Epistolarum classis I 49.0.1
Numquam minus se solum esse, quam cum solus sit amico scribens; solitudinis bona exemplis docet; maxime quod tunc liceat praesentem scripturis habere Deum, et ei mentem nostram patefacere. AMBROSIUS SABINO.
PL 16, 1153C友に宛てて書きながらひとりでいるときほど、自分がひとりでないことはないと言い、ひとりであることの善を例によって教える。とりわけ、そのときには聖書によって神を居合わせる者として持ち、神に我々の精神を開くことができるという点を挙げる。アンブロシウスよりサビヌスへ。
Epistolarum classis I 49.0.2
1. Quoniam tibi quoque complacuit nostrarum usus epistolarum, in quibus quidam inter absentes praesentium sermo est, pergam frequentius te in meis scriptis et cum solus sum, alloqui.
PL 16, 1153C1. 我々の書簡の用い方――そこには離れた者たちのあいだに、居合わせる者たちの語らいのようなものがある――があなたにも気に入ったのだから、私はひとりでいるときにも、私の書いたものの中で、いっそうしばしばあなたに語りかけよう。
Epistolarum classis I 49.0.3
Numquam enim minus solus sum, quam cum solus esse videor: nec minus otiosus, quam cum otiosus. Certe pro arbitrio accerso, quos volo, atque adjungo mihi, quos magis diligo, aut quos aptiores arbitror: nemo interpellat, nemo interpolat.
PL 16, 1153D実際、私はひとりであると見えるときほど、ひとりでないことはなく、閑であるときほど、閑でないことはない。確かに、私は思いのままに、望む者たちを呼び寄せ、いっそう愛する者たち、いっそうふさわしいと思う者たちを自分のもとに加える。誰も邪魔せず、誰も話に口を挟まない。
Epistolarum classis I 49.0.4
Tunc ergo te magis teneo, et de Scripturis confero, et prolixiorem simul sermonem caedimus. 2. Sola erat Maria, et loquebatur cum angelo (Luc. I, 28) . Sola erat quando supervenit in eam Spiritus sanctus, et virtus Altissimi obumbravit eam.
PL 16, 1154Aこうして私は、そのときいっそうあなたを引き留め、聖書について語り合い、長い語らいを一緒に交わす。2. マリアはひとりであり、天使と語っていた(ルカ1:28)。聖なる霊が彼女の上に臨み、いと高き者の力が彼女を覆ったとき、彼女はひとりであった。
Epistolarum classis I 49.0.5
Sola erat, et operata est mundi salutem, et concepit redemptionem universorum. Solus erat Petrus, et totum per orbem consecrandarum gentium cognovit mysteria (Act. X, 10 et seq.) .
PL 16, 1154Aひとりであって、彼女は世の救いをなし、すべての者の贖いを宿した。ペトロはひとりであり、全世界で聖別されるべき諸国民の奥義を知った(使徒言行録10:10以下)。
Epistolarum classis I 49.0.6
Solus erat Adam (Gen. II, 9) , et non est praevaricatus; quia mens ejus adhaerebat Deo. Postquam vero ei mulier adjuncta est, non potuit inhaerere mandatis coelestibus; et ideo se abscondebat, quando Deus deambulabat in paradiso (De Poenit., dist. 2, cap. Quando Adam) .
PL 16, 1154Aアダムはひとりであり(創世記2:9)、背反しなかった。その精神が神に結びついていたからである。しかし女が彼に加えられてから、彼は天の戒めに留まることができなくなった。それで、神が楽園を歩いていたとき、身を隠したのである(『悔い改めについて』第2区分、章「Quando Adam〔アダムが…とき〕」)〔この丸括弧の参照は教会法の『教令集』の「悔い改めについて」の部を指すらしく、アンブロシウスの『悔い改めについて』ではない〕。
Epistolarum classis I 49.0.7
3. Et nunc deambulat in paradiso Deus (Gen. III, 8) , quando divinas Scripturas lego. Paradisus est Genesis liber, in quo virtutes pullulant patriarcharum: paradisus Deuteronomium, in quo germinant Legis praecepta; paradisus Evangelium, in quo arbor vitae bonos fructus facit; et aeternae spei mandata diffundit per universos populos.
PL 16, 1154B3. 今も、私が神の聖書を読むとき、神は楽園を歩いている(創世記3:8)。楽園とは創世記の書であり、そこには族長たちの徳が芽吹く。楽園とは申命記であり、そこには律法の戒めが芽生える。楽園とは福音書であり、そこでは命の木が善い実を結び、永遠の望みの戒めをすべての民に広める。
Epistolarum classis I 49.0.8
4. Audiens itaque: Diligite inimicos (Matth. V, 44) ; audiens: Dimitte omnia tua, et sequere me (Matth. XIX, 21) ; audiens: Qui te percutit in maxilla, praebe ei et alteram (Luc. VI, 29) ; et haec non faciens, et vix diligens eum, qui me diligat, non dimittens quae habeo, injuriam acceptam ulcisci volens, et sublatum mihi extorquere; cum Scriptura dicat etiam aliud, id est, plus quam petitum aut ereptum est, concedendum, video me contra mandata Dei facere.
PL 16, 1154B4. こうして、「敵を愛せ」(マタイ5:44)と聞き、「汝のものをすべて捨てて、私に従え」(マタイ19:21)と聞き、「汝の頬を打つ者には、もう一方も差し出せ」(ルカ6:29)と聞きながら、私はこれらを行わず、私を愛する者さえほとんど愛さず、持っているものを捨てず、受けた不当な仕打ちに復讐しようとし、奪われたものを取り戻そうとする。聖書は、求められたもの、奪われたもの以上のものまで与えるべきだと言っているのに。私は神の戒めに背いていると分かる。
Epistolarum classis I 49.0.9
Et aperiens oculos conscientiae, deambulare mihi Deum praesentem recognosco: cupio me abdere, cupio velare, sed nudus sum Deo, apud quem nuda et intecta sunt omnia (Hebr. IV, 13) .
PL 16, 1154Cそして良心の目を開くと、神が居合わせて私のそばを歩いているのを悟る。私は身を隠したい、覆いたい。しかし私は神の前に裸であり、神のもとではすべてが裸で覆いがない(ヘブライ4:13)。
Epistolarum classis I 49.0.10
Erubescens itaque tegere pudenda facinorum desidero, quasi membra mei corporis: sed quia Deus omnia videt, quia foliis obumbratus, latebris tectus appareo, puto me abscondi; quia corpore amictus sum.
PL 16, 1154Cこうして、赤面しながら、体の恥ずかしい部分を覆うように、悪行の恥ずべき点を覆いたいと願う。しかし神はすべてを見ている。葉に覆われ、隠れ場に包まれて姿を現す私は、身を隠したと思っている。体をまとっているからである。
Epistolarum classis I 49.0.11
Ipsa est tunica pellicea, cum qua Adam de paradiso ejectus est (Gen. III, 23) , nec a frigore tutus, nec tectus ab opprobrio, sed et injuriae et culpae patens.
PL 16, 1154Cこれこそ皮の衣であり、アダムはそれを着て楽園から追い出された(創世記3:23)。アダムは寒さからも守られず、恥辱からも覆われず、かえって不当な仕打ちにも咎にもさらされていた。
Epistolarum classis I 49.0.12
5. Liquet igitur ex his, quia soli cum sumus, tunc nos offerimus Deo, tunc mentem ei nostram aperimus, tunc amictum fraudis exuimus.
PL 16, 1154D5. したがって、これらから明らかなのは、我々がひとりであるときこそ、神に自らを差し出し、そのとき神に我々の精神を開き、そのとき欺きの衣を脱ぐということである。
Epistolarum classis I 49.0.13
Solus erat Adam, quando in paradiso constitutus est, solus erat et quando ad imaginem Dei factus est: sed non erat solus, quando de paradiso ejectus est.
PL 16, 1155Aアダムは、楽園に置かれたときひとりであり、神の像に作られたときもひとりであった。しかし、楽園から追い出されたときは、ひとりではなかった。
Epistolarum classis I 49.0.14
Solus erat Dominus Jesus, quando mundum redemit (Joan. XVI, 32) ; non enim legatus neque nuntius, sed ipse Dominus solus salvum fecit populum suum: etsi numquam solus est ille, in quo Pater est semper. Unde et nos soli simus, ut Dominus nobiscum sit. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimus.
PL 16, 1155A主イエスは、世を贖ったときひとりであった(ヨハネ16:32)。というのも、使者でも伝令でもなく、主自身がひとりで自分の民を救ったのである。もっとも、父が常にうちにいる彼は、決してひとりではない。それゆえ我々もひとりでいよう。主が我々と共にいるように。健やかであれ。そして我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。