Epistolarum classis I 51.0.1
Adventum ejus non ingrato affectu se declinare, sed ne tacere cogeretur, aut offensionis causam praeberet. Iracundum esse Theodosium, sed ex se placabilem: ne igitur eum commoveret, valetudinem excusasse.
PL 16, 1159Cテオドシウスの来訪を自分が避けるのは、恩知らずな心からではなく、黙ることを強いられたり、不興の原因を与えたりしないためである。テオドシウスは怒りっぽいが、自分からは宥めやすい。それゆえ彼を動揺させないよう、病気を口実とした。
Epistolarum classis I 51.0.2
Ingemuisse episcopos caedem Thessalonicensem, proinde in eluenda illa sanctorum imitandam poenitentiam, sine qua peccatum non tollitur. Diabolum qui ei inviderit, vincendum.
PL 16, 1159C司教たちはテッサロニケの虐殺に嘆息した。したがって、それを洗い清めるには聖なる人々の悔い改めに倣うべきであり、それなしには罪は取り除かれない。彼を妬んだ悪魔には、打ち勝たねばならない。
Epistolarum classis I 51.0.3
Non audere se, illo praesente, offerre sacrificium, a quo etiam divinitus fuerit deterritus: at ipsam poenitentiam sacrificium esse. Quod factum ejus non praeverterit, dolere se, quippe qui eum vere diligat. Augustissimo imperatori THEODOSIO AMBROSIUS episcopus.
PL 16, 1160A彼が居合わせるところで犠牲を献げることを、自分は敢えてしない。神的にもそれを思いとどまらされたのである。悔い改めそのものが犠牲である。彼の行いを事前に防げなかったことを、自分は悲しむ。彼を真に愛しているからである。いとも尊厳なる皇帝テオドシウスへ、司教アンブロシウスより。
Epistolarum classis I 51.0.4
1. Et veteris amicitiae dulcis mihi recordatio est, et beneficiorum, quae crebris meis intercessionibus summa gratia in alios contulisti, gratiae memini.
PL 16, 1160A1. 古い友情を思い出すのは私には甘美であり、また、私のたびたびの取りなしによって、あなたが最高の好意をもって他の者たちに与えた恩典に、私は感謝を覚えている。
Epistolarum classis I 51.0.5
Unde colligi potest quod non ingrato aliquo affectu adventum tuum semper mihi antehac exoptatissimum declinare potuerim. Sed qua causa hoc fecerim, breviter expediam.
PL 16, 1160Aそこから、これまで常に私にとって切に望ましかったあなたの来訪を、私が避けたのは、何か恩知らずな心からではなかったと察せられる。だが、何のゆえにそうしたのかを、手短に説明しよう。
Epistolarum classis I 51.0.6
2. Soli mihi in tuo comitatu jus naturae ereptum videbam audiendi, ut et loquendi privarer munere; motus enim frequenter es quod ad me pervenissent aliqua, quae in consistorio tuo statuta forent.
PL 16, 1160B2. あなたの宮廷で、私だけが、聞くという自然の権利を奪われているのを私は見ていた。それゆえ語る務めも奪われた。あなたはしばしば、あなたの評議で決められたことが私に伝わったと知って、気分を害したからである。
Epistolarum classis I 51.0.7
Ego ergo expers communis usus sum, cum dicat Dominus Jesus nihil esse occultum, quod non manifestetur (Luc. VIII, 17) .
PL 16, 1160Bこうして私は共通の利用にあずからぬ者となった。主イエスは、現れないような隠れたものは何もないと言うのに(ルカ8:17)。
Epistolarum classis I 51.0.8
Verecundia igitur, qua potui, satisfeci imperiali arbitrio; et prospexi ne aut ipse causam commotionis habeas, cum id egerim, ne quid ad me de imperialibus deferatur statutis: aut ego cum fuero praesens, aut non audiam per metum omnium, et quasi conniventis famam subibo: aut ita audiam, ut mihi aures pateant, vox intercludatur; ut audita non possim eloqui, ne eos qui in suspicionem proditionis venerint, laedam in periculo.
PL 16, 1160Bそこで私は、できる限りの慎みをもって、皇帝の意向に応えた。そして、あなた自身が動揺の原因を持つことのないよう配慮した。皇帝の決定について何も私に伝えられないよう取り計らったのである。また、私が居合わせるとき、皆への恐れのゆえに聞かずにいて、黙認する者という評判を負うことも、あるいは、耳は開かれても声は閉ざされるように聞いて、裏切りの嫌疑を受けた者たちを危険のうちで傷つけないために、聞いたことを語れなくなることもないよう配慮した〔aut … aut … aut の係りが入り組んでいる。三つとも prospexi ne に係ると取った〕。
Epistolarum classis I 51.0.9
3. Quid igitur facerem? Non audirem? Sed aures non possem cera veterum fabularum claudere. Proderem? Sed quod in tuis jussis timerem, in meis verbis deberem cavere; ne quid cruentum committeretur. Tacerem?
PL 16, 1160B3. ではどうすべきだったか。聞かずにいるべきか。だが私は、古い物語の蝋で耳を塞ぐことはできなかった。打ち明けるべきか。だが、あなたの命令において私が恐れたことを、私は自分の言葉において警戒せねばならなかった。血なまぐさいことが行われないようにである。黙るべきか。
Epistolarum classis I 51.0.10
Sed quod miserrimum foret omnium, alligaretur conscientia, vox eriperetur. Et ubi illud? Sed si sacerdos non dixerit erranti, is qui erraverit, in sua culpa morietur, et sacerdos reus erit poenae, quia non admonuit errantem (Ezechiel III, 19)?
PL 16, 1160Cだが、すべてのうちで最も惨めなのは、良心が縛られ、声が奪われることであろう。では、あの言葉はどこにあるのか。「だが、司教〔sacerdos。エゼキエル書の言葉を司教の務めに当てて引く〕が誤る者に告げなかったなら、誤った者は自らの咎のうちに死に、司教は刑罰の責めを負う者となる。誤る者を戒めなかったからである」(エゼキエル3:19)。
Epistolarum classis I 51.0.11
4. Accipe illud, imperator auguste. Quod habeas fidei studium, non possum negare; quod Dei timorem, non diffiteor: sed habes naturae impetum, quem si quis lenire velit, cito vertes ad misericordiam: si quis stimulet, in majus exsuscitas, ut eum revocare vix possis.
PL 16, 1160C4. これを受け取れ、皇帝アウグストゥスよ。あなたが信仰への熱意をもっていることを、私は否定できない。神への畏れをもっていることを、私は否認しない。だが、あなたは生まれつきの激しさをもっている。誰かがそれを和らげようとすれば、あなたはすぐにそれを慈しみへと向ける。誰かが刺激すれば、あなたはそれをいっそう燃え立たせ、ほとんど呼び戻せなくなる。
Epistolarum classis I 51.0.12
Utinam si nemo mitigat, nullus accendat! Libenter eum committo tibi: ipse te revocas, et pietatis studio vincis impetum naturae. 5. Hunc ego impetum malui cogitationibus tuis secreto committere, quam meis factis publice fortassis movere.
PL 16, 1161A誰も和らげないなら、せめて誰も燃え立たせなければよいのに。私は喜んでそれをあなたに委ねる。あなた自身が自分を引き戻し、敬虔への熱意で生まれつきの激しさに打ち勝つ。5. この激しさを、私は、公に私の行いで掻き立ててしまうより、あなたの思案に秘かに委ねるほうを選んだ。
Epistolarum classis I 51.0.13
Itaque malui officio meo aliquid deesse, quam humilitati: et requiri in me ab aliis sacerdotis auctoritatem, quam a te desiderari in me amantissime honorificentiam; ut represso impetu, integra esset consilii eligendi facultas.
PL 16, 1161Aそれゆえ私は、謙遜に欠けるよりも自分の務めにいくらか欠けることを選び、あなたが私のうちに、いとも愛情をこめた〔あなたへの〕敬意の欠けるのを感じるよりも、他の人々が私のうちに司教の権威の欠けるのを咎めるほうを選んだ。激しさが抑えられて、決断を選ぶ力が損なわれずにあるようにである。
Epistolarum classis I 51.0.14
Praetendi aegritudinem corporis re vera gravem, et nisi a viris mitioribus vix levandam: vel emori tamen maluissem, quam adventum tuum biduo, aut triduo non exspectarem. Sed quid facerem, non erat.
PL 16, 1161A私は体の病を口実に立てた。それは実際に重く、より穏やかな人々でなければほとんど和らげられないものだった〔a viris mitioribus の意は定かでない。字義どおり訳した〕。それでも、あなたの来訪を二日か三日待たずにいるくらいなら、死んだほうがましだった。しかし、私にできることは何もなかった。
Epistolarum classis I 51.0.15
6. Factum est in urbe Thessalonicensium quod nulla memoria habet, quod revocare non potui, ne fieret; immo quod ante atrocissimum fore dixi, cum toties rogarem: et quod ipse sero revocando grave factum putasti, hoc factum extenuare non poteram.
PL 16, 1161B6. テッサロニケの町で、いかなる記憶にもないことが行われた。それが起こらぬよう、私は呼び戻すことができなかった。いや、それは、私があれほどたびたび願ったときに、きわめて残虐になるだろうと前に言っておいたことである。あなた自身が、遅れて取り消したときに重大な行いと考えたこのことを、私は和らげることができなかった。
Epistolarum classis I 51.0.16
Quando primum auditum est, propter adventum Gallorum episcoporum Synodus convenerat; nemo non ingemuit, nullus mediocriter accepit: non erat facti tui absolutio in Ambrosii communione, in me etiam amplius commissi exaggeraretur invidia, si nemo diceret Dei nostri reconciliationem fore necessariam.
PL 16, 1161Bそれが初めて聞こえたとき、ガリアの司教たちの到着のために教会会議が集まっていた。嘆息しない者はなく、軽く受け取った者は誰もいなかった。あなたの行いの赦免は、アンブロシウスとの交わりのうちにはなかった。もし誰も、我々の神との和解が必要になると言わなかったなら、私に対しては、その犯された行いへの憎しみがいっそう募っただろう〔si 以下の係りが定かでなく、このように解した〕。
Epistolarum classis I 51.0.17
7. An pudet te, Imperator, hoc facere quod rex propheta, auctor Christi secundum carnem prosapiae fecit David?
PL 16, 1161B7. 皇帝よ、あなたは、王にして預言者、肉によればキリストの系譜の始祖であるダビデがしたことを、することを恥じるのか。
Epistolarum classis I 51.0.18
Illi dictum est, quia dives qui haberet plurimos greges, unam pauperis ovem propter adventum hospitis eripuit et occidit; et cognito quod in hoc ipse argueretur, quia ipse fecisset, ait: Peccavi Domino (II Reg. XII, 13) .
PL 16, 1161C彼に言われた。非常に多くの群れを持つ金持ちが、客の来訪のために貧しい者の一頭の羊を奪って殺した、と。そして彼は、これによって自分が責められているのだ、自分がそれを行ったのだと悟ると、言う。「私は主に対して罪を犯した」(サムエル記下12:13)。
Epistolarum classis I 51.0.19
Noli ergo impatienter ferre, Imperator, si dicatur tibi: Tu fecisti istud, quod David regi dictum est a propheta.
PL 16, 1161Cだから、皇帝よ、あなたに、「あなたがこれを行った」と言われても、いらだって受け取るな。それは預言者からダビデ王に言われたことである。
Epistolarum classis I 51.0.20
Si enim hoc sedulo audieris, et dixeris: Peccavi Domino; si dixeris regale istud propheticum: Venite adoremus, et procidamus ante eum; et ploremus ante Dominum nostrum, qui fecit nos (Psal. XCIV, 6) ; dicetur et tibi: Quoniam poenitet te, dimittit tibi Dominus peccatum tuum, et non morieris (II Reg. XII, 13) .
PL 16, 1161Cもしあなたがこれを熱心に聞き入れ、「私は主に対して罪を犯した」と言うなら、もしあなたが王にして預言者のあの言葉、「来たれ、我々は礼拝し、その前にひれ伏そう。我々を作った我々の主の前で泣こう」(詩篇94:6)を言うなら、あなたにも言われるだろう。「汝が悔い改めているので、主は汝の罪を赦す。汝は死なない」(サムエル記下12:13)。
Epistolarum classis I 51.0.21
8. Iterum cum plebem numerari jussisset David, percussus est corde, et dixit ad Dominum: Peccavi vehementer, quod fecerim hoc verbum, et nunc, Domine, aufer iniquitatem servi tui, quod deliqui vehementer (II Reg. XXIV, 10) .
PL 16, 1161C8. 再び、ダビデが民の人数を数えるよう命じたとき、彼は心を打たれ、主に言った。「私がこの事を行ったことで、私は激しく罪を犯した。今、主よ、汝の僕の不法を取り去れ。私が激しく罪を犯したのだから」(サムエル記下24:10)。
Epistolarum classis I 51.0.22
Et missus est iterum ad eum Nathan propheta, qui ei trium optionem conditionum offerret, ut quam vellet, eligeret: famem tribus annis in terra, aut tribus mensibus fugere a facie inimicorum suorum, aut triduo mortem in terra.
PL 16, 1161Dそして再び預言者ナタンが彼のもとへ遣わされ、三つの条件のうちの選択を差し出して、望むものを選ばせた。地に三年の飢饉か、三か月間その敵の顔の前から逃げるか、三日間、地に死かである。
Epistolarum classis I 51.0.23
Et respondit David: Angustiae sunt tria haec vehementer; verumtamen incidam in manu Domini; quoniam multae misericordiae ejus nimis: et in manus hominis non incidam (Ibid., 14) .
PL 16, 1162Aダビデは答えた。「この三つは非常に苦しい。それでも私は主の手に落ちよう。その慈しみは非常に大きいからだ。人の手には落ちまい」(サムエル記下24:14)。
Epistolarum classis I 51.0.24
Culpa autem erat, quoniam voluit scire numerum totius plebis, quae secum erat: quod scire Deo soli debuit reservare.
PL 16, 1162A咎は、彼が自分とともにいた全民の数を知ろうとしたことにあった。それを知ることは、神ひとりのために取っておくべきだった。
Epistolarum classis I 51.0.25
9. Et cum, inquit, mors fieret in plebe, ipso primo die ad horam prandii cum vidisset David percutientem angelum in plebem, ait David: Ego peccavi, et ego pastor malignum feci, et hic grex quid fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei (Ibid., 17) .
PL 16, 1162A9. また、〔聖書は〕言う。民のうちに死が起こったとき、まさに初日の昼食の時刻に、ダビデは天使が民を打つのを見て、言った。「私が罪を犯した。私、牧者が悪を行った。この群れは何をしたというのか。汝の手が私に、また私の父の家にあるように」(サムエル記下24:17)。
Epistolarum classis I 51.0.26
Itaque poenituit Dominum, et jussit angelo ut parceret plebi, sacrificium autem offerret David; erant enim tunc sacrificia pro delictis, haec nunc sunt sacrificia poenitentiae.
PL 16, 1162Aそこで主は悔いて、天使に民を赦すよう命じ、ダビデには犠牲を献げさせた。当時は罪のための犠牲があったが、いまあるのは悔い改めの犠牲である。
Epistolarum classis I 51.0.27
Itaque ea humilitate acceptior Deo factus est: non enim mirandum peccare hominem: sed illud reprehensibile, si non se cognoscat errasse, non humiliet Deo.
PL 16, 1162Bそれゆえ、その謙遜によって彼は神にいっそう受け入れられる者となった。人が罪を犯すのは驚くべきことではない。咎められるべきは、自分が誤ったことを悟らず、神の前にへりくだらないことである。
Epistolarum classis I 51.0.28
10. Job sanctus et ipse potens in saeculo, ait: Peccatum meum non abscondi, sed coram plebe omni annuntiavi (Job. XXXI, 33) .
PL 16, 1162B10. 聖なるヨブも、自身この世で力ある者でありながら、言う。「私は自分の罪を隠さず、すべての民の前で告げた」(ヨブ記31:33)。
Epistolarum classis I 51.0.29
Ipsi immani regi Saul dixit Jonathas filius suus: Noli peccare in servum tuum David (I Reg. XIX, 4) : et: Ut quid peccas in sanguinem innocentem occidere David sine causa (Ibid., 5) ? Quia etsi rex erat, peccabat tamen, si occideret innocentem.
PL 16, 1162Bあの残忍な王サウルその人に、その子ヨナタンは言った。「汝の僕ダビデに対して罪を犯すな」(サムエル記上19:4)。また、「なぜ汝は、ダビデを理由なく殺して、無実の血に対して罪を犯すのか」(サムエル記上19:5)。王であっても、無実の者を殺すなら、罪を犯したのである。
Epistolarum classis I 51.0.30
Denique etiam David cum jam regno potiretur, et audisset Abner innocentem occisum a Joab duce militiae suae, ait: Innocens sum ego et regnum meum amodo et usque in aeternum a sanguine Abner filii Ner (II Reg. III, 28) ; et jejunavit in dolore.
PL 16, 1162B実に、ダビデさえ、すでに王国を得ていたとき、アブネルが無実のまま自軍の長ヨアブに殺されたと聞いて、言った。「私も私の王国も、今から永遠に至るまで、ネルの子アブネルの血に対して無実である」(サムエル記下3:28)。そして悲しみのうちに断食した。
Epistolarum classis I 51.0.31
11. Haec ideo scripsi, non ut te confundam, sed ut regum exempla provocent, ut tollas hoc peccatum de regno tuo: tolles autem humiliando Deo animam tuam. Homo es, et tibi venit tentatio, vince eam. Peccatum non tollitur nisi lacrymis et poenitentia.
PL 16, 1162C11. 私がこれらを書いたのは、あなたを辱めるためではなく、王たちの先例があなたを促し、あなたがこの罪を自分の王国から取り除くようにするためである。取り除くのは、神の前に自分の魂をへりくだらせることによってである。あなたは人間であり、誘惑があなたに来た。それに打ち勝て。罪は、涙と悔い改めによらなければ取り除かれない。
Epistolarum classis I 51.0.32
Nec angelus potest, nec archangelus; Dominus ipse, qui solus potest dicere: Ego vobiscum sum (Matth. XXVIII, 20) ; si peccaverimus, nisi poenitentiam deferentibus non relaxat.
PL 16, 1162C天使にもできず、大天使にもできない。「私は汝らとともにいる」(マタイ28:20)と言うことのできる唯一の者である主自身が、我々が罪を犯したなら、悔い改めを差し出す者たちでなければ赦さない。
Epistolarum classis I 51.0.33
12. Suadeo, rogo, hortor, admoneo; quia dolori est mihi, ut tu qui pietatis inauditae exemplum eras, qui apicem clementiae tenebas, qui singulos nocentes non patiebaris periclitari, tot periisse non doleas innocentes.
PL 16, 1162C12. 私は勧め、願い、促し、諭す。あなたは前代未聞の敬虔の手本であり、寛容の頂を保ち、罪ある者を一人ひとり危険にさらすことを許さなかったのに、これほど多くの無実の者が滅んだことを悲しまないことが、私には痛みだからである。
Epistolarum classis I 51.0.34
Etsi in praeliis felicissime egeris, etsi in aliis quoque laudabilis; tamen apex tuorum operum pietas semper fuit. Id tibi invidit diabolus, quod habebas praestantissimum. Vince eum, dum habes adhuc unde possis vincere.
PL 16, 1162D戦いでは最も幸いに戦い、ほかのことでも称賛に値するとしても、あなたの業の頂は、つねに敬虔だった。悪魔はあなたが持つ最もすぐれたものを妬んだ。彼に打ち勝て。まだ打ち勝てる手立てがあるうちに。
Epistolarum classis I 51.0.35
Noli peccato tuo aliud peccatum addere; ut usurpes, quod usurpasse multis officit. 13. Ego certe in omnibus aliis licet debitor pietati tuae, cui ingratus esse non possum, quam pietatem multis imperatoribus praeferebam, uni adaequabam: ego, inquam, causam in te contumaciae nullam habeo, sed habeo timoris: offerre non audeo sacrificium, si volueris assistere.
PL 16, 1162D自分の罪にさらに別の罪を加えるな。多くの者に害となったことを、あなたがあえて行うことのないように〔usurpes の目的語が定かでない〕。13. 確かに私は、他のすべての点で、あなたの敬虔に負い目のある者であり、それに恩知らずになることはできない。その敬虔を、私は多くの皇帝にまさるとし、ただ一人にだけ等しいとした。その私が言う、私にはあなたに対する頑なさの理由はまったくないが、恐れの理由はある。あなたが居合わせようとするなら、私は犠牲を献げることを敢えてしない。
Epistolarum classis I 51.0.36
An quod in unius innocentis sanguine non licet, in multorum licet? Non puto. 14. Postremo scribo manu mea, quod solus legas. Ita me Dominus ab omnibus tribulationibus liberet; quia non ab homine, neque per hominem, sed aperte mihi interdictum adverti.
PL 16, 1163A一人の無実の者の血において許されないことが、多数の者の血においては許されるのか。私はそうは思わない。14. 最後に、私は自分の手で書く。あなた一人が読むように。主が私をすべての苦難から解放するように。私は、人からでも人を通してでもなく、はっきりと自分に禁じられたと悟ったのだから。
Epistolarum classis I 51.0.37
Cum enim essem sollicitus, ipsa nocte qua proficisci parabam, venisse quidem visus es ad Ecclesiam; sed mihi sacrificium offerre non licuit. Alia praetereo, ut potui cavere: sed pertuli amore tuo, ut arbitror. Dominus faciat ut omnia cum tranquillitate cedant.
PL 16, 1163A私が気がかりにしていたとき、出発を用意していたまさにその夜、あなたが聖堂に来たと見えた。だが私には犠牲を献げることが許されなかった。ほかのことは省く。避けることもできたのだが、私はあなたへの愛のゆえに耐えたのだと思う。主がすべてを平穏のうちに終わらせるように。
Epistolarum classis I 51.0.38
Multifarie Deus noster admonet, signis coelestibus, prophetarum praeceptis: visionibus etiam peccatorum vult nos intelligere; quo rogemus eum, ut perturbationes auferat, pacem vobis imperantibus servet, fides Ecclesiae et tranquillitas perseveret, cui prodest christianos et pios esse imperatores.
PL 16, 1163B我々の神は多くの仕方で諭す。天の徴により、預言者たちの戒めにより、また罪人たちの幻によっても我々に悟らせようとする〔peccatorum の係りが定かでない〕。それは、我々が神に願うためである。混乱を取り除き、諸君が統治するあいだ平和を守り、教会の信仰と静けさが続くように。教会にとって、皇帝たちがキリスト教徒であり敬虔であることは益になるからである。
Epistolarum classis I 51.0.39
15. Certe vis probari Deo. Omnis rei tempus, ut scriptum est: Tempus, inquit, faciendi, Domine (Eccles. III, 1) ; et: Tempus beneplaciti Deus (Psal. CXVIII, 126) . Tunc offeres, cum sacrificandi acceperis facultatem, quando hostia tua accepta sit Deo.
PL 16, 1163B15. 確かにあなたは神に認められることを望んでいる。すべての事に時がある。書かれているとおりである。「為す時である、主よ」(コヘレトの言葉3:1)〔引照と文言が合わない。引照は刷りのまま写した〕。また、「好意の時、神よ」(詩篇118:126)。あなたが犠牲を献げる力を受けたとき、あなたの献げ物が神に受け入れられるときに、献げるだろう。
Epistolarum classis I 51.0.40
Nonne me delectaret habere gratiam imperatoris, ut secundum voluntatem tuam agerem, si causa pateretur?
PL 16, 1163B皇帝の好意を得て、あなたの意志に従って行動することは、私にとって喜びではないだろうか。事情が許すならば。
Epistolarum classis I 51.0.41
Et simplex oratio sacrificium est: haec veniam refert, illa offensionem; quia haec habet humilitatem, illa contemptum: Dei enim vox est, quod malit ut fiat mandatum ejus, quam deferatur sacrificium.
PL 16, 1163C素朴な祈りもまた犠牲である。これ〔祈り〕は赦しをもたらし、あれ〔犠牲〕は不興をもたらす。これは謙遜を持ち、あれは侮りを持つからである。神の言葉は、自分の命令が行われることを、犠牲が献げられることよりも望む、というものだからである。
Epistolarum classis I 51.0.42
Clamat istud Deus, ad populum Moyses annuntiat, ad populos Paulus praedicat. Id facito quod intelligis in tempore plus facere. Misericordiam, inquit, malo quam sacrificium (Matth. IX, 13) .
PL 16, 1164A神はこれを叫び、モーセは民に告げ、パウロはもろもろの民に宣べる。この時にあってより多くをなすと悟ることを行え。「私は犠牲よりも慈しみを選ぶ」(マタイ9:13)と言う。
Epistolarum classis I 51.0.43
Quare non illi magis sint Christiani, qui peccatum condemnant suum, quam qui defendere putant? Justus enim in exordio sermonis accusator est sui (Prov. XVIII, 17) . Qui se accusat cum peccaverit, justus est, non ille qui se laudaverit.
PL 16, 1164A自分の罪を断罪する者たちのほうが、それを弁護できると考える者たちよりも、むしろキリスト教徒であるのは当然ではないか。「義人は語りの初めに自分を訴える者である」(箴言18:17)。罪を犯したとき自分を訴える者が義人であり、自分を称賛する者ではない。
Epistolarum classis I 51.0.44
16. Utinam, Imperator, etiam ante mihi potius credidissem, quam consuetudini tuae. Cum puto quod cito ignoscis, cito revocas, ut saepe fecisti; et tu praeventus es, et ego non declinavi, quod cavere non debueram.
PL 16, 1164A16. 皇帝よ、以前にも、あなたの習慣よりも私自身を信じていればよかったのに。あなたがすぐに赦し、すぐに取り消す――たびたびそうしたように――と私が考えているとき、あなたは先を越され、私は避けなかった。警戒すべきではなかったことを〔quod cavere non debueram の係りが定かでなく、直訳した〕。
Epistolarum classis I 51.0.45
Sed gratias Domino, qui vult servulos suos castigare, ne perdat. Istud mihi commune est cum prophetis, et tibi erit commune cum sanctis. 17. An ego Gratiani patrem non oculis meis praeferam? Debent veniam sancta alia pignora tua.
PL 16, 1164Aだが主に感謝する。主は、自分の小さな僕たちを滅ぼさないために、懲らしめようとする。これは私が預言者たちと共有することであり、あなたが聖なる人々と共有することとなろう。17. 私はグラティアヌスの父を、自分の目にもまさって大切にしないだろうか。あなたのほかの聖なる子らは、赦しを与えねばならない。
Epistolarum classis I 51.0.46
Dulce mihi nomen antetuli, quibus amorem communiter detuli. Amo, diligo, orationibus prosequor. Si credis, sequere; si, inquam, credis, agnosce quod dico: si non credis, ignosce quod facio, in quo Deum praefero.
PL 16, 1164B私は、等しく愛を寄せてきた者たちよりも先に、私にとって甘美な名を挙げたのである〔quibus の先行詞は示されていない。テオドシウスのほかの子らと取った〕。私は愛し、大切にし、祈りをもって寄り添う。もし信じるなら、従え。もし、と私は言う、信じるなら、私の言うことを認めよ。もし信じないなら、私が神を第一にするそのことを、赦せ。
Epistolarum classis I 51.0.47
Beatissimus et florentissimus cum sanctis pignoribus fruaris tranquillitate perpetua, Imperator auguste.
PL 16, 1164Bいとも幸いで、いとも栄えた者として、聖なる子らとともに、永続する静けさを楽しむように、皇帝アウグストゥスよ。