ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola XXXIII 第33書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1071C · 24 sectiones

Epistolarum classis I 33.0.1

1

IRENAEO vereri se ne quis ex loco Scripturae de duabus uxoribus duas in eodem homine animas esse arbitretur, significanti; scribit varias ibidem indicari animae qualitates; in amabili enim animam voluptati deditam adumbrari, in odibili vero severiores virtutes consectantem: hujus autem unius primogenitos esse cum ex altero loco, tum ex eo etiam qui fuit propositus, intelligi.

PL 16, 1071C

イレナエウスが、二人の妻についての聖書の箇所から、同じ一人の人の内に二つの魂があると誰かが考えはしないかと恐れていると示したのに対し、〔アンブロシウスは〕そこには魂のさまざまな性質が示されていると書く。すなわち、愛される女には快楽に傾いた魂が、憎まれる女にはより厳格な徳を追い求める魂が象られており、長子たちはこの〔後者の〕魂だけのものであることが、別の箇所からも、提示された箇所からも理解される、と。

Epistolarum classis I 33.0.2

2

AMBROSIUS IRENAEO salutem. 1. Superiore epistola scripsimus liberandam ab adversariis animam nostram, et cum ea indissociabilis vitae subeundum consortium.

PL 16, 1071C

アンブロシウスよりイレナエウスへ、挨拶を送る。1. 前の書簡で我々は、我々の魂が敵対者たちから解き放たれるべきこと、そしてそれとともに、切り離しえない生命の交わりに入るべきことを書いた。

Epistolarum classis I 33.0.3

3

Et quia sermo iste nobis de Deuteronomio (Deut. XXI, 16) exemplum assumpsit assertionis suae, quo loci subjectum est de viro, qui duas uxores habebat, unam odibilem, alteram amabilem; non perfunctorie motus videris, ne forte duas animas istum sibi adscivisse aliquis intelligat: quod fieri nequaquam potest.

PL 16, 1071C

そしてこの論が、自らの主張の例を申命記から取ったので(申命記21:16)――そこには、二人の妻、すなわち憎まれる妻と愛される妻とを持つ男のことが置かれている――、あなたは、通りいっぺんにではなく心を動かされたと見える。この男が二つの魂を自分のものとしたと誰かが解しはしないか、と。それは決して起こりえないことである。

Epistolarum classis I 33.0.4

4

2. Verum ipse non ignoras quod interdum Scriptura cum allegoriam dicit, alia ad speciem Synagogae, alia ad Ecclesiae refert: alia ad animam, alia ad Verbi mysterium, alia ad diversas species et qualitates animarum: quae discernit, qui dijudicat spiritu.

PL 16, 1072A

2. しかしあなた自身、聖書が寓意を語るとき、あるものを会堂の様相に、あるものを教会の様相に、あるものを魂に、あるものを言葉の奥義に、あるものを魂のさまざまな様相と性質に関係づけることがあるのを、知らないわけではない。霊によって識別する者は、これらを見分ける。

Epistolarum classis I 33.0.5

5

Unde sequenti capitulo Legis non duas animas, sed diversas qualitates unius animae comprehensas esse arbitror. Est enim amabilis animae species, quae concupiscit voluptaria, quae laborem fugit, compunctionem declinat, judicium Dei negligit.

PL 16, 1072A

それゆえ、律法の続く章句には、二つの魂ではなく、一つの魂のさまざまな性質が含まれていると私は考える。愛される女の魂の様相とは、快楽を欲し、労苦を逃れ、悔恨を避け、神の裁きを軽んじるものだからである。

Epistolarum classis I 33.0.6

6

Ideo amabilis, quia dulcis et suavis ad tempus videtur, quae mentem non afficiat, sed oblectet.

PL 16, 1072A

愛される、というのは、一時は甘く快いと見えるからである。それは精神を動かさず、ただ楽しませる。

Epistolarum classis I 33.0.7

7

At illa altera tristior, quae zelo Dei conficiatur, sicut uxor severa scortari comparem suum nolit, non patiatur, non sinat, nihil indulgeat corpori, nihil voluptati et delectationi relaxet, abdicet occulta dedecoris, dura laborum sequatur, gravia periculorum.

PL 16, 1072B

しかしもう一方の魂はより厳しく、神への熱情に消耗し、厳格な妻が自分の伴侶の淫行を望まず、許さず、見逃さず、体に何も甘やかさず、快楽と悦びに何も緩めず、恥ずべき隠し事を退け、労苦の厳しさ、危険の重さを追い求めるようなものである。

Epistolarum classis I 33.0.8

8

3. Si igitur pepererint ei ambae, non poterit, inquit, primitivum filium amabilis in haereditatis institutione praeponere primitivo filio odibilis; cum sciat odibilis filium primitivum esse.

PL 16, 1072B

3. 「それゆえ、もし二人が彼に子を産んだなら、愛される女の初子を、遺産の定めにおいて、憎まれる女の初子より優先することはできない。憎まれる女の子が初子であることを知っているのだから」と言う。

Epistolarum classis I 33.0.9

9

In quo non tam praelationem simpliciter significari puto, quasi inter primitivos duos, quam expressionem solum odibilis filium primitivi habere praerogativam.

PL 16, 1072B

ここで私は、二人の初子のあいだの優先が単に示されているというよりも、憎まれる女の子だけが初子の特権を持つということの表現であると考える。

Epistolarum classis I 33.0.10

10

Primitivus enim primogenitus est, sancti autem primogeniti sunt; quia omnis masculus adaperiens vulvam, sanctus Domino vocabitur (Exod. XIII, 2; Luc. II, 23) . Non tamen omnis primogenitus sanctus; non enim sanctus Esau, qui utique primogenitus.

PL 16, 1072B

実に、初子とは長子のことであり、そして聖なる者たちは長子である。「胎を開くすべての男子は、主に聖なる者と呼ばれる」からである(出エジプト記13:2、ルカ2:23)。しかしすべての長子が聖なるのではない。エサウは聖ではないが、確かに長子であった。

Epistolarum classis I 33.0.11

11

4. Sancti autem primogeniti sunt; denique habes in Numeris: Ecce tuli levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito, qui aperit vulvam, a filiis Israel.

PL 16, 1072C

4. 聖なる者たちは長子である。実に、民数記にこうある。「見よ、私はレビ人を、イスラエルの子らの中から、胎を開くすべての長子の代わりに取った」。

Epistolarum classis I 33.0.12

12

Mihi enim in quo die percussi omne primogenitum Aegypti, sanctificavi omne primogenitum Israel (Num. III, 12) .

PL 16, 1072C

「私のために、私がエジプトのすべての長子を打ったその日に、私はイスラエルのすべての長子を聖別したからである」(民数記3:12)。

Epistolarum classis I 33.0.13

13

Ergo levitas pro primogenitis accepit, quasi sanctos; sanctos enim primogenitos esse cognoscimus ex epistola ad Hebraeos scripta, in qua habemus: Sed appropinquastis Sion monti, et civitati Hierusalem, et decem millibus angelorum; et Ecclesiae primitivorum (Hebr. XII, 22) .

PL 16, 1072C

それゆえ〔主は〕レビ人を、聖なる者たちとして、長子の代わりに受け取った。長子が聖なるものであることは、ヘブライ人への手紙から我々は知る。そこにこうある。「しかし汝らはシオンの山、エルサレムの都、一万の天使たち、そして初子たちの教会に近づいた」(ヘブライ12:22)。

Epistolarum classis I 33.0.14

14

Ergo sicut primogeniti Ecclesiae sancti, sic et levitae; quoniam ipsi quoque primogeniti. Non enim nascendi ordine sancti, sed sanctificationis munere; Levi enim tertius filius fuit Liae, non primus utique (Gen. XXIX, 34) .

PL 16, 1072C

それゆえ教会の長子たちが聖なる者であるように、レビ人もそうである。彼ら自身も長子だからである。生まれの順によってではなく、聖別の賜物によって聖なる者なのである。実にレビはレアの三番目の子であって、決して最初ではない(創世記29:34)。

Epistolarum classis I 33.0.15

15

5. Qui autem sanctificatur, ipse aperit vulvam. Quam vulvam? Audi dicentem: Erraverunt peccatores ab utero (Psal. LVII, 4) . Quia intellexisti primogenitum, qui aperit vulvam; intellige uterum bonae matris, a quo non errant sancti, sed peccatores.

PL 16, 1072D

5. 聖別される者自身が、胎を開く。どの胎か。語るこの言葉を聞け。「罪人たちは胎から迷い出た」(詩篇57:4)。胎を開く長子を理解したのだから、善い母の胎を理解せよ。聖なる者たちはそこから迷い出ず、罪人たちが迷い出る。

Epistolarum classis I 33.0.16

16

Levitae autem auferuntur de medio Israel; quia nihil habent commune cum populo, cujus primogenita saecularia destruuntur. Primogenita enim saeculi alterius matris sunt, a cujus utero segregatus Paulus est, cum ad gratiam vocaretur Dei (Galat. I, 15) .

PL 16, 1073A

レビ人はイスラエルの中から取り去られる。民と共有するものを何も持たないからである。その民の世の長子たちは滅ぼされる。世の長子たちは別の母のものであり〔saeculi alterius matris の係りは定かでない。saeculi を primogenita に、alterius を matris に係けて取った〕、パウロは神の恩寵へと召されたとき、その母の胎から分けられたのである(ガラテヤ1:15)。

Epistolarum classis I 33.0.17

17

Et ideo de medio populi segregatus, Verbum recepit, quod est medium in corde nostro. Unde et illud dictum est: Medius autem vestrum stat, quem vos non videtis (Joan. I, 26) .

PL 16, 1073A

それゆえ民の中から分けられて、〔パウロは〕言葉を受け入れた。言葉は我々の心の中央にある。それゆえこうも言われたのである。「汝らの只中に立つ者がいるが、汝らは彼を見ていない」(ヨハネ1:26)。

Epistolarum classis I 33.0.18

18

6. Non otiosus itaque nobis a Lege in Legem excursus fuit, ut primogenitum non esse amabilis illius, id est, remissioris et voluptariae filium doceremus; quamvis propositi capituli verba hoc exprimant, dicente Scriptura: Non poterit filium amabilis primitivum praeponere, cum sciat filium odibilis primitivum esse (Deut. XXI, 17) .

PL 16, 1073A

6. それゆえ、律法から律法への我々の脱線は無駄ではなかった。初子は、あの愛される女の子、すなわちより緩やかで快楽に傾いた魂の子ではないことを、我々が示すためである。もっとも、提示された章句の言葉がそれを述べてはいる。聖書は言う。「愛される女の子を初子として優先することはできない。憎まれる女の子が初子であることを知っているのだから」(申命記21:17)。

Epistolarum classis I 33.0.19

19

Ille est vere primitivus, qui sanctae matris sanctus est partus; sicut illa vera mater, a cujus utero non errant veri filii, sed peccatores.

PL 16, 1073B

真の初子とは、聖なる母の聖なる産物である者である。あの母こそ真の母であり、その胎から真の子らは迷い出ず、罪人たちが迷い出る。

Epistolarum classis I 33.0.20

20

Ergo ille non verae matris filius, non primitivus verus, sed quasi primitivus juvatur sumptu, ne egeat; non ut dives sit, honoratur: hic autem dupla ex omnibus accepit, ut abundet; sicut etiam in Genesi habes patriarchas a fratre suo Joseph geminae singulos stolae donatos munere, cum remitterentur ad patrem (Gen. XLV, 22) , ut significarent patri repertum Joseph, quem defunctum esse crediderat pater.

PL 16, 1073B

それゆえ、真の母の子ではなく、真の初子ではなく、いわば初子であるような者は、乏しくならぬよう費用で助けられる。富むように尊ばれるのではない。他方、真の者はすべてから倍を受け取り、満ち溢れる。創世記にもあるように、族長たちは兄弟ヨセフから、父のもとへ送り帰されるとき、それぞれ二着の衣という賜物を与えられた(創世記45:22)。それは、父が死んだと思っていたヨセフが見いだされたことを、父に示すためであった。

Epistolarum classis I 33.0.21

21

7. Primogenitus itaque haereditatis accepit praerogativam, dicente Scriptura: Hic est initium filiorum ejus, et huic debentur primogenitalia (Deut. XXI, 18) .

PL 16, 1073C

7. こうして長子は遺産の特権を受けた。聖書は言う。「これは彼の子らの初めであり、この者に長子の権利が負われる」(申命記21:18)。

Epistolarum classis I 33.0.22

22

A primogenito igitur Dei Filio primogeniti sancti, et ab illo initio (quia ipse est (Apoc. I, 8) initium et finis) initium sanctus nuncupatur, initium filius, cui debetur primitiarum praerogativa, secundum illud ad Abraham dictum: Ejice ancillam, et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac (Gen. XXI, 10) .

PL 16, 1073C

それゆえ神の長子である子から、聖なる者たちは長子となり、またあの始まりから(彼自身が始まりであり終わりである(黙示録1:8)からである)、聖なる者は始まりと呼ばれ、子は始まりと呼ばれる。初穂の特権が彼に負われる。アブラハムに言われたことにしたがってである。「女奴隷とその子を追い出せ。女奴隷の子は、私の子イサクとともに相続人とはならないからである」(創世記21:10)。

Epistolarum classis I 33.0.23

23

8. Quod magis ad haereditatem virtutum, quam pecuniae spectare divino oraculo docetur, dicente Domino: Omnia quaecumque tibi dixerit Sarra, audi vocem ejus; quoniam in Isaac vocabitur tibi semen (Ibid., 12) .

PL 16, 1073C

8. これは、金銭の遺産よりも徳の遺産に関わることが、神の託宣によって教えられている。主は言う。「サラが汝に言うことはすべて、その声を聞け。イサクにおいて汝のために子孫が呼ばれるからである」(創世記21:12)。

Epistolarum classis I 33.0.24

24

Quae erat alia in Isaac, nisi sanctitatis haereditas, quae nobilitaret patrem? Et filium quidem ancillae super nationes praefecit, quasi simpla conferens patrimonii: filio autem Sarrae dupla dedit, cui non solum temporalia, sed etiam superna et perpetua collata sunt. Vale, et nos dilige; quia nos te diligimus.

PL 16, 1073D

イサクにおけるそれは、父を高貴にする聖性の遺産でなくて何であったか。そして女奴隷の子は諸民族の上に立てた。いわば財産の単純な分を与えて。しかしサラの子には倍を与えた。彼には一時的なものだけでなく、天上の永続するものも授けられた。健やかであれ。そして我々を愛してほしい。我々もあなたを愛しているのだから。