迷惑をかけることを望まないからである。さらに、口述されることは、ある勢いで突き進み、奔流のような進みで運ばれるからである。

Epistolarum classis I 47.0.4

4

2. Nobis autem quibus curae est senilem sermonem familiari usu ad unguem distinguere, et lento quodam figere gradu, aptius videtur propriam manum nostro affigere stylo; ut non tam deflare aliquid videamur, quam abscondere: neque alterum scribentem erubescamus, sed ipsi nobis conscii sine ullo arbitro, non solum auribus, sed etiam oculis ea ponderemus, quae scribimus.

PL 16, 1150B

2. だが我々は、老成した言葉を、親しい使い方で爪の先まで精密に区別し、ゆっくりした歩みで定めることに心を配っているので、自分の手を自分の筆に添えるほうがふさわしいと思われる。そうすれば、何かを吹き散らすというより、しまい込んでいるように見えるだろう〔ut non tam deflare … quam abscondere の意は定かでない。こう取った〕。また、他の者に書かせて顔を赤らめることもなく、立会人なしに、自分自身だけが知る者として、書くことを耳だけでなく目でも秤にかけることができる。

Epistolarum classis I 47.0.5

5

Velocior est enim linqua quam manus, dicente Scriptura: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Ps. XLIV, 2) . 3. Sed forte dicas, quia velocitatem ad scribentem retulit.

PL 16, 1150C

実際、舌〔底本は linqua。lingua と読む〕は手より速い。聖書が言うとおりである。「私の舌は、速く書く書記の葦ペンである」(詩篇44:2)。3. しかし、あなたはことによると、それは書く者に速さを帰したのだと言うかもしれない。

Epistolarum classis I 47.0.6

6

Non te fallit tamen id significari, quod scribae velociter scribentis celeritas sola possit linguae propheticae excipere sermones.

PL 16, 1150C

それでもあなたは、速く書く書記の速さだけが預言者の舌の言葉を書き取りうる、ということがそこで示されているのを見逃してはいない。

Epistolarum classis I 47.0.7

7

Apostolus quoque Paulus sua scribebat manu, sicut ipse ait: Mea manu scripsi vobis (Galat. VI, 11) ; ille propter honorificentiam, nos propter verecundiam.

PL 16, 1150C

使徒パウロも自分の手で書いた。自ら言うとおりである。「私は自分の手で汝らに書いた」(ガラテヤ6:11)。彼は敬意のために、我々は慎みのために。

Epistolarum classis I 47.0.8

8

4. Tamen dum adhuc habes de libris judicium, interludamus epistolis, quarum ejusmodi usus est, ut disjuncti locorum intervallis, affectu adhaereamus: in quibus inter absentes imago refulget praesentiae, et collocutio scripta separatos copulat: in quibus etiam cum amico miscemus animum, et mentem ei nostram infundimus.

PL 16, 1150C

4. しかし、あなたがなお書物について判断を下しているあいだ、我々は書簡で戯れよう。書簡の用い方とは、場所の隔たりによって離れていても、心で結びつくことである。書簡においては、離れた者のあいだに居合わせることの像が輝き、書かれた対話が隔てられた者をつなぐ。書簡において我々は友と心を混ぜ合わせ、我々の精神を彼に注ぎ込む。

Epistolarum classis I 47.0.9

9

5. Jam si, ut hortaris, aliquid et de veteribus scripturis redoleat in epistolis, non solum animi conglutinari videntur per verae doctrinae profectum, sed etiam plenioris colloquii species et forma exprimi, ut inter quaerendi et respondendi mutuas vices assumpta concertatio in unum conducere, et coram videatur amicos locare, qui tali se lacessunt et complectuntur munere.

PL 16, 1151A

5. さて、あなたが勧めるように、書簡の中に古い書物〔de veteribus scripturis は旧約の聖書を指すとも取れる〕の香りが少しでも漂うなら、心が真の教えの進歩によって結びつくように見えるだけでなく、いっそう満ち足りた対話の姿と形が表されるように思われる。問いと答えを互いにやりとりするあいだに取り上げられた論争が、離れた者たちを一つに導き、このような贈り物で互いを刺激し抱き合う友人たちを、面と向かって置くかのように見えるのである。

Epistolarum classis I 47.0.10

10

6. Quid autem majorum nostrorum exempla proferam, qui epistolis suis fidem infuderunt populorum mentibus, atque ad integros et confertos scripserunt populos: et praesentes se esse, cum absentes scriberent, significarunt, dicente sancto Apostolo (I Cor. V, 3) , quia absens erat corpore, sed praesens spiritu; non solum cum scriberet, sed etiam cum judicaret?

PL 16, 1151A

6. 我々の先人たちの例を挙げる必要があろうか。彼らは書簡によって人々の心に信仰を注ぎ、欠けるところなく集まった民に宛てて書き、離れていながら書くときにも、自らが居合わせていることを示した。聖なる使徒が言うとおり、体では離れていたが霊では居合わせていたのであり、書くときだけでなく、裁くときもそうであった(一コリント5:3)。

Epistolarum classis I 47.0.11

11

Denique absens per epistolam condemnabat, et idem absolvebat per epistolam; epistola enim Pauli quaedam effigies erat ejus praesentiae, et forma operis.

PL 16, 1151B

実に、離れていながら書簡によって断罪し、同じ書簡によって赦免した。パウロの書簡は、彼が居合わせることの一種の像であり、働きの形であった。

Epistolarum classis I 47.0.12

12

7. Non enim ut aliorum epistolae, graves, inquit, et fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis (II Cor. X, 10) ; talis et Apostoli: sed talis hujus epistola, ut talis esset forma praecepti, qualis esset operationis substantia: quia quales sumus, inquit, verbo per epistolam absentes, tales et praesentes sumus in opere (Ibid., 11) .

PL 16, 1151B

7. 使徒の書簡は、他の人々の書簡のようなもの――彼は言う、「重く強いが、体で居合わせるときは弱く、話は軽んじられる」と(二コリント10:10)――ではなかった〔Non enim ut … talis et Apostoli は、文頭の Non が talis et Apostoli まで係ると取った〕。むしろこの書簡は、命じる形が働きの実質と同じ性質であるようなものであった。「離れているとき、書簡の言葉において我々がどのような者であるか、居合わせるときにも、行いにおいてそのような者である」と彼は言う(二コリント10:11)。

Epistolarum classis I 47.0.13

13

Imaginem praesentiae suae in epistolis expressit, fructum et testimonium in opere significavit. Vale, et nos dilige, ut facis; quia nos et te diligimus.

PL 16, 1151C

彼は書簡の中に自らが居合わせることの像を表し、行いにおいてその実りと証しを示した。健やかであれ。そして我々を愛してほしい、あなたがそうしているように。我々もまたあなたを愛しているのだから。