ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola XXXVI 第36書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1082A · 16 sectiones

Epistolarum classis I 36.0.1

1

Roganti quemnam spiritum Paulus scripserit postulare pro nobis gemitibus inenarrabilibus, respondetur non alium denotari nisi Spiritum sanctum, qui et orationes nostras dirigit, et gemit pro delictis nostris, gemitu inenarrabili, hoc est, coelesti.

PL 16, 1082A

パウロが、言い表しえない呻きをもって我々のために願うと書いた霊はいかなる霊かと問う者に対し、それは聖なる霊にほかならないと答えられる。聖なる霊は我々の祈りを導き、我々の罪のために、言い表しえない、すなわち天上の呻きをもって呻くのである。

Epistolarum classis I 36.0.2

2

AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Concatenantur sibi epistolae nostrae, ut tamquam inter praesentes videamur sermonem caedere: ita ego ex tua interrogatione, tuque ex mea explanatione epistolis scribendis materiam damus.

PL 16, 1082A

アンブロシウスよりホロンティアヌスへ。1. 我々の書簡は鎖のように互いにつながり、あたかも居合わせる者どうしのように言葉を交わしているように見える。私はあなたの問いから、あなたは私の説明から、書くべき書簡の材料を与え合うからである。

Epistolarum classis I 36.0.3

3

2. Moveri enim te indicasti de quo spiritu dictum sit: Quia postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus (Rom. VIII, 26) . Superiora igitur repetamus; ut lectio manifestet, quod quaerimus: Similiter, inquit, et Spiritus adjuvat infirmitatem nostrae orationis (Ib.) .

PL 16, 1082B

2. あなたは、「言い表しえない呻きをもって我々のために願う」(ローマ8:26)と言われているのがどの霊についてかで、心を動かされていると示した。ならば前に遡ろう。我々が探し求めているものを、朗読が明らかにするように。彼は言う。「同様に、霊もまた我々の祈りの弱さを助ける」(ローマ8:26)。

Epistolarum classis I 36.0.4

4

Nonne tibi videtur Spiritus sanctus, quia adjutor nobis est, sicut ille cui dicitur: Adjutor meus es tu, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus (Ps. XXVI, 9) . 3. Quis enim alius spiritus, qui possit docere Paulum quid oraret?

PL 16, 1082B

それは聖なる霊だと、あなたには思えないだろうか。彼は我々の助け手だからである。こう呼びかけられる者がそうであるように。「汝は私の助け手。私を見捨てるな、私を軽んじるな、私の救いの神よ」(詩篇26:9)。3. 実に、パウロに何を祈るべきかを教えうる霊は、ほかのどの霊か。

Epistolarum classis I 36.0.5

5

Docet autem Spiritus Christi, sicut et Christus, orare discipulos suos (Luc. XI, 1) . Quis autem post Christum doceret, nisi Spiritus ejus, quem ipse misit, ut doceret, et dirigeret nostras orationes: oramus enim Spiritu, oramus et mente (I Cor. XIV, 15) .

PL 16, 1082B

キリストの霊は教える。キリストもまた、自らの弟子たちに祈ることを教えた(ルカ11:1)。キリストの後に、誰が教えるだろうか。彼が遣わした彼の霊のほかにない。その霊は、我々の祈りを教え、導くために遣わされたのである。「我々は霊によって祈り、精神によっても祈る」(一コリント14:15)。

Epistolarum classis I 36.0.6

6

Ut bene mens possit orare, praecedit Spiritus, et deducit eam in viam rectam (Psal. CXLII, 11) ; ne obrepant carnalia, ne minora, ne etiam majora viribus: Unicuique enim datur manifestatio Spiritus ad utilitatem (I Cor. XII, 7) .

PL 16, 1082C

精神がよく祈りうるように、霊が先に立ち、精神を正しい道へと導く(詩篇142:11)。肉的なものや、より小さなもの、また力に余るより大きなものが忍び込まないためである。「各人に、霊の現れが益のために与えられている」(一コリント12:7)。

Epistolarum classis I 36.0.7

7

Denique scriptum est: Petite magna, et parva adjicientur vobis. Petite coelestia, et terrena adjicientur (Mat. VI, 33) . 4. Ergo vult nos majora petere, non in terrenis morari. Ille autem scit quid tribuat, dividens singulis, prout vult (I Cor. XII, 11) .

PL 16, 1082C

実に、こう書かれている。「汝らは大きなものを求めよ。そうすれば小さなものは汝らに添えられる。天のものを求めよ。そうすれば地のものは添えられる」(マタイ6:33)。4. だから彼は、我々が地上のものにとどまらず、より大きなものを求めることを望む。彼は何を与えるべきかを知っており、「望むままに各人に分け与える」(一コリント12:11)。

Epistolarum classis I 36.0.8

8

Dicit enim interdum, sciens mensuram, quam nos ignoramus: Non potestis haec modo accipere.

PL 16, 1082C

彼は、我々が知らない度合いを知っているので、時にこう言う。「汝らは今は、これらを受けることができない」。

Epistolarum classis I 36.0.9

9

Peto mihi passionem martyrii, Spiritus sanctus promptus est (Matth. XXVI, 41) : sed videns infirmum carnis meae, ne dum majora cupio, minora amittam, dicit: Non potes haec accipere. Quales occasiones habui: et de ipso prope fine revocatus sum?

PL 16, 1082D

私は殉教の受難を自分のために求める。聖なる霊は意欲に満ちている(マタイ26:41)。だが聖なる霊は、私の肉の弱さを見て、より大きなものを望むうちにより小さなものを失わないように、こう言う。「あなたはこれらを受けることができない」。私はどれほどの機会を得たことか。しかも、終わりそのもののすぐ近くから呼び戻されたのである。

Epistolarum classis I 36.0.10

10

Novit enim bonus medicus quae esca cui apta sit infirmitati, et cui tempori ad profectum valetudinis. Interdum opportunitas escae sanitatem reddit: quod si importune aliquis accipiat, aut non convenientem, implicatur periculo.

PL 16, 1082D

良い医者は、どの食物がどの病弱な体に適し、どの時期が健康の進みに適するかを知っている。ときには食物の好機が健康を回復させるが、時を誤って、あるいは合わないものを受ければ、危険に巻き込まれる。

Epistolarum classis I 36.0.11

11

5. Ergo quia nos nescimus quid oremus, et quomodo oporteat, postulat pro nobis Spiritus sanctus (Rom. VIII, 26) ; est enim Spiritus advocati nostri Jesu: et postulat gemitibus ineffabilibus; dolet enim pro nobis et Christus (Esai. LIII, 4) .

PL 16, 1083A

5. こうして、我々は何を、どのように祈るべきかを知らないので、聖なる霊が我々のために願う(ローマ8:26)。それは我々の弁護者イエスの霊だからである。そして霊は、言い表しえない呻きをもって願う。キリストもまた我々のゆえに痛むからである(イザヤ53:4)。

Epistolarum classis I 36.0.12

12

Et Deus Pater dicit: Ventrem meum doleo (Jerem. IV, 19) . Et frequenter indignantem eum legimus et dolentem. Gemit autem, ut auferat peccata nostra, doceat nos agere poenitentiam.

PL 16, 1083A

父なる神も言う。「私の腹が痛む」(エレミヤ4:19)。また我々は、神がしばしば憤り、痛むのを読む。神が呻くのは、我々の罪を取り去り、我々に悔い改めを行うことを教えるためである。

Epistolarum classis I 36.0.13

13

Est enim pius gemitus, et plenus auctoritatis, de quo dicit Propheta: Et gemitus meus non est absconditus a te (Psal. XXXVII, 10) . Non enim latebat ut Adam, sed dicebat: Ecce ego pastor, et grex iste quid deliquit? Ego peccavi, in me vindica (I Par. XXI, 17) .

PL 16, 1083A

その呻きは敬虔であり、権威に満ちている。預言者はそれについて言う。「私の呻きは汝から隠れていない」(詩篇37:10)。彼はアダムのように隠れず、こう言った。「見よ、私は牧者。この群れが何の罪を犯したというのか。罪を犯したのは私だ。私に裁きを加えよ」(歴代誌上21:17)。

Epistolarum classis I 36.0.14

14

6. Ex hoc igitur gemitus Spiritus Dei; et ille Prophetae gemitus, bene ineffabilis; quia coelestis. Ea enim quae in coelo audivit Paulus (II Cor. XII, 4) , ineffabilia audivit; ut fari ea homines non debeant: sed quae occulta hominibus, Deo nota sunt.

PL 16, 1083B

6. それゆえ、ここから言えば、神の霊の呻きも、預言者のあの呻きも、まさに語りえないものである〔文に動詞が欠けている。Ex hoc(ここから)の係りは定かでなく、二つの呻きを「語りえない」の主語と取った〕。それは天上のものだからである。パウロが天で聞いたこと(二コリント12:4)は、語りえないものとして聞かれたのであり、人間はそれを口にすべきでない。人間には隠れていても、神には知られているものがあるのである。

Epistolarum classis I 36.0.15

15

Novit enim omnia, qui scrutator est cordis: sed illa scrutur, quae mundavit Spiritus (Rom. VIII, 27) .

PL 16, 1083B

心を探る者はすべてを知っている。しかし彼が探るのは、霊が清めたものである(ローマ8:27)〔底本は scrutur。scrutatur(探る)と読む〕。

Epistolarum classis I 36.0.16

16

Novit ergo Deus quid postulet Spiritus et quae Spiritus sapientia sit; quae interpellat pro sanctis, sicut habes: Quia et Spiritus interpellat pro nobis (Ibid.) ; pro quibus enim Christus passus est, et quos sanguine mundavit suo, pro iis interpellat et Spiritus. Vale, et nos ut filius dilige; quia nos te diligimus.

PL 16, 1083B

ゆえに神は、霊が何を願うか、また霊の知恵がいかなるものかを知っている。その知恵は聖なる者たちのためにとりなす。あなたの知るとおりである。「霊もまた我々のためにとりなす」(ローマ8:27)。キリストが苦しみを受けた者たち、自らの血で清めた者たちのために、霊もまたとりなすからである。健やかであれ。そして子として我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。