Epistolarum classis I 7.0.1
JUSTO sciscitanti quidnam didrachmi dimidium pro redemptione afferri praeceptum significasset.
PL 16, 904Cユストゥスが、贖いのために携えるよう命じられた二ドラクマの半分は何を意味するのかと尋ねたことに対して。
Epistolarum classis I 7.0.2
AMBROSIUS rescribit fidem ac misericordiam, in quibus redemptio est, eo signari: hac de re idem pretium cunctis praescriptum, in quo cum manna, cujus mensura de sapientia et Christi sanguine explicatur, congruit: congruit praeterea cum paschali agno, qui aequaliter distributus aequalem singulis redemptionem tribui indicabat; quo etiam refertur promissa in Evangelio eadem merces.
PL 16, 904Cアンブロシウスは返書する。贖いは信仰と慈しみにあり、それが二ドラクマの半分によって表されている。この件については同じ代価がすべての人に定められており、その点で、量りが知恵とキリストの血によって説き明かされるマナと一致する。さらに、均等に分けられることで一人一人に等しい贖いが与えられることを示す過越の子羊とも一致し、福音書において約束された同じ報いも、ここに関連づけられる。
Epistolarum classis I 7.0.3
His subdit Christum nostram esse redemptionem, qua cum pro se non indigeat, staterem non sua, sed nostra causa dari jussisse. Quid eodem statere significetur, aut cur illum ignoraverint Judaei a Christianis haud imitandi.
PL 16, 904Cこれに加えて、キリストは我々の贖いであり、自らのためにはそれを必要としないにもかかわらず、自分のためではなく我々のために、スタテルを与えるよう命じたのだと述べる。同じスタテルが何を意味するのか、また、キリスト教徒が決して倣うべきでないユダヤ人が、なぜそれを知らなかったのか〔を述べる〕。
Epistolarum classis I 7.0.4
Adjicit dimidium didrachmi eorum figuram esse, qui vitae partem mundo impendunt: quod non fecerunt Hebraei pueri. Denique ubi exposuit, quare Dominus quod non debebat, solverit, mystica quaedam enucleat ad instituendos mores idonea. AMBROSIUS JUSTO, salutem.
PL 16, 904Dさらに、二ドラクマの半分は、生の一部を世に費やす者たちの象りであり、ヘブライの少年たちはそうしなかった、と付け加える。そして最後に、主が負うべきでないものをなぜ支払ったのかを説明したのち、品行を整えるのにふさわしい、奥義にかかわるいくつかの事柄を明らかにする。アンブロシウスよりユストゥスへ、挨拶を送る。
Epistolarum classis I 7.0.5
1. Pulchre admones, frater, ut epistolares fabulas, et sermonem absentium ad interpretationem conferamus oraculi coelestis, interrogans me quid significet illud didrachmum, cujus dimidium Hebraeus praecipitur offerre pro redemptione animae suae (Exod. XXX, 12 et seq.) .
PL 16, 904D1. 兄弟よ、あなたは見事に勧めてくれた。手紙の上の語らいと離れている者どうしの会話を、天の託宣の解釈に振り向けよう、と。そして私に、あの二ドラクマは何を意味するのか、ヘブライ人がその半分を自らの魂の贖いのために献げるよう命じられているのは、と尋ねている(出エジプト記30:12以下)。
Epistolarum classis I 7.0.6
Quid enim tam consociabile, quam de divinis rebus sermonem contexere? 2. Est autem dimidium didrachmi, drachma; redemptio autem animae, fides: fides ergo drachma, quam illa mulier in Evangelio, ut legimus, amissam diligenter requirit, lucernam accendens, et mundans domum suam; et si invenerit, convocat amicas et vicinas petens congratulari eas secum, quod invenerit drachmam, quam perdiderat (Luc. XV, 8 et seq.) .
PL 16, 905A神的な事柄について言葉を織り成すことほど、人を結びつけるものがあろうか。2. さて、二ドラクマの半分はドラクマであり、魂の贖いは信仰である。したがって、信仰がドラクマである。福音書のあの女は、我々が読むとおり、失われたそのドラクマを熱心に探し、灯火をともし、自分の家を掃き清め、見つけたなら、友人や隣人の女たちを呼び集め、失くしたドラクマを見つけたことを共に喜んでくれるよう求めた(ルカ15:8以下)。
Epistolarum classis I 7.0.7
Magnum enim damnum animae, si quis fidem amiserit, vel gratiam, quam fidei pretio acquisivit sibi. Et tu ergo accende lucernam tuam: Lucerna tua oculus tuus est (Matth. VI, 22) , ille scilicet interior oculus mentis.
PL 16, 905Aもし誰かが信仰を失い、あるいは信仰の代価で自らのために得た恩寵を失うなら、それは魂にとって大きな損失である。だからあなたも、あなたの灯火をともせ。「汝の灯火は汝の目である」(マタイ6:22)。これはすなわち、精神の内なる目のことである。
Epistolarum classis I 7.0.8
Istam lucernam accende, quae accipit oleum spiritale, et lucet in tota domo tua. Quaere drachmam redemptionem animae tuae, quam qui amiserit, turbatur: qui invenerit, exsultat.
PL 16, 905B霊の油を受け、あなたの家全体を照らす、その灯火をともせ。ドラクマを、あなたの魂の贖いを探し求めよ。それを失った者は動揺し、見つけた者は歓喜する。
Epistolarum classis I 7.0.9
3. Est et redemptio animae misericordia; redemptio enim animae hominis divitiae ejus, quibus utique fit misericordia, quae sumptu pauperes juvat (Prov. XIII, 8) .
PL 16, 905B3. 魂の贖いは、慈しみでもある。「人の魂の贖いはその富である」(箴言13:8)からである。その富によって慈しみが施され、それは出費によって貧しい者を助ける。
Epistolarum classis I 7.0.10
Fides igitur, gratia, misericordia, redemptio est animae, quae drachmae, id est, integro pretio summae plenioris expenditur.
PL 16, 905Bそれゆえ、信仰、恩寵、慈しみが魂の贖いであり、それはドラクマ、すなわち、より満ちた額の完全な代価として支払われる。
Epistolarum classis I 7.0.11
Sic enim scriptum est, dicente Domino ad Moysen: Cum acceperis computationem filiorum Israel in visitatione ipsorum, dabunt singuli redemptionem animae suae Domino, et non erit in his ruina, in visitatione eorum.
PL 16, 905B実に、主がモーセに語って、こう書かれている。「汝がイスラエルの子らの数を、彼らの巡察において受け取るとき、一人一人が自らの魂の贖いを主に献げる。彼らの巡察において、彼らのうちに滅びが起こることはない」。
Epistolarum classis I 7.0.12
Et hoc est quod dabunt, quotquot perambulant visitationem, didrachmi dimidiam partem, quod est secundum didrachmum sanctum. Viginti oboli didrachmum: dimidia autem pars didrachmi illatio Domino.
PL 16, 905C「そして、巡察を通り抜ける者は皆、二ドラクマの半分を献げる。それは聖なる二ドラクマにあたる。二ドラクマは二十オボロス。二ドラクマの半分が、主への献納である」。
Epistolarum classis I 7.0.13
Omnis qui intraverit visitare a viginti annis et supra, dabunt illationem Domino. Qui dives est, non adjiciet: et qui pauper est, non minorabitur a dimidia parte didrachmi; cum coeperint dare oblationem Domino, exorare pro animabus suis.
PL 16, 906A「二十歳以上で巡察に入る者は皆、主に献納を献げる。富む者は加えてはならず、貧しい者も、二ドラクマの半分から減らされてはならない。主に献げ物を献げ、自らの魂のために祈り求めるときに」。
Epistolarum classis I 7.0.14
Et accipies pecuniam illationis a filiis Israel, et dabis illam in opus Tabernaculi testimonii, et erit filiis Israel legitimum memoriale in conspectu Domini, exorare pro animis vestris (Exod. XXX, 12 et seq.) .
PL 16, 906A「そして汝は、イスラエルの子らから献納の金を受け取り、それを証しの幕屋の仕事のために与えよ。それはイスラエルの子らにとって、主の前に定められた記念となり、汝らの魂のために祈り求めるものとなる」(出エジプト記30:12以下)。
Epistolarum classis I 7.0.15
4. Ita ergo deerat vel dives, qui plus offerret; vel pauper, qui minus haberet, si in pecunia dimidium didrachmum istud, et non in virtute esset? Unde advertendum quod non materialis ista, sed intelligibilis drachma sit, quae ex aequo ab omnibus conferenda aestimatur.
PL 16, 906A4. では、あの二ドラクマの半分が徳にではなく金銭にあるのだとして、より多く献げる富者や、より少ししか持たない貧者が、いなかったというのか。したがって、このドラクマは物質的なものではなく、知性で捉えられるものであり、それがすべての人から等しく差し出されるべきものと見なされているのだと、注意すべきである。
Epistolarum classis I 7.0.16
Denique etiam de illa coelesti esca (esca autem et delectatio alimenti coelestis sapientia est, qua vescebantur in paradiso locati, qui erat indeficiens animae cibus, quem vocavit manna divinus sermo) ita legimus distributionem factam per singulas animas, ut aequalis fieret divisio.
PL 16, 906B実に、あの天の食物についても(その食物、すなわち天の糧の喜びとは知恵であり、楽園に置かれた者たちはそれを食していた。それは魂の尽きることのない食べ物であり、神の言葉がマナと呼んだものである)、配分は一人一人の魂ごとになされ、分け前が等しくなるようにされたと、我々は読む。
Epistolarum classis I 7.0.17
Et collegerunt secundum dispositionem Moysi, qui plurimum, et qui minimum: et mensuram fecerunt gomor, et non abundavit, nec superfuit ei, qui multum, et ei qui minus, non defuit (Exod. XVI, 17, 18) .
PL 16, 906B「彼らはモーセの定めに従って集めた。多く集めた者も、最も少なく集めた者も。そしてゴモルの量りにしたところ、多く集めた者にも溢れず、余りもせず、少なく集めた者にも不足しなかった」(出エジプト記16:17, 18)。
Epistolarum classis I 7.0.18
Unusquisque enim pro numero animarum, qui apud se erat in tabernaculis, collegerunt per singula capita gomor, id est, mensuram vini, sicut habet interpretatio.
PL 16, 906B実に、各人は、天幕の中に自分のもとにいる魂の数に応じて、一人ごとにゴモル、すなわち、解釈の伝えるところでは、ぶどう酒の量りを集めた。
Epistolarum classis I 7.0.19
6. Est autem mensura sapientiae, quae si supra mensuram sit, nocet; quia scriptum est: Noli esse multum sapiens (Eccl. VII, 17) .
PL 16, 906B6. 〔底本に段落番号 5. は無い。番号の無い前の段落(Denique etiam de illa coelesti esca …)が 5 に当たるらしい〕さて、これは知恵の量りである。それは量りを超えれば害になる。「過度に賢くあるな」と書かれているからである(コヘレトの言葉7:17)。
Epistolarum classis I 7.0.20
Et Paulus docuit secundum mensuram dari divisionem gratiarum, cum dicit: Quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem, alii sermo sapientiae, alii sermo scientiae, alii fides sapientiae per spiritum scientiae secundum eumdem spiritum, fides in eodem spiritu (I Cor. XII, 7 et seq.) ; et dividi eam gratiam secundum voluntatem Spiritus.
PL 16, 906Cまたパウロは、恩寵の分配が量りに従って与えられると教えた。彼はこう言う。「各人に、益のために霊の顕れが与えられる。ある者には知恵の言葉、ある者には知識の言葉、ある者には、知識の霊を通じて知恵の信仰、同じ霊に従って、同じ霊における信仰が〔この句は本文が乱れているらしい。刷られたとおりに訳した〕」(一コリント12:7以下)。そしてその恩寵は、霊の意志に従って分けられると教えた。
Epistolarum classis I 7.0.21
Quod dividit, aequitatis est: quod autem secundum voluntatem suam dividit, potestatis. Vel quia id velit unicuique conferre, quod profuturum noverit. 7. Gomor ergo mensura est, et mensura vini, quod laetificat cor hominis (Ps. CIII, 15) .
PL 16, 907A分けるということは公正さに属し、自らの意志に従って分けるということは権能に属する。あるいは、各人にとって益となると知っているものを与えようと望むからである。7. したがって、ゴモルは量りであり、「人の心を喜ばせる」ぶどう酒の量りである(詩篇103:15)。
Epistolarum classis I 7.0.22
Quid autem nisi sapientiae potus jucunditas cordis est? Hoc est illud vinum, quod miscuit in cratere Sapientia (Prov. IX, 2) , et offert bibendum, ut sumamus nobis sobrietatem et prudentiam: quod ea aequalitate transfundi oportet sensibus et cogitationibus nostris, et omnibus motibus, qui intra hanc nostram sunt domum; ut sciamus posse abundare omnibus, deficere nulli.
PL 16, 907A心の喜びとは、知恵の飲み物でなくて何であろうか。これこそ、「知恵が混酒器の中で混ぜた」あのぶどう酒であり(箴言9:2)、知恵は、我々が節度と思慮を自分たちのために受け取るようにと、それを飲ませるために差し出す。それは、この我々の家の内にある我々の感覚や思考、あらゆる動きに、その等しさをもって注ぎ込まれるべきである。すべての人に溢れることができ、誰にも欠けることがないと、我々が知るためである。
Epistolarum classis I 7.0.23
8. Plenius autem de sanguine Christi intelligitur, cujus ad gratiam nihil minuitur, nihil adjungitur. Et si parum sumas, et si plurimum haurias, eadem perfecta est omnibus mensura redemptionis.
PL 16, 907B8. だが、より十全には、キリストの血について解される。その恩寵に関しては、何も減らされず、何も付け加えられない。たとえあなたが少ししか受けず、あるいは最も多く汲み取ったとしても、贖いの量りはすべての人にとって同じく完全である。
Epistolarum classis I 7.0.24
9. Pascha quoque Domini, hoc est, agnum, ita Patres epulari jubentur (Exod. XII, 4) , ut secundum numerum animarum epulentur suarum, neque plures, neque pauciores: neque aliis plus dari, aliis minus, sed secundum animas singulorum; ne aut fortiores amplius sumant, aut infirmiores minus.
PL 16, 907B9. 主の過越、すなわち子羊についても、父たちは次のように食するよう命じられている(出エジプト記12:4)。自分たちの魂の数に応じて食し、それより多くも少なくもなってはならず、ある者に多く、ある者に少なく与えられるのでもなく、各人の魂に応じて与えられる。より強い者がより多く取り、より弱い者がより少なく取ることのないためである。
Epistolarum classis I 7.0.25
Gratia enim aequalis singulis dividitur, redemptio dividitur, donum dividitur. Neque plures oportet esse, ne quis vacuus spei et redemptionis recedat.
PL 16, 907B恩寵は等しく一人一人に分けられ、贖いが分けられ、賜物が分けられるからである。また、食する者が多すぎてもならない。誰かが希望と贖いを欠いたまま去ることのないためである。
Epistolarum classis I 7.0.26
Plures sunt, quando aliqui extra numerum sunt: sancti autem numerati sunt omnes, et capilli eorum (Matth. X, 30) ; cognovit enim Dominus qui sunt ipsius: neque pauciores, ne magnitudine gratiae sit ad recipiendum infirmior.
PL 16, 907B数の外にいる者がある場合、それは多すぎるのである。しかし聖なる者たちは皆数えられており、「その髪の毛さえも」である(マタイ10:30)。「主は、自らに属する者たちを知っている」からである。また、少なすぎてもならない。恩寵の大きさに対して、受け取る力が弱くならないためである。
Epistolarum classis I 7.0.27
10. Et ideo omnes aequalitatem devotionis et fidei deferre praecepit ad pascha Domini, id est, ad transitum.
PL 16, 907C10. それゆえ〔主は〕、すべての人が献身と信仰の等しさを携えて、主の過越、すなわち通過に至るよう命じた。
Epistolarum classis I 7.0.28
Pascha autem est, quando anima irrationabilem deponit passionem, sumit autem bonam compassionem; ut compatiatur Christo, et transitum ejus in se suscipiat, ut inhabitet in ea, et deambulet, et fiat ejus Deus.
PL 16, 907C過越とは、魂が非理性的な情念を脱ぎ捨て、代わりに善い共苦を受け取るときである。それは、キリストと共に苦しみ、その通過を自らのうちに受け入れ、キリストが魂の内に住み、歩き回り、その魂の神となるためである。
Epistolarum classis I 7.0.29
Gratia itaque aequalis per omnes, virtus autem diversa in singulis. Unusquisque ergo portionem competentem suis viribus sumat, ne aut fortior indigeat, aut oneretur infirmior.
PL 16, 907Cこうして、恩寵はすべての人に等しく行き渡るが、徳は一人一人において異なる。したがって各人は、自らの力に見合った分を取るべきである。より強い者が不足することも、より弱い者が重荷を負わされることもないように。
Epistolarum classis I 7.0.30
11. Habes hoc in Evangelio (Matth. XX, 10) , quia merces aequalis omnibus solvitur in vinea laborantibus: sed pauci ad bravium, pauci ad coronam perveniunt, pauci dicunt: Reposita est mihi corona justitiae (II Tim. IV, 8) .
PL 16, 907C11. あなたはこのことを福音書に見いだす(マタイ20:10)。ブドウ畑で働く者たちすべてに、等しい報酬が支払われている。しかし賞に至る者、冠に至る者は少なく、「私のために正義の冠が備えられている」と言う者は少ない(二テモテ4:8)。
Epistolarum classis I 7.0.31
Alia est enim merces liberalitatis et gratiae, aliud virtutis stipendium, laboris remuneratio. 12. Ergo didrachmum redemptio est, imo dimidium didrachmi. Redemit autem nos a morte, redemit a servitute; ne subjecti simus mundo, cui renuntiavimus.
PL 16, 908A寛大さと恩寵の報いは別であり、徳に対する給与、労苦への報償もまた別のものだからである。12. したがって、二ドラクマは贖いであり、いやむしろ二ドラクマの半分がそうである。〔キリストは〕我々を死から贖い、隷属から贖った。我々が、すでに捨て去った世に従属する者とならないためである。
Epistolarum classis I 7.0.32
Unde Dominus in Evangelio dicit ad Petrum, ut vadat ad mare, mittat hamum, et in ore piscis inventum staterem sumat, et det pro Domino et pro se exigentibus didrachma (Matth. XVII, 26) .
PL 16, 908Aそれゆえ主は福音書でペトロに、海へ行き、釣り針を投げ、魚の口の中に見つかるスタテルを取り、二ドラクマを求める者たちに、主のため、また自分のために与えよ、と言う(マタイ17:26)。
Epistolarum classis I 7.0.33
Hoc est igitur didrachma, quod exigebatur secundum Legem: sed non debebat illud filius regis, sed alienus. Quid enim se Christus redimeret ab hoc mundo, qui venerat ut tolleret peccatum mundi (Ibid., 24) ?
PL 16, 908Aしたがって、これは律法に従って要求されていた二ドラクマである。しかし、それを負うべきは王の子ではなく、他人であった。世の罪を取り除くために来たキリストが、自分をこの世から贖うはずがあろうか(マタイ17:24)。
Epistolarum classis I 7.0.34
Quid se a peccato redimeret, qui descenderat, ut omnibus peccatum dimitteret (Joan. I, 29) ? Quid se redimeret a servitute, qui se exinaniverat, ut universis libertatem daret (Phil. II, 7) ?
PL 16, 908Bすべての人に罪を赦すために降ってきた者が、自分を罪から贖うはずがあろうか(ヨハネ1:29)。すべての人に自由を与えるために自らを空しくした者が、自分を隷属から贖うはずがあろうか(フィリピ2:7)。
Epistolarum classis I 7.0.35
Quid se redimeret a morte, qui carnem susceperat, ut morte sua omnibus resurrectionem acquireret?
PL 16, 908B肉をまとったのは、自らの死によってすべての人に復活を獲得するためであった者が、自分を死から贖うはずがあろうか。
Epistolarum classis I 7.0.36
13. Non utique opus habuit redemptione redemptor universorum: sed sicut circumcisionem accepit, ut legem impleret (Luc. II, 22) ; et ad baptismum venit, ut impleret justitiam (Matth. III, 15) : ita etiam didrachma exigentibus solutionem non recusavit; sed statim staterem pro didrachmo jussit pro se et Petro dari (Matth. XVII, 26) .
PL 16, 908B13. すべての人の贖い主に、もちろん贖いは必要なかった。しかし、律法を成就するために割礼を受け(ルカ2:22)、正義を成就するために洗礼を受けに来た(マタイ3:15)ように、二ドラクマを求める者たちにも支払いを拒まず、むしろただちに、二ドラクマの代わりにスタテルを、自分とペトロのために与えるよう命じた(マタイ17:26)。
Epistolarum classis I 7.0.37
Maluit enim supra Legem solvere, quam id quod erat Legis negare. Ostendit autem contra Legem Judaeos facere, qui ab uno didrachmum exigerent; cum dimidium didrachmi exigendum Moyses praescripserit.
PL 16, 908C律法に属するものを拒むよりも、律法を超えて支払うことを選んだのである。そして、一人から二ドラクマを求めるユダヤ人たちが、律法に背いていることを示した。モーセは二ドラクマの半分を求めるよう定めたからである。
Epistolarum classis I 7.0.38
Et ideo, et pro se et pro Petro tamquam singulas drachmas in statere solvi mandavit. Bonus autem census Christi, qui statere solvitur; quia statera justitia est, justitia autem supra Legem. Denique finis Legis Christus ad justitiam omni credenti (Rom. X, 4) .
PL 16, 908Cそれゆえ、自分のためにもペトロのためにも、あたかも一人ひとりのドラクマをスタテルで支払うよう命じた。スタテルで支払われるキリストの納税は善い。秤(statera)は正義であり、正義は律法を超えるからである。実に、「律法の終わりはキリストであり、信じるすべての者を正義へと導く」(ローマ10:4)。
Epistolarum classis I 7.0.39
Hic stater in ore piscis invenitur: illius piscis, quem capiunt piscatores hominum: illius piscis, qui ponderat sermones suos, ut igne examinatos proferat (Psal. XVII, 31) . 14. Hunc staterem nescierunt Judaei, quem proditori dederunt.
PL 16, 908Cこのスタテルは、魚の口の中に見いだされる。人間を捕る漁師たちが捕らえる、あの魚の口である。自らの言葉を秤にかけ、火で試されたものとして口から出す、あの魚の口である(詩篇17:31)。14. このスタテルをユダヤ人は知らなかった。彼らはそれを裏切り者に与えたのである。
Epistolarum classis I 7.0.40
Lex autem dimidium didrachmi pro redemptione animae exigit, quam drachmam Deo deputat; quia totum didrachmum vindicare non poterat. Vix enim in Judaeo vel portio devotionis poterat investigari.
PL 16, 909A他方、律法は魂の贖いのために二ドラクマの半分を求め、そのドラクマを神に割り当てる。二ドラクマ全部を要求することはできなかったからである。ユダヤ人のうちには、献身の一部分さえ、ほとんど見いだされえなかったのである。
Epistolarum classis I 7.0.41
Qui autem verus est liber, verus Hebraeus, totus est Dei; totum quod habet, libertatis est. Nihil habet illius, qui libertatem recusat dicens: Dilexi dominum meum, et uxorem et infantes: non abibo liber (Exod. XXI, 5) .
PL 16, 909Aしかし、真に自由な者、真のヘブライ人は、全体が神のものであり、持つものすべてが自由に属している。「私は私の主人と、妻と子らを愛した。私は自由の身となって去らない」と言って自由を拒む者は、その〔自由の〕何ものも持たない(出エジプト記21:5)。
Epistolarum classis I 7.0.42
Quod non solum ad dominum, sed etiam ad ejus refertur infirmitatem, qui se subjecerit mundo, quod diligat mundum, vel mentem suam, id est, νοῦν, hujus auctorem voluntatis.
PL 16, 909Aこれは主人に関してだけでなく、世に自らを従わせる者の弱さにも関わる。その者が愛するのは、世であり、あるいは自らの精神、すなわち知性(ヌース)〔ギリシア語〕、この意志の張本人である。
Epistolarum classis I 7.0.43
Nec solum ad uxorem, sed etiam ad delectationem refertur, quae domesticam, non illam aeternam curam suscipit. Huic ergo ad limen et ostium suum dominus suus aurem pertundit; ut meminerit sermonis sui, quo servitutem elegit.
PL 16, 909Aまた妻に関してだけでなく、悦楽にも関わる。悦楽は家内の気遣いを引き受けるのであって、あの永遠の気遣いではない。それゆえ、この者の主人は、その者の敷居と戸口で耳に穴を開ける。その者が、隷属を選んだ自分の言葉を思い出すためである。
Epistolarum classis I 7.0.44
15. Et ideo tu, christiane, istum non imiteris; quia tibi scriptum est, non ut didrachmi dimidium, si tamen vis perfectus esse, Deo offeras: sed ut omnia tua vendas, et des pauperibus (Matth. XIX, 21) .
PL 16, 909B15. それゆえ、キリスト教徒よ、あなたはこの者に倣ってはならない。完全になりたいのなら二ドラクマの半分を神に献げよ、とあなたに書かれているのではなく、持ち物をすべて売って貧しい者たちに与えよ、と書かれているからである(マタイ19:21)。
Epistolarum classis I 7.0.45
Nec ut portionem servitutis mundo reserves: sed ut totum te abneges, et Domini crucem tollas, et sequaris eum.
PL 16, 909B世のために隷属の一部を取っておくように、ではなく、自分自身をまったく否み、主の十字架を担い、主に従うように、と書かれているのである。
Epistolarum classis I 7.0.46
16. Cognovimus itaque ideo dimidium didrachmi Lege postulari, quia dimidium generi hujus mundi, id est, conversationi saeculari, et usui domestico, et posteritati reservabatur, quibus necesse erat et sortem ex sorte, id est, transmissionis deputari.
PL 16, 909B16. こうして我々は、律法が二ドラクマの半分を求めるのは、残りの半分がこの世の類、すなわち世俗の交わり、家庭の用、そして子孫のために取っておかれたからだと知った。これらには、持ち分から持ち分が、すなわち伝承のための持ち分が当てられる必要があった〔sortem ex sorte は意味が定かでない。「持ち分から持ち分を、すなわち伝承のために」と取った〕。
Epistolarum classis I 7.0.47
Unde et Dominus tentantibus se Pharisaeis subdola interrogatione utrum suaderet censum dari Caesari, respondit: Quid me tentatis, hypocritae? Ostendite mihi numisma census (Matth. XXII, 8, 19) . At illi obtulerunt ei denarium, in quo erat imago Caesaris.
PL 16, 909Bそれゆえ主も、ファリサイ派の人々が、狡猾な問いで、税をカエサルに納めるよう勧めるのかどうかと試みたとき、こう答えた。「なぜ私を試すのか、偽善者たちよ。税の貨幣を私に見せよ」(マタイ22:8, 19)。すると彼らは、カエサルの像のあるデナリオンを差し出した。
Epistolarum classis I 7.0.48
Ait illis: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo (Ibid., 21) ; ostendens illos ita esse imperfectos, qui sibi perfecti viderentur, ut prius Caesari quam Deo solverent.
PL 16, 909C彼は彼らに言った。「カエサルのものはカエサルに返せ。神のものは神に返せ」(マタイ22:21)。自分では完全だと思っている者たちが、神よりも先にカエサルに支払うほど不完全であることを示したのである。
Epistolarum classis I 7.0.49
Quibus enim prior esset cura mundi, ab iis prius solvendum foret, quod erat mundi. Unde et ait; Reddite, id est, vos reddite, quae sunt Caesaris (Dan. II, 17) , apud quos figura et imago invenitur Caesaris.
PL 16, 909C世への気遣いが先にある者たちは、世のものをまずその者たちが支払わなければならなかったからである。それゆえ彼は、「返せ」、すなわち「汝らが返せ、カエサルのものを」と言ったのである(ダニエル2:17)。その者たちのもとに、カエサルの象りと像が見いだされるのである。
Epistolarum classis I 7.0.50
17. Illi ergo Hebraei pueri Ananias, Azarias, Misael (Dan. III, 18) , ille Daniel sapientior (Dan. I, 8) , qui non adoraverunt imaginem regis, qui non receperunt eam, qui nihil de illa mensa regis accipiebant, non tenebantur ad solutionem tributi.
PL 16, 909C17. それゆえ、あのヘブライの少年たち、アナニア、アザリア、ミサエル(ダニエル3:18)、また、より賢いあのダニエル(ダニエル1:8)は、王の像を崇拝せず、それを受け入れず、王のあの食卓から何も受け取らなかったので、貢ぎ物の支払いの義務はなかった。
Epistolarum classis I 7.0.51
Nihil enim eorum, quae sub rege terreno erant, possidebant (Deut. XVIII, 2) . Ergo eorum imitatores non solvunt tributum, quibus portio Deus est.
PL 16, 909D地上の王のもとにあるものは、何一つ所有していなかったからである(申命記18:2)。したがって、神が分け前である者たち、彼らに倣う者たちは、貢ぎ物を支払わない。
Epistolarum classis I 7.0.52
Ideo Dominus ait: Reddite, id est, vos reddite, qui protulistis imaginem Caesaris, apud quos invenitur: ego autem nihil debeo Caesari, quia nihil hujus mundi habeo: Venit enim hujus mundi princeps, et in me inveniet nihil (Joan. XIV, 30) .
PL 16, 910Aそれゆえ主は言った。「返せ」、すなわち「汝らが返せ」というのである。「汝ら」とは、カエサルの像を差し出し、その像がそのもとに見いだされる者たちである。私はカエサルに何も負っていない。この世のものを何も持たないからである。「この世の君が来るが、私の内には何も見いださないであろう」からである(ヨハネ14:30)。
Epistolarum classis I 7.0.53
Nihil debet Petrus, nihil apostoli mei; quia non sunt de hoc mundo, etsi in hoc mundo sunt. Ego misi eos in hunc mundum; sed jam non sunt de hoc mundo, quia mecum sunt supra mundum. 18. Ergo quod divinae legis est, solvi jubetur, non quod Caesaris.
PL 16, 910Aペトロは何も負っていない。私の使徒たちも何も負っていない。この世にいても、この世の者ではないからである。私は彼らをこの世に遣わした。しかし彼らはもはやこの世の者ではない。私と共に世の上にいるからである。18. したがって、支払うよう命じられているのは神の法に属するものであって、カエサルのものではない。
Epistolarum classis I 7.0.54
Sed tamen et ipsum perfectus, id est, praedicator Evangelii jam non debebat, qui plus praedicabat.
PL 16, 910Aしかし、完全な者、すなわち福音の宣教者は、神の法に属するものでさえ、もはや負う必要がなかった。それ以上のことを宣べ伝えていたからである。
Epistolarum classis I 7.0.55
Non debebat Filius Dei, non debebat et Petrus in adoptionem a Patre adscitus per gratiam: sed ne scandalizentur, inquit, vade ad mare, et mitte hamum, et eum piscem, qui primus ascenderit, tolle; et aperto ore ejus, invenies ibi staterem, illum sumens da iis pro me et te (Matth. XVII, 26) .
PL 16, 910A神の子は負うべきでなかった。ペトロもまた、恩寵によって父から養子として迎え入れられた者であり、負うべきでなかった。しかし、こう言う。「彼らがつまずくことのないように、海へ行き、釣り針を投げ、最初に上がってきた魚を取れ。その口を開けば、そこにスタテルが見つかる。それを取り、私と汝のために彼らに与えよ」(マタイ17:26)。
Epistolarum classis I 7.0.56
O magna mysteria! dat dimidium didrachmi quod Lex jubebat, et non negat quod Legis est, quasi factus ex muliere, factus sub Lege (Galat. IV, 4) .
PL 16, 910Bおお、大いなる奥義よ。律法が命じていた二ドラクマの半分を与え、律法に属するものを拒まない。「女から成り、律法のもとに成った者」であるかのように(ガラテヤ4:4)。
Epistolarum classis I 7.0.57
Factum secundum incarnationem locutus sum, ex muliere secundum sexum; mulier sexus est, virgo species: sexus generis, virgo integritatis. In quo ergo venit sub Lege, in eo factus est ex muliere, id est, in corpore.
PL 16, 910B「成った」と私が語ったのは受肉に関してであり、「女から」と語ったのは性に関してである。女は性を言い、おとめはその種である。性は類に属し、おとめは無傷さに属する。それゆえ、律法のもとに来たその点において、女から成ったのであり、すなわち体においてである。
Epistolarum classis I 7.0.58
Et ideo didrachmum solvi jubet pro se et Petro, quia uterque sub Lege generati. Jubet ergo secundum Legem solvi, ut eos qui sub Lege erant, redimeret (Galat. IV, 5) .
PL 16, 910Bそれゆえ、自分とペトロのために二ドラクマを支払うよう命じるのは、二人とも律法のもとに生まれたからである。したがって、律法のもとにいた者たちを贖うために、律法に従って支払うよう命じるのである(ガラテヤ4:5)。
Epistolarum classis I 7.0.59
19. Et tamen staterem dari jubet, quo vectes imponerent ori suo, ne ex multiloquio peccatum admitterent. Et jubet dari in ore piscis repertum, ut agnoscerent Verbum. Qui enim quod Legis est, exigebant; cur quod Legis est, nesciebant?
PL 16, 910C19. それでもなお、スタテルを与えるよう命じる。それによって彼らが自分の口に閂をかけ、多弁から罪を犯さないためである。また、魚の口の中に見つかったものを与えるよう命じる。彼らが言葉を認めるためである。律法に属するものを要求していた者たちが、なぜ律法に属するものを知らなかったのか。
Epistolarum classis I 7.0.60
Verbum enim Dei ignorare non debebant; quia scriptum est: Prope est Verbum in ore tuo, et in corde tuo (Deut. XXX, 14) . Totum igitur didrachmum Deo solvit, qui saeculo nihil reservavit.
PL 16, 910C神の言葉を知らないでいてはならなかった。「言葉は汝の口と汝の心の内にあって近い」と書かれているからである(申命記30:14)。したがって、世に何も取っておかなかった者が、二ドラクマの全部を神に支払うのである。
Epistolarum classis I 7.0.61
Deo enim justitia solvitur, quae est mentis sobrietas: Deo solvitur sermonis custodia, quae est sermonis sobrietas: corde enim creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem (Rom. X, 10) .
PL 16, 910C神には、精神の節度である正義が支払われる。神には、言葉の節度である、言葉の保ちが支払われる。「人は心で信じて正義に至り、口で告白して救いに至る」からである(ローマ10:10)。
Epistolarum classis I 7.0.62
20. Potest autem et drachma pro veteri Testamento accipi, didrachmum pro utriusque Testamenti pretio; quia secundum Legem unusquisque per Legem redimebatur: qui autem secundum Evangelium redimitur, solvit drachmam secundum Legem, sanguine redimitur Christi secundum gratiam, geminam habens redemptionem, et devotionis et sanguinis.
PL 16, 910C20. さらに、ドラクマは旧約を、二ドラクマは旧約と新約の両方の代価を表すものと解することもできる。律法に従う者は、各人が律法によって贖われていたのに対し、福音に従って贖われる者は、律法に従ってドラクマを支払い、恩寵に従ってキリストの血によって贖われ、献身と血との二重の贖いを持つからである。
Epistolarum classis I 7.0.63
Nec enim fides sola ad perfectionem satis est, nisi etiam baptismatis adipiscatur gratiam, et sanguinem Christi redemptus accipiat. Bona ergo drachma quae Deo solvitur. Non est drachma denarius, sed diversum est.
PL 16, 911A実に、信仰だけでは完全に至るのに十分ではない。洗礼の恩寵をも得て、贖われた者がキリストの血を受けるのでなければ。したがって、神に支払われるドラクマは善い。ドラクマはデナリオンではなく、別のものである。
Epistolarum classis I 7.0.64
Denique in denario imago Caesaris est, in drachma imago Dei (Matth. XXII, 21) ; quia unius est Dei, ad imitationem ipsius.
PL 16, 911A実に、デナリオンにはカエサルの像があり、ドラクマには神の像がある(マタイ22:21)。ドラクマは唯一の神に属し、その神にならうものだからである。
Epistolarum classis I 7.0.65
Ab uno incipit, et in infinitum diffunditur: et iterum de infinito numero in unum, quasi in finem omnia revertuntur; quia Deus et principium et finis omnium est. Unde nec numerum monada, sed elementum numeri, quibus ea cura est, appellaverunt.
PL 16, 911A〔数は〕一から始まり、無限に広がる。そしてふたたび、無限の数から一へと、あたかも終わりへ向かうかのようにすべてが戻る。神はすべてのものの初めであり終わりだからである。それゆえ、これに関心を寄せる者たちは、一者(モナス)〔ギリシア語〕を数と呼ばず、数の要素と呼んだ。
Epistolarum classis I 7.0.66
Et hoc propterea diximus, quia scriptum est: Ego sum α et ω, primus et novissimus (Apoc. I, 8) ; et: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est (Deut. VI, 4) .
PL 16, 911A我々がこれを述べたのは、次のように書かれているからである。「私はアルファでありオメガである〔ギリシア語の字母〕、最初の者であり最後の者である」(黙示録1:8)、また「聞け、イスラエルよ、汝の神なる主は唯一の神である」(申命記6:4)。
Epistolarum classis I 7.0.67
22. Et tu ergo ad similitudinem Dei unus esto atque idem: non hodie sobrius, cras ebrius: hodie pacificus, crastina die litigiosus: hodie frugi, crastina die incontinens; mutatur enim unusquisque morum varietate, et fit alter: in quo non agnoscitur, quod fuit, et incipit esse, quod non fuit, sui degener.
PL 16, 911B22. それゆえ、あなたも神に似て、唯一にして同一であれ。今日は節度ある者で、明日は酔う者であってはならず、今日は平和を好み、明日は争いを好む者であってはならず、今日は堅実で、明日は自制を欠く者であってはならない。各人は、品行の多様さのために変わってしまい、別の者になる。その者においては、かつての自分が認められなくなり、かつてなかったものになり始める。自らにふさわしくない者である。
Epistolarum classis I 7.0.68
Grave est enim mutari in pejus: sed esto sicut imago in drachma, immutabilis, eumdem habitum servans quotidie.
PL 16, 911B悪いほうへ変わることは重大だからである。そうではなく、ドラクマの像のように、変わらぬ者であれ。日々同じ姿を保ちつつ。
Epistolarum classis I 7.0.69
Videns drachmam, attende imaginem, hoc est, videns Legem, attende in Lege imaginem Dei Christum; quia ipse imago Dei invisibilis et incorruptibilis, luceat tibi velut in speculo Legis (Col. I, 15) . Confitere eum in Lege, ut eum in Evangelio recognoscas.
PL 16, 911Bドラクマを見るときは、像に注意せよ。すなわち、律法を見るときは、律法の中の神の像であるキリストに注意せよ。キリストその者は、神の見えない、朽ちることのない像であり、律法の鏡の中のように、あなたに輝くがよい〔luceat は接続法で、係りが定かでない。「輝くがよい」と取った〕(コロサイ1:15)。律法の中で彼を告白せよ。福音の中で彼を認めるためである。
Epistolarum classis I 7.0.70
Si cognovisti in mandatis, recognosce in operibus. Vale, et si non infructuose didrachmum istud commissum mihi arbitraris, iterum si quid habes, committere ne dubitaveris.
PL 16, 912A戒めの中で知ったのなら、行いの中でもう一度認めよ。健やかであれ。そして、私に託されたこの二ドラクマの件が、実りなく終わらなかったとあなたが思うなら、また何かあるときは、ためらわず託せ。