Epistolarum classis I 42.0.1
Synodus Mediolanensis laudat Syricium, quod Ecclesiam a lupis defenderet. Hos adversus virginitatem, simulata conjugii defensione, saevire; cum huic illam praeferri jubeat Paulus.
PL 16, 1123Cミラノの教会会議は、シリキウスが教会を狼から守ったことを称える。この者たちは、婚姻を擁護するふりをして、おとめの身に猛り狂う。しかしパウロは、婚姻よりもおとめの身を上に置くよう命じている。
Epistolarum classis I 42.0.2
Iidem haeretici e Virgine Christum negantes nasci potuisse, scripturae testimoniis refelluntur. Paucis additis de laude viduitatis et abstinentiae, quibus isti infesti erant, ipsos utpote Manichaeos anathemate ab se confixos testantur Patres.
PL 16, 1123C同じ異端者たちは、キリストがおとめから生まれえたことを否定するが、聖書の証言によって論駁される。やもめの身と禁欲——彼らが敵視していたもの——の称賛が少し付け加えられたのち、教父たちは、彼らがマニ教徒であるとして、自分たちがアナテマによって彼らを刺し貫いたと証言する。
Epistolarum classis I 42.0.3
Domino dilectissimo fratri SYRICIO papae, AMBROSIUS, SABINUS, BASSIANUS, et caeteri. 1. Recognovimus litteris Sanctitatis tuae boni pastoris excubias, qui fideliter commissam tibi januam serves, et pia sollicitudine Christi ovile custodias (Joan. X, 7 et seq.) , dignus quem oves Domini audiant et sequantur: et ideo quia nosti oviculas Christi, lupos facile deprehendes, et occurres quasi providus pastor, ne isti moribus perfidiae suae feralique ululatu Dominicum ovile dispergant.
PL 16, 1123C主なる、いとも愛する兄弟、教皇シリキウスへ、アンブロシウス、サビヌス、バッシアヌス、ほかの者たちより。1. 我々は、あなたの聖性の書簡によって、善き牧者の見張りを認めた。あなたは、託された門を忠実に守り、敬虔な配慮をもってキリストの羊の囲いを見守る者(ヨハネ10:7以下)であり、主の羊が聞き従うにふさわしい者である。それゆえ、キリストの小さな羊たちを知っているのだから、狼をたやすく見抜き、先見ある牧者として立ち向かうであろう。この者たちが、自分たちの背信のふるまいと野獣のような吠え声によって、主の羊の囲いを散らすことのないように。
Epistolarum classis I 42.0.4
2. Laudamus hoc, Domine frater nobis dilectissime, et toto concelebramus affectu. Nec miramur si luporum rabiem grex Domini perhorruerit, in quibus Christi vocem non recognovit.
PL 16, 1124A2. 主なる、我々にいとも愛する兄弟よ、我々はこれを称え、心を尽くして共に祝う。主の群れが、キリストの声をそこに認めなかった狼どもの狂暴さをひどく恐れたとしても、我々は驚かない。
Epistolarum classis I 42.0.5
Agrestis enim ululatus est nullam virginitatis gratiam, nullum castitatis ordinem servare, promiscue omnia velle confundere, diversorum gradus abrogare meritorum, et paupertatem quamdam coelestium remunerationum inducere: quasi Christo una sit palma, quam tribuit; ac non plurimi abundent tituli praemiorum.
PL 16, 1124Aというのも、おとめの身の恩寵を少しも守らず、貞潔の序列を少しも守らず、何もかも区別なく混ぜ合わせようとし、さまざまな功績の段階を廃し、天の報いに一種の貧しさをもち込むのは、野蛮な吠え声だからである。まるでキリストが授ける勝利の栄冠が一つしかなく、報いの称号が多く豊かに備わっていないかのように。
Epistolarum classis I 42.0.6
3. Simulant se isti donare conjugio. Sed quae potest laus esse conjugii, si nulla virginitatis est gloria?
PL 16, 1124B3. この者たちは、婚姻に賜物を与えるふりをする。しかし、おとめの身に何の栄光もないとすれば、婚姻にどんな称賛がありうるだろうか。
Epistolarum classis I 42.0.7
Neque vero nos negamus sanctificatum a Christo esse conjugium, divina voce dicente: Erunt ambo in carne una (Matth. XIX, 5) , et in uno spiritu: sed prius est quod nati sumus, quam quod effecti; multoque praestantius divini operis mysterium, quam humanae fragilitatis remedium.
PL 16, 1124B我々とて、婚姻がキリストによって聖とされたことを否定するのではない。神の声が言う。「二人は一つの肉となる」(マタイ19:5)、また一つの霊においてもそうである。しかし、我々が生まれたことは、後に成ったことに先立つ〔nati と effecti の対は、生まれと後から成ることの対と取った〕。そして、神の業の奥義は、人の弱さに対する治療よりも、はるかに優れている。
Epistolarum classis I 42.0.8
Jure laudatur bona uxor, sed melius pia virgo praefertur, dicente Apostolo: Qui jungit virginem suam, bene facit: et qui non jungit, melius facit; haec enim cogitat quae Dei sunt, illa quae mundi (I Cor. VII, 38) .
PL 16, 1124B善き妻が称賛されるのは当然だが、敬虔なおとめはいっそう優先される。使徒が言うとおりである。「自分のおとめを嫁がせる者は善いことをし、嫁がせない者はいっそう善いことをする。この女は神のことを、あの女は世のことを思うからである」(一コリント7:38)。
Epistolarum classis I 42.0.9
Illa conjugalibus vinculis colligata est, haec libera vinculorum: illa sub lege, ista sub gratia.
PL 16, 1124Cあの女は夫婦の絆に結ばれているが、この女は絆から自由である。あの女は律法の下にあり、この女は恩寵の下にある。
Epistolarum classis I 42.0.10
Bonum conjugium, per quod est inventa posteritas successionis humanae: sed melior virginitas, per quam regni coelestis haereditas acquisita, et coelestium meritorum reperta successio. Per mulierem cura successit, per virginem salus evenit.
PL 16, 1124C婚姻は善い。それによって、人の継承の子孫が見いだされた。しかし、おとめの身はいっそう善い。それによって、天の国の相続が得られ、天の功績の継承が見いだされた。女によって憂いが引き継がれ、おとめによって救いが生じた。
Epistolarum classis I 42.0.11
Denique speciale sibi donum virginitatis Christus elegit, et integritatis munus exhibuit, atque in se repraesentavit, quod elegit in matre.
PL 16, 1124C実に、キリストはおとめの身という賜物を自分のために特別に選び、身の無傷さの賜物を示し、母において選んだものを自らの身に表した。
Epistolarum classis I 42.0.12
4. Quanta dementia funestorum latratuum, ut iidem dicerent Christum ex Virgine non potuisse generari, qui asserunt ex muliere, editis humanorum pignorum partubus, virgines permanere? Aliis ergo praestat Christus, quod sibi, ut dicunt, praestare non potuit?
PL 16, 1125A4. 同じ者たちが、キリストはおとめから生まれえなかったと言うとは、不吉な吠え声の何という狂気であろうか。彼らは、女について、人の子らの出産を果たしたのちもおとめにとどまる、と主張しているのに〔ex muliere は「女について」と取った〕。ならば、キリストは、彼らの言うところでは自分にはできなかったことを、他の人々には与えるというのか。
Epistolarum classis I 42.0.13
Ille vero etsi carnem suscepit, etsi homo factus est, ut hominem redimeret, atque a morte revocaret; inusitato tamen, quasi Deus, itinere venit in terras, ut quemadmodum dixerat: Ecce facio omnia nova (Esai. XLIII, 19) ; partu etiam immaculatae Virginis nasceretur, et sicut scriptum est, ut crederetur nobiscum Deus.
PL 16, 1125Aしかし彼は、肉を受け、人となった。人を贖い、死から呼び戻すためである。それでも、神として、前例のない道を通って地に来た。彼が言っていたとおり、「見よ、私はすべてを新しくする」(イザヤ43:19)。汚れなきおとめの出産によっても生まれ、書かれているとおり、我々と共なる神と信じられるためである。
Epistolarum classis I 42.0.14
Sed de via perversitatis produntur dicere: Virgo concepit, sed non virgo generavit. Potuit ergo virgo concipere, non potuit virgo generare; cum semper conceptus praecedat, partus sequatur?
PL 16, 1125Aところが彼らは、邪悪の道から、こう言い出す。「おとめは身ごもったが、おとめとして産んだのではない。」では、おとめは身ごもることはできたが、おとめとして産むことはできなかったというのか。いつも受胎が先立ち、出産が続くというのに。
Epistolarum classis I 42.0.15
5. Sed si doctrinis non creditur sacerdotum, credatur oraculis Christi, credatur monitis Angelorum dicentium: Quia non est impossibile Deo omne verbum (Luc. I, 37) . Credatur Symbolo apostolorum, quod Ecclesia Romana intemeratum semper custodit et servat.
PL 16, 1125B5. しかし、司教たちの教えが信じられないのなら、キリストの神託が信じられるように。天使たちの告げが信じられるように。天使は言う。「神にとって、不可能な言葉は一つもない」(ルカ1:37)。使徒たちの信条が信じられるように。ローマの教会は、それをつねに汚れなく守り保っている。
Epistolarum classis I 42.0.16
Audivit Maria vocem angeli, et quae ante dixerat: Quomodo fiet istud (Ibid., 34) ? non de fide generationis interrogans, respondit postea: Ecce ancilla Domini, contingat mihi secundum verbum tuum (Ibid., 38) .
PL 16, 1125Bマリアは天使の声を聞いた。そして先に言っていた。「どうしてそのようなことがあろうか」(ルカ1:34)。生まれが信じられるかどうかを問うたのではなく、のちにこう答えた。「見よ、私は主の仕え女である。汝の言葉のとおり、私にそうなるように」(ルカ1:38)。
Epistolarum classis I 42.0.17
Haec est Virgo, quae in utero concepit: virgo, quae peperit filium. Sic enim scriptum est: Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium (Esai. VII, 14) ; non enim concepturam tantummodo virginem, sed et parituram virginem dixit.
PL 16, 1125Bこれこそ、胎に身ごもったおとめ、息子を産んだおとめである。こう書かれているからである。「見よ、おとめが胎に宿り、息子を産む」(イザヤ7:14)。彼は、身ごもるおとめだけでなく、産むおとめをも言ったのである。
Epistolarum classis I 42.0.18
6. Quae autem est illa porta sanctuarii, porta illa exterior ad Orientem, quae manet clausa; et nemo, inquit, pertransibit per eam, nisi solus Deus Israel (Ezech. XLIV, 2) ? Nonne haec porta Maria est, per quam in hunc mundum redemptor intravit?
PL 16, 1125C6. では、あの聖所の門、東に面するあの外の門、閉ざされたままであり、「そして誰も」と彼は言う、「そこを通らない、ただイスラエルの神のみを除いて」(エゼキエル44:2)とされる門とは何か。この門はマリアではないか。この世に贖い主が入ったのは、彼女を通してである。
Epistolarum classis I 42.0.19
Haec porta justitiae, sicut ipse dixit: Sine nos implere omnem justitiam (Matth. III, 15) . Haec porta est beata Maria, de qua scriptum est quia Dominus pertransibit per eam, et erit clausa (Ezech. XLIV, 2) post partum; quia virgo concepit et genuit.
PL 16, 1126Aこれは正義の門である。彼自身が言ったとおりである。「我々がすべての正義を満たすことを許せ」(マタイ3:15)。この門こそ祝福されたマリアであり、彼女について、主がそこを通り、〔門は〕閉ざされたままになる(エゼキエル44:2)、出産ののちも、と書かれている。おとめが身ごもり、産んだからである。
Epistolarum classis I 42.0.20
7. Quid autem incredibile si contra usum originis naturalis peperit Maria, et virgo permanet; quando contra usum naturae mare vidit et fugit, atque in fontem suum Jordanis fluenta remearunt (Psal. CXIII, 3) ?
PL 16, 1126A7. 本来の出生の習わしに反してマリアが産み、しかもおとめにとどまることが、何ほど信じがたいことであろうか。自然の習わしに反して、海は見て逃げ、ヨルダンの流れは源へと戻ったではないか(詩篇113:3)。
Epistolarum classis I 42.0.21
Non ergo excedit fidem quod virgo peperit, quando legimus quod petra vomuit aquas (Exod. XVII, 6) , et in muri speciem maris unda solidata est (Exod. XIV, 22) .
PL 16, 1126Aしたがって、おとめが産んだことは、信じることを超えはしない。岩が水を吐いたこと(出エジプト記17:6)、海の波が固まって壁の姿になったこと(出エジプト記14:22)を、我々は読んでいるのだから。
Epistolarum classis I 42.0.22
Non ergo excedit fidem quod homo exivit de virgine, quando petra fontem profluum scaturivit (Num. XX, 11) , ferrum super aquas natavit (IV Reg. VI, 6) , ambulavit homo super aquas (Matth. XIV, 26) . Ergo si hominem unda portavit, non potuit hominem virgo generare?
PL 16, 1126B人がおとめから出たことは、信じることを超えはしない。岩が流れる泉を湧き出させ(民数記20:11)、鉄が水の上に浮かび(列王記四6:6)、人が水の上を歩いた(マタイ14:26)のだから。では、波が人を運んだのなら、おとめは人を産むことができなかったというのか。
Epistolarum classis I 42.0.23
At quem hominem? De quo legimus: Et mittet illis Dominus hominem, qui salvos faciet eos, et notus erit Dominus Aegyptiis (Esai. XIX, 20) .
PL 16, 1126Bしかし、どのような人か。彼について我々は読んでいる。「主は彼らに人を遣わし、その人が彼らを救い、主はエジプト人に知られるようになる」(イザヤ19:20)。
Epistolarum classis I 42.0.24
In veteri itaque Testamento virgo Hebraeorum per mare duxit exercitum: in novo Testamento virgo regis, aula coelestis electa est ad salutem.
PL 16, 1126Bこうして、旧約においては、ヘブライ人のおとめが軍勢を率いて海を渡らせ、新約においては、王のおとめ、天の宮殿が、救いのために選ばれた。
Epistolarum classis I 42.0.25
8. Quid autem? etiam viduitatis attexamus praeconia, cum in Evangelio post Virginis celeberrimum partum Anna vidua subrogetur, quae vixerat cum viro suo annis septem a virginitate sua, et haec vidua annorum octoginta quatuor, quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte (Luc. II, 36, 37) .
PL 16, 1126B8. さらに、やもめの身の称賛をも付け加えよう。福音書では、おとめの高名な出産ののち、やもめアンナが続けて挙げられているからである。彼女は、おとめの身から七年のあいだ夫と共に生き、このやもめは八十四歳で、神殿を離れず、断食と祈りに仕えて夜も昼も過ごした(ルカ2:36, 37)。
Epistolarum classis I 42.0.26
9. Et merito ab illis viduitas despicitur, quae solet observare jejunia, quibus se dolent isti aliquo tempore esse maceratos, et propriam ulciscuntur injuriam, quotidianis quoque conviviis usuque luxuriae laborem abstinentiae propulsare desiderant.
PL 16, 1127A9. そして、彼らがやもめの身を軽んじるのも当然である。やもめの身は断食を守る習いだが、彼らはときにその断食で自分が衰えたことを嘆き、自らの受けた不当を仕返しし、毎日の宴会と放縦の享楽によって、禁欲の労苦を追い払おうと望んでいるのだ。
Epistolarum classis I 42.0.27
Qui nihil rectius faciunt, quam quod ipsi suo se ore condemnant. 10. Sed et metuunt ne in istis illud jejunium reputetur.
PL 16, 1127A彼らは、自らの口で自らを断罪すること以上に正しいことは何もしない。10. しかし彼らは、あの断食が彼らに数えられはしないかとも恐れている。
Epistolarum classis I 42.0.28
Eligant quod volunt: si aliquando jejunaverint, gerant ergo boni facti sui poenitentiam: si numquam, suam ergo ipsi intemperantiam et luxuriam confiteantur. Et ideo dicunt Paulum luxuriae magistrum fuisse.
PL 16, 1127A好きなものを選ぶがよい。かつて断食したのなら、自分の善い行いについて悔い改めを行うがよい。一度もしなかったのなら、自分の放埒と放縦を告白するがよい。そして彼らは、パウロは放縦の師だったと言う。
Epistolarum classis I 42.0.29
At quis erit sobrietatis magister, si fuit ille luxuriae, qui castigavit corpus suum, et servituti redegit, atque jejuniis multis se debitam Christo observantiam detulisse memoravit (I Cor. IX, 27) ; non ut se suaque laudaret, sed ut nos quid sequeremur, edoceret?
PL 16, 1127Bしかし、もし彼が放縦の師だったのなら、誰が節度の師となるのか。彼は自分の体を打ち叩いて従わせ、多くの断食によってキリストに負う務めを果たしたと語った(一コリント9:27)。それは自分と自分のものを誇るためではなく、我々が何に従うべきかを教えるためであった。
Epistolarum classis I 42.0.30
Ille ergo luxuriam docuit, qui ait: Quid adhuc velut viventes de hoc mundo decernitis? Ne tetigeritis, ne attaminaveritis, ne gustaveritis, quae sunt omnia in corruptelam (II Cor. VI, 5) ?
PL 16, 1127Bでは、放縦を教えたのは、次のように言う者なのか。「なぜ、あたかもこの世に生きているかのように、規則を定めるのか。『触れるな、汚すな、味わうな』と。これらはみな、朽ちるためのものである」(二コリント6:5)〔刷られた引照は二コリント6:5。引用はコロサイ書の言葉らしい〕。
Epistolarum classis I 42.0.31
Qui etiam ait: Non in indulgentia corporis, non in honore aliquo ad saturitatem et diligentiam carnis, non in desideriis erroris: sed in Spiritu, quo renovamur, esse vivendum (Coloss. II, 19 et seq.) .
PL 16, 1127B彼はまた言う。「体を甘やかすことにおいて、肉を満たし世話するための何らかの栄誉において、迷いの欲望において生きるのではなく、我々が新たにされる霊において生きるべきである」(コロサイ2:19以下)。
Epistolarum classis I 42.0.32
11. Si parum est quod Apostolus dixit, audiant Prophetam dicentem: Et cooperui in jejunio animam meam (Psal. LXVIII, 11) . Ergo qui non jejunat, intectus est, et nudus, et patet vulneri. Denique si Adam se texisset in jejunio, non fuisset nudus effectus (Gen. III, 7) .
PL 16, 1127B11. 使徒の言葉が足りないなら、預言者が言うのを聞くがよい。「私は断食において私の魂を覆った」(詩篇68:11)。ゆえに、断食しない者は覆われておらず、裸であり、傷にさらされている。実に、アダムが断食によって身を覆っていたなら、裸にされることはなかったであろう(創世記3:7)。
Epistolarum classis I 42.0.33
Ninive se a morte jejunio liberavit (Jonae III, 5) . Et ipse Dominus ait: Non ejicietur hoc genus daemoniorum, nisi per orationem et jejunium (Matth. XVII, 20) .
PL 16, 1128Aニネベは断食によって死から自らを解放した(ヨナ3:5)。そして主自身が言う。「この種の悪霊は、祈りと断食によらなければ追い出されない」(マタイ17:20)。
Epistolarum classis I 42.0.34
12. Sed quid plura apud magistrum atque doctorem? cum jam dignum praemium retulerint illi perfidiae suae, qui ideo usque huc venerunt, ne superesset locus, in quo non damnarentur; qui vere se Manichaeos probaverunt, non credentes quia ex Virgine utique venisset.
PL 16, 1128A12. しかし、師であり教師である者〔宛先のシリキウスを指すと取った〕に対して、これ以上何を言うことがあろうか。彼らの背信に見合う報いを、すでに受けたのだから。彼らは、断罪されない場所が一つも残らないように、わざわざここまでやって来たのだ。彼らは、キリストがおとめから来たことを信じないのだから、自分たちがまことにマニ教徒であることを示した。
Epistolarum classis I 42.0.35
Quaenam haec est suppar novorum Judaeorum amentia? Si venisse non creditur, nec carnem creditur suscepisse: ergo in phantasmate visus est, in phantasmate crucifixus est. Sed nobis in veritate crucifixus est, in veritate redemptor noster est.
PL 16, 1128A新しいユダヤ人たちの狂気にほとんど等しいこの狂気は何か。彼が来たことが信じられないのなら、肉を受けたことも信じられていない。ゆえに彼は幻影として見えたのであり、幻影として十字架につけられたのだ、と。しかし我々にとって、彼は真実に十字架につけられ、真実に我々の贖い主である。
Epistolarum classis I 42.0.36
13. Manichaeus est qui abnegat veritatem, qui carnem Christi negat; et ideo non est illis remissio peccatorum: sed est impietas Manichaeorum, quam et clementissimus exsecratus est imperator, et omnes qui illos viderunt quasi quaedam contagia refugerunt; sicut testes sunt fratres et compresbyteri nostri Crescens, Leopardus, et Alexander, sancto ferventes Spiritu, qui eos omnium exsecratione damnatos, Mediolanensi ex urbe quasi profugos repulerunt.
PL 16, 1128B13. マニ教徒とは、真理を否定する者、キリストの肉を否定する者である。それゆえ彼らには罪の赦しがない。それはマニ教徒の不敬虔であり、いとも寛容な皇帝もそれを呪い、彼らを見た者はみな、疫病のようにそれから逃げた。我々の兄弟であり同僚の司祭であるクレスケンス、レオパルドゥス、アレクサンデルが証人である。彼らは聖なる霊に燃え、万人の呪いのうちに断罪されたその者たちを、逃亡者のようにミラノの町から追い出した。
Epistolarum classis I 42.0.37
14. Itaque Jovinianum, Auxentium, Germinatorem, Felicem, Plotinum, Genialem, Martianum, Januarium, et Ingeniosum, quos sanctitas tua damnavit, scias apud nos quoque secundum judicium tuum esse damnatos.
PL 16, 1128B14. こうして、ヨウィニアヌス、アウクセンティウス、ゲルミナトル、フェリクス、プロティヌス〔シリキウスの書簡ではプロンティヌス〕、ゲニアリス、マルティアヌス、ヤヌアリウス、インゲニオススを、あなたの聖性が断罪したが、あなたの判断に従って、我々のもとでも断罪されたことを知ってほしい。
Epistolarum classis I 42.0.38
Incolumem te et florentissimum Deus noster tueatur omnipotens, domine dilectissime frater. Item subscriptio. Eventius episcopus saluto Sanctitatem tuam in Domino, et huic epistolae subscripsi. Maximus episcopus. Felix episcopus. Bassianus episcopus.
PL 16, 1128B主なる、いとも愛する兄弟よ、我々の全能の神が、あなたを無事に、いっそう栄えた者として守るように。同じく署名。司教エウェンティウス、私は主においてあなたの聖性に挨拶を送り、この書簡に署名した。司教マクシムス。司教フェリクス。司教バッシアヌス。
Epistolarum classis I 42.0.39
Theodorus episcopus. Constantius episcopus. Ex jussu domini episcopi Geminiani, ipso praesente. Aper presbyter subscripsi. Eustasius episcopus, et omnes ordines subscripserunt.
PL 16, 1129A司教テオドルス。司教コンスタンティウス。主なる司教ゲミニアヌスの命により、その臨席のもとで、司祭アペルである私が署名した。司教エウスタシウス。そしてすべての職階の者が署名した。