ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola LIII 第53書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1165B · 16 sectiones

Epistolarum classis I 53.0.1

1

Causam silentii sui aperiens, VALENTINIANI obitum maxime propter summam ejus in Deum pietatem atque in se benevolentiam luget. Deinde nuntiato ad ejusdem sepulturam sibi praesto esse marmor, ut ea sororum illius causa maturetur, suadet.

PL 16, 1165B

沈黙の理由を明かし、ウァレンティニアヌスの死を、とりわけ彼の神に対する至高の敬虔と自分に対する好意のゆえに嘆く。次いで、彼の埋葬のために大理石が手もとにあると知らせ、彼の姉妹たちのために、埋葬を早めるよう勧める。

Epistolarum classis I 53.0.2

2

AMBROSIUS THEODOSIO imperatori. 1. Silentium meum rupit sermo clementiae tuae; nihil enim in tam tristibus rebus melius facere in animum induxeram, quam si fieri posset, me ipsum abdere.

PL 16, 1165B

アンブロシウスより皇帝テオドシウスへ。1. 私の沈黙を、あなたの寛容の言葉が破った。これほど悲しい事態にあって、できることなら自分自身を隠すことにまさる為すべきことはないと、私は心に決めていたのである。

Epistolarum classis I 53.0.3

3

Sed quia in secessu aliquo delitescere et sacerdotio exire non poteram, vel silentio intra me latebam.

PL 16, 1165C

しかし、どこかへ引きこもって身を潜めることも、司教職から退くこともできなかったので、せめて沈黙のうちに自分の内に潜んでいた。

Epistolarum classis I 53.0.4

4

2. Doleo enim, fateor, dolore acerbo, non solum quod immatura aetate Valentinianus augustus decesserit, sed etiam quod informatus fide, ac tuis institutis tantam devotionem erga Deum nostrum induerat, atque tanto in me incubuerat affectu, ut quem ante persequebatur, nunc diligeret: quem ante ut adversarium repellebat, nunc ut parentem putaret.

PL 16, 1165C

2. 私は、告白するが、苦い悲しみをもって悼んでいる。アウグストゥスのウァレンティニアヌスが若くして世を去ったからというだけではない。信仰とあなたの教えによって形づくられ、我々の神に対するこれほどの献身を身につけ、私にこれほどの愛情を寄せるまでになっていたからでもある。以前は迫害していた私を愛し、以前は敵として退けていた私を、親と思うようになっていた。

Epistolarum classis I 53.0.5

5

Quod ego non pro recordatione injuriae veteris exprompsi, sed pro testimonio conversionis. Illud enim alienum, hoc suum, quod a te infusum sibi ita tenuit, ut matris persuasionem excluderet.

PL 16, 1165C

私がこれを持ち出したのは、昔の不当な仕打ちを思い出すためではなく、回心の証しのためである。前者は彼のものではなく、後者こそ彼自身のものだった。あなたから注がれたものを、彼は母の説得を退けるほどに固く保ったのだから。

Epistolarum classis I 53.0.6

6

Ille se a me nutritum praeferebat; ille ut sedulum patrem desiderabat, ille simulato a quibusdam adventus mei nuntio, impatienter praestolabatur.

PL 16, 1166A

彼は私に養われた者であることを前面に出し、気づかう父として私を慕い、誰かが私の到着の知らせを偽ってもたらしたときには、待ちきれずに待ち受けていた。

Epistolarum classis I 53.0.7

7

Quin etiam illis ipsis publici doloris diebus, cum sanctos et summos sacerdotes Domini intra Gallias haberet; ut a me tamen sacramentis baptismatis initiaretur, scribendum arbitratus est: quod etsi non rationabiliter, amabiliter tamen erga me suum studium testificatus est.

PL 16, 1166A

それどころか、公の悲しみの日々にあって、ガリアの内に主の聖なる最高の司教たちを抱えていながら、それでも私から洗礼の秘跡によって入信させてもらおうと、手紙を書くべきだと考えた。それは理にかなってはいなかったが、私に対する彼の熱意を、愛情深く証ししたのである。

Epistolarum classis I 53.0.8

8

3. Hunc ergo non intimo anhelem spiritu, secretisque mentis atque animi visceribus amplectar? Hunc mihi mortuum putem? Immo mihi magis mortuum.

PL 16, 1166A

3. では、彼を、私は魂の底からの息づかいで慕い求めずにいられようか。精神と心の秘められた奥底で抱きしめずにいられようか。彼を私にとって死んだ者と思えようか。いや、私にとってこそ、いっそう死んだ者である。

Epistolarum classis I 53.0.9

9

Quas ego Domino deferebam gratias, quod ita in me conversus esset, quod ita emendatus, quasi senioris cujusdam aetatis mores induisset: quas clementiae tuae, quod eum non solum regno reddidisses; sed etiam, quod est amplius, instituisses fidei et pietatis tuae disciplinis?

PL 16, 1166B

私は主に、彼がこれほど私に向き直り、これほど改まって、いわば年長者の振る舞いを身につけたかのようになったことに、どれほど感謝を捧げていたことか。またあなたの寛容にも、彼を帝国に返したばかりか、それ以上に、あなたの信仰と敬虔の教えのうちに育てたことに、どれほど感謝したことか。

Epistolarum classis I 53.0.10

10

Hunc ergo non doleam, aevi integrum, antequam sacramentorum quae desideravit, adipisceretur gratiam, repentina obisse morte? Refrigerasti animum, quod etiam ipse dignatus es ferre testimonium meo dolori.

PL 16, 1166B

では、彼を悼まずにいられようか。年はまだ損なわれずにいたのに、望んだ秘跡の恩寵を得る前に、突然の死で世を去ったのである。あなたは私の心を和らげてくれた。あなた自身も、私の悲しみに証しを立ててくれたのだから。

Epistolarum classis I 53.0.11

11

Te, Imperator, arbitrum teneo affectus mei, te meae mentis interpretem. 4. Sed flendi tempora alias non deerunt: nunc de sepultura ejus, quoniam scripsit clementia tua ita hic procurandam. Si exsors recessit baptismatis, quid cognoverim, nunc repressi.

PL 16, 1166B

皇帝よ、私はあなたを、私の情の裁定者、私の精神の解き明かす者と思っている。4. だが、泣く時はほかにもあるだろう。いまは彼の埋葬のことである。あなたの寛容が、ここで手配するように書いてよこしたからである。洗礼にあずからずに去ったのなら、私が何を知ったかを、いまは控えた〔quid cognoverim, nunc repressi は係りが定かでない。知ったことは今は口にしない、の意と取った〕。

Epistolarum classis I 53.0.12

12

Est hic porphyreticum labrum pulcherrimum, et in usus hujusmodi aptissimum; nam et Maximianus Diocletiani socius ita humatus est. Sunt tabulae porphyreticae pretiosissimae, quibus vestiatur operculum, quo regales exuviae claudantur.

PL 16, 1166C

ここに斑岩の石槽がある。きわめて美しく、この種の用にいちばんふさわしい。ディオクレティアヌスの同僚マクシミアヌスも、そのように葬られたのである。また、きわめて高価な斑岩の板があり、それで蓋を覆い、皇帝の遺体を閉じることができる。

Epistolarum classis I 53.0.13

13

5. Hoc fuerat praeparatum, sed exspectabatur rescriptum clementiae tuae: cujus perceptione recreatae sunt sanctae filiae tuae, filii tui Valentiniani sorores, quae se gravibus afficiunt modis; et amplius exagitabantur, quod diu nihil scriberetur sibi.

PL 16, 1166C

5. これは用意されていたが、あなたの寛容の勅答を待っていた。それを受け取って、あなたの聖なる娘たち、あなたの子ウァレンティニアヌスの姉妹たちは元気を取り戻した。彼女たちは自分をひどい仕方で苦しめており、長いあいだ何も書き送られなかったことで、いっそう動揺していたのである。

Epistolarum classis I 53.0.14

14

Unde iis non parum accessit solatii, sed dum inhumatae sunt reliquiae, nequaquam sibi parcunt; videntur enim sibi germani sui quotidianum funus tenere.

PL 16, 1166C

そのため彼女たちに慰めは少なからず加わったが、遺骸が葬られないあいだは、自分をまったく労らない。弟の葬りを、毎日抱えているように思えるのである。

Epistolarum classis I 53.0.15

15

Et re vera cum sine fletu magno ac sine dolore gravi numquam sint; tamen quotiescumque eo accedunt, exsangues revertuntur.

PL 16, 1167A

実際、大きな涙と重い悲しみなしにいることはけっしてないが、そこに行くたびに、血の気を失って戻ってくる。

Epistolarum classis I 53.0.16

16

Et ipsis igitur consuletur, et charissimis exuviis, si acceleretur sepultura, ne aestivo penitus solvantur calore; vix enim superiorem aestatem transegimus. 6. Mandatum tuum servo et commendo Domino. Diligat te Dominus, quia tu Domini servos diligis.

PL 16, 1167A

したがって、埋葬を早めるなら、彼女たちにも、いとしい遺体にも配慮したことになる。夏の暑さで完全に朽ちてしまわないようにである。先の夏をやっと過ごしたばかりなのだから。6. あなたの命令を、私は守り、主に託す。主があなたを愛するように。あなたは主の僕たちを愛しているのだから。