Epistolarum classis I 5.0.1
Sententiam abs se in causa Indiciae latam defendens, SYAGRII judicium arguit, quod legitima in eo forma non servata sit.
PL 16, 891Aインディキアの件で自分の下した判決を擁護し、シュアグリウスの裁きを、そこに正規の形が守られていないとして論難する。
Epistolarum classis I 5.0.2
Maximum tragoediae auctorem apud se non comparuisse: Syagrium inspectionem virgini contumeliosissimam decrevisse; cum alia, unde judicari virgo debeat, suppetant: inspectionem incertam atque inutilem; aliud enim obstetricum officium esse: non ergo hac ratione causam decidendam; praesertim cum peperisse diceretur Indicia.
PL 16, 891Bマクシムスはこの悲劇の首謀者でありながら自分のもとに出頭しなかったこと。シュアグリウスはおとめにとって最も侮辱的な検査を決めたこと。おとめの是非を判断する手立てはほかにもあること。検査は不確かで無益であること。産婆の務めは別のものであること。それゆえこの理由で事を決すべきでないこと。ことに、インディキアが子を産んだと言われているのだから。
Epistolarum classis I 5.0.3
In quibus inspectio sit toleranda! Syagrium vanam afferre excusationem: Maximum vere accusatorem esse. Postremo accusatione ac testibus rursus vituperatis, refertur Marcellinae aliarumque pro Indicia testimonium, post quod judicium Ambrosianum subjicitur.
PL 16, 891Bどのような場合に検査が容認されるべきか。シュアグリウスは空しい弁解を持ち出していること。マクシムスこそまことの告発者であること。最後に、告発と証人がふたたび非難され、マルケリナとほかの者たちがインディキアのために行った証言が述べられ、その後にアンブロシウスの判決が付される。
Epistolarum classis I 5.0.4
AMBROSIUS SYAGRIO. 1. Prospiciendum esse ne de nostro obloquantur judicio charissimi nostri Veronenses, propriis texuisti litteris. Non arbitror fore, certe non solent.
PL 16, 891Bアンブロシウスよりシュアグリウスへ。1. 我々のいとも愛するヴェローナの人々が我々の判断に異を唱えることのないよう気を配らねばならない、とあなたは自筆の書簡に綴った。そうなるとは思わない。少なくとも、異を唱える習いはない。
Epistolarum classis I 5.0.5
Aut si obloquantur, de quo obloqui soleant, haud dubie liquet: cum exasperati huc veniant, pacifici ad te revertantur; praesertim cum hoc judicium nostrum cum fratribus et consacerdotibus nostris participatum processerit: tu autem sine alicujus fratris consilio hoc judicium tibi solus vindicandum putaris; in quo tamen ante judicium praejudicium feceris, ut puellam Zenonis sanctae memoriae judicio probatam, ejusque sanctificatam benedictione post tot annos, sine auctore criminationis, sine accusatore, sine professore delationis, in periculum reatus deducendam arbitrare: cui invidia esset a vanis, ab haereticis, ut ipsi volunt, a turpibus personis conflata per scelus, per avaritiam, per intemperantiam, quaerentibus proprii libertatem flagitii; ab iis, postremo qui domo ejus ejecti atque eliminati forent, quod discolora opera subtexerent, quam prima fronte suae professionis praetenderant.
PL 16, 891Cあるいはもし異を唱えるとして、何について異を唱えるのが常であるかは、疑いなく明らかである。憤慨してここへ来た者が、穏やかにあなたのもとへ帰る、ということについてである。ことに、我々のこの判断は、我々の兄弟たち、同じ司教たちと分かち合われて進められたのに対し、あなたは、いかなる兄弟の助言も得ず、この裁きを自分ひとりで主張すべきだと考えたのだから。しかもそこであなたは、裁きの前に先入観の裁きを下してしまった。すなわち、聖なる記憶のゼノの判断によって是認され、その祝福によって聖別された娘を、これほどの年月ののちに、咎の発端を作る者もなく、告発者もなく、告発を公言する者もなく、罪責の危険に引き出すべきだと考えているのだ。その娘に対しては、虚しい者たち、異端者たち——彼ら自身の望むとおりに〔ut ipsi volunt の意味は定かでない〕——、汚らわしい人々が、悪行により、貪欲により、放縦により、憎悪をかき立てていた。自らの恥ずべき行いの自由を求める者たちによってである。最後に、彼女の家から放り出され追い払われた者たちによってもである。彼らは、自分たちの公言の表向きに最初に掲げたものとは違う色の行いを、あとから織り込んだからである。
Epistolarum classis I 5.0.6
2. Hujusmodi accusatores, hujusmodi testes in tuo constituebas judicio, qui neque accusare audebant, neque delationis se nexu obligare; atque ita inspectioni adjudicandam constituebas virginem, quam nullus argueret, nullus deferret. Ubi haec cognitionis solemnitas?
PL 16, 892A2. このような告発者、このような証人を、あなたは自分の法廷に立てた。告発する勇気も、告発の拘束に自らを縛る勇気もない者たちである。こうしてあなたは、誰も咎めず誰も告発しないおとめを、検査に付すべき者として定めた。審理のこの厳粛な形式はどこにあるのか。
Epistolarum classis I 5.0.7
Ubi talis judicandi formula? Si leges publicas interrogamus, accusatorem exigunt: si Ecclesiae: Duobus, inquit, et tribus testibus stat omne verbum (Matth. XVIII, 16) : sed illis testibus qui ante hesternum et nudiustertius non fuerint inimici; ne irati nocere cupiant, ne laesi ulcisci sese velint.
PL 16, 892Aこのような裁きの型式はどこにあるのか。公の法に問えば、告発者を要求する。教会の〔法〕に問えば、こう言う。「二人また三人の証人によって、すべての言葉は立つ」(マタイ18:16)。だがそれは、昨日・一昨日より前から敵でなかった証人でなければならない。怒って害を加えようと望むことのないように、傷つけられて復讐しようと望むことのないようにである。
Epistolarum classis I 5.0.8
3. Inoffensus igitur affectus testium quaeritur; ita tamen ut accusator prius in medium procedat.
PL 16, 892B3. 証人たちの心情が害されていないことが求められるのである。ただし、その前に告発者が真ん中に進み出ねばならない。
Epistolarum classis I 5.0.9
Ipsi illi presbyteri Judaeorum (Daniel XIII, 34 et seq.) manus suas prius supra caput imposuerunt Susannae, et accusationem professi sunt, et pariter addiderunt testimonii auctoritatem, quam imprudenter populus sub errore positus acceperat: sed divino judicio per prophetam retexit, et redarguit omnipotens Deus; ut liqueret omnibus eos velle invidiam praeseminare adversum innocentis periculum qui deficerent accusationis argumento, et firmamento probationis, conjicientes videlicet quod si praeoccupatis vulgi auribus invidia mentem incesseret, praejudicium examinandae veritatis inferret.
PL 16, 892Bユダヤ人の長老たち(ダニエル13:34以下)でさえ、まず自分たちの手をスサンナの頭の上に置き、告発を公言し、同時に証言の権威を加えた。民は誤りの中にあって、思慮なくそれを受け入れた。しかし全能の神が、神的な裁きによって預言者を通してそれを覆し、論駁した。こうして皆に明らかになったのは、彼らが、告発の根拠と立証の支えを欠いていたために、無実の者の危険に対して憎悪を前もってまき散らそうとしていたことである。つまり、民衆の耳が先入観で占められていれば、憎悪が心を襲い、真理を吟味する前に先入観を持ち込むだろうと、彼らは踏んでいたのである。
Epistolarum classis I 5.0.10
Etenim cum audita praeveniunt, aurem obstruunt, animum occupant; ne probatio desideretur, ut rumor pro convicto teneatur crimine. 4. Nos igitur accusatorem exegimus, et auctorem totius scenae Maximum perurgendum arbitrati sumus.
PL 16, 892Cというのも、聞いたことが先回りすると、耳をふさぎ、心を占めてしまい、立証が求められなくなり、噂が立証済みの罪状とみなされるようになるからである。4. そこで我々は告発者を求め、この劇全体の首謀者マクシムスを強く追及すべきだと考えた。
Epistolarum classis I 5.0.11
Verum ille accusationem, quam studio informaverat, verbo detulerat, deseruit professione; et tamen affectu urgebat, arte exsequebatur: sed fugiebat nomine, quod diffideret probationi.
PL 16, 892Cところが彼は、熱意をもって形づくり言葉で訴え出た告発を、正式の申告としては放棄した。それでも、心情では追及し、技巧で遂行していた。ただ、立証に自信がなかったので、名を出すことは避けていた。
Epistolarum classis I 5.0.12
Denique sparsis rumoribus, sed etiam epistolis compositis et destinatis, quaesivit acerbare invidiam delationis: sed nequaquam opprimi potuit integritas et circumveniri. Nam si habuisset probationes, numquam inspectionem tua sententia flagitavisset.
PL 16, 892C実に、噂をまき散らしただけでなく、書簡を作成して送りつけさえして、告発の憎悪をかき立てようとした。しかし、無傷の身は決して圧し潰されも欺かれもしなかった。もし彼に証拠があったなら、あなたの判決で検査を要求することは決してなかったはずである。
Epistolarum classis I 5.0.13
5. Quid igitur sibi velit, et quo spectet quod obstetricem adhibendam credideris, non possum advertere.
PL 16, 893A5. だから、あなたが産婆を用いるべきだと考えたことが、何を意図し、どこを目指すのか、私には理解できない。
Epistolarum classis I 5.0.14
Itane ergo liberum erit accusare omnibus, et cum probatione destiterint, patebit ut genitalium secretorum petant inspectionem, et addicentur semper sacrae virgines ad hujusmodi ludibria, quae et visu et auditu, horrori et pudori sunt?
PL 16, 893Aでは、誰にとっても告発することは自由であり、立証をあきらめたときには、陰部の秘密の検査を求めることができるようになり、聖なるおとめたちは、見ても聞いても恐怖と恥を催すこのような嘲弄に、いつも引き渡されるというのか。
Epistolarum classis I 5.0.15
Denique non minima etiam in tuis litteris tentatae expressionis verecundia est. Quae ergo sine damno pudoris in alienis auribus resonare non queunt, ea possunt in virgine sine ejus tentari verecundia?
PL 16, 893A実に、あなたの書簡にも、それを口にしようとして感じた恥じらいは少なからず見える。他人の耳に響かせるのさえ、恥じらいを損なわずにはできないことを、おとめにおいては、その恥じらいを損なわずに試みることができるのか。
Epistolarum classis I 5.0.16
6. Invenisti tibi vile mancipium, procacem vernulam, cur non abutaris pudibundo ministerio, et exponas ejus modestiam; cum praesertim nihil sanctius in virgine sit, quam verecundia?
PL 16, 893A6. あなたは卑しい奴隷、厚かましい家生まれの奴隷を手に入れたのだから、なぜ恥じらいを伴う務めを濫用し、おとめの慎みをさらさないのか。おとめにあって恥じらいほど聖なるものはないというのに。
Epistolarum classis I 5.0.17
Non enim sacra virgo ut corpore tantummodo integra sit quaeritur, et non ut in omnibus ejus inoffensus maneat pudor.
PL 16, 893B実際、聖なるおとめについては、ただ体が無傷であるかどうかが問われるのではなく、そのすべてにおいて恥じらいが損なわれずに保たれているかどうかが問われるのだ。
Epistolarum classis I 5.0.18
Virgo Domini suis est nixa fulcris ad sui probationem, nec alienis dotibus eget, ut se virginem probet: et nec abditorum, occultorumque inspectio, sed obvia omnibus modestia astipulatur integritati.
PL 16, 893B主のおとめは、自分を立証するのに、自分自身の支えに寄りかかっており、自分がおとめであることを示すために他人の資質を要しない。隠されたもの、秘められたものの検査ではなく、すべての人の目に見える慎みが、その無傷の身を証する。
Epistolarum classis I 5.0.19
Non placet Deo, quam non suorum gravitas morum probat: non probatur Domino, quae unius obstetricis indiget testimonio, quod plerumque quaeritur pretio.
PL 16, 893B自分の品行の重みが証しない者は、神に喜ばれない。ひとりの産婆の証言を要する者は、主に是認されない。その証言は、たいてい金で求められるものである。
Epistolarum classis I 5.0.20
Ea ergo tibi locuples videtur ad fidem, quae et redimi et falli potest: ut excuset ream, et crimen tegat, aut nesciat, et non possit flagitium deprehendere?
PL 16, 893Bでは、買収もされ欺かれもしうる者が、あなたには信頼に値する者と思えるのか。被告をかばい、罪状を覆い隠すかもしれず、あるいは知らずに、不祥事を見抜けないかもしれないのに。
Epistolarum classis I 5.0.21
7. Neque vero illud justum arbitror, quod tuis comprehendisti litteris, quia nisi inspecta fuerit, integritas periclitetur, et incerto sui fluctuet. Ergo omnes quae inspectae non sunt, periculum subierunt pudoris?
PL 16, 893B7. さらに、あなたが書簡に記した、検査されなければ無傷の身が危うくなり、自らについて不確かなまま揺れる、という論も、正当とは思わない。では、検査されていない女たちは皆、恥じらいの危険を受けたことになるのか。
Epistolarum classis I 5.0.22
Ergo et quae nupturae sunt, prius inspiciantur, ut nubant probatiores? Ergo et quae velandae sunt, prius subjiciendae sunt hujusmodi attrectationi; non enim visitantur, sed attrectantur: et rectius secundum tuam sententiam inspicitur non probata, quam consecrata.
PL 16, 893Bでは、嫁ごうとする者も、より立証された者として嫁ぐために、先に検査されるのか。ではヴェールを受けようとする者も、先にこのように触れられることに服せしめられねばならないのか。彼女たちは診察されるのではなく、触られるのだから。あなたの判決に従えば、聖別された女より、立証されていない女のほうが、いっそうふさわしく検査されることになる。
Epistolarum classis I 5.0.23
8. Quid, quod etiam ipsi archiatri dicunt non satis liquido comprehendi inspectionis fidem, et ipsis medicinae vetustis doctoribus id sententiae fuisse?
PL 16, 893B8. さらに、侍医長たち自身も、検査の信頼性は十分明らかには把握できないと言い、医術の古い師たち自身もそう考えていた、ということはどうか。
Epistolarum classis I 5.0.24
Nos quoque usu hoc cognovimus, saepe inter obstetrices obortam varietatem, et quaestionem excitatam; ut plus dubitatum sit de ea, quae inspiciendam se praebuerit, quam de ea, quae non fuerit inspecta.
PL 16, 893B我々も経験によってこれを知った。産婆たちのあいだにしばしば食い違いが生じ、疑義が起こされた。その結果、検査を受けた女のほうが、検査されなかった女よりも、いっそう疑われたのである。
Epistolarum classis I 5.0.25
Siquidem et proximo id comperimus exemplo: nam quaedam conditionis servilis Altini inspecta et refutata, postea Mediolani non meo quidem jussu, sed Nicenti ex tribuno et notario domini vel patroni sui voluntate visitata est a peritissima et locupleti femina hujusmodi artis; et cum simul ista suppeterent, ut neque paupertas obstetricis suspectam faceret fidem, neque indocilitas imperitiam, tamen adhuc manet quaestio.
PL 16, 894A実際、これは最近の例でも知ったことである。アルティヌムで奴隷の身分のある女が検査され、はねつけられた。その後ミラノで、私の命令によってではなく、元護民官兼書記ニケンティウス〔底本は Nicenti(属格)。主格を Nicentius と取った。ミーニュの脚注は、古い版が Nicenti extribuni et notarii と刷るのに対し、写本はすべて Nicenti ex tribuno et notario と読むとし、この人をパウリヌス『アンブロシウス伝』に見えるニケンティウスとする〕、すなわち彼女の主人あるいは保護者の意向によって、この技に熟達した裕福な女性により診察された。そして、産婆が貧しいがゆえに信頼を疑われることもなく、不慣れがゆえに未熟を疑われることもなかったにもかかわらず、なお問題は残っている。
Epistolarum classis I 5.0.26
9. Quid profuit igitur eam inspici, cum damnatio maneat? Nam ut quisque voluerit, aut imperitam medicam, aut redemptam asseret; ita sine effectu ullo injuria inspectionis est. Quid deinde fiet? Quotiescumque emerserit, qui non credat, toties virgo attrectabitur?
PL 16, 894A9. では、有罪判決が残るのに、彼女が検査されて何の益があったのか。誰であれ望みさえすれば、未熟な医師だったとか、買収されたとか言い立てるであろう。こうして、検査という侮辱は何の効果もない。それでどうなるのか。信じない者が現れるたびに、おとめはそのたびに触れられるのか。
Epistolarum classis I 5.0.27
Nam si umquam se visitandam abnuerit, secundum assertionem tuam de crimine confitebitur. Et facilius est ut refutet, quod numquam fecerit, quam quod fecerit. Variabuntur igitur obtetrices, ne suspectae aliqua repetatur gratiae.
PL 16, 894Bもし一度でも診察を拒めば、あなたの主張に従って罪状を自白したことになるだろう。しかも、自分が決してしなかったことをはねつけるほうが、したことをはねつけるよりも容易なのである。そこで産婆〔底本は obtetrices。obstetrices と読む〕は取り替えられるだろう。好意を疑われた産婆がふたたび呼ばれることのないように。
Epistolarum classis I 5.0.28
Erit itaque inter plures, quamquam paucarum etiam in magnis urbibus hic usus medendi sit: erit, inquam, vel malevola, vel imperita, quam pudoris claustra praetereant, et per imperitiam integro notam affigat pudori.
PL 16, 894Bこうして多くの産婆のうちには——大きな都市でさえ、この治療の技を行う者は少ないのだが——必ず、悪意があるか未熟かの女が出てくる。その女は恥じらいの閂を見過ごし、未熟さのゆえに、無傷の恥じらいに汚名を押しつけるであろう。
Epistolarum classis I 5.0.29
Vides in quod periculum inducas virginalem professionem, dum obstetricem adhibendam putas; ut jam non solum verecundiae suae dispendio, sed etiam obstetricis incerto periclitetur. 10. Nunc consideremus quod obstetricis officium sit.
PL 16, 894Bあなたは、産婆を用いるべきだと考えることで、おとめとしての誓願をどれほどの危険に引き入れているか、見えているであろう。もはや自らの恥じらいが失われる危険だけでなく、産婆の不確かさによる危険にまでさらされるのだ。10. さあ、産婆の務めとは何か、考えてみよう。
Epistolarum classis I 5.0.30
Legimus etiam in veteri Testamento obstetrices, sed non inspectrices: denique ad parturientes ingrediebantur, non ad virgines; ut partus susciperent, non ut pudorem examinarent.
PL 16, 894B我々は旧約でも産婆たちを読むが、検査する女たちは読まない。実に、彼女たちが入っていくのは産む女のもとであって、おとめのもとではない。子を取り上げるためであって、恥じらいを吟味するためではない。
Epistolarum classis I 5.0.31
Unde et obstetrices dictae, eo quod obsistant dolori: vel certe pignori, ne laxatis uteri genitalibus claustris, in terram defluat. Secundo et tertio loco in Scripturis invenimus obstetrices adhibitas: sed ubique partui, nusquam inspectioni.
PL 16, 894Cそれゆえ産婆(obstetrix)とも呼ばれるのは、痛みに立ち向かう〔obsistant〕からである。あるいは、子宮の産門の閂が緩んで、胎児が地に落ちることのないよう守るからである。聖書では二度目、三度目にも産婆が用いられているのを見いだすが、いずれも出産のためであって、検査のためではない。
Epistolarum classis I 5.0.32
Primo ubi Rachel parturit (Gen. XXXV, 17) , deinde ubi Thamar parit (Gen. XXXVIII, 27) , tertio ubi necandos mares Pharao mandat Hebraeorum obstetricibus (Exod. I, 15 et seq.) ; quando responderunt illae, non eo more Hebraeas feminas parere, quo pariunt Aegyptiae: sed Hebraeas prius parere, quam introeant obstetrices ad eas.
PL 16, 894C第一は、ラケルが産むとき(創世記35:17)、次は、タマルが産むとき(創世記38:27)、第三は、ファラオがヘブライ人の産婆たちに男の子を殺すよう命じるときである(出エジプト記1:15以下)。そのとき彼女たちは、ヘブライの女たちは、エジプトの女たちが産む習いのようには産まない、ヘブライの女たちは、産婆が入る前に先に産むのだ、と答えた。
Epistolarum classis I 5.0.33
Qui locus ut superiori utilis ad Hebraeorum salutem; ita reliquo confragosus ad obstetricum fidem, quae didicerunt mentiri pro salute, et fallere pro excusatione.
PL 16, 894Cこの箇所は、前の部分ではヘブライ人の救いに役立つが、残りの部分では産婆たちの誠実という点で難がある〔superiori と reliquo の指すものは定かでない。このように取った〕。彼女たちは、救うためには偽り、弁解のためには欺くことを学んだのだから。
Epistolarum classis I 5.0.34
11. Quid igitur suspecta et dubia captamus; cum majora sint alia examinandae veritatis documenta et testimonia, in quibus expressiora insignia vel temerati pudoris sint? Quid enim est quod magis publicum sit, quam offensa pudoris, et defloratio virginitatis?
PL 16, 895A11. ではなぜ我々は疑わしく不確かなものに手を伸ばすのか。真実を吟味するための、もっと大きな他の証拠と証言があり、そこには汚された恥じらいのいっそうはっきりした徴があるのに。実際、恥じらいを傷つけることと、おとめの身を散らすことほど、公になるものがあろうか。
Epistolarum classis I 5.0.35
Nihil profecto quod magis se prodat, quam castitatis dispendium. Tumescit alvus, et incedentem fetus sui onera gravant; ut praetermittamus alia, quibus se vel tacita prodit conscientia. 12. At forte sterilitatis obtentu abscondi in aliquibus possit flagitium.
PL 16, 895A貞潔を損なうこと以上に、自らを露わにするものは確かにない。腹が膨らみ、歩く者を胎児の重みが圧迫する。ほかのことは省くが、黙していても良心が自らを露わにする場合もある。12. だが、不妊を口実にして、ある女たちでは不祥事を隠せるかもしれない。
Epistolarum classis I 5.0.36
Hic vero cum editus partus et expositus, vel necatus (dum invidiae magis, quam probationi consulitur) dissipatus sit per aures universorum, strangulata est libertas calumniarum, si peperit.
PL 16, 895Aところが、ここでは、産み落とされた子が捨てられ、あるいは殺された、という話——これは立証よりも憎悪を考えてのことである——が、すべての人の耳に広められてしまった以上、もし産んだのなら、誹謗の自由は絞め殺されている〔文意が取りにくい。dissipatus sit の主語を partus と取った〕。
Epistolarum classis I 5.0.37
Nempe Veronae fuit, visebatur frequenter a virginibus et mulieribus; in honore enim semper erat. Visebatur et a sacerdotibus propter pudicitiae reverentiam, et gravitatis speculum. Quomodo ergo potuit occulere crimen, quod se vel specie sui proderet?
PL 16, 895B実際、彼女はヴェローナにいて、おとめや女たちにしばしば訪ねられていた。いつも敬われていたからである。司教たちにも訪ねられていた。貞潔への敬意と、重厚さの鑑としてである。では、姿そのものが自らを露わにするような罪状を、どうして隠せたであろう。
Epistolarum classis I 5.0.38
Quomodo texit uterum? quomodo non refugit aspectum mulierum, oculos salutantium? quomodo parturiens vocem repressit? Sed hoc non patitur dolor: denique Scriptura hos maximos dicit dolores, qui sunt parturientis (Gen. III, 16) .
PL 16, 895Bどうして腹を隠したのか。どうして挨拶に来る女たちの視線、その目を避けなかったのか。どうして産みの苦しみの中で声を押し殺したのか。だが、痛みはそれを許さない。実に聖書は、最も大きな痛みとは産む女のそれだと言う(創世記3:16)。
Epistolarum classis I 5.0.39
Sic enim, inquit, dies Domini subito venit, et improvisus adest, ut dolor partus, qui intercludit omnia effugia delitescendi (Esai. XIII, 8, 9) . 13. Haec est verior documentorum fides, quam erubescunt et mulieres.
PL 16, 895B実際、こう言う。「主の日は突然来て、思いがけず臨む。産みの痛みのように、隠れるあらゆる逃げ道をふさぐ」(イザヤ13:8, 9)。13. これこそ、女たちでさえ赤面するような証拠の、より真実な信頼性である。
Epistolarum classis I 5.0.40
Denique Elisabeth occultabat se mensibus quinque; eo quod sterilis conceperat in senectute (Luc. I, 24) . His signis et ipsa Mariae virginitas apud ignaros mysterii, probri suspectabatur.
PL 16, 895C実に、エリサベトは五か月のあいだ身を隠した。不妊の女が老年になって身ごもったからである(ルカ1:24)。このような徴によって、奥義を知らない者たちのあいだでは、マリアのおとめの身そのものも、不名誉の嫌疑をかけられた。
Epistolarum classis I 5.0.41
Unde et Joseph, cui desponsata erat virgo, suspectum habebat vitium; dum adhuc nesciret Dominicae incarnationis sacramentum (Matth. I, 18) . 14. Quid ergo negamus inspiciendas virgines? Interim quod nusquam legerim, non astruo, nec verum arbitror.
PL 16, 895Cそれゆえヨセフも、おとめが自分に婚約されていたのに、過ちを疑っていた。まだ主の受肉の秘義を知らなかったからである(マタイ1:18)。14. では、おとめたちは検査されるべきでないと、なぜ我々は言い張るのか。さしあたり、どこにも読んだことのないことは、私は主張せず、真実だとも考えない。
Epistolarum classis I 5.0.42
Sed quia pleraque ad speciem facimus, non ad veritatem; et erroris gratia complura frequenter praetendimus (sunt enim qui nesciant recte facere, nisi metu poenae) relinquamus hoc illis, quas non verecundia revocat a lapsu, sed solus injuriae deterret metus: apud quas nulla cura pudoris, et castitatis gratia, sed poenae timor est.
PL 16, 895Cしかし我々は、多くのことを真実のためではなく外見のために行い、しかも誤りのために、多くのことをしばしば口実として掲げる。(刑罰への恐れによらなければ正しく行う術を知らない者がいるからである。)ならば、これは、恥じらいが転落から呼び戻してくれるのではなく、ただ侮辱への恐れだけが踏みとどまらせる女たちに任せよう。そういう女たちには、恥じらいへの配慮も貞潔の尊さもなく、あるのは刑罰への恐れである。
Epistolarum classis I 5.0.43
Relinquamus vernaculis, quibus formido est deprehendi magis, quam peccasse. Absit a virgine sacra, ut obstetricem noverit: partus putatur, et remedium doloris ducitur, non examen pudoris.
PL 16, 895D家生まれの奴隷女たちに任せよう。彼女たちが恐れるのは、罪を犯したことよりも、見つかることである。聖なるおとめには、産婆を知ることなど絶対にあってはならない。産婆は出産のためのものであり、痛みの治療と見なされるもので、恥じらいを調べるためのものではない。
Epistolarum classis I 5.0.44
Relinquamus etiam illis, si quae gravibus appetitae calumniis, oppressae testimoniis, strangulatae argumentis, ad id confugiant, ut se offerant inspectioni, quo vel corporis probetur custodia; si tamen deprehendi potest, in quibus nutat pudoris gratia, et disciplina integritatis.
PL 16, 895Dまた、重い誹謗に襲われ、証言に押しつぶされ、論証に絞め上げられて、せめて体が守られたことが立証されるよう、自ら検査を差し出す方へ逃れる女がいるなら、そうした者にも任せよう。——もっとも、恥じらいの美しさと無傷の身の規律が揺らいでいる女たちにおいて、それが見つかり得るとすれば、の話だが。
Epistolarum classis I 5.0.45
Male tamen se habet causa, ubi potior est carnis, quam mentis praerogativa. Malo morum signaculo, quam corporis claustro virginitatem exprimi.
PL 16, 896Aそれでも、肉の特権が精神の特権よりも重んじられるところでは、事態は思わしくない。私は、おとめの身が、体の閂によってではなく、品行の印によって示されることを望む。
Epistolarum classis I 5.0.46
15. Jam illud praeclarum, quod scripsisti insinuatum tibi a quibusdam quod nequaquam tibi communicarent, si eam sine visitatione suscipiendam crederes. Ergo judicandi accepisti formulam. Quales illi, qui volunt praescribere sacerdotibus quid sequi debeamus?
PL 16, 896A15. 次に、あなたが書いたあの見事な点がある。もし彼女を診察なしに受け入れるべきだと考えるなら、彼らはあなたと決して交わりを持たない、とある人々からほのめかされた、というのだ。それなら、あなたは裁きの型式を受け取ったのだ。司教たちに、我々が何に従うべきかを命じようとする者たちとは、いかなる者か。
Epistolarum classis I 5.0.47
Liberavimus itaque te a cognitionis gravissimae necessitate, ne necesse haberes formulam mandatam exsequi. Quid nobis futurum est, qui eorum studiis non obtemperavimus? 16. Sed tamen scio illic plerosque esse, qui timeant Dominum.
PL 16, 896Aそれゆえ我々は、あなたを、極めて重い審理の必要から解いた。命じられた型式を実行しなければならない事態にならないように。だが、彼らの熱意に従わなかった我々には、何が待っているのか。16. とはいえ、あそこには主を畏れる者が大勢いることを私は知っている。
Epistolarum classis I 5.0.48
Nam et hic vidimus dudum, et illic esse comperimus, qui compositam hanc querantur calumniam: quos aiunt eo offensos favisse Maximo, quod ista virgo non circumeat domos, nec eorum matronas salutet atque ambiat.
PL 16, 896B実際、ここでも先ごろ見たし、あそこにもいると聞いているが、この捏造された中傷を嘆く者たちがいる。彼らによれば、その人々は、このおとめが家々を巡らず、彼らの夫人たちに挨拶して取り入ることもしないことに気分を害して、マクシムスに肩入れしたという。
Epistolarum classis I 5.0.49
Quid igitur fiet, quomodo tanto eam exuemus crimine? quomodo persuadebimus ut cultus assumat novos, suos exuat? Grave flagitium virginem intra secreta domus degere, claudi penetralibus suis!
PL 16, 896Bでは、どうなるのか。これほどの罪状から、どのように彼女を解こうか。新しい装いを身に着け、自分の装いを脱ぐよう、どう説得しようか。おとめが家の奥で暮らし、自室に閉じこもるのが重い不祥事だというのだ。
Epistolarum classis I 5.0.50
Sic certe lectio docet Mariam domi repertam, cum ad eam Gabriel archangelus venisset (Luc. I, 28) . Susanna fugiens turbarum inducitur (Dan. XIII, 15 et seq.) . Denique cum se lavaret, paradisum claudi jubebat.
PL 16, 896Bしかし聖書の朗読は、大天使ガブリエルがマリアのもとに来たとき、マリアは家の中で見いだされた、と教えている(ルカ1:28)。スサンナは、群衆から逃れる者として描かれる(ダニエル13:15以下)。実に、彼女は身を洗おうとするとき、庭園の戸を閉めるよう命じた。
Epistolarum classis I 5.0.51
Quid autem praestantius (praesertim in virgine, cujus praecipuum opus verecundia) quam secretum? quid tutius secreto, et ad omnes actus expeditius? Munia enim pudoris induit, non concursationis. Sed de aliis videro, tuae nunc mihi respondendum epistolae est.
PL 16, 896Cところで、秘められた場所にまさるものがあろうか——とりわけ、恥じらいを第一の務めとするおとめにおいては。秘められた場所より安全で、あらゆる行いのために身軽なものがあろうか。おとめは恥じらいの務めをまとうのであって、駆け回りの務めをまとうのではない。だがほかの者たちのことは後で見よう。今はあなたの書簡に答えねばならない。
Epistolarum classis I 5.0.52
17. Te miror, frater, qui tantopere defendas Maximum non fuisse accusatorem, sed parentis dolore doluisse invidiam sparsi rumoris; cum ille se inimicum et adversarium litigatorem, proposito jam jurgio, negare non potuerit adversus sacram virginem judicia attentavisse: muroque interjecto, discretas aedes uxoris suae ac virginis, divisam germanitatis inter sorores societatem; aliaque, quibus doleret quod virgo in agro affinitatis suae refugisset consortium.
PL 16, 896C17. 兄弟よ、私はあなたに驚いている。あなたは、マクシムスは告発者ではなかった、広まった噂への憎悪を身内としての痛みから嘆いたのだ、と力を込めて弁護する。だが彼は、すでに争いを持ち出していた以上、自分が敵であり対立する訴訟人として、聖なるおとめに対する裁判を企てたことを、否定できなかった。壁を間に立てて自分の妻の家とおとめの家を隔て、姉妹のあいだの血のつながりの交わりを分けたこと、そのほか、おとめが田舎で彼の縁戚との交わりを避けたことに憤った事柄もである〔後半の係りは取りにくい。このように解した〕。
Epistolarum classis I 5.0.53
Quomodo ergo non accusator, qui affectum accusatoris jamdudum exercuit, qui sermone suo accusationem detulit, aures tuas implevit clamore, et testes auditionis deduxit, cognitionem poposcit?
PL 16, 896Cでは、どうして告発者でないといえようか。彼はすでにとうから告発者の心情を実行し、自分の言葉で告発を持ち出し、あなたの耳を叫びで満たし、聞いたことの証人たちを連れて来て、審理を要求したのに。
Epistolarum classis I 5.0.54
18. Quamlibet argumentatus, negare non potuisti quod ad Indiciam scripseris, quoniam Maximus seu impulsu aliorum, seu dolore proprio crimen grave detulerit.
PL 16, 896D18. どれほど論じようと、あなたは、マクシムスが他人の勧めによるにせよ自身の痛みによるにせよ、重い罪状を持ち出したと、インディキアに宛てて書いたことを否定できなかった。
Epistolarum classis I 5.0.55
Sola haec epistola satis est ad accusationis testimonium; neque enim te ego tuis ad me datis litteris urgendum putavi, sed iis lectis quas ad virginem dederas, adverti diversum esse, quod ad me scripseras; et tamen cum epistolae tuae sibi non convenirent, consulendum te, non arguendum putavi.
PL 16, 897Aこの書簡だけでも告発の証拠として十分である。私は、あなたが私に宛てた書簡であなたを追及すべきだと考えたのではない。むしろ、あなたがおとめに宛てた書簡を読んで、あなたが私に書いたことと違っていることに気づいたのである。それでも、あなたの書簡どうしが合わない以上、私はあなたを咎めるのでなく、あなたに問い合わせるべきだと考えた。
Epistolarum classis I 5.0.56
Quid igitur sibi vult illa argumentatio, quia illud detulerit, quod ad me scripseras, delatam videlicet eam in turpi crimine; ita ut editum et obrutum partum dici asserat? Quasi vero istud ad Indiciam, non ad me scripseris.
PL 16, 897Aでは、あの議論は何を意図しているのか。彼〔マクシムス〕が持ち出したのは、あなたが私に書いたこと、すなわち彼女が恥ずべき罪状で告発されたということであり、そのうえ、産まれた子が葬られたと言われている、と主張するのだという〔文意が取りにくい。主語をマクシムスと取った〕。まるで、そのことをインディキアに書いたのであって、私に書いたのではないかのようではないか。
Epistolarum classis I 5.0.57
Illa ubi audivit litteris tuis Maximum subduci accusationi, litteras tuas protulit, quibus eum criminis delatorem probavit: ad me datas non legerat, nec quid haberent, sciebat.
PL 16, 897A彼女は、あなたの書簡でマクシムスが告発から外されると聞くと、あなたの書簡を取り出し、それによって彼が罪状の告発者であることを立証した。私に宛てられた書簡は読んでおらず、何が書いてあるかも知らなかった。
Epistolarum classis I 5.0.58
19. Ego autem exhorrui a primo calumniam, quia advertebam non crimen intendi, sed injuriam virginis desiderari, cujus inspectio et visitatio postulabatur, non aliquod flagitium deferebatur.
PL 16, 897B19. 私は最初から、この誹謗に戦慄した。罪状が追及されているのではなく、おとめへの侮辱が求められているのが見えたからである。求められたのは彼女の検査と診察であって、何らかの不祥事が告発されているのではなかった。
Epistolarum classis I 5.0.59
Quis enim istud a principio fraude compositum nequaquam sibi congruere et convenire non arbitraretur?
PL 16, 897B実際、最初から欺きで組み立てられたこの件が、少しも筋が通らず合致しないことに、誰が気づかないだろうか。
Epistolarum classis I 5.0.60
Cucurrisse mulieres viles ad monasterium, jactasse partum virginis, et necem pignoris, de monasterio rumorem per populos sparsum, eumque affluxisse in aures novi affinis Maximi, ab ipso interpellatum episcopum, dimissas eas quae dixisse ferebantur, atque in fugam coactas, ut apud nos patuit: eos qui audisse se dicerent, ad Ecclesiam vocatos prodisse Renatum et Leontium, duos illos iniquitatis viros, quos apposuit Jezabel (III Reg. XXI, 10) , redarguit Daniel (Dan. XIII, 15 et seq.) , subornavit Judaeorum populus (Matth. XXVI, 59, 60) ; ut auctorem vitae suae falso appeterent testimonio.
PL 16, 897B卑しい女たちが修道院へ走り、おとめの出産と、その子の殺害を言いふらし、噂は修道院から人々のあいだにまき散らされ、新しい縁戚であるマクシムスの耳に流れ込み、彼によって司教が訴えかけられ、そう言ったと伝えられる女たちは放免されて、逃亡を余儀なくされた——これは我々のところで明らかになった。聞いたと言う者たちが教会へ呼ばれると、レナトゥスとレオンティウスが進み出た。この二人は「不法の人」であり、イゼベルが送り込み(列王記三21:10)、ダニエルが論駁し(ダニエル13:15以下)、ユダヤの民が買収した(マタイ26:59, 60)者たちのようであった。彼らは、自分たちの生命の創始者に偽りの証言で襲いかかろうとしたのである。
Epistolarum classis I 5.0.61
Qui tamen cum simul composuissent flagitium, simul ingressi essent viam, et ne quid praeteream, adjuncti Maximo, comitantibus, ut dixit Leontius, iis qui illum rumorem sparserant; tamen ubi in meo astiterunt judicio, cum primo de origine causae quaererem, diversa et distantia prompsere, non locorum separati, sed mendaciorum divortio.
PL 16, 897Cしかし彼らは、一緒に不祥事を謀り、一緒に道に入り、また何も省かずに言えば、マクシムスに付き添われ、レオンティウスの言うには、あの噂をまき散らした者たちも同行していたのに、私の法廷に立ったとき、私が事の起こりをまず尋ねると、場所が離れていたからではなく、嘘の分裂によって引き裂かれて、互いに異なる食い違うことを述べた。
Epistolarum classis I 5.0.62
20. Cum igitur sibi ipsi non convenirent, Mercurium et Leam vilissimae conditionis et detestabilioris nequitiae personas amandavissent, aufugisset Theudule, non ignara objiciendi sibi facinoris, quod ante lectum Renati sola cubitavisset, ancilla praesto esset alia, quae stupro ejusdem Renati se diceret coinquinatam; die ipso, qui dictus erat cognitioni, subtraxerunt se episcoporum conventui, licet etiam pridie subito se profecturos idem Renatus clamaverit.
PL 16, 897C20. こうして彼らは自分たちどうしで食い違ったので、最も卑しい身分で最も忌まわしい悪徳のメルクリウスとレアという者たちを遠ざけ、テウドゥレは、自分に向けられる行為——レナトゥスの寝台の前でひとりで寝ていたということ——を知らぬわけではないので逃げ去り、別の女奴隷が控えていて、このレナトゥスに犯されて汚されたと自分で言ったという。審理のために定められたその日に、彼らは司教たちの会合から身を引いた。それも、前日には同じレナトゥスが、自分たちはすぐに出発するのだと叫んでいたのに。
Epistolarum classis I 5.0.63
21. Unde ego judicio praescripsi diem, et tamen nullo accusante, nullis testimoniis perurgentibus, insinuavi sanctae sorori quod peteres coram ipsa inspici et visitari memoratam virginem.
PL 16, 897D21. そこで私は裁きに日を定めた。それでも、告発する者もなく、迫る証言もなかったが、聖なる姉に、あなたがその前で、先に挙げたおとめを検査し診察するよう求めたことを、知らせた。
Epistolarum classis I 5.0.64
At illa sancte inspectionem quidem recusavit, sed testimonium non declinavit, dicens nihil se in Indicia comprehendisse, nisi quod esset virginalis pudoris et sanctitatis: habitasse eam Romae in domo nostra, nobis absentibus, nulli eam se vitiorum familiaritati dedisse, optare cum ea sibi a Domino Jesu partem reservari in regno Dei.
PL 16, 898Aすると彼女は聖なる心で、検査は拒んだが、証言は拒まなかった。インディキアについて、おとめの恥じらいと聖性に属すること以外には何も見いださなかった、と言った。彼女はローマで我々の家に住んでいた。我々が不在のときである。誰とも悪徳の親しみに身を委ねなかった。自分は、主イエスによって、彼女とともに神の国で分け前が取っておかれることを望む、と。
Epistolarum classis I 5.0.65
22. Paternam quoque filiam nostram interrogavi, quod ab ea numquam soleat discedere, cujus charitas vitae hujus testimonium est.
PL 16, 898A22. 我々の娘パテルナにも尋ねた。彼女はインディキアのそばを決して離れない者で、その愛はこの者の生活の証しである。
Epistolarum classis I 5.0.66
Itaque etsi quod injurata diceret, fidei sacramento conferendum foret; sub obtestatione tamen professa est alienam criminis quo appetebatur, nec quidquam in ea scire se bonae vacuum conversationis.
PL 16, 898Aそこで、誓いなしに語ることでも、信仰の誓約に照らして重んじられるべきではあるが、彼女は厳粛な誓いのもとで、インディキアは疑われている罪状とは無縁であり、善い生活を欠くところを何も知らないと宣言した。
Epistolarum classis I 5.0.67
23. Nutricem quoque liberae conditionis interrogavimus, cui et status haudquaquam degeneri servitio obnoxius libertatem vera fatendi daret, et fides atque aetas ad veritatem astipularetur, et officium nutricis ad cognitionem secreti.
PL 16, 898B23. 我々は、自由身分の乳母にも尋ねた。その身分は決して卑しい隷属に縛られておらず、真実を語る自由を彼女に与えており、誠実さと年齢が真実を支え、乳母の務めが秘密を知ることを支えていた。
Epistolarum classis I 5.0.68
Ea quoque nihil se indecorum vidisse, nihil sibi quasi parenti commissum a virgine aliqua dignum reprehensione.
PL 16, 898B彼女もまた、何ら見苦しいことは見ておらず、親に対するように自分に託された事柄のなかで、咎められるべきことをこのおとめから何も受けなかったと言った。
Epistolarum classis I 5.0.69
24. His moti, Indiciam inoffensi virginem muneris pronuntiavimus: Maximum autem et Renatum et Leontium ita involvit sententia, ut Maximo, si errorem emendaret, spes reditus reservaretur; Renatus autem et Leontius excommunicati manerent, nisi forte probata sui poenitentia, et hujus facti diuturna deploratione, dignos se praeberent misericordia. Vale, frater, et nos dilige; quia nos te diligimus.
PL 16, 898B24. これらに動かされて、我々は、インディキアを、務めを損なわれていないおとめであると宣告した。マクシムスとレナトゥスとレオンティウスについては、判決はこう下した。マクシムスには、誤りを改めるなら復帰の希望が残される。レナトゥスとレオンティウスは、もし自らの悔い改めが証明され、この行いを長く嘆くことによって、慈しみにふさわしい者として自らを示すのでなければ、破門されたままとする、と。健やかであれ、兄弟よ。そして我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。