ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola XXVIII 第28書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 1051A · 23 sectiones

Epistolarum classis I 28.0.1

1

Pythagoricum adagium, communem viam esse declinandam, petitum fuisse ex sacris paginis, indeque colligi a plebeia vita abhorrere debere sacerdotalem.

PL 16, 1051A

ピタゴラス派の格言、すなわち共通の道を避けよという教えは、聖なる書から取られたものであり、そこから、司教の生活は民衆の生活を忌み避けるべきだと導かれる。

Epistolarum classis I 28.0.2

2

Hinc Ambrosius Irenaeum ut populares opiniones et cupiditates fugiat, ingrediatur Domini portas et viam arctam, atque ducentem ad superiora, calcet, excitat. AMBROSIUS IRENAEO salutem.

PL 16, 1051A

そこでアンブロシウスは、イレナエウスに、民衆の臆見と欲望を避け、主の門に入り、狭い道、高みへと導く道を踏むよう促す。アンブロシウスよりイレナエウスへ、挨拶を送る。

Epistolarum classis I 28.0.3

3

1. Pythagoricum mandatum in aliquorum scriptis praedicari invenimus, quod ille discipulos suos communem atque usitatam populo prohibuerit ingredi viam. Sed hoc unde assumpserit, non est incognitum.

PL 16, 1051A

1. ピタゴラスの戒め、すなわち彼が弟子たちに、民衆に共通の踏み慣らされた道を歩むことを禁じたというものが、ある人々の書物の中で語り伝えられているのを我々は見いだす。だが、彼がこれをどこから得たかは、知られていないわけではない。

Epistolarum classis I 28.0.4

4

Nam cum ex populo Judaeorum, ut plerique arbitrantur, genus duxerit, ex ejus disciplina derivavit etiam magisterii praecepta: meritoque magnus apud philosophos habitus; aequalem, ut aiunt, vix reperit.

PL 16, 1051B

多くの人が考えるように、彼はユダヤ人の民の出であり、その学びから師としての教えをも引き出したからである。哲学者たちのあいだで偉大な者とみなされたのも当然で、人々の言うところでは、彼に並ぶ者はほとんど見いだせなかった。

Epistolarum classis I 28.0.5

5

Legerat itaque in Exodo Moysi divino praeceptum esse oraculo: Solve calceamentum pedum tuorum (Exod. III, 15) Id etiam praeceptum Jesu Nave (Josue V, 16) , videlicet ut detritae et popularis viae deponerent pulverem, qui viam Domini ambulare desiderarent.

PL 16, 1051B

それで彼は、出エジプト記において、モーセに神の託宣によってこう命じられていることを読んでいた。「汝の足の履き物を脱げ」(出エジプト記3:15〔刷りの引照のまま。句は3:5 にある〕)。同じことは、ナウェの子イエス〔ヨシュア〕にも命じられた(ヨシュア記5:16〔刷りの引照のまま。句は5:15 にある〕)。すなわち、主の道を歩むことを望む者は、踏み荒らされた民衆の道の塵を払い落とせ、ということである。

Epistolarum classis I 28.0.6

6

Legerat praeceptum eidem Moysi, ut montem cum sacerdotibus ascenderet, populus autem seorsum staret (Exod. XXIV, 13, 14) . Separavit igitur sacerdotes a populo, et postea ipsum Moysen intra nubem introire praecepit. 2. Vides divisiones?

PL 16, 1051B

同じモーセに、祭司たちとともに山に登り、民は別に立つようにと命じられたことも、彼は読んでいた(出エジプト記24:13, 14)。こうして〔神は〕祭司たちを民から分け、のちにはモーセ自身が雲の中に入るよう命じた。2. あなたはこれらの区別を見ているか。

Epistolarum classis I 28.0.7

7

Nihil in sacerdotibus plebeium requiri, nihil populare, nihil commune cum studio atque usu et moribus inconditae multitudinis? Sobriam a turbis gravitatem, seriam vitam, singulare pondus dignitas sibi vindicat sacerdotalis.

PL 16, 1051C

〔あなたは見ているか、〕司教には、民衆的なものも、通俗的なものも、粗野な群衆の志向と習慣と風習と共通するものも、何一つ求められないことを。司教の品位は、群衆から離れた節度ある重厚さ、真剣な生活、比類なき重みを自らのものとして要求する。

Epistolarum classis I 28.0.8

8

Quomodo enim potest observari a populo, qui nihil habet secretum a populo, dispar a multitudine? Quid enim in te miretur, si sua in te recognoscat, si nihil in te aspiciat, quod ultra se inveniat, si quae in se erubescit, in te quem reverendum arbitratur, offendat?

PL 16, 1051C

民から何一つ隠れたものを持たず、群衆と異ならない者が、どうして民から重んじられようか。実に、民が自分のものをあなたのうちに認め、自分を超えるものを何もあなたのうちに見ず、自分のうちで恥じるものを、敬うべき者と考えているあなたのうちに見いだすなら、民はあなたの何に感嘆するだろうか。

Epistolarum classis I 28.0.9

9

3. Supergrediamur igitur plebeias opiniones, et strata quaedam gregalis conversationis, ac detritae viae orbitas declinemus, ac vulgaris semitae solum, quam currit ille, cujus vita levior cursore, de quo dicitur: Transivit, et non vidit (Job. IX, 25) .

PL 16, 1052A

3. ゆえに、民衆的な臆見を乗り越え、群れの交わりの敷き固められた道、踏み慣らされた道のわだちを避け、また、生が走者よりも軽い者が走る、世俗の小道の地を避けよう。その者について、こう言われている。「過ぎ去って、見なかった」(ヨブ記9:25)。

Epistolarum classis I 28.0.10

10

Sed quaeramus nobis viam inaccessam sermonibus insolentium, inviam operibus imperitorum, quam nullus maculosus deterat, maculosus scilicet ignaviae suae sordibus, et fumo iniquitatis oblitus, tenebrisque et parietinis quibusdam animae ruinosus, qui nullam virtutis suavitatem gustaverit, aut certe limis eam spectandam magis quam directo affectu, et aperto sinu mentis suscipiendam arbitratus sit: et (quod plerique amant, qui sibi faceti atque urbani videntur, pulchritudinem sapientiae in dedecus versutiae transfigurantes) veram non intuens gratiam, tamquam in nocte positus, non credit in die viventibus; quia de numero Themanorum et Sabaeorum est deficientium et avertentium se a veritate de quibus dicit Job: Videte vias Themanorum, et semitas Sabaeorum; quia confusionem incident, qui in civitatibus et divitiis spem habent.

PL 16, 1052A

むしろ、傲慢な者たちの言葉が近づけず、無知な者たちの業にとっては道なき道を、我々自身のために求めよう。それは、汚れた者が踏みにじらない道である。汚れた者とは、自らの怠惰の汚物で汚れ、不法の煙にまみれ、魂の闇と崩れかけた壁のようなものによって廃墟と化した者、徳の甘美さをまったく味わったことがない者、あるいは少なくともそれを斜めに見るべきものと考え、まっすぐな心情で、精神の開かれた懐をもって受け入れるべきものと考えなかった者である。また――自分を洒落ていて都会的だと思う多くの者が好むように、知恵の美を狡猾さの恥辱へと変えながら――真の恩寵を見ずに、あたかも夜に置かれた者のように、昼に生きる者たちを信じない。彼は、真理から離れ背を向ける、テマ人とシェバ人の数に属するからである。彼らについてヨブは言う。「テマ人の道を見よ、シェバ人の小道を見よ。町々と富に希望を置く者たちは、恥辱に陥る。」

Epistolarum classis I 28.0.11

11

Ita et vos insurrexistis in me sine misericordia; unde viso vulnere meo, timete (Job. VI, 19 et seq.) . 4. Has igitur devias semitas declinantium, et illum deficientium pulverem, qui propter suam appetentiam ceciderunt saepe in deserto, derelinquamus.

PL 16, 1052B

「そのように汝らも、慈しみなく私に立ち向かった。それゆえ私の傷を見て、恐れよ」(ヨブ記6:19以下)。4. したがって、道を逸れる者たちのこうした外れた小道と、衰える者たちのあの塵――彼らは自らの欲求のゆえにしばしば荒れ野で倒れた――を、我々は捨て置こう。

Epistolarum classis I 28.0.12

12

Convertamur autem, et sequamur sapientiae viam, quam non calcaverunt filii glorificantium se et jactantium, quam interitio ignorat, mors nescit; quia Deus direxit eam: Abyssus dixit: Non est in me: mare dixit: Non est mecum (Job. XXVIII, 14) .

PL 16, 1052B

そして向き直り、知恵の道に従おう。それは、自らを栄光に帰し誇る者たちの子らが踏まなかった道、破滅が知らず、死も知らない道である。神がそれをまっすぐにしたからである。「深淵は言った、『それは私のうちにはない』。海は言った、『それは私とともにはない』」(ヨブ記28:14)。

Epistolarum classis I 28.0.13

13

Sed si quaeris viam sapientiae et disciplinae, colere Deum, atque ei subditum esse sapientia est: abstinere autem a peccatis disciplina est.

PL 16, 1052C

だが、あなたが知恵と規律の道を求めるなら、神を崇め、神に服することが知恵であり、罪から身を慎むことが規律である。

Epistolarum classis I 28.0.14

14

5. Quid igitur nobis cum istius saeculi via, in qua est tentatio, immo ipsa vita hominis tentatio est, et exilior quam sermo fabularum, habitare in luteis domibus, dies et noctes in lucris ponere, et de lucris semper cogitare, et sicut mercenarios diurnam mercedem quaerere, atque, ut cicadas aiunt, aura quadam pasci cupiditatum?

PL 16, 1052C

5. ならば、この世の道が我々に何のかかわりがあろうか。そこには試練があり、むしろ人の生そのものが試練であり、作り話の語りよりもはかない。泥の家に住み、昼も夜も利得に身を置き、利得のことをつねに考え、日雇いの者たちのように日々の賃金を求め、人が言うように、セミのように欲望の風に養われることが、我々に何のかかわりがあろうか。

Epistolarum classis I 28.0.15

15

Vere sicut cicadas, quia de die in diem vivunt, questu rumpuntur suo. Quid enim aliud sunt homines nullius ponderis, nullius disciplinae, nisi ut videantur sicut cicadae, ad mortem nati diurnam, strepentes magis quam loquentes?

PL 16, 1053A

まことにセミのように、日から日へと生きるので、自らの鳴き声で破裂する。重みも規律もない人間は、日ごとの死に向けて生まれ、語るよりもむしろ喚き立てるセミのように見える以外に、何であろうか。

Epistolarum classis I 28.0.16

16

Qui sub ardore ferventium cupiditatum se mulceant cantu sibi noxio, statimque occidant, nullum fructum ferentes, nihil habentes gratiae.

PL 16, 1053A

彼らは、燃え立つ欲望の熱の下で、自分に害をなす歌で自らをなだめ、たちまち死ぬ。何の実も結ばず、恩寵を何も持たずに。

Epistolarum classis I 28.0.17

17

Horum igitur viae noxiae tortuosaeque serpentium, qui venenato lapsu corporis sese trahunt, atque in spiram nequitiae sese colligunt, et erigere non queunt ad coelestia

PL 16, 1053A

ゆえに、これらの者たちの道は、有害で曲がりくねっており、毒を帯びた滑りで体を引きずり、邪悪のとぐろに身を巻き、天のものへと身を起こすことのできない蛇たちの道である〔底本はここで句点を欠き、述語がない。「道である」と補った〕

Epistolarum classis I 28.0.18

18

6. Ingrediamur autem portas Domini, portas justitiae; quas justus qui fuerit ingressus, confitetur Domino (Psal. CXVII, 19) .

PL 16, 1053A

6. 主の門、正義の門に入ろう。そこに入る義人は、主をたたえる(詩篇117:19)。

Epistolarum classis I 28.0.19

19

Sed haec paucorum ingressio, unde Dominus ait, quia angusta porta, et arcta est via, quae ducit ad vitam; et pauci sunt, qui inveniunt eam (Matth. VII, 14) . Lata autem porta et spatiosa via, qua multi gradiuntur, ad mortem dirigit, et viatores suos eo ducit.

PL 16, 1053B

だが、これに入る者は少ない。それゆえ主は言う。「命に通じる門は狭く、道は細い。そしてそれを見いだす者は少ない」(マタイ7:14)。広い門と広々とした道は、多くの者がそこを進み、死へ向かい、旅する者たちをそこへ導く。

Epistolarum classis I 28.0.20

20

7. Sit ergo via nostra angustior, virus exuberantior, trames pressior, fides sublimior, callis arctior, vigor mentis exundans, semitae rectae; quia inflexibilia sunt virtutum vestigia. Unde Salomon: O qui dereliquerunt semitas rectas (Prov. II, 13) !

PL 16, 1053B

7. ゆえに我々の道は、より狭く、徳はより豊かで〔底本は virus「毒」。本文が崩れているらしく、virtus「徳」と解した〕、小道はより細く、信仰はより高く、山道はより狭く、精神の活力はあふれ、道筋はまっすぐであれ。徳の足跡は曲がらないからである。そこでソロモンは言う。「ああ、まっすぐな小道を捨てた者たちよ」(箴言2:13)。

Epistolarum classis I 28.0.21

21

8. Sit gressus ad superiora; quia melius est ascendere. Denique, sicut lectum est hodie: Vae iis, qui descendunt in Aegyptum (Esai. XXXI, 1) !

PL 16, 1053B

8. 歩みは高みへ向かえ。上るほうが善いからである。実に、今日読まれたとおりである。「エジプトに下る者たちは災いだ」(イザヤ31:1)。

Epistolarum classis I 28.0.22

22

Non utique transire in Aegyptum criminosum est: sed transire in mores Aegyptiorum, transire in eorum perfidiae saevitatem, et luxuriae deformitatem. Qui eo transit, descendit: qui descendit, cadit. Declinemus itaque Aegyptium hominem, et non Deum.

PL 16, 1053B

エジプトに渡ること自体が罪深いのではなく、エジプト人の風習に渡り、その背信の残忍さと、放縦の醜悪さに渡ることが罪深いのである。そこへ渡る者は下り、下る者は落ちる。ゆえに我々は、エジプト人を避けよう。神ではなく。

Epistolarum classis I 28.0.23

23

Vitiis enim suis etiam ipse rex Aegyptiorum in potestatem est datus, cujus comparatione Moyses Deus aestimatus est, imperans regnis, subjiciens sibi potestates. Unde ei dictum legimus: Faciam te in Deum regi Pharaoni (Exod. VII, 1) . Vale, et nos, ut facis, quasi filius dilige.

PL 16, 1053C

実に、エジプト人の王自身さえ、自らの悪徳のゆえに〔モーセの〕権力のもとに引き渡された。その者と比べられて、モーセは神と見なされた。モーセは諸王国に命じ、諸権力を自らに服させた。それゆえ、彼に言われたと我々は読む。「私は汝をファラオ王に対して神とする」(出エジプト記7:1)。健やかであれ。そして、あなたがしているように、子として我々を愛してほしい。