ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola XLIX 第49書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1153C · 14 sectiones

Epistolarum classis I 49.0.1

1

Numquam minus se solum esse, quam cum solus sit amico scribens; solitudinis bona exemplis docet; maxime quod tunc liceat praesentem scripturis habere Deum, et ei mentem nostram patefacere. AMBROSIUS SABINO.

PL 16, 1153C

友に宛てて書きながらひとりでいるときほど、自分がひとりでないことはないと言い、ひとりであることの善を例によって教える。とりわけ、そのときには聖書によって神を居合わせる者として持ち、神に我々の精神を開くことができるという点を挙げる。アンブロシウスよりサビヌスへ。

Epistolarum classis I 49.0.2

2

1. Quoniam tibi quoque complacuit nostrarum usus epistolarum, in quibus quidam inter absentes praesentium sermo est, pergam frequentius te in meis scriptis et cum solus sum, alloqui.

PL 16, 1153C

1. 我々の書簡の用い方――そこには離れた者たちのあいだに、居合わせる者たちの語らいのようなものがある――があなたにも気に入ったのだから、私はひとりでいるときにも、私の書いたものの中で、いっそうしばしばあなたに語りかけよう。

Epistolarum classis I 49.0.3

3

Numquam enim minus solus sum, quam cum solus esse videor: nec minus otiosus, quam cum otiosus. Certe pro arbitrio accerso, quos volo, atque adjungo mihi, quos magis diligo, aut quos aptiores arbitror: nemo interpellat, nemo interpolat.

PL 16, 1153D

実際、私はひとりであると見えるときほど、ひとりでないことはなく、閑であるときほど、閑でないことはない。確かに、私は思いのままに、望む者たちを呼び寄せ、いっそう愛する者たち、いっそうふさわしいと思う者たちを自分のもとに加える。誰も邪魔せず、誰も話に口を挟まない。

Epistolarum classis I 49.0.4

4

Tunc ergo te magis teneo, et de Scripturis confero, et prolixiorem simul sermonem caedimus. 2. Sola erat Maria, et loquebatur cum angelo (Luc. I, 28) . Sola erat quando supervenit in eam Spiritus sanctus, et virtus Altissimi obumbravit eam.

PL 16, 1154A

こうして私は、そのときいっそうあなたを引き留め、聖書について語り合い、長い語らいを一緒に交わす。2. マリアはひとりであり、天使と語っていた(ルカ1:28)。聖なる霊が彼女の上に臨み、いと高き者の力が彼女を覆ったとき、彼女はひとりであった。

Epistolarum classis I 49.0.5

5

Sola erat, et operata est mundi salutem, et concepit redemptionem universorum. Solus erat Petrus, et totum per orbem consecrandarum gentium cognovit mysteria (Act. X, 10 et seq.) .

PL 16, 1154A

ひとりであって、彼女は世の救いをなし、すべての者の贖いを宿した。ペトロはひとりであり、全世界で聖別されるべき諸国民の奥義を知った(使徒言行録10:10以下)。

Epistolarum classis I 49.0.6

6

Solus erat Adam (Gen. II, 9) , et non est praevaricatus; quia mens ejus adhaerebat Deo. Postquam vero ei mulier adjuncta est, non potuit inhaerere mandatis coelestibus; et ideo se abscondebat, quando Deus deambulabat in paradiso (De Poenit., dist. 2, cap. Quando Adam) .

PL 16, 1154A

アダムはひとりであり(創世記2:9)、背反しなかった。その精神が神に結びついていたからである。しかし女が彼に加えられてから、彼は天の戒めに留まることができなくなった。それで、神が楽園を歩いていたとき、身を隠したのである(『悔い改めについて』第2区分、章「Quando Adam〔アダムが…とき〕」)〔この丸括弧の参照は教会法の『教令集』の「悔い改めについて」の部を指すらしく、アンブロシウスの『悔い改めについて』ではない〕。

Epistolarum classis I 49.0.7

7

3. Et nunc deambulat in paradiso Deus (Gen. III, 8) , quando divinas Scripturas lego. Paradisus est Genesis liber, in quo virtutes pullulant patriarcharum: paradisus Deuteronomium, in quo germinant Legis praecepta; paradisus Evangelium, in quo arbor vitae bonos fructus facit; et aeternae spei mandata diffundit per universos populos.

PL 16, 1154B

3. 今も、私が神の聖書を読むとき、神は楽園を歩いている(創世記3:8)。楽園とは創世記の書であり、そこには族長たちの徳が芽吹く。楽園とは申命記であり、そこには律法の戒めが芽生える。楽園とは福音書であり、そこでは命の木が善い実を結び、永遠の望みの戒めをすべての民に広める。

Epistolarum classis I 49.0.8

8

4. Audiens itaque: Diligite inimicos (Matth. V, 44) ; audiens: Dimitte omnia tua, et sequere me (Matth. XIX, 21) ; audiens: Qui te percutit in maxilla, praebe ei et alteram (Luc. VI, 29) ; et haec non faciens, et vix diligens eum, qui me diligat, non dimittens quae habeo, injuriam acceptam ulcisci volens, et sublatum mihi extorquere; cum Scriptura dicat etiam aliud, id est, plus quam petitum aut ereptum est, concedendum, video me contra mandata Dei facere.

PL 16, 1154B

4. こうして、「敵を愛せ」(マタイ5:44)と聞き、「汝のものをすべて捨てて、私に従え」(マタイ19:21)と聞き、「汝の頬を打つ者には、もう一方も差し出せ」(ルカ6:29)と聞きながら、私はこれらを行わず、私を愛する者さえほとんど愛さず、持っているものを捨てず、受けた不当な仕打ちに復讐しようとし、奪われたものを取り戻そうとする。聖書は、求められたもの、奪われたもの以上のものまで与えるべきだと言っているのに。私は神の戒めに背いていると分かる。

Epistolarum classis I 49.0.9

9

Et aperiens oculos conscientiae, deambulare mihi Deum praesentem recognosco: cupio me abdere, cupio velare, sed nudus sum Deo, apud quem nuda et intecta sunt omnia (Hebr. IV, 13) .

PL 16, 1154C

そして良心の目を開くと、神が居合わせて私のそばを歩いているのを悟る。私は身を隠したい、覆いたい。しかし私は神の前に裸であり、神のもとではすべてが裸で覆いがない(ヘブライ4:13)。

Epistolarum classis I 49.0.10

10

Erubescens itaque tegere pudenda facinorum desidero, quasi membra mei corporis: sed quia Deus omnia videt, quia foliis obumbratus, latebris tectus appareo, puto me abscondi; quia corpore amictus sum.

PL 16, 1154C

こうして、赤面しながら、体の恥ずかしい部分を覆うように、悪行の恥ずべき点を覆いたいと願う。しかし神はすべてを見ている。葉に覆われ、隠れ場に包まれて姿を現す私は、身を隠したと思っている。体をまとっているからである。

Epistolarum classis I 49.0.11

11

Ipsa est tunica pellicea, cum qua Adam de paradiso ejectus est (Gen. III, 23) , nec a frigore tutus, nec tectus ab opprobrio, sed et injuriae et culpae patens.

PL 16, 1154C

これこそ皮の衣であり、アダムはそれを着て楽園から追い出された(創世記3:23)。アダムは寒さからも守られず、恥辱からも覆われず、かえって不当な仕打ちにも咎にもさらされていた。

Epistolarum classis I 49.0.12

12

5. Liquet igitur ex his, quia soli cum sumus, tunc nos offerimus Deo, tunc mentem ei nostram aperimus, tunc amictum fraudis exuimus.

PL 16, 1154D

5. したがって、これらから明らかなのは、我々がひとりであるときこそ、神に自らを差し出し、そのとき神に我々の精神を開き、そのとき欺きの衣を脱ぐということである。

Epistolarum classis I 49.0.13

13

Solus erat Adam, quando in paradiso constitutus est, solus erat et quando ad imaginem Dei factus est: sed non erat solus, quando de paradiso ejectus est.

PL 16, 1155A

アダムは、楽園に置かれたときひとりであり、神の像に作られたときもひとりであった。しかし、楽園から追い出されたときは、ひとりではなかった。

Epistolarum classis I 49.0.14

14

Solus erat Dominus Jesus, quando mundum redemit (Joan. XVI, 32) ; non enim legatus neque nuntius, sed ipse Dominus solus salvum fecit populum suum: etsi numquam solus est ille, in quo Pater est semper. Unde et nos soli simus, ut Dominus nobiscum sit. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimus.

PL 16, 1155A

主イエスは、世を贖ったときひとりであった(ヨハネ16:32)。というのも、使者でも伝令でもなく、主自身がひとりで自分の民を救ったのである。もっとも、父が常にうちにいる彼は、決してひとりではない。それゆえ我々もひとりでいよう。主が我々と共にいるように。健やかであれ。そして我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。