Epistolarum classis I 39.0.1
Faustinum propter sororis mortem hominum consortium fugientem arguit, hoc ipsi sorori injurium, ac interitum non hominibus solum, sed et civitatibus communem esse monens.
PL 16, 1098Dファウスティヌスが、姉妹の死のゆえに人々との交わりを避けていることを咎め、これは姉妹自身への不当であり、滅びは人々だけでなく都市にも共通であると諭している。
Epistolarum classis I 39.0.2
Nihil ergo illi jam deberi nisi preces; vetare siquidem Apostolum, ne quem secundum carnem jam cognoscamus, at novam creaturam. Quaenam illa sit, et quomodo illum solari Ambrosius ipse teneatur, expenditur. AMBROSIUS FAUSTINO salutem.
PL 16, 1099Aしたがって、彼女にはもはや祈り以外には何も負われていないこと。使徒は、我々がもはや誰をも肉に従って知ることを禁じ、〔知るべきは〕むしろ新しい被造物であるとしていること〔at は「むしろ」の意に取った〕。それがどのようなものか、またアンブロシウス自身がどのように彼を慰めるべきかが論じられる。アンブロシウスよりファウスティヌスへ、挨拶を送る。
Epistolarum classis I 39.0.3
1. Acerbo te doliturum dolore obitum germanae tuae non ignorabam; non tamen ut a nobis te ablegares, sed ut nobis te redderes: nam et si minus jucunda solatia moerentibus, tamen nonnumquam necessaria sunt.
PL 16, 1099A1. あなたが姉妹〔germana。姉か妹かは本文に記されない〕の死を苦い悲しみで悼むであろうことを、私は知らなかったわけではない。だが、それはあなたが我々から身を遠ざけるためではなく、我々にあなたを返すためであるべきだった。慰めは、悲しむ者にとって快いものではないにしても、時に必要なのだから。
Epistolarum classis I 39.0.4
Tu autem abiisti in secreta montium, et inter ferarum diversaris spelaea, omni humanae conversationis usu abdicato, et quod gravius est, judicio tuo.
PL 16, 1099Aところがあなたは、山の奥へ去り、獣の洞穴の間に身を寄せ、人間の交わりのあらゆる習いを捨てた。しかも、いっそう重いことに、それはあなた自身の判断によってである。
Epistolarum classis I 39.0.5
2. Tantumne de te commeruit germana tua, ut propter quam excellere apud te debuit conditio humana, quae tam egregiam feminam tulit, propter eam apud te minoris praerogativae sit?
PL 16, 1099B2. あなたの姉妹は、あなたに対してそれほどのことをしたというのか。彼女のゆえにこそ、これほどすぐれた女性を産んだ人間の境遇は、あなたのもとで優れたものとされるべきであるのに、その彼女のゆえに、あなたのもとで人間の境遇は特権を減じられるというのか。
Epistolarum classis I 39.0.6
Illa certe vita excedens, hoc se mulcebat solatio, quod te sibi superstitem derelinqueret, parentem nepotibus, praesulem parvulis, auxiliatorem destitutis: tu ita te et nepotibus et nobis abnegas, ut consolationis illius fructum non sentiamus.
PL 16, 1099B彼女はたしかに、世を去るとき、あなたを自分のあとに残していくことで自らを慰めていた。甥姪たちにとっては親として、幼子たちにとっては守り手として、見捨てられた者たちにとっては助け手として、あなたが残るのだと。ところがあなたは、甥姪たちにも我々にも自らを拒み、その慰めの実りを我々が感じられないほどにしている。
Epistolarum classis I 39.0.7
Illa te chara pignora vocant non ad dolendum, sed ad consolandum; ut cum te vident, matrem sibi non credant obiisse: in te eam recognoscant, in te ejus praesentiam teneant, in te vitam ejus sibi manere arbitrentur.
PL 16, 1099Bあの愛しい子らは、あなたを、悲しむためにではなく、慰めるために呼んでいるのだ。あなたを見るとき、母が死んだとは思わないように。あなたのうちに彼女を認め、あなたのうちに彼女の臨在を保ち、あなたのうちに彼女の生命が自分たちのために留まっていると思えるように。
Epistolarum classis I 39.0.8
3. Sed doles quod dudum florentissima repente occiderit. Verum hoc nobis commune non solum cum hominibus, sed etiam cum civitatibus, terrisque ipsis est.
PL 16, 1099B3. だが、あなたは、ついこのあいだまであれほど盛りだった者が、突然倒れたことを嘆いている。しかし、これは我々が人間とだけでなく、都市や大地そのものとも共有していることである。
Epistolarum classis I 39.0.9
Nempe de Bononiensi veniens urbe a tergo Claternam, ipsam Bononiam, Mutinam, Rhegium derelinquebas, in dextera erat Brixillum, a fronte occurrebat Placentia, veterem nobilitatem ipso adhuc nomine sonans, ad laevam Apennini inculta miseratus, et florentissimorum quondam populorum castella considerabas, atque affectu relegebas dolenti.
PL 16, 1099C実際、あなたはボローニャの町から来て、背後にクラテルナ、ボローニャそのもの、ムティナ、レギウムを残していき、右手にはブリクシルムがあり、正面にはピアチェンツァが現れて、その名にさえ古い名門のなごりが響いていた。左手にはアペニン山脈の荒れ果てた地を憐れんで、かつて最も栄えた民の砦を見渡し、悲しむ心でそれらをたどり直していた。
Epistolarum classis I 39.0.10
Tot igitur semirutarum urbium cadavera, terrarumque sub eodem conspectu exposita funera non te admonent unius, sanctae licet et admirabilis feminae, decessionem consolabiliorem habendam; praesertim cum illa in perpetuum prostrata ac diruta sint: haec autem ad tempus quidem erepta nobis, meliorem illic vitam exigat?
PL 16, 1099Cこれほど多くの半ば崩れた都市の屍、同じ眺めのもとにさらされた大地の亡骸は、聖く驚くべき女性であったとはいえ、一人の死のほうをより慰めやすいものと見なすべきだと、あなたに教えないのか。ことにあれらは永遠に倒れ崩れ去ったのに、この女性は、しばらくのあいだ我々から奪われたにせよ、かの地でよりよい生を送っているのだから。
Epistolarum classis I 39.0.11
4. Itaque non tam deplorandam, quam prosequendam orationibus reor: nec moestificandam lacrymis tuis, sed magis oblationibus animam ejus Domino commendandam arbitror.
PL 16, 1099D4. それゆえ私は、彼女は嘆き悲しまれるよりも、祈りによって見送られるべきだと考える。あなたの涙で悲しませるべきではなく、むしろ献げ物によってその魂を主に委ねるべきだと思う。
Epistolarum classis I 39.0.12
5. Verum forte asseras securum te de meritis ejus ac fide; nequire tamen ferre desiderium, quod eam jam non videas secundum carnem, idque tibi summo dolori sit. Nec illud te movet Apostolicum, quod ait: Quia neminem novimus ex hoc secundum carnem.
PL 16, 1099D5. だが、あなたはおそらく主張するだろう。彼女の功績と信仰については安心しているが、もはや肉に従って彼女を見ることがないという思いには耐えられず、それがあなたにとって最大の悲しみなのだと。使徒のあの言葉も、あなたを動かさないのか。使徒は言う。「我々は今から後、誰をも肉に従って知らない。」
Epistolarum classis I 39.0.13
Et si cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc jam non novimus (II Cor. V, 16) ? Caro enim nostra perpetua esse ac diuturna non potest; necesse est occidat, ut resurgat: necesse est resolvatur, ut requiescat, ut fiat quidam finis peccati.
PL 16, 1100A「そして、たとえ我々がキリストを肉に従って知っていたとしても、今はもはや知らない」(二コリント5:16)。我々の肉は永続も長続きもしえないからである。滅びねばならない、復活するために。解かれねばならない、憩うために。罪にある種の終わりが来るために。
Epistolarum classis I 39.0.14
Et ideo multos cognovimus secundum carnem, sed nunc jam non novimus. Ipsum Dominum Jesum cognovimus, inquit Apostolus, secundum carnem: sed nunc jam non novimus.
PL 16, 1100Aだからこそ、我々は多くの人を肉に従って知っていたが、今はもはや知らない。使徒は言う。「我々は主イエスそのものを肉に従って知っていた。だが今はもはや知らない」。
Epistolarum classis I 39.0.15
Jam enim carnis deposuerat exuvias, jam specie hominis non videbatur, jam pro omnibus mortuus erat, et omnes in illo mortui; sed ut per ipsum renovati, et vivificati spiritu, jam non sibi, sed Christo vivant.
PL 16, 1100Aすでに彼は肉の脱ぎ殻を脱ぎ捨てており、もはや人の姿では見えず、すべての人のためにすでに死んでおり、すべての人が彼において死んでいたからである。それは、彼によって新たにされ、霊によって生かされた者たちが、もはや自分のためではなく、キリストのために生きるためである。
Epistolarum classis I 39.0.16
Unde et alibi ait idem Apostolus: Vivo autem jam non ego, vivit autem in me Christus (Gal. II, 20) .
PL 16, 1100Bそこで同じ使徒はほかの箇所でも言う。「しかし私は生きている。もはや私ではなく、キリストが私のうちに生きている」(ガラテヤ2:20)。
Epistolarum classis I 39.0.17
6. Meritoque qui ante cognoverat secundum carnem Christum, jam operationes ejus invisibiliter agnoscens, jam non carnem ejus, sed potentiam scrutans, qui ante persecutor discipulos hominis, et pedissequos carnis infestis odiis urgebat, postea doctor gentium factus, veneratores majestatis ejus ad praedicationem Evangelii instruere atque informare coeperat.
PL 16, 1100B6. それゆえ当然のことながら、かつてキリストを肉に従って知っていた者は、いまやその働きを目に見えぬ仕方で認め、その肉ではなくその力を探り求めて、以前は迫害者として、人〔イエス〕の弟子たち、肉の従者たちを、敵意に満ちた憎しみで攻め立てていたが、のちに諸国民の教師となり、その威光を敬う者たちを福音の宣教のために教え、形づくり始めたのであった。
Epistolarum classis I 39.0.18
Et ideo addidit: Si quis in Christo nova creatura (II Cor. V, 17) , id est, qui perfectus in Christo, nova creatura est; quoniam qui caro est, imperfectus est.
PL 16, 1100Bそれゆえ彼は付け加えた。「誰かがキリストにあるなら、新しい被造物である」(二コリント5:17)。すなわち、キリストにあって完全な者は新しい被造物であり、肉である者は不完全だからである。
Epistolarum classis I 39.0.19
Denique ipse Dominus ait: Non permanebit spiritus meus in istis hominibus, quoniam carnes sunt (Gen. VI, 3) . Carnalis itaque non est in Christo: sed si quis in Christo est; nova creatura est, non naturae novitate formatus, sed gratiae.
PL 16, 1100C実に、主自身が言う。「私の霊は、これらの人々のうちにとどまらない。彼らは肉だからである」(創世記6:3)。したがって、肉的な者はキリストにはない。だが誰かがキリストにあるなら、その者は新しい被造物であり、本性の新しさによってではなく、恩寵〔の新しさ〕によって形づくられている。
Epistolarum classis I 39.0.20
Vetera itaque quae secundum carnem erant, transierunt: facta sunt nova omnia. Quae illa, nisi quae Scriba doctus in regno coelorum novit (Matth. XIII, 52) , similis illius patrisfamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera, neque vetera sine novis, neque nova sine veteribus?
PL 16, 1100Cしたがって、肉に従っていた古いものは過ぎ去り、すべてが新しくなった。それは何か。天の国で学んだ律法学者が知るもの(マタイ13:52)、すなわち、自分の宝から新しいものと古いものを取り出すあの家の主人に似た者が知るもの——古いものは新しいものなしにはなく、新しいものは古いものなしにはない——にほかならないのではないか。
Epistolarum classis I 39.0.21
Ideo et Ecclesia dicit, quia nova et vetera servavi tibi (Cant. VII, 13) . Sed transierunt vetera, id est, Legis mysteria abscondita, in Christo facta sunt omnia nova.
PL 16, 1100Cそれゆえ教会も言う。「新しいものも古いものも、私は汝のために取っておいた」(雅歌7:13)。しかし古いものは過ぎ去った。すなわち、律法の隠された奥義は、キリストにおいてすべて新しくなった。
Epistolarum classis I 39.0.22
7. Haec est nova creatura, de qua Apostolus ad Galatas ait: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium: sed nova creatura, per quam jam renovata caro floret, et fructum invenit gratiae, quae ante inveterati flagitii spinas habebat (Gal. V, 6) .
PL 16, 1100C7. これこそ新しい被造物であり、使徒はガラテヤの人々に宛てて言う。「キリスト・イエスにあっては、割礼も無割礼も何の力もなく、新しい被造物が〔力を持つ〕」。この被造物によって、すでに新たにされた肉は花を咲かせ、かつて古びた恥ずべき行いの棘を持っていたものが、恩寵の実を見いだす(ガラテヤ5:6)。
Epistolarum classis I 39.0.23
Quid ergo est quod moereamus, si jam ad animam dicitur: Renovabitur sicut aquilae juventus tua (Psal. CII, 5) ? Quid est quod ingemiscamus pro mortuis, cum jam reconciliatio mundi apud Deum Patrem facta sit per Dominum Jesum (II Cor. V, 18) ?
PL 16, 1100Dでは、すでに魂に向かって「汝の若さは、ワシのように新たにされる」と言われているのに(詩篇102:5)、何を我々は嘆くのか。主イエスによって、父なる神のもとでの世の和解がすでに成ったのに(二コリント5:18)、なぜ死者のために我々は呻くのか。
Epistolarum classis I 39.0.24
8. Quoniam ergo Christi beneficia tenemus, cum apud omnes, tum apud te pro Christo legatione fungimur (Ibid., 20) ; ut noveris irrevocabilia ejus esse dona, ut credas, quod semper credidisti: nec nimio moerore tuam in dubium adducas sententiam; quia ideo peccatum factus est Dominus Jesus, ut tolleret peccatum mundi (Joan. I, 29) ; et essemus in illo omnes justitia Dei (II Cor. V, 21) : jam non culpae obnoxii, sed justitiae remuneratione securi. Vale et nos dilige; quia nos te diligimus.
PL 16, 1101A8. こうして我々はキリストの恩恵を保っているのだから、すべての人に対してと同様、あなたに対しても、キリストのために使節の務めを果たしている(二コリント5:20)。それは、彼の賜物が取り消されえないものであることをあなたが知り、あなたがいつも信じてきたことを信じるためであり、過度の悲しみによってあなたの見解を疑いに引き入れないためである。主イエスが罪とされたのは、世の罪を取り除くため(ヨハネ1:29)、また我々がみな彼において神の正義となるためだからである(二コリント5:21)。もはや咎に縛られず、正義の報いによって安らかなのである。健やかであれ。そして我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。