Epistolarum classis I 10.0.1
Imperatoribus de synodi convocatione gratias agit; qui ad eam convenerint, exponit; haereticorum tergiversationem, blasphemias ac pervicaciam memorat; tandem implorat fidem imperatorum, ut et eorum auctoritate exsecutioni mandentur concilii decreta, et alii nonnulli haeretici coerceantur.
PL 16, 940B諸皇帝に、教会会議を召集したことへの感謝を述べる。集まった者を説明し、異端者たちのごまかし、冒瀆、頑固さを記す。最後に、会議の決定が皇帝たちの権威によっても実行され、ほかの幾人かの異端者も抑えられるよう、皇帝たちの信義に訴える。
Epistolarum classis I 10.0.2
Imperatoribus clementissimis et christianis, beatissimisque principibus GRATIANO, VALENTINIANO et THEODOSIO, sanctum Concilium quod convenit Aquileiae.
PL 16, 940Bいとも寛容でキリスト教的な皇帝たち、いとも幸いなる君主たち、グラティアヌス、ウァレンティニアヌス、テオドシウスへ、アクイレイアに集まった聖なる会議より。
Epistolarum classis I 10.0.3
1. Benedictus Deus Pater Domini nostri Jesu Christi, qui vobis Romanum imperium dedit, et benedictus Dominus noster Jesus Christus unigenitus Dei Filius, qui regnum vestrum sua pietate custodit, apud quem gratias agimus vobis, clementissimi principes, quod et fidei vestrae studium probavistis, qui ad removendas altercationes congregare studuistis sacerdotale Concilium, et episcopis dignatione vestra honorificentiam reservastis; ut nemo deesset volens, nemo cogeretur invitus.
PL 16, 940B1. 我々の主イエス・キリストの父である神は祝福されよ。この神は諸君にローマ帝国を与えた。また、神の独り子である我々の主イエス・キリストも祝福されよ。この子はその敬虔によって諸君の王国を守っている。その子のもとで、我々は諸君に感謝する、いとも寛容な君主たちよ。諸君が信仰への熱意を示し、争いを除くために司教たちの会議を召集することに努め、また、その顧慮によって司教たちに栄誉を留め置いてくれたからである。それは、望む者が一人も欠けることなく、望まない者が一人も強いられることがないようにするためであった。
Epistolarum classis I 10.0.4
2. Itaque juxta mansuetudinis vestrae praeceptum convenimus sine invidia multitudinis, et cum affectu disceptationis: nec ulli de haereticis episcopi sunt reperti, nisi Palladius et Secundianus, nomina vetustae perfidiae, propter quos congregari concilium postulabant de extrema orbis parte Romani.
PL 16, 940C2. そこで我々は、諸君の温和の命令に従い、群衆の反感もなく、議論への熱意をもって集まった。異端者の側の司教は、パラディウスとセクンディアヌスのほかには一人も見いだされなかった。この二人は古い背信の名であり、彼らのゆえに、ローマ世界の果ての地から、会議の招集が求められていたのである。
Epistolarum classis I 10.0.5
Ecce nullus senectutis gravatus annis, cujus vel sola esset reverenda canities, de ultimo sinu maris Oceani venire compulsus est, et concilio nihil defuit: nullus debile corpus trahens, jejuniorum stipendiis oneratum, itineris est coactus injuria fortitudinis amissae damna deflere; nullus postremo pauperiem in sacerdotibus gloriosam subsidio veniendi destitutus ingemuit.
PL 16, 940C見よ、老いの歳に打ちひしがれた者、その白髪だけでも敬うべきであろう者が、大洋の最果ての入り江から来ることを強いられはしなかったが、会議には何も欠けなかった。弱い体を引きずり、断食の重荷を負った者が、旅の苦難に強いられて、失った力の損失を嘆くこともなかった。最後に、司教たちの栄えある貧しさのうちにあって、来るための助けを欠いて嘆いた者も、一人もいなかった。
Epistolarum classis I 10.0.6
Unde completum est in te, clementissime principum Gratiane, quod Scriptura divina laudavit: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem (Psal. XL, 2) .
PL 16, 940Dそれゆえ、君主たちのうちでいとも寛容な者、グラティアヌスよ、あなたにおいて、神の聖書が称えたことが成就した。「乏しい者、貧しい者を思いやる人は幸いである」(詩篇40:2)。
Epistolarum classis I 10.0.7
3. Quam vero grave fuisset propter duos tantum in perfidia cariosos sacerdotes toto orbe essent Ecclesiae summis sacerdotibus destitutae!
PL 16, 941A3. 二人だけの、背信に腐った司教たちのために、全世界の諸教会が最高位の司教たちを欠くことになったとすれば、それはどれほど重大なことであったか〔底本は fuisset の後に ut を欠くらしく、essent は結果の節の形である。「…ことになったとすれば」と解した。ミーニュの脚注によれば、ローマ版はこの箇所を in fide cariosos, sacerdotes toto ex orbe huc convenire … と書き改めている〕。
Epistolarum classis I 10.0.8
Qui etiamsi venire propter prolixitatem itineris nequiverint, tamen omnes prope ex omnibus provinciis occidentalibus, missis adfuere legatis, et attestationibus evidentibus id se tenere, quod nos asserimus, et in tractatu Nicaeni congruere concilii designarunt, sicut subjecta declarant.
PL 16, 941A彼ら〔最高位の司教たち〕は、旅路の長さのゆえに来ることができなかったとしても、西方のほとんどすべての属州から、使節を遣わして出席させ、明白な証言によって、我々が主張することを自分たちも保持していること、ニカイア会議の論述に合致していることを示した。下に添えたものが示すとおりである。
Epistolarum classis I 10.0.9
Ubique ergo nunc pro vestro imperio concinunt vota populorum, nec tamen arbitrio vestro fidei assertores defuerunt. Nam licet evidentia essent praescripta majorum, a quibus impium est et sacrilegum deviare; tamen disceptandi obtulimus facultatem.
PL 16, 941Aそれゆえ今、諸君の支配のもと、至る所で諸々の民の祈願は声を合わせている。しかも、諸君の判断によって、信仰の擁護者が欠けることもなかった。先人たちの定めは明白であり、それから逸れるのは不敬虔かつ冒瀆であるとしても、我々は議論の機会を提供した。
Epistolarum classis I 10.0.10
4. Ac primo principium ipsum obortae discussimus quaestionis, atque Arii epistolam putavimus esse recitandam, qui auctor Arianae haeresis invenitur, unde et haeresis nomen accepit; ea videlicet et gratia, ut quoniam Arianos se negare consueverant, Arii blasphemias aut incusando damnarent, aut astruendo defenderent, aut certe non recusarent nomen ejus, cujus impietatem perfidiamque sequerentur.
PL 16, 941B4. まず、起こった問題の根本そのものを我々は検討し、アレイオスの書簡を朗読すべきだと考えた。アレイオスはアレイオス派異端の創始者と認められ、そこから異端の名を得たのである。そう考えたのはむろん次の理由による。彼らは自分たちがアレイオス派であることを否認するのが常であったので、アレイオスの冒瀆を、非難して断罪するか、弁護して擁護するか、少なくとも、その不敬虔と背信に従っている当の者の名を拒まないか、そのいずれかをするように、ということである。
Epistolarum classis I 10.0.11
Sed quia auctorem suum nec damnare poterant, nec probare volebant; cum ipsi ad disceptandum ante triduum provocassent loco et tempore constituto, non exspectata conventione, prodiissent, subito qui dixerant se quia christiani essent facile probaturos (quod nos libenter accepimus, et optavimus ut probarent), fugere congressum illico et disceptationem declinare coeperunt.
PL 16, 941Bところが彼らは、自分たちの創始者を断罪することもできず、是認する気もなかった。そのうえ、彼ら自身が三日前に、場所と時を定めて討論を挑み、集会を待たずに先に出てきていたのに、自分たちはキリスト教徒なのだから容易に立証できると言っていた者たちが(我々はそれを喜んで受け入れ、立証してくれることを望んだ)、突然、論戦から逃げ出し、討論を避けにかかったのである。
Epistolarum classis I 10.0.12
5. Multus tamen nobis cum his sermo fuit, propositae divinae in medio Scripturae, disceptandi de primo ortu diei in horam septimam copia data, delata patientia. Atque utinam pauca dixissent, vel certe quae audivimus, possemus abolere!
PL 16, 941C5. それでも我々は彼らと多くの言葉を交わした。神の聖書が中央に置かれ、日の出から第七時まで討論の機会が与えられ、忍耐が差し出された。彼らが語ったことが少なければよかったのに。あるいは少なくとも、我々が聞いたことを消し去ることができればよいのに。
Epistolarum classis I 10.0.13
Nam sacrilegis vocibus cum Arius solum Patrem sempiternum, solum bonum, solum verum Deum, solum immortalitatem habentem, solum sapientem, solum potentem dicendo, expertem horum Filium impia commonitione voluisset intelligi; isti Arium potius sequi, quam sempiternum Deum Dei Filium, et verum Deum, et bonum Deum, et sapientem, et potentem, et immortalitatem habentem voluerunt fateri.
PL 16, 941Cアレイオスは、冒瀆的な言葉で、父だけが永遠であり、父だけが善であり、父だけが真の神であり、父だけが不死を有し、父だけが賢く、父だけが力あると言い、不敬虔な示唆によって、子はこれらを持たない者と理解させようとした。ところがこの者たちは、神の子を、永遠の神、真の神、善い神、賢く力ある者、不死を有する者と告白するよりも、むしろアレイオスに従おうとしたのである。
Epistolarum classis I 10.0.14
Multas horas frustra consumpsimus. Crescebat illorum impietas, nec corrigi ullo poterat modo.
PL 16, 942A我々は何時間もむなしく費やした。彼らの不敬虔は増し、いかなる仕方でも矯正することができなかった。
Epistolarum classis I 10.0.15
6. Denique cum viderent se Arii epistolae sacrilegiis perurgeri (quam ideo subdidimus, ut eam etiam vestra clementia perhorresceret), resilientes de media epistolae lectione, petierunt ut eorum propositis responderemus.
PL 16, 942A6. 実に、アレイオスの書簡の冒瀆に追い詰められているのを見ると(我々がその書簡を添えたのは、諸君の寛容もそれを忌み嫌うようにするためであった)、彼らは書簡の朗読の途中から身をひるがえし、自分たちの主張に我々が答えるよう求めた。
Epistolarum classis I 10.0.16
Quamquam non esset ordinis neque rationis, ut proposita interrumperemus; responsumque esset a nobis ut damnarent Arii impietates, et de quibus vellent, ordine, locoque servato, eorum intentionibus responderemus: tamen acquievimus praeposterae voluntati.
PL 16, 942A提示された議題を我々が中断するのは、順序にも道理にもかなわないことであり、我々からは、彼らがアレイオスの不敬虔を断罪するように、そのうえで、望むどんな点についても、順序と場を守ったうえで、彼らの主張に答えよう、と応じてあった。それでも我々は、この順序の逆さまな望みに従った。
Epistolarum classis I 10.0.17
Ibi tum Evangelii scripta falsantes, proposuerunt nobis, dixisse Dominum: Qui me misit, major me est; cum aliter scriptum doceat series Scripturarum. 7. Redarguti de falsitate sunt, ut faterentur; nec tamen ratione correcti.
PL 16, 942Bここで彼らは福音書の記述を偽って、主が「私を遣わした者は私より大きい」と言ったと我々に提示した。聖書の続きは別様に書かれていると教えているのに。7. 偽りであると論駁されて、彼らは認めるに至ったが、それでも道理によって矯正されはしなかった。
Epistolarum classis I 10.0.18
Nam cum diceremus secundum carnis susceptionem minorem Patre suo Filium dici, secundum divinitatem autem pro testimoniis Scripturarum parem Patri et aequalem probari, nec posse ibi esse discretionis gradus alicujus, aut magnitudinis, ubi esset unitas potestatis; non solum illi noluerunt emendare errorem, sed etiam vesaniam augere coeperunt, ut et subjectum secundum divinitatem dicerent Filium, quasi ulla Dei secundum divinitatem et majestatem suam possit esse subjectio.
PL 16, 942B我々は、肉の受容に即して子は父より小さいと言われ、神性に即しては聖書の証言によって父と等しく同等であると立証されること、力の一体性があるところには、いかなる段階の区別も大きさの差もありえないことを述べた。ところが彼らは誤りを改めることを望まなかったばかりか、狂気を募らせ始め、神性に即しても子は従う者であると言うに至った。あたかも、神に、その神性と威光に即して、何らかの従属がありうるかのように。
Epistolarum classis I 10.0.19
Mortem denique ejus non ad sacramentum nostrae salutis, sed ad infirmitatem quamdam divinitatis referunt.
PL 16, 942C実に彼らは、子の死を、我々の救いの秘義に帰さず、神性のある種の弱さに帰する。
Epistolarum classis I 10.0.20
8. Horremus, clementissimi principes, tam dira sacrilegia, pravosque doctores; et ne ulterius populos deciperent quos tenebant, sacerdotio putavimus abdicandos; quoniam subditi libelli impietatibus concinebant.
PL 16, 942C8. 我々は、いとも寛容な君主たちよ、このような恐ろしい冒瀆と、邪な教師たちに身震いする。彼らが捕らえている民をこれ以上欺かないように、司教職から退けるべきだと我々は考えた。提出された文書が、不敬虔と声を合わせていたからである。
Epistolarum classis I 10.0.21
Neque enim dignum est ut ejus sacerdotium sibi vindicent, quem negarunt. Vestram fidem, vestram gloriam deprecamur, ut reverentiam imperii vestri deferatis auctori, censeatisque impietatis assertores, et adulteros veritatis, datis apicibus clementiae vestrae ad judicia competentia, ab Ecclesiae arcendos esse liminibus, et ut in damnatorum locum per nostrae parvitatis legatos sancti subrogentur sacerdotes.
PL 16, 942C自分が否認した者の司教職を、自分のものと主張するのはふさわしくない。我々は、諸君の信義、諸君の栄光に訴えて願う。諸君の帝国への畏敬を、その創り主に帰し〔auctori は帝国を与えた神を指すと解した〕、不敬虔の擁護者、真理を犯す姦通者どもを、諸君の寛容の文書を発して、しかるべき裁判に付し、教会の門口から遠ざけるべきだと判断してほしい。また、断罪された者たちの代わりに、我々の卑小な身の使節たちによって、聖なる司教たちが補われるようにしてほしい。
Epistolarum classis I 10.0.22
9. Attalum quoque presbyterum de praevaricatione confessum, et Palladii sacrilegiis inhaerentem, parilis sententia comprehendit.
PL 16, 943A9. 司祭アッタルスも、背反を自白し、パラディウスの冒瀆に固執しているので、同様の判決が彼を包む。
Epistolarum classis I 10.0.23
Nam quid de magistro ejus Juliano Valente dicamus? qui cum esset proximus, declinavit sacerdotale concilium; ne eversae patriae, proditorumque civium praestare causas sacerdotibus cogeretur.
PL 16, 943Aその師ユリアヌス・ウァレンスについては、何と言おうか。彼は近くにいたのに、司教たちの会議を避けた。覆された祖国と裏切った市民たちの申し開きを、司教たちに対してせざるをえなくなるのを避けるためである。
Epistolarum classis I 10.0.24
Qui etiam torquem, ut asseritur, et brachiale, Gothica profanatus impietate, more indutus gentilium, ausus sit in conspectu exercitus prodire Romani: quod sine dubio non solum in sacerdote sacrilegium, sed etiam in quocumque christiano est; etenim abhorret a more Romano.
PL 16, 943Aしかも彼は、伝えられるところでは、首環と腕輪をつけ、ゴート人の不敬虔に汚れ、異教徒の風習をまとって、ローマ軍の目の前に出ることをあえてしたという。これは疑いなく、司教にあっては冒瀆であるのみならず、およそキリスト教徒にあっても冒瀆である。ローマの習いにも反するからである。
Epistolarum classis I 10.0.25
Nisi forte sic solent idololatrae sacerdotes prodire Gothorum. 10. Moveat pietatem vestram sacerdotale nomen, quod ille sacrilegus infamat; qui etiam suorum vocibus, si qui tamen superesse possunt, nefandi sceleris arguitur.
PL 16, 943Aそれとも、ゴート人の偶像崇拝者の祭司は、こうして現れるのが常なのであろうか。10. 諸君の敬虔を、あの冒瀆者が辱める司教という名が動かすように。彼はまた、自分の仲間の声によって(なお生き残りうる者がいるとして)、忌まわしい悪事を告発されている。
Epistolarum classis I 10.0.26
Certe domum repetat suam, non contaminet florentissimae Italiae civitates, qui nunc illicitis ordinationibus consimiles sui sociat sibi, et seminarium quaerit suae impietatis atque perfidiae per quosque perditos derelinquere; qui episcopus esse nec coepit.
PL 16, 943Bせめて自分の家に帰るべきであり、いとも栄えたイタリアの町々を汚すべきではない。彼は今、許されない叙階によって自分に似た者たちを仲間にし、自分の不敬虔と背信の種床を、手当たり次第の破滅した者たちを通して残そうとしている。彼は司教であり始めてすらいない。
Epistolarum classis I 10.0.27
Nam primo Patavione superpositus fuerat sancto viro Marco, admirabilis memoriae sacerdoti; sed posteaquam deformiter dejectus a plebe est, qui Patavione esse non potuit, is nunc Mediolani post eversionem patriae, dicamus proditionem, inequitavit.
PL 16, 943B最初、彼はパドヴァで、称えるべき記憶の司教、聖なる人マルクスの上に据えられていた。ところが民から醜く追い出されたのち、パドヴァにいることのできなかった者が、今やミラノに、祖国の覆滅――裏切りと言おう――ののち、馬で乗り込んできた。
Epistolarum classis I 10.0.28
11. Super omnibus ergo pietas vestra nobis consulere dignetur; ne nos obtemperantes vestrae tranquillitatis statutis, frustra convenisse videamur. Non solum enim cavendum est, ne nostra, sed etiam vestra decreta infamentur.
PL 16, 943C11. それゆえ、すべての点について、諸君の敬虔が我々に配慮してくれるように。諸君の平穏の定めに従った我々が、むなしく集まったと見えることのないようにするためである。我々の決議だけでなく、諸君の決議も辱められないよう、用心しなければならないのだから。
Epistolarum classis I 10.0.29
Petimus igitur ut legatos concilii, sanctos viros aeque clementia vestra audire dignetur, et cum effectu eorum quae poscimus, maturius redire praecipiat; ut mercedem recipiatis a Domino Deo Christo, cujus ecclesias ab omni sacrilegorum labe purgastis.
PL 16, 944Aそこで我々は求める。会議の使節である聖なる人々の話を、諸君の寛容が同じように聞き入れ、我々が求めることが実現したうえで、早く帰ることを命じてほしい。そうすれば、諸君は、冒瀆者たちのあらゆる汚れから諸教会を清めた、主なる神キリストから、報いを受けるであろう。
Epistolarum classis I 10.0.30
12. Photinianos quoque, quos et superiori lege censuistis nullos facere debere conventus, et eam quae de sacerdotum concilio data est congregando, removistis; petimus, ut quoniam in Sirmiensi oppido adhuc conventus tentare cognovimus, clementia vestra, interdicta etiam nunc coitione, reverentiam primum Ecclesiae catholicae, deinde etiam legibus vestris deferri jubeatis; ut et vos, Deo praesule, triumphetis, qui paci Ecclesiarum quietique consulitis.
PL 16, 944A12. フォティヌス派についても、我々は求める。諸君は先の法で、彼らが集会を一切開いてはならないと裁定し、また司教たちの会議の招集について出された法でも、彼らを排除した。ところが我々は、彼らがシルミウムの町でなおも集会を試みていると知った。そこで、諸君の寛容が、今もなお集会を禁じて、まず公同の教会への畏敬を、さらに諸君の法への畏敬を、守らせるよう命じてほしい。そうすれば、諸君も、神を守護者として、凱旋するであろう。諸君は諸教会の平和と静けさに配慮しているのだから。