ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola II 第2書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 879A · 97 sectiones

Epistolarum classis I 2.0.1

1

CONSTANTIUM in episcopum nuper electum monet, ut ecclesiam in mari ac fluminibus regat, quid utroque significetur, promens.

PL 16, 879A

新たに司教に選ばれたコンスタンティウスに、海と川のうちにある教会を治めるよう勧め、その両者が何を意味するかを明かす。

Epistolarum classis I 2.0.2

2

Hortatur ut aquas, queis populi mentes riget, colligat: et cujusmodi sermones ejus esse, quasve illum praecipere virtutes oporteat, ubi docuit, de statera, qua sermo expendatur, tractat.

PL 16, 879A

民の心を潤す水を集めるよう促し、彼の説教がどのようなものであるべきか、どのような徳を彼が教えるべきかを説いたのち、説教を量る秤について論じる。

Epistolarum classis I 2.0.3

3

Humilitatis ostensurus utilitatem, exemplum affert beati Joseph; praesentiumque vanitate, ejusdem Joseph ac David historiis demonstrata, populos ad veras opes sibi parandas excitandos tradit, Denique Ecclesiam Fori Cornelii ei commendans, de prudentia in haereticos, de justitia in vicinos, deque humanitate in servos nonnihil addit.

PL 16, 879B

謙遜の有益さを示そうとして、幸いなヨセフの例を挙げる。現在あるものの空しさを、同じヨセフとダビデの物語によって示したうえで、民を励まして真の富を自分たちのために備えさせるべきことを伝える。実に、フォルム・コルネリイの教会を彼に委ねて、異端者に対する思慮、近隣の者に対する正義、奴隷に対する人間味についても、いくらか付け加える。

Epistolarum classis I 2.0.4

4

AMBROSIUS CONSTANTIO. 1. Suscepisti munus sacerdotii, et in puppe Ecclesiae sedens, navim adversus fluctus gubernas. Tene clavum fidei, ut te graves hujus saeculi turbare non possint procellae.

PL 16, 879B

アンブロシウスよりコンスタンティウスへ。1. あなたは司教職の務めを引き受け、教会の船尾に座して、船を波に逆らって操っている。信仰の舵をしっかり握れ。この世の重い嵐が、あなたを乱すことのないように。

Epistolarum classis I 2.0.5

5

Mare quidem magnum et spatiosum, sed noli vereri; quia ipse super maria fundavit eam, et super flumina praeparavit eam (Ps. XXIII, 2) .

PL 16, 879B

海は確かに大きく広い。だが恐れるな。「彼自身が、海の上にそれを基づけ、川の上にそれを備えた」からである(詩篇23:2)。

Epistolarum classis I 2.0.6

6

Itaque non immerito inter tot mundi freta Ecclesia Domini tamquam supra apostolicam aedificata petram immobilis manet, et inconcusso adversum impetus saevientis sali perseverat fundamine (Matth. XVI, 18) .

PL 16, 879C

それゆえ、この世の多くの海峡のただなかにあって、主の教会が、使徒的な岩の上に建てられたものとして不動のまま立ち、荒れ狂う海の襲撃に対して揺るがぬ土台のうちに耐え抜くのは、理由のないことではない(マタイ16:18)。

Epistolarum classis I 2.0.7

7

Alluitur undis, non quatitur: et licet frequenter elementa mundi hujus magno illisa resultent fragore; habet tamen quo laborantes excipiat, tutissimum portum salutis.

PL 16, 879C

波に洗われはしても、揺さぶられはしない。この世の諸元素が、しばしば大きな轟音とともにぶつかって跳ね返ることがあっても、教会には、苦しむ者たちを迎え入れる、救いのこの上なく安全な港がある。

Epistolarum classis I 2.0.8

8

2. Sed tamen etsi in mari fluctuat, currit in fluminibus; et vide ne in illis fluminibus magis, de quibus dictum est: Elevaverunt flumina vocem suam (Psal. XCII, 3) .

PL 16, 879C

2. しかし、教会は海では揺れ動くとしても、川では走り進む。よく見よ、教会はむしろ、あの「川は自らの声を上げた」と言われた川々のうちにこそ〔走っているのではないか〕(詩篇92:3)。〔vide ne … magis の文は動詞が省かれている。「走っているのではないか」と補った〕

Epistolarum classis I 2.0.9

9

Sunt enim flumina, quae de ventre ejus fluent, qui potum a Christo acceperit, et de Spiritu Dei sumpserit (Joan. VII, 38) . Haec ergo flumina, cum redundant spiritali gratia, elevant vocem suam.

PL 16, 879C

実に、キリストから飲み物を受け、神の霊から汲んだ者の腹から流れ出る川がある(ヨハネ7:38)。それゆえ、これらの川は、霊的な恩寵に溢れるとき、自らの声を上げる。

Epistolarum classis I 2.0.10

10

Est et fluvius qui decurrit in sanctos suos sicut torrens (Esai. LXVI, 12) . Est et fluminis impetus, qui laetificat animam pacificam atque tranquillam (Psal. XLV, 5) .

PL 16, 880A

「また川があり、奔流のように自らの聖なる者たちへと流れ下る」(イザヤ66:12)。「また川の激しい流れがあり、平和で穏やかな魂を喜ばせる」(詩篇45:5)。

Epistolarum classis I 2.0.11

11

Ex hujus fluminis plenitudine quicumque acceperit, sicut Joannes Evangelista, sicut Petrus et Paulus, elevat vocem suam: et sicut apostoli evangelicae praedicationis vocem usque in totos fines orbis terrarum canoro diffuderunt praeconio; ita et iste incipit evangelizare Dominum Jesum.

PL 16, 880A

この川の充満から受けた者は誰でも、福音書記者ヨハネのように、またペトロやパウロのように、自らの声を上げる。そして使徒たちが、福音の宣教の声を、よく響く告知によって地の果ての隅々にまで広めたように、この者もまた主イエスを福音として告げ知らせ始める。

Epistolarum classis I 2.0.12

12

Accipe ergo a Christo, ut et tuus sonus exeat. 3. Mare est Scriptura divina, habens in se sensus profundos, et altitudinem propheticorum aenigmatum: in quod mare plurima introierunt flumina.

PL 16, 880A

それゆえキリストから受けよ。あなたの響きも外へ出ていくように。3. 海とは神の聖書であり、深い意味と、預言者たちの謎の高みを、自らのうちに持つ。その海に、きわめて多くの川が流れ込んだ。

Epistolarum classis I 2.0.13

13

Sunt ergo et fluvii dulces atque perspicui, sunt et fontes nivei, qui saliant in vitam aeternam (Joan. IV, 14): sunt et sermones boni, sicut favi mellis (Prov. XVI, 24) : et gratae sententiae, quae animos audientium spiritali quodam potu irrigent, et praeceptorum moralium suavitate mulceant.

PL 16, 880A

それゆえ、甘く澄んだ川があり、「永遠の生命へと湧き出る」雪のように白い泉がある(ヨハネ4:14)。また「蜜の巣のような」良い言葉があり(箴言16:24)、聞く者の心を霊的な飲み物のようなもので潤し、道徳の教えの甘美さで和らげる、快い考えがある。

Epistolarum classis I 2.0.14

14

Diversa igitur Scripturarum divinarum fluenta. Habes quod primum bibas, habes quod secundum, habes quod postremum. 4. Collige aquam Christi, illam quae laudat Dominum (Psal. CXLVIII, 5) .

PL 16, 880B

それゆえ、神の聖書の流れは多様である。最初に飲むものがあり、二番目に飲むものがあり、最後に飲むものがある。4. キリストの水を集めよ、あの「主を賛美する」水を(詩篇148:5)。

Epistolarum classis I 2.0.15

15

Collige aquam de pluribus locis, quam effundunt nubes propheticae (Eccl. XI, 3) . Quicumque colligit de montibus aquam, atque ad se trahit, vel haurit e fontibus et ipse rorat sicut nubes.

PL 16, 880B

預言者の雲が注ぐ水を、多くの場所から集めよ(コヘレトの言葉11:3)。山々から水を集めて自分のもとへ引き寄せる者、あるいは泉から汲む者は、自らも雲のように潤す。

Epistolarum classis I 2.0.16

16

Imple ergo gremium mentis tuae; ut terra tua humescat, et domesticis irrigetur fontibus. Ergo qui multa legit et intelligit, impletur: qui fuerit impletus, alios rigat; ideoque Scriptura dicit: Si impletae fuerint nubes, pluviam in terram effundent (Ibid.) .

PL 16, 880B

それゆえ、あなたの精神の懐を満たせ。あなたの土地が潤い、家の泉で灌漑されるように。ゆえに、多くを読み、理解する者は満たされる。満たされた者は、他の者を潤す。だから聖書は言う。「雲が満ちるなら、地に雨を注ぐ」(コヘレトの言葉11:3)。

Epistolarum classis I 2.0.17

17

5. Sint ergo sermones tui proflui, sint puri, et dilucidi; ut morali disputatione suavitatem infundas populorum auribus, et gratia verborum tuorum plebem demulceas; ut volens quo ducis, sequatur.

PL 16, 880C

5. それゆえあなたの言葉は、よどみなく流れ、清く、明晰であれ。道徳的な論述によって民の耳に甘美さを注ぎ、あなたの言葉の優雅さによって民衆をなだめ、あなたが導く所へ、民が喜んで従うようにせよ。

Epistolarum classis I 2.0.18

18

Quod si aliqua vel in populo vel in aliquibus contumacia, vel culpa est, sint sermones tui hujusmodi, ut audientem stimulent, compungant male conscium: Sermones enim sapientium tamquam stimuli (Eccl. XII, 11) .

PL 16, 880C

しかし、民のうちにも、ある者たちのうちにも、強情や咎があるなら、あなたの言葉は、聞く者を突き刺し、やましい者を刺し貫くようなものであれ。「賢者の言葉は突き棒のようだ」からである(コヘレトの言葉12:11)。

Epistolarum classis I 2.0.19

19

Stimulavit et Dominus Jesus Saulum, cum esset persecutor. Quam salutaris fuerit stimulus, considera, qui ex persecutore apostolum fecit, dicendo: Durum est tibi, ut adversus stimulum calces (Act. IX, 5) .

PL 16, 880C

主イエスもまた、迫害者であったサウロを突き棒で刺した。その突き棒がどれほど救いをもたらすものであったか、考えよ。それは迫害者から使徒を作った、こう言うことによって。「汝が突き棒に逆らって蹴るのは、汝には苦しいことだ」(使徒言行録9:5)。

Epistolarum classis I 2.0.20

20

6. Sunt etiam sermones sicut lac, quos infudit Paulus Corinthiis (I Cor. III, 2) ; qui enim fortiorem cibum epulari non queunt, succo lactis ingenii sui exercent infantiam. 7. Alloquia tua plena intellectus sint.

PL 16, 880C

6. 乳のような言葉もある。パウロがコリントの人々に注いだものである(一コリント3:2)。より固い食物を食べられない者は、乳の汁によって自らの才質の幼さを育てるからである。7. あなたの語りかけは、理解に満ちたものであれ。

Epistolarum classis I 2.0.21

21

Unde et Salomon ait: Arma intellectus labia sapientis (Prov. XIV, 3) ; et alibi: Labia tua alligata sint sensu (Prov. XV, 5) , id est, fulgeat sermonum tuorum manifestatio, intellectus coruscet, et alloquium tuum atque tractatus aliena non indigeat assertione: sed sermo tuus velut armis suis sese ipse tueatur, nec ullum verbum tuum in vanum exeat, et sine sensu prodeat.

PL 16, 881A

そこでソロモンも言う。「知者の唇は理解の武器である」(箴言14:3)。また別の所では、「汝の唇は考えによって結ばれているように」(箴言15:5)。すなわち、あなたの言葉の明らかさが輝き、理解がきらめき、あなたの語りと論述が他人の主張を要せず、あなたの言葉が自らの武器で自らを守るように、またあなたの言葉が一つとして空しく出て行くことなく、考えなしに現れることのないように、ということである。

Epistolarum classis I 2.0.22

22

Est enim alligatura, quae constringere solet animorum vulnera: quam si quis rejicit, desperatam sui prodit salutem (Esai. I, 6) .

PL 16, 881A

実に、包帯というものがあり、魂の傷を縛るのが常である。それを退ける者は、自分の救いに望みがないことを示す(イザヤ1:6)。

Epistolarum classis I 2.0.23

23

Et ideo circa eos qui gravi ulcere vexantur, utere oleo sermonis, quo foveas mentis duritiam: appone malagma, adjunge alligaturam salutaris praecepti; ut vagos et fluctuantes circa fidem, vel disciplinae observantiam nequaquam soluto animo et remisso vigore patiaris perire.

PL 16, 881A

それゆえ、重い潰瘍に苦しめられる者たちに対しては、言葉の油を用い、それで心のかたくなさを和らげよ。膏薬を当て、救いの教えの包帯を巻け。信仰や規律の遵守においてさまよい揺れ動く者たちを、気を緩め、力を抜いて、決して滅びるにまかせてはならない。

Epistolarum classis I 2.0.24

24

8. Admone igitur plebem Domini, atque obsecra, ut abundet in operibus bonis, renuntiet flagitiis, non accendat flammarum incendia, non dicam in sabbato, sed in omni tempore; ne comburat corpus suum: fornicatio et immunditia non sit in Dei servulis; quia immaculato servimus Dei Filio (Ephes. V, 3) .

PL 16, 881B

8. それゆえ主の民に忠告し、懇願せよ。善い行いに富み、恥ずべき行いを捨て、炎の火を燃え立たせることのないように。安息日にとは言わず、どんな時にも。自分の体を焼かないためである。淫行と汚れは、神の僕たちのうちにあってはならない。我々は汚れなき神の子に仕えているからである(エフェソ5:3)。

Epistolarum classis I 2.0.25

25

Noverit unusquisque se, et vas possideat suum (I Thes. IV, 4) , quo subacto quodam sui corporis solo, fructus exspectet debitos, nec spinas et tribulos ei terra sua germinet (Gen. III, 18) , sed dicat et ipse: Terra dedit fructus suos (Psal. LXXXIV, 13) ; atque in hac dumosa quondam passionum fragilitate insitiva virtutum effloreant.

PL 16, 881B

各人は自らを知り、自分の器を保て(一テサロニケ4:4)。その器を、自分の体の土地のようなものを耕して従えて、定められた実りを待つように。またその土地が、イバラとアザミを生えさせることがないように(創世記3:18)。むしろ彼自身もこう言うように。「地はその実りを与えた」(詩篇84:13)。そして、かつて情念の脆さでイバラの茂っていたこの所に、徳の接ぎ木が花開くように。

Epistolarum classis I 2.0.26

26

9. Edoce etiam atque institue, ut faciant quod bonum est, et unusquisque non intermittat opus probabile, sive a pluribus videatur, sive sine arbitro sit; abundat enim sibi locuples testis conscientia.

PL 16, 881C

9. 善いことを行うよう、さらに教え、鍛えよ。各人が、多くの人に見られていても、見る者がなくとも、称賛される業を怠らないように。良心こそ、自分にとって豊かな証人だからである。

Epistolarum classis I 2.0.27

27

10. Fugiat etiam mala opprobria; etiamsi se credat non posse convinci. Nam etsi clausus parietibus sit, et opertus tenebris, sine teste, sine conscio; habet tamen facti arbitrum, quem nihil fallat, ad quem facta clamant omnia.

PL 16, 881C

10. 各人はまた、恥ずべき不名誉を避けるように。たとえ自分が有罪とされえないと信じていても。壁に閉ざされ、闇に覆われ、証人もなく、共犯もなかったとしても、何ものも欺けない行いの判定者を持つからである。すべての行いは、その者に向かって叫ぶ。

Epistolarum classis I 2.0.28

28

Denique clamavit et vox sanguinis (Gen. IV, 10) . Se ipsum unusquisque et animum suum severum judicem sui, ultorem sceleris, et vindicem criminis habet.

PL 16, 881C

実に、血の声も叫んだ(創世記4:10)。各人は、自分自身と自分の心を、自らに対する厳しい裁き手、罪の報復者、犯罪の裁きを下す者として持っている。

Epistolarum classis I 2.0.29

29

Denique timens et tremens oberrabat Cain (Ibid., 14) , parricidialis facinoris luens poenas; ut ei remedio sua mors fuerit, quae vagum exsulem formidato per omnia momenta terrore mortis, per mortem exuit.

PL 16, 881C

実に、カインは恐れおののきつつさまよった(創世記4:14)。近親殺しの凶行の刑罰を受けながら。ゆえに、彼にとって自らの死は救いの手立てとなった。それは、死の恐怖を四六時中恐れる流浪の亡命者を、死によって解放したからである。

Epistolarum classis I 2.0.30

30

Nemo igitur vel solus, vel cum altero aliquid turpe aut improbum faxit. Et si quis solus est, seipsum prae caeteris erubescat, quem maxime debet vereri.

PL 16, 881D

それゆえ、誰も、独りでも、他人とともにでも、何か恥ずべきことや邪悪なことをしてはならない。独りでいる者は、他の誰よりもまず自分自身の前で恥じよ。最も畏れるべきは自分自身だからである。

Epistolarum classis I 2.0.31

31

11. Nec concupiscat plurima, quia et pauca ei plurima sunt; paupertas enim et opes inopiae et satietatis vocabula sunt. Nec dives est, qui indiget aliquo: nec pauper, qui non indiget. Nec quisquam viduam spernat, circumscribat pupillum, fraudet proximum suum.

PL 16, 881D

11. また各人は多くを欲してはならない。少しのものも彼にとっては多いからである。実際、貧しさと富は、欠乏と充足の呼び名にすぎない。何かを必要とする者は金持ちではなく、必要としない者は貧しくない。また誰もやもめを軽んじ、孤児を欺き、隣人から騙し取ってはならない。

Epistolarum classis I 2.0.32

32

Vae enim illi, qui congregatam dolo habet substantiam, et in sanguine aedificat civitatem (Hab. II, 6) , id est, animam suam! Haec est enim, quae aedificatur sicut civitas (Psal. CXXI, 3) .

PL 16, 882A

実に、「災いだ、欺きによって集めた財産を持ち、血によって町を」、すなわち自分の魂を、「建てる者は」(ハバクク2:6)。魂こそ、町のように建てられるものだからである(詩篇121:3)。

Epistolarum classis I 2.0.33

33

Hanc civitatem non aedificat avaritia, sed destruit: non aedificat libido, sed exurit atque incendit. Vis bene aedificare civitatem? Melius est exiguum cum Dei timore, quam thesauri magni sine timore (Prov. XV, 16) .

PL 16, 882A

この町を、貪欲は建てず、壊す。情欲は建てず、焼き、燃やす。あなたはこの町を立派に建てたいか。「神への畏れを伴う僅かなものは、畏れのない大きな宝よりもよい」(箴言15:16)。

Epistolarum classis I 2.0.34

34

Divitiae hominis ad redemptionem animae debent proficere, non ad destructionem. Et thesaurus redemptio est, si quis eo bene utatur: et iterum laqueus est, si quis uti nesciat (Prov. XIII, 8) . Quid enim homini pecunia sua, nisi quoddam viaticum est?

PL 16, 882A

人の富は、魂の贖いに役立つべきであり、破滅に役立ってはならない。宝は、うまく用いる者にとっては贖いであり、用いるすべを知らない者にとっては、また罠でもある(箴言13:8)。実際、人にとって金銭とは、旅の糧のようなものでなくて何であろう。

Epistolarum classis I 2.0.35

35

Multa oneri, moderata usui, Viatores sumus vitae hujus: multi ambulant, sed opus est, ut quis bene transeat; cum illo enim est Dominus Jesus, qui bene transit.

PL 16, 882A

多いものは重荷に、控えめなものは用に〔なる〕。我々はこの人生の旅人である。多くの者が歩むが、必要なのは、よく通り過ぎることである。よく通り過ぎる者とともに、主イエスがいるからである。

Epistolarum classis I 2.0.36

36

Ideoque legis: Si transeas per aquam, tecum sum; flumina te non concludent, nec ignis exuret vestimenta tua, si transeas (Esai. XLIII, 2) .

PL 16, 882B

だからあなたはこう読む。「水を通り過ぎるなら、私は汝とともにいる。川は汝を閉じ込めず、火は、汝が通り過ぎても、汝の衣を焼かない」(イザヤ43:2)。

Epistolarum classis I 2.0.37

37

Qui autem ignem alligat in corpore suo, ignem libidinis, ignem immodicae cupiditatis, non transit, sed exurit involucrum istud animae suae (Prov. VI, 27) .

PL 16, 882B

しかし、自分の体のうちに火を縛りつける者、情欲の火、過度の欲望の火を縛りつける者は、通り過ぎるのではなく、自分の魂のこの覆いを焼き尽くす(箴言6:27)。

Epistolarum classis I 2.0.38

38

Praeclarior est bona existimatio quam pecunia, et super omnes argenti acervos bona est gratia. (Prov. XXII, 1) . Fides ipsa abundat sibi, satis superque censu suo dives.

PL 16, 882B

「良い評判は金銭よりも輝かしく、銀のあらゆる山にまさって善い好意がある」(箴言22:1)。信仰そのものは自らに豊かであり、自分の資産で十分以上に富んでいる。

Epistolarum classis I 2.0.39

39

Sapienti quoque nihil alienum, nisi quod virtuti incongruum: quocumque accesserit, inveniet sua omnia. Totus mundus possessio ejus est; quoniam toto eo quasi suo utitur. 12. Quid igitur circumscribitur frater? Quid fraudatur mercenarius?

PL 16, 882B

知者にとっても、徳にそぐわないもの以外、異質なものは何もない。どこへ行っても、すべてが自分のものであるのを見いだす。全世界が彼の所有である。それを全部、自分のもののように用いるからである。12. それなのに、なぜ兄弟が欺かれるのか。なぜ雇い人が騙し取られるのか。

Epistolarum classis I 2.0.40

40

Non magna, inquit (Prov. VI, 26) , lucra de mercede meretricis, id est, lubricae istius fragilitatis. Meretrix ista non specialis, sed publica est: non una mulier, sed vaga omnis cupiditas meretrix est.

PL 16, 882C

「遊女の報酬から得る利益は大きくない」と〔聖書は〕言う(箴言6:26)。すなわち、この滑りやすい脆さのことである。この遊女は特定の者ではなく、公のものである。一人の女ではなく、さまよう欲望のすべてが遊女である。

Epistolarum classis I 2.0.41

41

Omnis perfidia, omnis fallacia meretrix, non illa sola, quae corpus prostituit suum; sed omnis anima quae spem suam vendit, quae deformes quaestus et degenerem stipem quaerit.

PL 16, 882C

あらゆる背信、あらゆる欺きが遊女である。自分の体を売り物にするあの女だけではなく、自分の望みを売り、醜い利得と卑しい稼ぎを求める魂のすべてがそうである。

Epistolarum classis I 2.0.42

42

Et nos mercenarii sumus, qui ad mercedem laboramus, et hujus operis nostri mercedem speramus a Domino nostro et Deo.

PL 16, 882C

また我々も雇い人である。報酬のために働き、この我々の仕事の報酬を、我々の主であり神である者に期待する。

Epistolarum classis I 2.0.43

43

Si quis cognoscere vult quam mercenarii sumus, audiat dicentem: Quantis panibus mercenarii patris mei abundant? ego autem hic fame pereo (Luc. XV, 17) ; et infra: Fac me, inquit, sicut unum mercenariorum tuorum (Ibid., 19) .

PL 16, 882C

我々がどれほど雇い人であるかを知りたい者は、こう言う者の言葉を聞け。「私の父の雇い人たちは、どれほど多くのパンに恵まれていることか。だが私はここで飢えて死にかけている」(ルカ15:17)。さらに下で、彼は言う。「私を、汝の雇い人の一人のようにしてくれ」(ルカ15:19)。

Epistolarum classis I 2.0.44

44

Omnes mercenarii, omnes operarii: qui tamen fructum exspectat laboris, consideret quod is qui alium mercede fraudaverit debita, et ipse fraudabitur sua. Feneratum istud offendit, et postea cumulatiore mensura exsolvet.

PL 16, 882D

皆が雇い人であり、皆が労働者である。それでも労苦の実りを期待する者は、他人から当然の報酬を騙し取った者は、自分もまた自分のものを騙し取られることを考えよ。この高利の貸しは〔彼を〕つまずかせ、のちにいっそう山盛りの量で返済させることになる。〔feneratum istud offendit の取り方が定かでない。このように取った〕

Epistolarum classis I 2.0.45

45

Ergo qui non vult amittere quod est perpetuum, non eripiat alii, quod temporale est. 13. Nemo etiam in dolo loquatur ad proximum suum. Laqueus est in labiis nostris, et saepe unusquisque sermonibus suis non explicatur, sed involvitur (Prov. VI, 2) .

PL 16, 882D

それゆえ、永続するものを失いたくない者は、一時的なものを他人から奪ってはならない。13. また誰も、隣人に対して欺きをもって語ってはならない。我々の唇には罠がある。しばしば各人は、自分の言葉によって解き放たれるのではなく、巻き込まれる(箴言6:2)。

Epistolarum classis I 2.0.46

46

Fovea alta est os malevoli: grande innocentiae praecipitium, sed majus malevolentiae (Prov. XXII, 14) .

PL 16, 883A

悪意ある者の口は深い穴である。無垢にとっては大きな断崖であるが、悪意にとってはさらに大きい(箴言22:14)。

Epistolarum classis I 2.0.47

47

Innocens dum credit facile, cito labitur (Prov. XIV, 15) ; sed tamen iste lapsus resurgit: maledicus autem suis artibus praecipitatur, unde numquam exsiliat atque evadat.

PL 16, 883A

無垢な者は、たやすく信じるうちに、すぐに滑り落ちる(箴言14:15)。しかしこの転落からは再び起き上がる。だが悪口を言う者は、自分の術策によって突き落とされ、そこから決して跳ね上がり、逃れることがない。

Epistolarum classis I 2.0.48

48

Ponderet ergo unusquisque sermones suos, non cum fraude et dolo: Statera fallax improbabilis apud Deum (Prov. XI, 1) : non illam stateram dico, quae mercem appendit alienam (et in vilibus quidem rebus caro constat fallacia) sed statera verborum ipsa apud Deum est exsecrabilis, quae praetendit pondus gravitatis sobriae, et subnectit versutias fraudulentiae.

PL 16, 883A

それゆえ各人は、欺きと偽りをもってではなく、自分の言葉を量るように。「欺く秤は神のもとで是認されない」(箴言11:1)。私が言うのは、他人の商品を量る秤のことではない(安価な品においては、欺きは実に高くつくのだが)。そうではなく、言葉の秤そのものが神のもとで忌まわしい。それは節度ある重厚さの重みを装いながら、欺きの狡猾さを結びつけるものである。

Epistolarum classis I 2.0.49

49

Hoc maxime condemnat Deus, si decipiat aliquis proximum suum promissorum benignitate, et subdola iniquitate defeneratum opprimat, nihil sibi profuturus astutiae suae artibus.

PL 16, 883A

神が何よりも断罪するのは、人が隣人を、約束の親切さで欺き、陰険な不法によって、高利を貪った上で圧し潰す場合である。そうしても彼は、自分の狡知の術策から何の益も得ないのに。

Epistolarum classis I 2.0.50

50

Quid enim prodest homini, si totius mundi capiat opes, animam autem suam vitae aeternae defraudet stipendio (Matth. XVI, 26) ?

PL 16, 883B

実に、人が全世界の富を手に入れても、自分の魂から永遠の生命の報酬を奪うなら、何の益があろうか(マタイ16:26)。

Epistolarum classis I 2.0.51

51

14. Alia piis mentibus consideranda statera, qua singulorum facta trutinantur, in qua plerumque ad judicium peccata propendunt, aut bene gesta peccatis praeponderant. Vae mihi, si praecedant flagitia, et ad mortis praejudicium lethali vergant pondere!

PL 16, 883B

14. 敬虔な心が考慮すべきもう一つの秤がある。それによって各人の行いが量られ、そこでは多くの場合、罪が裁きに向かって傾くか、善い行いが罪より重くなるかする。私に災いあれ、もし恥ずべき行いが先に立ち、死の予断へと致命的な重みで傾くなら!

Epistolarum classis I 2.0.52

52

Tolerabilius si subsequantur omnia tamen manifesta Domino: et ante judicium: nec bona possunt latere, nec ea quae plena sunt offensionis, abscondi (I Tim. V, 24) . 15. Quam beatus qui radicem vitiorum resecare potuerit avaritiam!

PL 16, 883B

後に続く場合のほうが耐えやすい。しかしすべては、裁きの前でも、主には明らかである。善い行いは隠れることができず、つまずきに満ちたものも、隠されることができない(一テモテ5:24)。15. 悪徳の根である貪欲を断ち切ることのできた者は、何と幸いなことか。

Epistolarum classis I 2.0.53

53

Is profecto stateram hanc non reformidabit. Avaritia enim plerumque sensus hebetat humanos, et pervertit opiniones (I Tim. VI, 10) ; ut quaestum pietatem putent, et pecuniam quasi mercedem prudentiae.

PL 16, 883C

そのような者は確かにこの秤を恐れないだろう。貪欲はしばしば人間の感覚を鈍らせ、見解を歪めるからである(一テモテ6:10)。そのため人々は、利得を敬虔と見なし、金銭を思慮の報酬と見なす。

Epistolarum classis I 2.0.54

54

Merces autem magna pietatis est, et quaestus sobrietatis, habere quod usui est satis. Quid enim in hoc mundo prosunt divitiarum superflua; cum in iis et nulla adjumenta nascendi sint, nec impedimenta moriendi?

PL 16, 883C

しかし敬虔の報酬は大きく、節度の利得とは、用に足るものを持つことである。実際、この世で富の余剰が何の役に立つか。それは生まれるときに助けとならず、死ぬときに妨げともならないのに。

Epistolarum classis I 2.0.55

55

Nam et sine integumento in hoc mundo nascimur, et sine viatico discedimus, sine haereditate sepelimur.

PL 16, 883C

というのも、我々は覆いなくこの世に生まれ、旅の糧なく去り、遺産なく葬られるからである。

Epistolarum classis I 2.0.56

56

16. Pendet singulis nostrorum statera meritorum, atque exiguis vel boni operis, vel degeneris flagitii momentis huc atque illuc saepe inclinatur: si mala vergant, heu me! si bona, praesto est venia.

PL 16, 883C

16. 我々の功績の秤が各人にかかっていて、善い行いや卑しい恥ずべき行いのわずかな重みで、しばしばあちらへこちらへと傾く。悪い方へ傾けば、ああ、私は! 善い方であれば、赦しがそこにある。

Epistolarum classis I 2.0.57

57

Nemo enim a peccato immunis: sed ubi propendunt bona, elevantur peccata, obumbrantur, teguntur. Ergo in die judicii aut nostra opitulabuntur nobis opera, aut ipsa nos in profundum, tamquam molari depressos lapide, mergent.

PL 16, 883C

罪から免れた者は誰もいないからである。だが善いものが重みで傾くとき、罪は持ち上げられ、陰に覆われ、隠される。それゆえ裁きの日には、我々の行いが我々を助けるか、さもなくば、ひき臼の石に押し沈められた者のように、その行い自身が我々を深みに沈めるだろう。

Epistolarum classis I 2.0.58

58

Gravis est enim, ut pote talento plumbeo suffulta, iniquitas; intolerabilis avaritia, atque omnis superbia, tetra fraudulentia (Zach. V, 7) .

PL 16, 883D

不法は、鉛のタラントに支えられているので、重いからである。貪欲は耐えがたく、あらゆる高慢と忌まわしい欺瞞も同様である(ゼカリヤ5:7)。

Epistolarum classis I 2.0.59

59

Et ideo hortare plebem Domini sperare magis in Domino, abundare in divitiis simplicitatis, in quibus ambulet sine laqueo, sine impedimento (II Cor. VIII, 2) .

PL 16, 883D

だからこそ主の民に、むしろ主に望みを置くよう、単純さの富において豊かになるよう勧めよ。その富のうちにあって、罠もなく、妨げもなく歩むことができる(二コリント8:2)。

Epistolarum classis I 2.0.60

60

17. Bona etiam puri sermonis sinceritas, et locuples apud Deum, etiam si inter laqueos ambulet; tamen quia alii nescit insidias aut vincula innectere, non alligatur.

PL 16, 883D

17. 純粋な言葉の誠実さもまた善く、神のもとで豊かである。たとえ罠の間を歩んでも、他人に陰謀や縄をかけることを知らないので、縛られない。

Epistolarum classis I 2.0.61

61

18. Illud quoque praecipuum, si persuadeas ut noverint humiliari, sciant verum humilitatis colorem, naturam noverint.

PL 16, 884A

18. 次のこともまた特に大切である。彼らが身を低くすることを知るよう、謙遜の真の色合いを、その本性を知るよう、あなたが説得することである。

Epistolarum classis I 2.0.62

62

Multi habent humilitatis speciem, virtutem non habent: multi eam foris praetendunt, et intus impugnant: ad fucum praeferunt, ad veritatem abjurant, ad gratiam negant: Est enim qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt doli (Eccl. XIX, 23) .

PL 16, 884A

多くの者は謙遜の外見を持つが、徳を持たない。多くの者はそれを外に向けて装い、内では逆らっている。見せかけにはそれを掲げ、真実においては誓って否み、好意を得るためには拒む。「己を邪まにへりくだらせる者があり、その内側は欺きに満ちている」(集会の書19:23)。

Epistolarum classis I 2.0.63

63

Et est qui se nimium submittit ab humilitate multa. Non est ergo humilitas nisi sine fuco, sine fraude. Ipsa est vera, quae habet piam mentis sinceritatem (Rom. V, 19) . Magna virtus ejus.

PL 16, 884A

また、多くの謙遜から自らを度を越して低くする者もいる。それゆえ、飾りなく、欺きのない謙遜でなければ、謙遜ではない。真の謙遜とは、心の敬虔な誠実さを持つものである(ローマ5:19)。その徳は大きい。

Epistolarum classis I 2.0.64

64

Denique per inobedientiam unius hominis mors introivit, et per obedientiam unius Domini Jesu Christi facta est universorum redemptio.

PL 16, 884A

実に、一人の人の不従順を通して死が入り、唯一の主イエス・キリストの従順を通して、万人の贖いがなされた。

Epistolarum classis I 2.0.65

65

19. Scivit humiliari sanctus Joseph, qui cum esset a fratribus in servitutem venditus, vel a negotiatoribus coemptus (Gen. XXXVII, 28) , humiliatus in compedibus, ut Scriptura dicit (Psal. CIV, 18) , virtutem humilitatis didicit, infirmitatem repudiavit.

PL 16, 884B

19. 聖なるヨセフは、へりくだることを知っていた。彼は兄弟たちによって奴隷として売られ、商人たちに買い取られ(創世記37:28)、聖書の言うとおり足かせにつながれてへりくだらされて(詩篇104:18)、謙遜の徳を学び、弱さを退けた。

Epistolarum classis I 2.0.66

66

Itaque (Gen. XXXIX, 1 et seq.) emptus in Aegypti partibus a servo regio, coquorum praeposito, non prosapiae nobilis conscientia, quasi germen Abrahamitarum, dedignatus obsequia vernacula, fastidivit degenerem conditionem: sed magis gnavum se et fidelem herili imperio praebuit, alto intendens consilio nihil interesse in quo statu quis probabilem se praestaret: sed illum esse finem bonorum, ut in quocumque statu probarentur; illudque praecipuum, si magis mores commendarent statum, quam status mores.

PL 16, 884B

こうして(創世記39:1以下)、エジプトの地方で王の僕、料理人の長に買われた彼は、アブラハムの子孫の芽として高貴な家系の自覚があったにもかかわらず、家僕としての勤めを拒まず、卑しい身分を嫌がらなかった。むしろ主人の命令に対して勤勉で忠実な者として自分を示した。高い見通しをもって、人が賞賛される者として自らを示す身分がどのようなものであっても関係なく、どの身分においても認められることこそ善の目的であり、身分が品行を推薦するよりも、むしろ品行が身分を推薦することこそ特に大切だと考えていたのである。

Epistolarum classis I 2.0.67

67

Etenim quo status inferior, eo virtus eminentior. Talem itaque se exhibebat, tam sedulum, ut ei dominus suus totam domum suam crederet, ipsi omnia committeret.

PL 16, 884C

実際、身分が低いほど、徳はより卓越する。こうして彼は、主人が自分の家全体を彼に託し、すべてを彼に任せるほどに、勤勉な自分を示した。

Epistolarum classis I 2.0.68

68

20. Unde (Ibid., 7 et seq.) et uxor ejus oculos injecit in eum, capta formae venustate; nihil enim ad nos, si petulantibus oculis aut aetas expetitur, aut pulchritudo. Ars desit, nullum est crimen decoris: illecebra facessat, inoffensa est species, et formae gratia.

PL 16, 884C

20. そこで(創世記39:7以下)彼の妻は彼に目を向け、その姿の魅力に捕らわれた。年齢であれ美しさであれ、ふしだらな目で求められたとしても、それは我々には関わりがないからである。技巧が無ければ、美しさに罪はない。誘惑が退けば、容姿は害にならず、姿の魅力も同じである。

Epistolarum classis I 2.0.69

69

Itaque percita atque animi furens interpellat juvenem, et cogente libidine, victa passionum stimulis crimen fatetur.

PL 16, 884C

そこで彼女は激しく心を動かされ、心は荒れ狂って青年に迫り、情欲に駆り立てられ、情念の刺激に屈して、自らの罪を打ち明ける。

Epistolarum classis I 2.0.70

70

Verum ille abjurat flagitium, dicens nec moribus Hebraeorum convenire, nec legibus, ut alienum violent thorum, quibus cura est tuendi pudoris; ut integri nuptiarum integris socientur virginibus, nec ulli conveniant feminae, quae legitimi usus thori nesciat: religionemque sibi esse, ne ebrius turpis intemperantiae, ingratus herilis indulgentiae; cui obsequium deberet, ei gravem inferret contumeliam.

PL 16, 884C

しかし彼は、その恥ずべき行いを誓って拒み、こう言った。他人の寝床を犯すことは、ヘブライ人の習わしにも、法にもふさわしくない。その法は恥じらいを守ることに心を砕き、結婚において無垢な者が無垢なおとめと結ばれるようにし、正当な寝床の使い方を知らない女とは、誰も交わらない。また、恥ずべき放縦に酔い、主人の寛大さに恩知らずとなって、本来服従すべき相手に重い侮辱を加えることのないようにするのが、自分にとって敬虔の務めである、と。

Epistolarum classis I 2.0.71

71

21. Numquid erubescebat illum vilem dominum tamen dicere, et se servum fateri? Quin etiam cum ambiret mulier, obsecraret etiam metu proditionis, vel amoris sui lacrymas funderet ad extorquendi necessitatem, nec misericordia flexus ad flagitii consensum, nec coactus metu, et precibus restitit, nec minis cessit, praeponens praemiis periculosam honestatem, quam turpem remunerationem casto pudori.

PL 16, 884D

21. 彼は、あの卑しい主人をそれでもなお主人と呼び、自分を奴隷と告白することを恥じただろうか。いや、女が言い寄り、露見の恐れまで持ち出して懇願し、あるいは自らの愛のゆえに涙を流して強いようとしたときにも、慈しみに心を曲げられて恥ずべき行いに同意することもなく、恐れに強いられることもなく、懇願にも屈せず、脅しにも譲らなかった。彼は、報酬よりも危険を伴う高潔を重んじ、貞潔な恥じらいよりも恥ずべき見返りを重んじることはしなかったのである。

Epistolarum classis I 2.0.72

72

Iterum quoque (Gen. XXXIX, 11 et seq.) mulier majoribus adorsa tentamentis, cum inflexibilem adverteret, etiam secunda vice immobilem, passione effera et impudentia vires ministrante, juvenem aggreditur, veste apprehensa ad cubile trahens, complexum offerens: et pene ceperat, nisi exuisset Joseph vestem, qua tenebatur; ne exueret amictum humilitatis, indumentum pudoris.

PL 16, 885A

再びまた(創世記39:11以下)、女はいっそう大きな誘惑をもって迫ったが、彼が曲がらないのを見て、二度目にも動かないのを見て、獰猛な情念と厚かましさに力を得て、青年に襲いかかり、衣をつかんで寝床へ引きずり、抱擁を差し出した。ほとんど捕らえていた。もしヨセフが、つかまれていた衣を脱ぎ捨てなかったならば。〔脱ぎ捨てたのは〕謙遜の外套を、恥じらいの衣を、脱ぐことのないためであった。

Epistolarum classis I 2.0.73

73

22. Scivit igitur humiliari, qui humiliatus est usque ad carcerem; et cum sustineret calumniam, maluit crimen falsum subire, quam verum referre. Scivit, inquam, humiliari, quia humiliabatur pro virtute.

PL 16, 885A

22. それゆえ、牢獄に至るまでへりくだらされた彼は、へりくだることを知っていた。そして中傷を受けながらも、真実を告げるより偽りの罪状を負うことを選んだ。もう一度言う、彼がへりくだることを知っていたのは、徳のためにへりくだらされたからである。

Epistolarum classis I 2.0.74

74

Humiliabatur in typo ejus, qui se erat humiliaturus usque ad mortem, mortem autem crucis: qui venturus erat, ut vitam hanc de somno resuscitaret; et somnium esse hunc vivendi usum doceret, in quo diversae commutationum vices tamquam ebriae, et nihil solidum, nihil firmum, tamquam dormientis somnium videntes non videmus, et audientes non audimus, et manducantes non satiamur, gratulantes non gratulamur, currentes non pervenimus.

PL 16, 885B

彼は、死に至るまで、しかも十字架の死に至るまで自らをへりくだらせることになる者の予型として、へりくだらされた。その者は、この生命を眠りから呼び覚ますために来ることになっていた。そして、この生の営みが夢であることを教えた。そこでは、さまざまな移ろいの交替が酔っているかのようで、確かなものも堅いものも何一つ無い。眠る者の夢のように、見ても見えず、聞いても聞こえず、食べても満たされず、喜んでも喜べず、走っても到達しない。

Epistolarum classis I 2.0.75

75

Vanae spes hominum in hoc saeculo, qui ea quae non sunt, tamquam quae sint, sequenda arbitrentur. Itaque inanes et vacuae rerum species tamquam in somnio venerunt, abierunt: astiterunt, evanuerunt. Circumfusae et dispersae sunt, teneri videntur, et non tenentur.

PL 16, 885B

この世における人々の望みは空しい。無いものを、有るもののように、追い求めるべきだと思うからである。こうして、空虚で中身のない物事の姿は、夢のようにやって来て、去った。立ち現れて、消えた。周りに撒き散らされ、つかめるように見えて、つかめない。

Epistolarum classis I 2.0.76

76

Denique ubi quis audivit dicentem: Surge qui dormis (Ephes. V, 14) , et de saeculi istius somno exsurrexit, falsa haec intellexit omnia: evigilavit, et fugit somnium, fugit potestas, abiit cura patrimonii, formae venustas, honorum studium.

PL 16, 885C

実に、「眠る者よ、起きよ」と言う声を聞いて(エフェソ5:14)、この世の眠りから起き上がった者は、これらがすべて偽りであったと悟った。目覚めると、夢は逃げ、権力は逃げ、財産への気遣いも、姿の魅力も、名誉への熱望も去った。

Epistolarum classis I 2.0.77

77

Haec enim somnia sunt, quibus non moventur, qui vigilant corde: sed dormientes exagitantur.

PL 16, 885C

これらは夢だからである。心が目覚めている者は動かされず、眠っている者が掻き乱される。

Epistolarum classis I 2.0.78

78

23. Vadatur hunc sermonem meum sanctus Joseph, non esse perpetua nec diuturna, quae sunt hujus saeculi, qui ab initio nobilis genere, censu dives, subito ignobilis servulus est, et (quod ipsam servitii vilitatem acerbat) degeneris domini aere emptum mancipium.

PL 16, 885C

23. 聖ヨセフは、私のこの言葉の保証人となる。この世のものは永続的でも長続きするものでもない、と。〔vadatur の語形は定かでない。「保証人となる」と取った〕彼は、初めは家柄が高貴で、財産に富んでいたのに、突然、名もない奴隷となり、そして(これが奴隷の身の卑しさそのものを苦くするのだが)、卑しい主人が金で買った奴隷となった。

Epistolarum classis I 2.0.79

79

Minus enim vile putatur servire libero: geminatur autem servitus ubi servitur vernaculis. Servus igitur ex genere praeclaro, pauper ex patre divite, de amore ad odium, de gratia ad supplicium: rursus de carcere ad aulam, de reatu ad judicium traductus; neque adversis fractus est, neque elevatus secundis (Gen. XLI, 39 et seq.) .

PL 16, 885C

実際、自由人に仕えるほうが、卑しさは少ないと思われる。だが家内で生まれた奴隷たちに仕えるとき、隷属は二重になる。こうして彼は、高貴な家柄から奴隷へ、富める父から貧しさへ、愛から憎しみへ、好意から刑罰へ、そして再び牢獄から宮廷へ、咎の身から裁きの座へと移された。逆境に砕かれることも、順境に高ぶることもなかった(創世記41:39以下)。

Epistolarum classis I 2.0.80

80

24. Astipulatur etiam momentarias esse vices rerum etiam sancti David frequenter variatus status, qui despectus patri, pretiosus Deo; triumpho nobilis, invidia vilis (I Reg. XVI, 11 et seq.) , accitus ad ministerium regium, electus ad affinitatem (I Reg. XVIII, 2 et seq.) , postremo faciem et ora mutatus, exsul regni, fugitans parricidii, nunc sua offendicula deplorabat, et rursus aliena removebat, conciliato haerede nobilior, quam decolorato (II Reg. XII, 1 et seq.) Expertus igitur omnia, pulchre dixit: Bonum mihi quod humiliatus sum (Psal. CXVIII, 71) .

PL 16, 885D

24. 物事の移ろいがつかの間であることは、聖なるダビデの身分がしばしば変わったことも裏づける。彼は父には軽んじられたが、神には尊ばれた。凱旋によって高貴となり、妬みによって卑しめられ(サムエル記上16:11以下)、王の務めに招かれ、縁組みに選ばれ(サムエル記上18:2以下)、ついには顔つきと口つきを変えて、王国を追われた者となり、近親殺しから逃げながら、あるときは自らのつまずきを嘆き、またあるときは他人のつまずきを取り除いた。後継者と和解したときのほうが、色あせたときよりも高貴であった〔conciliato haerede nobilior, quam decolorato は意味が定かでない。このように取った〕(サムエル記下12:1以下)。すべてを経験した彼は、見事に言った。「私がへりくだらされたことは、私にとって善い」(詩篇118:71)。

Epistolarum classis I 2.0.81

81

25. Quamquam hoc et ad eum possit referri, qui cum esset in Dei forma, facilis inclinare coelos; descendit tamen, et formam servi accipiens nostras portavit infirmitates (Phil. II, 6) : qui praevidens sanctos suos, non quasi rapinam sibi proprium honorem assumere; sed subjicere se aequalibus, et alios sibi anteferre, dixit: Bonum mihi est quod humiliatus sum.

PL 16, 886A

25. もっとも、これは、神の形にありながら、天を傾けることも容易であったのに、降りてきて、僕の形を取り、我々の弱さを担った者についても言いうる(フィリピ2:6)。その者は、自分の聖なる者たちが、奪い取るもののように自分固有の名誉を取るのではなく、同等の者たちに従い、他の者を自分より先に置くことを見通して、こう言った。「私がへりくだらされたことは、私にとって善い」。

Epistolarum classis I 2.0.82

82

Bonum mihi est quod me subjeci; ut subjecta mihi sint omnia, et sit Deus omnia et in omnibus (I Cor. XV, 27, 28) . Hanc infunde humilitatem singulorum animis, et te ipsum formam praebe omnibus, dicens: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi (I Cor. XI, 1) .

PL 16, 886B

「私が自らを従わせたことは、私にとって善い。すべてが私に従うようになり、神がすべてにおいてすべてとなるためである」(一コリント15:27, 28)。この謙遜を、各人の心に注げ。そしてあなた自身を、皆に対する模範として示し、こう言え。「私に倣う者となれ、私がキリストに倣う者であるように」(一コリント11:1)。

Epistolarum classis I 2.0.83

83

26. Discant bonorum operum divitias quaerere, et morum esse locupletes. Pulchritudo divitiarum non in sacculis divitum, sed in alimentis pauperum est. In illis infirmis et egenis melius opes lucent.

PL 16, 886B

26. 彼らが、善い行いの富を求めること、品行において豊かであることを学ぶように。富の美しさは、富める者たちの財布にではなく、貧しい者たちの食糧にある。それら弱く乏しい者たちのもとでこそ、財はよりよく輝く。

Epistolarum classis I 2.0.84

84

Discant itaque pecuniosi non sua, sed ea quae sunt Christi, quaerere; ut illos et Christus requirat, ut illis sua largiatur. Impendit pro illis sanguinem suum (Rom. VIII, 32) , effundit illis Spiritum suum, offert illis regnum suum.

PL 16, 886B

それゆえ、富む者たちは、自分のものではなくキリストのものを求めることを学ぶように。キリストが彼らを求め、自分のものを彼らに惜しみなく与えるためである。彼は彼らのために自らの血を費やし(ローマ8:32)、彼らに自らの霊を注ぎ、彼らに自らの王国を差し出す。

Epistolarum classis I 2.0.85

85

Quid amplius dabit, qui se ipsum obtulit? Aut quid est quod non sit daturus Pater, qui pro nobis unicum Filium tradidit morti?

PL 16, 886C

自分自身を献げた者が、これ以上に何を与えるだろうか。あるいは、我々のために独り子を死に渡した父が、与えないものがあろうか。

Epistolarum classis I 2.0.86

86

Admone igitur illos servire Domino in sobrietate et gratia, tota mentis sedulitate erigere oculos ad coelestia, nihil ponere in lucro, nisi quod vitae aeternae sit; nam iste omnis hujus quaestus saeculi animarum dispendium est.

PL 16, 886C

それゆえ彼らに忠告せよ。節度と恩寵において主に仕え、精神の限りの熱心さで目を天上のものに上げ、永遠の生命に属するもの以外を利得に置かないようにと。この世のこうした利得はすべて、魂の損失だからである。

Epistolarum classis I 2.0.87

87

Denique omnium detrimentum passus est (Phil. III, 8) , qui volebat Christum lucrari: quod etsi mirabiliter dixerit, minus tamen expressit, quam acceperat.

PL 16, 886C

実に、キリストを得ようとした者は、すべてを失った(フィリピ3:8)。彼は驚くべき言い方をしたが、それでも、受けたものほどには言い表せなかった。

Epistolarum classis I 2.0.88

88

Hic enim de alienis locutus est, Christus autem dixit: Qui vult post me venire, abneget seipsum sibi (Luc. IX, 23) ; ut ipse suum detrimentum sit, quo fiat lucrum Christi.

PL 16, 886C

彼は他人のものについて語ったが、キリストはこう言った。「私に従って来ようとする者は、自分自身を自分に対して否定せよ」(ルカ9:23)。自分自身が自分の損失となり、それによってキリストの利得となるためである。

Epistolarum classis I 2.0.89

89

Caduca haec omnia, cum damno, sine lucro: illud solum est lucrum, ubi fructus perpetuus, ubi aeternae merces quietis. 27. Commendo tibi, fili, Ecclesiam, quae est ad Forum Cornelii, quo eam de proximo intervisas frequentius, donec ei ordinetur episcopus.

PL 16, 886D

これらはすべて、損失を伴って過ぎ去るものであり、利得がない。唯一の利得は、永続する実りがあり、永遠の休息の報いがある所にある。27. 子よ、あなたにフォルム・コルネリイにある教会を託す。司教が任命されるまで、近くからそれをより頻繁に訪ねることができるように。

Epistolarum classis I 2.0.90

90

Occupatus diebus ingruentibus quadragesimae, tam longe non possum excurrere. 28. Habes illic Illyrios de mala doctrina Arianorum, cave eorum zizania: non appropinquent fidelibus, non serpant adulterina semina: advertant quid propter suam perfidiam acciderit sibi, quiescant, ut veram fidem sequantur.

PL 16, 887A

四旬節の日々が迫って忙しいので、そんなに遠くまで出向くことができない。28. そこにはイリュリア人たちがいる。アレイオス派の悪い教えに染まった者たちだ。彼らのドクムギに用心せよ。信仰者たちに近づかず、偽りの種が這い広がることのないようにせよ。自らの背信のゆえに自分たちに何が起こったかに気づき、静まって、真の信仰に従うように。

Epistolarum classis I 2.0.91

91

Difficile quidem imbuti animi infidelitatis venenis abolere possunt impietatis suae glutinum; si tamen in iis virus infaustum inoleverit, nec facile iis credendum putes.

PL 16, 887A

不信仰の毒に染まった心は、自分たちの不敬虔のにかわを取り除くことが確かに難しい。しかし、彼らのうちに不吉な毒が根づいた場合には、容易に彼らを信用すべきでないと考えよ。

Epistolarum classis I 2.0.92

92

Nervi enim sunt, et quidam artus sapientiae, non temere credere, maxime in causa fidei, quae raro perfecta est in hominibus.

PL 16, 887A

実際、軽々しく信用しないことは、知恵の腱であり、いわば関節である。とりわけ信仰の問題においてはそうである。信仰は人間のあいだで完全であることがまれなのだから。

Epistolarum classis I 2.0.93

93

29. Tamen si quis est, qui licet suspectae sit infirmitatis, et nutantis affectus, purgare habitam de se opinionem velit, permitte ut satisfecisse se putet, indulge aliquantulum; cujus enim excluditur satisfactio, avertitur animus.

PL 16, 887A

29. それでも、疑わしい弱さを持ち、揺れ動く心を持っていながら、自分について抱かれた評判を晴らしたいと望む者がいるなら、自分が弁明を果たしたと思うことを許し、いくらか寛大に扱え。弁明を退けられる者の心は、離れ去るからである。

Epistolarum classis I 2.0.94

94

Nam etiam medendi periti cum vident notas aegritudines, ut ipsi appellant, medicinam quidem non adhibent; sed tamen medicinae tempus exspectant: nec deserunt invalidum, sed lenioribus verbis, aut quibus possunt, palpant delinimentis; ne aut intermissa aegritudo desperatione animi gravescat, aut crudior medicinam respuat: eo quod ad maturitatem pervenire nequeat, si indigestae insolens rerum hujusmodi medicus adhibeat manus.

PL 16, 887B

実際、医術に熟達した者たちも、いわゆる顕著な病を見るときには、薬をすぐには用いない。薬の時機を待つ。そして弱った者を見捨てず、穏やかな言葉で、あるいはできる限りの宥める手段で慰める。放置された病が心の絶望によって悪化したり、未熟なまま薬を拒んだりしないためである。熟するに至ることができないのは、未消化のそのような病に、不慣れな医者が手を加えるからである。

Epistolarum classis I 2.0.95

95

Siquidem et pomum cum immaturum exagitatur, cito deperit. 30. Et quia de agro exemplum sumpsimus, praecipe illis inviolata confinii servare jura, paternos custodire terminos, quos Lex tuetur.

PL 16, 887B

果実もまた、熟さないうちに揺さぶられると、すぐに落ちてしまう。30. 畑から例を取ったのだから、彼らに命じよ。隣接する地の侵すべからざる権利を守り、律法が守る父祖伝来の境界を保つようにと。

Epistolarum classis I 2.0.96

96

Supra fraternam charitatem frequenter est vicini gratia (Deut. XIX, 14) ; ille enim saepe longe, hic in proximo est, vitae omnis testis, conversationis arbiter. Delectet eum per finitima spatia laxari liberum pecus, et in herba viridi projectum secura captare otia.

PL 16, 887C

兄弟の愛にもまして、しばしば隣人の好意がある(申命記19:14)。前者は遠くにいることが多いが、後者は近くにあり、生活全体の証人、交わりの判定者だからである。隣の地の広がりのなかで放たれた家畜が自由に広がり、緑の草の上に身を投げ出して、安らかな憩いを味わうことが、その隣人を喜ばせるように。

Epistolarum classis I 2.0.97

97

31. Servos quoque dominus jure servitii subditos habeat pro moderamine coercitionis, quasi animae consortes. Paterfamilias enim dicitur, ut quasi filios regat; quoniam et ipse Dei servus est, et patrem appellat Dominum coeli, moderatorem potestatum omnium. Vale et nos dilige, ut facis; quia nos te diligimus.

PL 16, 887C

31. 主人は奴隷たちをも、隷属の法によって従わせて持つとしても、強制の節度をわきまえ、魂を分かち合う者のように扱うように。家長(パテルファミリアス)と呼ばれるのは、子らを治めるように治めるためである。彼自身も神の僕であり、天の主、すべての権力の支配者を父と呼ぶからである。健やかであれ。そして我々を愛してほしい。あなたがそうしてくれているように。我々もあなたを愛しているのだから。