Epistolarum classis I 41.0.1
Sororem ut de iis quae synagogae ac fani supra dictorum causa evenerant, certiorem faciat, refert quemadmodum loco Hieremiae de sacerdotum verbis, explicato, Evangelicam lectionem enarraverit, ostenderit illic Domini misericordiam commendari, cujus idem a nobis exigit imitationem, ac docuerit qua ratione evangelicam peccatricem Dominicos pedes lavando, tergendo, ungendo atque osculando referamus; alioqui nos propheticae reprehensioni, fore obnoxios; denique quo modo sermone converso ad Theodosium, tandem ut revocaret edictum, obtinuerit.
PL 16, 1113A姉に、会堂と祠をめぐって先に述べたことの次第を知らせるため、〔アンブロシウスは〕次のことを語る。エレミヤの箇所を司教たちの言葉に関して解き明かしたうえで福音書の朗読を講じ、そこで主の慈しみが説かれ、同じ慈しみにならうことを主が我々に求めていると示したこと。主の足を洗い、拭い、油を塗り、接吻する福音書の罪深い女を、我々がどのようにして〔自らの身に〕写し出すべきかを教え、さもなければ預言者の叱責を免れないと説いたこと。さらに、説教をテオドシウスに向け直して、ついに勅令を撤回させたこと。
Epistolarum classis I 41.0.2
FRATER SORORI. 1. Sollicitam sanctitatem tuam esse adhuc scribere dignata es mihi, eo quod sollicitum me esse scripserim; unde miror quod litteras non acceperis meas, quibus refusam mihi scripseram securitatem.
PL 16, 1113A弟より姉へ。1. あなたの聖性がなお不安でいると、あなたは私に書き送ってくれた。私が不安でいると書いたからである。それゆえ、私が書いた手紙――私に安心が戻ったと書いた手紙――をあなたが受け取っていないことを、不思議に思う。
Epistolarum classis I 41.0.3
Nam cum relatum esset synagogam Judaeorum incensam a christianis, auctore episcopo, et Valentinianorum conventiculum; jussum erat, me Aquileiae posito, ut synagoga ab episcopo reaedificaretur, et in monachos vindicaretur, qui incendissent aedificium Valentinianorum.
PL 16, 1113B会堂がキリスト教徒によって、司教の主導で焼かれたと、またウァレンティノス派の小さな集会所も焼かれたと報告されたとき、私がアクイレイアにいたあいだに、司教が会堂を再建すること、またウァレンティノス派の建物を焼いた修道士たちに対して報復することが命じられた。
Epistolarum classis I 41.0.4
Tum ego, cum saepius agendo parum proficerem, epistolam dedi imperatori, quam simul misi; et ubi processit ad Ecclesiam, hunc sermonem habui:
PL 16, 1113Bそこで私は、たびたび働きかけても成果が乏しかったので、皇帝に書簡を出し、それを〔この書簡と〕同時に送った。そして〔皇帝が〕教会に出てきたとき、私は次の説教をした。
Epistolarum classis I 41.0.5
2. In libro prophetico scriptum est: Sume tibi baculum nucinum (Jerem. I) ; et qua ratione hoc dixerit Dominus prophetae, debemus considerare; non otiose etenim scriptum est; quandoquidem et in Pentateucho legimus quod virga nucina Aaron sacerdotis, cum diu reposita fuisset, effloruit (Num. XVII, 8) .
PL 16, 1113B2. 預言者の書に、「汝のためにクルミの杖を取れ」と書かれている(エレミヤ1)。主が預言者にどういう理由でこれを言ったのか、我々は考えねばならない。これは無意味に書かれたのではないからである。モーセ五書においても、祭司アロンのクルミの杖が、長く置かれていたのに花を咲かせたと、我々は読んでいる(民数記17:8)。
Epistolarum classis I 41.0.6
Nam videtur per virgam significare quod directa esse debeat prophetia vel sacerdotalis auctoritas; ut non tam delectabilia, quam utilia persuadeat.
PL 16, 1113C実に、杖によって、預言や司教の権威がまっすぐでなければならないことを示していると見える。快いことよりも有益なことを説き勧めるためである。
Epistolarum classis I 41.0.7
3. Ideoque nucinum baculum sumere jubetur propheta, quia memoratae pomum arboris amarum in cortice, durum in testa, intus est fructuosum; ut ad ejus similitudinem propheta quoque amara et dura praetendat, et denuntiare tristia non reformidet.
PL 16, 1113C3. そのため預言者はクルミの杖を取るよう命じられる。言及されたその木の実は、外の皮は苦く、殻は堅いが、中は実り豊かだからである。それに倣って、預言者も苦いこと、厳しいことを前に出し、悲しいことを告げるのを恐れない。
Epistolarum classis I 41.0.8
Similiter etiam sacerdos, quia praeceptio ejus etsi ad tempus aliquibus amara videatur, et tamquam virga Aaron reposita diu in auribus dissimulantium; tamen aliquando cum aestimatur aruisse, florescit.
PL 16, 1113C同じく司教もまた、その勧告がしばらくのあいだ、ある人々には苦く見え、聞き流す人々の耳に長く置かれたアロンの杖のようであっても、枯れたと思われる頃に、ついに花を咲かせる。
Epistolarum classis I 41.0.9
4. Unde et Apostolus ait: Quid vultis, in virga veniam ad vos, an in charitate, spirituque mansuetudinis (I Cor. IV, 21) ? Prius enim virgam dixit, et tamquam virga nucina percussit errantes, ut postea consolaretur eos spiritu mansuetndinis.
PL 16, 1114A4. それゆえ使徒も言う。「汝らは何を望むか。私が杖をもって汝らのもとに行くことか、それとも愛と柔和の霊をもって行くことか」(一コリント4:21)。まず杖を言い、クルミの杖のように迷う者たちを打ち、のちに柔和の霊で彼らを慰めたのである〔底本は mansuetndinis。mansuetudinis と読む〕。
Epistolarum classis I 41.0.10
Itaque quem virga sacramentis abdicavit coelestibus, eumdem mansuetudo restituit. Discipulo quoque talia praescripta dedit, dicens: Argue, obsecra, increpa (II Tim. IV, 2) .
PL 16, 1114Aこうして、杖が天の秘跡から遠ざけた者を、柔和が連れ戻した。使徒は弟子にもこのような定めを与えて言った。「責めよ、懇願せよ、戒めよ」(二テモテ4:2)。
Epistolarum classis I 41.0.11
Duo dura, unum mite: sed ideo dura, ut etiam ipsa molliret; quia sicut aegris redundanti felle corporibus ciborum aut potus amaritudo dulcescit, et contra epularum suavitas amaritudini est: ita ubi animus est saucius, voluptariae fotu adulationis aegrescit, et rursum correctionis temperatur amaritudine.
PL 16, 1114A厳しいものが二つ、穏やかなものが一つ。だが厳しいものは、それ自体をも和らげるために厳しいのである。胆汁があふれて病んだ体には、食べ物や飲み物の苦さが甘く感じられ、逆にごちそうの甘さが苦く感じられる。それと同じく、心が傷ついているところでは、快い追従の温めによって病み、かえって矯正の苦さによって和らげられる。
Epistolarum classis I 41.0.12
5. Haec de prophetica lectione libata sint: Evangelii quoque lectio quid habeat consideremus: Rogavit quidam pharisaeus Dominum Jesum, ut manducaret cum illo; et ingressus domum Pharisaei, discubuit.
PL 16, 1114A5. 預言者の朗読については、これだけを味わってよい。福音書の朗読が何を含むかも考えよう。「あるパリサイ人が、主イエスに、自分と一緒に食事をするよう願った。そして〔イエスは〕そのパリサイ人の家に入り、席に着いた。」
Epistolarum classis I 41.0.13
Et ecce mulier, quae erat in civitate peccatrix, ut cognovit quod Jesus accubuit in domo Pharisaei, attulit alabastrum unguenti: et stans retro secus pedes ejus, lacrymis coepit rigare pedes ejus (Luc. VII, 36 et seq.) .
PL 16, 1114B「すると見よ、町にいた罪深い女が、イエスがパリサイ人の家で食事の席に着いたと知って、香油の入ったアラバスターの壺を持ってきた。そして後ろから、その足もとに立ち、涙で彼の足を濡らし始めた」(ルカ7:36以下)。
Epistolarum classis I 41.0.14
Et reliqua recitavit usque ad locum: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Quam simplex, subjunxi, in verbis, quam profunda in consiliis Evangelii lectio! Itaque quia magni consiliarii sermo est, altitudinem ejus consideremus (Esai. IX, 6) .
PL 16, 1114Bそして残りを、「汝の信仰が汝を救った。平安のうちに行け」という箇所まで読み上げた。「福音書の朗読は、言葉においては何と単純で、意図においては何と深いことか」と私は付け加えた。「それゆえ、これは大いなる助言者の言葉であるから、その深さを考えよう。」(イザヤ9:6)。
Epistolarum classis I 41.0.15
6. Dominus noster Jesus Christus judicavit magis homines beneficiis alligari posse, et provocari ad ea quae sunt recta facienda, quam metu: plusque charitatem proficere, quam formidinem ad correctionem.
PL 16, 1114B6. 我々の主イエス・キリストは、人は恐れによるよりも恩恵によって結びつけられ、正しいことをなすよう促されることができ、矯正には恐れよりも愛のほうが役立つと判断した。
Epistolarum classis I 41.0.16
Itaque praemisit gratiam, veniens per Virginis partum; ut in baptismo peccata donaret, quo sibi faceret gratiores. Deinde si competentia gratis viris officia reponeremus, ipsius gratiae remunerationem futuram omnium in hac muliere declaravit.
PL 16, 1114Cそこで、おとめの出産によって来て、まず恩寵を先に与えた。洗礼において罪を赦すことで、人々を自分にいっそう喜ばしい者とするためである。次に、もし我々が恩を知る者にふさわしい務めを返すなら、その恩寵そのものに対して万人に将来の報いがあることを、この女において明らかにした。
Epistolarum classis I 41.0.17
Nam si tantummodo prima debita nobis remisisset, videretur cautior, quam indulgentior; correctionisque providentior quam remunerationis magnificentior.
PL 16, 1114C実際、もし彼が最初の負債だけを我々に免じたのであったなら、より寛大であるより用心深く、報いの豊かさよりも矯正への配慮のほうが勝っているように見えただろう。
Epistolarum classis I 41.0.18
Angusti animi sola astutia est, ut illiciat: Deo autem convenit, ut quos invitaverit per gratiam, eosdem gratiae ipsius incrementis provehat. Ideoque nobis et ante donat per baptismum, et post bene servientibus uberiora largitur.
PL 16, 1114C人を誘い込むのは、心の狭い者の策略にすぎない。だが神にふさわしいのは、恩寵によって招いた者たちを、その同じ恩寵を増し加えることで高めることである。それゆえ、我々には洗礼によって先に与え、のちには、よく仕える者たちにさらに豊かに与える。
Epistolarum classis I 41.0.19
Ita ergo Christi beneficia et incentiva virtutis et praemia sunt. 7. Sed nemo vocabulum feneratoris horrescat. Fuimus ante sub feneratore duro, qui nisi morte debitoris expleri ac satiari nequiret (Luc. 7, 41) .
PL 16, 1114Cこうして、キリストの恩恵は、徳への励ましでもあり報いでもある。7. だが誰も、金貸しという呼び名を恐れてはならない。我々はかつて、厳しい金貸しのもとにあった。それは債務者の死によってしか満たされ飽かされ得ない者である(ルカ7:41)。
Epistolarum classis I 41.0.20
Venit Dominus Jesus, vidit gravi nos obligatos fenore. Nemo fenus suum patrimonio innocentiae suae poterat exsolvere: de meo, unde me liberarem, habere non poteram, novum genus absolutionis mihi detulit; ut creditorem mutarem, quia fenus unde solverem, non habebam.
PL 16, 1115A主イエスが来て、我々が重い利息に縛られているのを見た。誰も、自分の無垢という財産によって、自分の利息を支払えなかった。私は自分の持ち物から自分を解放するものを持てなかったので、彼は新しい形の解放を私にもたらした。債権者を替えることである。利息を払う当てがなかったからである。
Epistolarum classis I 41.0.21
Debitores autem nos non natura, sed culpa fecerat; peccatis enim nostris aera gravia contraximus, ut essemus obnoxii, qui eramus liberi; debitor enim est, qui aliquid accepit de feneratoris pecunia.
PL 16, 1115Aだが我々を債務者にしたのは、本性ではなく咎であった。我々は自分たちの罪によって重い負債を負い、自由であった者が束縛される者となったのである。債務者とは、金貸しの金から何かを受け取った者だからである。
Epistolarum classis I 41.0.22
Peccatum vero a diabolo est: tamquam in ejus patrimonio has habet impius opes; sicut enim Christi divitiae virtutes sunt, ita diaboli opes crimina sunt.
PL 16, 1115A罪は悪魔から来る。不敬虔な者は、あたかも悪魔の財産のうちにあるかのように、これらの富を得ている。キリストの富が徳であるように、悪魔の富は犯罪だからである。
Epistolarum classis I 41.0.23
Redegerat humanum genus in perpetuam captivitatem obnoxiae haereditatis gravi fenore, quod obaeratus auctor ad posteros de fenerata successione transmiserat. Venit Dominus Jesus, mortem suam pro morte omnium obtulit, sanguinem suum pro sanguine fudit universorum.
PL 16, 1115B彼〔悪魔〕は人類を、相続された重い利息によって、永遠の捕囚に陥れた。借金にまみれた始祖が、利息を重ねた継承として、後の者たちに伝えたものである。主イエスが来て、万人の死のために自らの死を献げ、万人の血のために自らの血を流した。
Epistolarum classis I 41.0.24
8. Mutavimus ergo creditorem, non evasimus; immo evasimus, manet enim debitum, fenus intercidit, dicente Domino Jesu qui in vinculis sunt: Exite; et his qui in carcere sunt: Procedite; dimissa sunt ergo peccata vestra (Esai. XLIX, 9) .
PL 16, 1115B8. こうして我々は債権者を替えたのであって、逃れたのではない。いや、逃れたのだ。負債は残るが、利息は消えるからである。主イエスは、鎖につながれた者たちに「出よ」と言い、牢にいる者たちに「進み出よ」と言う。「したがって、汝らの罪は赦された」(イザヤ49:9)。
Epistolarum classis I 41.0.25
Omnibus igitur dimisit, nec quisquam est, cui non relaxarit. Sic enim scriptum est, quia donavit omnia delicta, delens quod adversum nos erat chirographum decreti (Coloss. II, 13, 14) .
PL 16, 1115Bこうして彼はすべての人に赦した。赦されなかった者は一人もいない。実際、こう書かれている。「彼はすべての罪を赦し、我々に不利であった決定の証文を消し去った」(コロサイ2:13, 14)。
Epistolarum classis I 41.0.26
Cur nos aliorum tenemus chirographa, et volumus exigere aliena, qui nostrorum utimur indulgentia? Qui donavit omnibus, ab omnibus exigit; ut quod unusquisque sibi dimissum meminit, alii ipse dimittat.
PL 16, 1115Bなぜ我々は他人の証文を握り、他人のものを取り立てようとするのか。我々自身は、自分たちの負債の赦免を享受しているのに。すべての人に赦した者は、すべての人に要求する。各人が、自分に赦されたと覚えていることを、自分もまた他人に赦すようにである。
Epistolarum classis I 41.0.27
9. Vide ne graviorem causam incipias habere fenerator, quam debitor: sicut ille in Evangelio, cui Dominus suus dimisit omne debitum, ille postea a conservo suo coepit exigere, quod ipse non solverat; unde iratus dominus ejus de ipso summis exegit injuriis, quod ei ante donaverat (Matth. XVIII, 27 et seq.) .
PL 16, 1115C9. 金貸しとして、債務者のときよりも重い訴えを抱えることになりはしないか、気をつけよ。福音書のあの者のようにである。主人から全債務を免除されたのに、のちに自分の仲間の僕から、自分が払っていなかったものを取り立て始めた。そこでその主人は怒り、以前に免じてやったものを、最大の仕打ちをもって彼から取り立てた(マタイ18:27以下)。
Epistolarum classis I 41.0.28
Caveamus ergo ne nobis hoc accidat, ut non remittendo, quae nobis debentur, incipiamus et illa solvere quae remissa sunt nobis; ita enim scriptum est, dicente Domino Jesu: Sic et vobis faciet Pater meus, qui in coelis est, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris (Ibid., 34) .
PL 16, 1115Cだから、我々に負われているものを赦さないことで、自分たちに赦されたものまで払い始めるという目に遭わぬよう、気をつけよう。実際、主イエスがこう言ったと書かれている。「もし汝らが、おのおの兄弟を心から赦さないなら、天にいる私の父は、汝らにも同じようにするだろう」(マタイ18:34)。
Epistolarum classis I 41.0.29
Dimittamus ergo pauca, quibus plura donata sunt: et intelligamus eo nos Deo acceptiores fore, quo etiam plura donamus; quia hoc gratiores Deo sumus, quo nobis dimissa sunt. 10. Denique interrogatus a Domino pharisaeus: Quis, inquit, eum plus diligit?
PL 16, 1115Dだから、多くを赦された我々は、わずかを赦そう。そして、我々がより多く赦すほど、神に受け入れられる者となることを悟ろう。我々に赦されたものがあるほど、我々は神にとって喜ばしい者となるからである。10. 実に、パリサイ人は主に問われた。「誰が彼をより多く愛するか」と〔主は〕言った〔inquit の主語は定かでない。問いは主のものと取った〕。
Epistolarum classis I 41.0.30
Respondit: Aestimo quia is cui plus donavit. Cui Dominus dixit: Recte judicasti (Luc. VII, 42, 43) . Laudatur Pharisaei judicium, sed arguitur affectus. De aliis bene judicat: sed quod de aliis opinatur, ipse non credit.
PL 16, 1115D〔パリサイ人は〕答えた。「より多く赦された者だと思う。」主は彼に言った。「汝は正しく判断した」(ルカ7:42, 43)。パリサイ人の判断は称賛されるが、その心のありようは責められる。他の人々については正しく判断するが、他の人々について思っていることを、自分では信じていない。
Epistolarum classis I 41.0.31
Audis laudantem Judaeum Ecclesiae disciplinam, ejusque veram gratiam praedicantem, honorantem sacerdotes Ecclesiae, hortaris ut credat, renuit; ita quod in nobis laudat, ipse non sequitur.
PL 16, 1116Aあなたは、教会の規律をほめ、その真の恩寵を宣べ、教会の司教たちを敬うユダヤ人を聞いて、信じるよう勧めるが、彼は拒む。こうして、我々のうちにほめているものを、自分は追い求めない。
Epistolarum classis I 41.0.32
Non ergo plena ejus laudatio est, quia audivit a Christo: Recte judicasti; nam et Cain recte obtulit, sed non recte divisit: ideoque dixit illi Deus: Si recte offeras, non recte autem dividas: peccasti, quiesce (Gen. IV, 7) .
PL 16, 1116Aだから、キリストから「汝は正しく判断した」と聞いたからといって、彼への称賛が完全なのではない。カインもまた正しく献げたが、正しく分けなかった。それゆえ神は彼に言った。「汝が正しく献げても、正しく分けないなら、汝は罪を犯した。静まれ」(創世記4:7)。
Epistolarum classis I 41.0.33
Ergo et hic recte obtulit, quia judicat Christum a christianis amplius diligendum; quia multa nobis peccata donavit: sed non recte divisit, quia putavit quod peccata hominum posset ignorare, qui hominibus peccata dimitteret.
PL 16, 1116Aだからこの者も、正しく献げた。キリストはキリスト教徒からより多く愛されるべきだと判断しているからである。多くの罪を我々に赦したからである。だが、正しく分けなかった。人々に罪を赦す者が、人々の罪を知らずにいられると考えたからである。
Epistolarum classis I 41.0.34
11. Ideoque ait Simoni: Vides hanc mulierem? Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti: haec autem lacrymis suis rigavit pedes meos (Luc. VII, 44) .
PL 16, 1116B11. それゆえ〔主は〕シモンに言う。「汝はこの女を見るか。私は汝の家に入ったが、汝は私の足に水を与えなかった。だが彼女は、涙で私の足を濡らした」(ルカ7:44)。
Epistolarum classis I 41.0.35
Omnes unum corpus Christi sumus, cui caput Deus, membra autem nos sumus (I Cor. XII, 12) : alii fortasse oculi, ut prophetae: dentes: ut apostoli, qui Evangelicae praedicationis cibum nostris infudere pectoribus; meritoque scriptum est: Oculi ejus hilares a vino, et dentes candidiores lacte (Gen. XLIX, 12) .
PL 16, 1116B我々は皆、キリストの一つの体であり、その頭は神であり、我々はその肢体である(一コリント12:12)。ある者はおそらく目であり、預言者たちのようである。歯は、福音の宣教の食物を我々の胸に注ぎ込んだ使徒たちのようである。それゆえ当然、こう書かれている。「彼の目はぶどう酒によって晴れやかであり、歯は乳よりも白い」(創世記49:12)。
Epistolarum classis I 41.0.36
Sunt et manus ejus illi, qui videntur exsecutores bonorum operum. Sunt et venter ejus, qui vires alimoniae pauperibus largiuntur. Sunt ergo et pedes ejus aliqui: atque utinam merear ejus esse calcaneum!
PL 16, 1116B彼の手である者たちもいる。善い業の実行者と見える者たちである。彼の腹である者たちもいる。貧しい者たちに糧の力を分け与える者たちである。そして彼の足である者たちもいる。私が彼のかかとであるにふさわしい者となれたなら、どんなによいことか。
Epistolarum classis I 41.0.37
Aquam igitur mittit in pedes Christi, qui etiam ultimis quibusque peccata concedit; et dum plebeios liberat, Christi tamen lavat vestigium.
PL 16, 1116Bだから、最も末端の者たちにまで罪を赦す者は、キリストの足に水を注ぐ。そして庶民を解放しつつ、キリストの足跡を洗うのである。
Epistolarum classis I 41.0.38
12. Mittit et ille aquam in pedes Christi, qui a peccatorum colluvione mundat conscientiam suam; ambulat enim Christus in pectoribus singulorum. Cave igitur ne pollutam habeas conscientiam, et pedes Christi incipias inquinare.
PL 16, 1116C12. 罪の汚物から自分の良心を清める者もまた、キリストの足に水を注ぐ。キリストは一人ひとりの胸の内を歩むからである。それゆえ、汚れた良心を持たぬよう気をつけよ。キリストの足を汚し始めることになるからである。
Epistolarum classis I 41.0.39
Cave ne spinam in te improbitatis offendat, qua ejus in te deambulantis calcaneum saucietur (Luc. VII, 44) . Nam ideo aquam pedibus Christi non dedit pharisaeus, quia mundum a colluvione perfidiae animum non habebat.
PL 16, 1116Cあなたの内にある邪悪の棘に彼が突き当たり、あなたの内を歩む彼のかかとが傷つけられることのないよう気をつけよ(ルカ7:44)。パリサイ人がキリストの足に水を与えなかったのは、背信の汚物から清められた心を持っていなかったからである。
Epistolarum classis I 41.0.40
Unde enim suam mundaret conscientiam, qui aquam non susceperat Christi? Ecclesia autem et aquam habet, et lacrymas habet: aquam baptismatis, lacrymas poenitentiae. Fides namque, quae superiora peccata deplorat, nova cavere consuevit.
PL 16, 1116C実際、キリストの水を受けなかった者が、どこから自分の良心を清めるというのか。だが教会は水を持ち、涙を持つ。洗礼の水と、悔い改めの涙を。実に、以前の罪を嘆く信仰は、新たな罪を避けることに慣れるからである。
Epistolarum classis I 41.0.41
Ergo Simon pharisaeus, qui aquam non habebat, utique et lacrymas non habebat. Quomodo enim haberet lacrymas, qui poenitentiam non gerebat; quoniam vero non credebat in Christum, nec habebat lacrymas?
PL 16, 1116Dだから、水を持たなかったパリサイ人シモンは、当然涙も持たなかった。悔い改めを行わない者が、どうして涙を持ち得ようか。実に、キリストを信じなかったので、涙を持たなかったのだ。
Epistolarum classis I 41.0.42
Nam si habuisset, lavisset oculos suos; ut Christum videret quem adhuc, cum simul accumberet, non videbat. Nam si vidisset, non utique de ejus potestate dubitasset.
PL 16, 1116Dもし持っていたなら、自分の目を洗い、キリストを見ただろう。同じ席に着いていてもなお、見てはいなかったのである。もし見ていたなら、その権能を疑うことはなかったはずだ。
Epistolarum classis I 41.0.43
13. Non habebat capillos pharisaeus, qui Nazaraeum scire non poterat: habebat Ecclesia, quae Nazaraeum quaerebat.
PL 16, 1116D13. パリサイ人は髪を持たなかった。彼はナザレ人〔Nazaraeum は、髪の連想からナジル人とも読める〕を知ることができなかったからである。教会は持っていた。ナザレ人を求めていたからである。
Epistolarum classis I 41.0.44
Capilli veluti in superfluis corporis aestimantur; iidem tamen si ungantur, bonum reddunt odorem, et ornamento sunt capiti: si non ungantur oleo, ingravant; ita et divitiae oneri sunt, si his uti nescias, si non aspergas iis Christi odorem.
PL 16, 1117A髪は体の余分なもののように見なされる。だが同じ髪も、油を塗れば良い香りを放ち、頭の飾りとなる。油を塗らなければ重荷になる。それと同じく、富も、使うすべを知らなければ、これにキリストの香りを注がなければ、重荷となる。
Epistolarum classis I 41.0.45
Si vero alas pauperes, laves eorum vulnera, illuviemque detergas; tersisti utique pedes Christi. 14. Osculum mihi non dedisti: haec autem ex quo intravi, non cessavit osculari pedes meos (Ibid., 45) . Osculum utique insigne est charitatis.
PL 16, 1117Aだが貧しい者たちを養い、その傷を洗い、汚れを拭い去るなら、あなたは確かにキリストの足を拭ったのである。14. 「汝は私に接吻を与えなかったが、この女は、私が入ってから、私の足に接吻することをやめなかった」(ルカ7:45)。接吻は確かに愛の印である。
Epistolarum classis I 41.0.46
Unde ergo Judaeo osculum, qui pacem non recognovit, qui pacem a Christo non accepit dicente: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis (Joan. XIV, 27) ?
PL 16, 1117Aでは、平和を認めず、「私の平和を汝らに与える。私の平和を汝らに残す」と言うキリストから平和を受けなかったユダヤ人に、どうして接吻があり得るか(ヨハネ14:27)。
Epistolarum classis I 41.0.47
Non habet Synagoga osculum; habet Ecclesia, quae exspectavit, quae dilexit, quae dixit: Osculetur me ab osculis oris sui (Cant. I, 1) ; diuturnae enim cupiditatis ardorem, quem adventus Dominici exspectatione adoleverat, osculo ejus volebat stillanter exstinguere, hoc explere sitim suam munere.
PL 16, 1117A会堂には接吻がない。待ち望み、愛し、「その口の接吻で、彼が私に接吻するように」と言った教会にはある(雅歌1:1)。主の到来への待望によって募っていた長い恋慕の炎を、教会は彼の接吻で、滴らせつつ消し、この賜物でその渇きを満たそうとしたのである。
Epistolarum classis I 41.0.48
Ideoque sanctus Propheta ait: Os meum aperies, et annuntiabit laudem tuam (Psal. L, 17) . Qui ergo laudat Dominum Jesum, osculatur eum: qui laudat, credit utique.
PL 16, 1117Bそれゆえ聖なる預言者は言う。「汝は私の口を開く。そして私の口は、汝への賛美を告げ知らせる」(詩篇50:17)。主イエスを賛美する者は、彼に接吻している。賛美する者は、確かに信じている。
Epistolarum classis I 41.0.49
Denique ipse David ait: Credidi, propter quod locutus sum (Psal. CXV, 10) ; et supra: Repleatur os meum laude tua, et cantem gloriam tuam (Ps. LXX, 8) .
PL 16, 1117B実にダビデ自身が言う。「私は信じた。それゆえ語った」(詩篇115:10)。さらに上では、「私の口が汝の賛美に満たされ、私が汝の栄光を歌いますように」(詩篇70:8)。
Epistolarum classis I 41.0.50
15. De specialis quoque gratiae infusione eadem te Scriptura docet, quod osculetur Christum, qui accipit Spiritum, dicente propheta sancto: Os meum aperui, et attraxi Spiritum (Psal. CXVIII, 131) .
PL 16, 1117B15. 特別な恩寵の注ぎについても、同じ聖書があなたに教える。霊を受ける者はキリストに接吻しているのだと。聖なる預言者が言う。「私は口を開いて、霊を引き込んだ」(詩篇118:131)。
Epistolarum classis I 41.0.51
Osculatur ergo Christum, qui confitetur illum: Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem (Rom. X, 10) .
PL 16, 1117Cそれゆえ、彼を告白する者はキリストに接吻している。「心で信じることは正義へ至り、口で告白することは救いへ至る」からである(ローマ10:10)。
Epistolarum classis I 41.0.52
Osculatur vero pedes Christi, qui Evangelium legens, Domini Jesu gesta cognoscit et pio miratur affectu; ideoque religioso osculo velut quaedam deambulantis Domini lambit vestigia.
PL 16, 1117Cまた、福音書を読み、主イエスの行いを知って、敬虔な情をもって驚嘆する者は、キリストの足に接吻している。だからその者は、敬虔な接吻によって、歩み行く主の足跡を、いわばなめているのである。
Epistolarum classis I 41.0.53
Osculamur ergo Christum communionis osculo: Qui legit, intelligat (Matth. XXIV, 15) . 16. Unde hoc Judaeo osculum? Qui enim non credidit in adventum ejus, nec in passionem credidit. Quomodo enim credit passum, quem venisse non credidit?
PL 16, 1117Cそれゆえ我々は、交わりの接吻によってキリストに接吻する。「読む者は悟れ」(マタイ24:15)。16. ユダヤ人に、どこからこの接吻があろうか。彼の到来を信じなかった者は、受難をも信じなかったからである。来たことを信じなかった者を、どうして受難したと信じようか。
Epistolarum classis I 41.0.54
Non ergo habebat osculum pharisaeus, nisi forte Judae proditoris. Sed nec Judas habebat, ideoque cum Judaeis promissum osculum, tamquam signum proditionis vellet ostendere, dicit ei Dominus: Juda, osculo Filium hominis tradis (Luc. XXII, 48) : hoc est, osculum offers, qui non habes osculi charitatem: osculum offers, qui nescis osculi sacramentum.
PL 16, 1117Cだからパリサイ人は接吻を持っていなかった。裏切り者ユダの接吻でなければだが。しかしユダもまた持っていなかった。それゆえ、ユダヤ人たちと取り決めた接吻を、裏切りの合図として示そうとしたとき、主は彼に言う。「ユダよ、接吻で人の子を引き渡すのか」(ルカ22:48)。すなわち、接吻を差し出しながら、接吻の愛を持たない。接吻を差し出しながら、接吻の秘義を知らない、と。
Epistolarum classis I 41.0.55
Osculum non labiorum quaeritur, sed cordis et mentis. 17. Sed dicis: Osculatus est Dominum. Verum osculatus est labiis. Hoc habet osculum populus Judaeorum, ideoque dictum est: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me (Matth. XV, 8) .
PL 16, 1117D求められる接吻は、唇のものではなく、心と精神のものである。17. だがあなたは言う。「彼は主に接吻した」と。確かに、唇で接吻した。ユダヤ人の民はこの接吻を持っており、それゆえ、こう言われた。「この民は唇で私を敬うが、彼らの心は私から遠く離れている」(マタイ15:8)。
Epistolarum classis I 41.0.56
Ergo non habet osculum, qui fidem et charitatem non habet; osculo enim vis amoris imprimitur. Ubi non est amor, non est fides, non est dilectio; quae potest esse suavitas osculorum?
PL 16, 1118Aしたがって、信仰と愛を持たない者は接吻を持っていない。接吻には愛の力が刻まれるからである。愛がなく、信仰がなく、親愛がないところに、接吻の甘美がどうしてあり得ようか。
Epistolarum classis I 41.0.57
18. Ecclesia autem non cessat osculari pedes Christi; et ideo non unum, sed multa in Canticis canticorum exigit oscula (Cant. I, 1) , quae velut sancta Maria ad omnes ejus est intenta sermones, omnia ejus verba excipit; cum legitur Evangelium, vel propheta, et omnia ejus dicta conservat in corde suo (Luc. II, 51) .
PL 16, 1118A18. 教会はキリストの足に接吻することをやめない。それゆえ『雅歌』において、一つではなく多くの接吻を求めている(雅歌1:1)。教会は、聖なるマリアのように、彼のすべての言葉に注意を向け、そのすべての言葉を受け取り、福音書や預言者が読まれるとき、彼のすべての言葉を自分の心にとどめる(ルカ2:51)。
Epistolarum classis I 41.0.58
Sola ergo Ecclesia habet oscula quasi sponsa; osculum enim quasi pignus est nuptiarum, et praerogativa conjugii. Unde Judaeo oscula, qui non credit in Sponsum? Unde Judaeo oscula, qui Sponsum adhuc venisse non novit?
PL 16, 1118Aだから、花嫁として接吻を持つのは教会だけである。接吻は婚礼の誓いのようなものであり、結婚の先取りだからである。花婿を信じないユダヤ人に、どうして接吻があろうか。花婿がすでに来たことをまだ知らないユダヤ人に、どうして接吻があろうか。
Epistolarum classis I 41.0.59
19. Nec solum oscula non habet, sed nec oleum habet, quo ungat pedes Christi (Luc. VII, 46) ; nam si haberet oleum, cervicem utique suam ante molliret.
PL 16, 1118B19. 彼は接吻を持たないだけでなく、キリストの足に塗る油も持たない(ルカ7:46)。もし油を持っていたなら、まず自分の首筋を和らげただろう。
Epistolarum classis I 41.0.60
Denique Moyses dicit: Populus hic dura cervice est (Exod. XXXIV, 9) ; et Dominus ait quod levita et sacerdos praeterierunt, nec quisquam eorum oleum aut vinum illius a latronibus percussi vulneribus infudit (Luc. X, 31, 32) : non enim habebant quod infunderent; nam si habuissent oleum, suis quoque vulneribus infudissent.
PL 16, 1118B実にモーセは言う。「この民は頑なな首の民である」(出エジプト記34:9)。また主は、レビ人と祭司が通り過ぎ、彼らの誰も、盗賊に打たれたあの人の傷に、油もぶどう酒も注がなかったと言う(ルカ10:31, 32)。彼らには注ぐものがなかったからである。もし油を持っていたなら、自分たちの傷にも注いだだろう。
Epistolarum classis I 41.0.61
Sed clamat Esaias: Non est malagma imponere, neque oleum, neque alligaturam (Esai. I, 6) . 20. Ecclesia autem habet oleum, quo suorum vulnera fovet; ne duritia vulneris alte serpat: habet oleum, quod accepit absconse.
PL 16, 1118Bだがイザヤは叫ぶ。「膏薬を当てることも、油も、包帯もない」(イザヤ1:6)。20. 教会は、自らの者たちの傷を手当てする油を持っている。傷の硬さが深く広がらないようにである。教会は、隠されたうちに受けた油を持っている。
Epistolarum classis I 41.0.62
Hoc oleo Aser pedem suum lavit, sicut scriptum est: Benedictus filius Aser; et erit acceptus fratribus suis, et intinget in oleo pedum suum (Deut. XXXIII, 24) .
PL 16, 1118Cこの油でアシェルは自分の足を洗った。こう書かれているとおりである。「アシェルの子は祝福されている。彼は兄弟たちに受け入れられ、自分の足を油に浸す」(申命記33:24)。
Epistolarum classis I 41.0.63
Hoc ergo oleo ungit Ecclesia eervices suorum, ut suscipiant jugum Christi: hoc oleo unxit martyres, ut saecularem ab eis pulverem detergeret: hoc oleo confessores unxit; ne labori cederent, ne succumberent fatigati, ne aestu mundi istius vincerentur: ideo unxit eos, ut spiritali ipsos oleo refrigeraret.
PL 16, 1118Cこの油によって、教会は自分の者たちの首〔底本は eervices。cervices と読む〕に油を塗り、彼らがキリストの軛を受けるようにする。この油によって殉教者たちに油を塗り、世の塵を彼らから拭い去った。この油によって告白者たちに油を塗り、労苦に屈せず、疲れて倒れず、この世の暑さに負けることのないようにした。こうして彼らに油を塗ったのは、霊の油で彼らを涼しくするためである。
Epistolarum classis I 41.0.64
21. Synagoga hoc oleum non habet, quae olivam non habet, quae non intellexit illam columbam, quae ramum oleae detulit post diluvium (Gen. VIII, 11) .
PL 16, 1118C21. 会堂はこの油を持たない。オリーブを持たないからである。洪水ののちにオリーブの枝を運んだあのハトを悟らなかったからである(創世記8:11)。
Epistolarum classis I 41.0.65
Illa enim columba postea descendit, cum Christus baptizaretur, et mansit super eum, sicut in Evangelio testatur Joannes dicens: Quia vidi Spiritum descendentem de coelo quasi columbam, et mansit super eum (Joan. I, 32) .
PL 16, 1118Cあのハトは、のちにキリストが洗礼を受けたとき降り、その上にとどまった。福音書でヨハネが証言して言うとおりである。「私は、霊が天からハトのように降り、彼の上にとどまるのを見た」(ヨハネ1:32)。
Epistolarum classis I 41.0.66
Quomodo ergo vidit columbam, qui non vidit eum, super quem Spiritus quasi columba descendit?
PL 16, 1118Dでは、霊がハトのように降った相手を見なかった者が、どうしてハトを見たというのか。
Epistolarum classis I 41.0.67
22. Ecclesia igitur et lavat pedes Christi, et capillis suis tergit, et oleo ungit, et perfundit unguento; quia non solum saucios curat, et lassos fovet; verum etiam suavi gratiae odore respergit: nec divitibus tantum ac potentioribus, sed etiam plebeiae familiae viris eamdem transfundit gratiam, aequa omnes lance examinat, omnes eodem sinu suscipit; eodem gremio fovet.
PL 16, 1118D22. こうして教会は、キリストの足を洗い、自分の髪で拭い、油を塗り、香油を注ぐ。傷ついた者を癒やし、疲れた者を温めるだけでなく、恩寵の甘い香りを振りかけるからである。そして、富める者、より力ある者たちにだけでなく、民衆の家の人々にも同じ恩寵を注ぎ、すべての人を等しい秤で吟味し、すべての人を同じ懐に迎え、同じ胸で温める。
Epistolarum classis I 41.0.68
23. Semel mortuus Christus est, semel sepultus est: et nihilominus quotidie vult in pedes suos mitti unguentum. In quos ergo Christi pedes mittimus unguentum?
PL 16, 1119A23. キリストは一度死に、一度葬られた。それでも日ごとに、自分の足に香油が注がれることを望む。ではキリストのどの足に、我々は香油を注ぐのか。
Epistolarum classis I 41.0.69
Pedes Christi illi sunt, de quibus ipse dicit: Quod uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis (Matth. XXV, 40) .
PL 16, 1119Aキリストの足とは、彼自身が言う者たちである。「これらの最も小さな者の一人にしたことは、私にしたのである」(マタイ25:40)。
Epistolarum classis I 41.0.70
Hos pedes illa mulier Evangelica refrigerat, hos lacrymis suis irrigat (Luc. VII, 38) ; quando infimis peccatum remittitur, culpa lavatur, donatur indulgentia. Hos pedes osculatur ille, qui etiam infimos plebis sacrae diligit.
PL 16, 1119Aあの福音書の女は、この足を涼しくし、この足を自分の涙で潤した(ルカ7:38)。最も低い者に罪が赦され、咎が洗われ、赦しが与えられるときである。この足に接吻するのは、聖なる民の最も低い者をも愛する人である。
Epistolarum classis I 41.0.71
Hos pedes unguento ungit ille, qui etiam tenuioribus mansuetudinis suae gratiam impertit. In his se martyres, in his apostoli, in his ipse Dominus Jesus honorari indicat.
PL 16, 1119Aこの足に香油を塗るのは、より貧しい者たちにも自分の温和の恩寵を分け与える人である。この足において、殉教者たちが、使徒たちが、そして主イエス自身が、尊ばれていることを示す〔indicat の主語は定かでない。主イエスと取った〕。
Epistolarum classis I 41.0.72
24. Vides quam moralis Dominus sit, ut exemplo sui te ad pietatem provocet: moralis est etiam, cum arguit. Denique accusans Judaeos ait: Popule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te, aut quid molestus fui tibi? Responde mihi.
PL 16, 1119B24. あなたは、主がいかに人の道に適った者であるかを見ている。自らの範によって、あなたを敬虔へと促すのだ。咎めるときにも、主は人の道に適っている。実に、ユダヤ人たちを訴えて言う。「私の民よ、私は汝に何をしたか、何で汝を悲しませたか、何で汝を煩わせたか。私に答えよ。」
Epistolarum classis I 41.0.73
Quia e duxi te de terra Aegypti, et de domo servitutis liberavi te (Mich. VI, 3, 4) ? Et addidit: Et misi ante faciem tuam Moysen et Aaron et Mariam (Num. XXIII, 2 et seq.) .
PL 16, 1119B「それは、私が汝をエジプトの地から導き出し〔底本は e duxi と分かれる。eduxi と読む〕、奴隷の家から汝を解放したからか」(ミカ6:3, 4)。そして付け加えた。「私は汝の前に、モーセとアロンとミリアムを遣わした」(民数記23:2以下)。
Epistolarum classis I 41.0.74
In mente habeto quid cogitaverit in te Balac, hoc est, ille magicae artis opem quaerens; sed tamen eum tibi non permisi nocere.
PL 16, 1119B「心に留めよ。バラク、すなわち魔術の助けを求めたあの者が、汝に対して何を企てたかを。しかし私は、彼が汝を害することを許さなかった。」
Epistolarum classis I 41.0.75
Deprimebaris utique in peregrinis exsulans terris, gravibus urgebaris oneribus: misi ante faciem tuam Moysen et Aaron et Mariam, et primum ille, qui spoliaverat exsulem, spoliatus ipse est (Exod. XIV, 29) .
PL 16, 1119B「汝は異国の地で寄留者として押しひしがれ、重い荷に責め立てられていた。私は汝の前にモーセとアロンとミリアムを遣わし、まず、寄留者から奪っていたあの者が、自ら奪われた(出エジプト記14:29)。」
Epistolarum classis I 41.0.76
Tu, qui amiseras tua, acquisisti aliena, liberatus ab hostibus circumvallantibus, atque inter aquas medias tutus stragem vidisti inimicorum tuorum, cum eadem unda, quae te circumfusa provexerat, hostem refusa demergeret.
PL 16, 1119C「自分のものを失っていた汝は、他人のものを得た。取り囲む敵から解き放たれ、水のただ中で安全に、汝の敵の殲滅を見た。汝を取り巻いて運んだ同じ波が、引き返して敵を沈めたのである。」
Epistolarum classis I 41.0.77
Nonne cum tibi per desertum venienti alimenta deessent, altricem tibi pluviam, et commeatus, quocumque pergeres, circumfluos ministravi (Exod. XVI, 4 et seq.) ? Nonne te, debellatis inimicis omnibus, in regionem Botryonis induxi (Num. XIII, 24) ?
PL 16, 1119C「汝が荒れ野を行くとき、食物が欠けたので、養う雨と、汝がどこへ行こうとも周りに流れる糧を、私が与えたではないか(出エジプト記16:4以下)。敵をすべて討ち破ったのち、汝をボトリオン〔ブドウの房の意〕の地方に導き入れたではないか(民数記13:24)。」
Epistolarum classis I 41.0.78
Nonne ipsum Sehon Amorrhaeorum regem (Num. XXI, 26) , hoc est, superbum, exasperantium ducem: nonne regem Hai viventem tibi tradidi, quem suffixum ligno ac sublatum in cruce maledicto vetere condemnasti (Josue VIII, 23 et seq.) ?
PL 16, 1119C「アモリ人の王セホンその人を(民数記21:26)、すなわち高ぶる者、苛立たせる者たちの首領を、またアイの王を、私は生きたまま汝に渡したではないか。汝は、木に釘づけにされ十字架上に掲げられた彼を、古い呪いによって断罪した(ヨシュア記8:23以下)。」
Epistolarum classis I 41.0.79
Quid dicam caesa quinque regum agmina, quae debitas tibi terras negare contendebant (Josue X, 26) ?
PL 16, 1119D「五人の王たちの軍勢が打ち殺されたこと、汝に属すべき地を拒もうと争った者たちのことを、何と言おうか(ヨシュア記10:26)。」
Epistolarum classis I 41.0.80
Et nunc pro his omnibus quid aliud a te quaeritur, homo, nisi ut facias judicium et justitiam, et diligas misericordiam, et paratus sis ire cum Domino Deo tuo (Mich. VI, 8) ?
PL 16, 1119Dそして今、これらすべてのゆえに、人よ、あなたに求められているのは、「裁きと正義を行い、慈しみを愛し、汝の主なる神と共に歩む用意をすること」(ミカ6:8)のほかに何があろうか。
Epistolarum classis I 41.0.81
25. Ad ipsum regem David, illum pium atque mansuetum, qualis per Nathan prophetam expostulatio?
PL 16, 1119D25. 敬虔で温和なあのダビデ王その人に対して、預言者ナタンを通しての糾弾はどのようであったか。
Epistolarum classis I 41.0.82
Ego, inquit (II Reg. XII, 7 et seq.) , te minorem elegi de fratribus tuis: ego te mansuetudinis replevi spiritu: ego te per Samuelem, in quo ego eram, et meum nomen, unxi in regem.
PL 16, 1120A「私は」と彼は言う(サムエル記下12:7以下)、「汝を兄弟たちの中から、より小さな者として選んだ。私は汝を温和の霊で満たした。私は、私と私の名が内にあったサムエルを通して、汝を王として油注いだ。」
Epistolarum classis I 41.0.83
Ego te, sublato illo rege superiore, quem malus spiritus exagitabat, ut persequeretur sacerdotes Domini, de exsule feci triumphatorem. Ego de semine tuo in throno tuo non prius haeredem quam consortem locavi.
PL 16, 1120A「私は、悪い霊に駆り立てられて主の祭司たちを迫害したあの先の王が除かれたのち、汝を逃亡者から凱旋者にした。私は、汝の子孫を汝の王座に、相続人とするより先に、まず共同者として据えた。」
Epistolarum classis I 41.0.84
Ego tibi feci etiam alienigenas subditos, ut tibi serviant, qui te impugnabant: et tu servientes mihi in potestatem deduces inimicorum meorum: et tu auferes quod erat servuli mei, in quo et tibi peccatum inuritur, et habebunt de quo mei adversarii glorientur?
PL 16, 1120A「私は異国の者たちさえ汝に従わせ、汝を攻めた者たちが汝に仕えるようにした。それなのに汝は、私に仕える者たちを、私の敵の手に引き渡し、私の僕のものであった物を奪い取るのか。その点で、汝には罪が焼き付けられ、私の敵対者たちが誇る口実をもつことになるのか。」
Epistolarum classis I 41.0.85
26. Ergo imperator, ut jam non solum de te, sed etiam ad te verba convertam; quoniam advertis quam graviter Dominus convenire soleat, quo gloriosior factus es, eo amplius auctori tuo deferendum noveris.
PL 16, 1120A26. それゆえ皇帝よ、私はいまや、あなたについてだけでなく、あなたに向けても言葉を転じよう。主がいかに厳しく問い質すのを常とするかに、あなたは気づいているのだから、栄光を増すほど、あなたの造り主に対していっそう従わねばならないと知っておくがよい。
Epistolarum classis I 41.0.86
Scriptum est enim (Deut. IX, 4) : Cum te induxerit Dominus Deus tuus in terram alienam et manducaveris fructus alienos, non dicas: Virtus mea et justitia mea hoc mihi dedit; sed Dominus donavit Deus, sed Christus misericordia sua contulit; et ideo corpus ejus, hoc est, Ecclesiam diligendo, aquam da pedibus ejus, osculare pedes ejus (Joan. XII, 3) ; ut non solum absolvas eos, qui in peccatis deprehensi sunt, verum etiam pace tua dones concordiae, et quieti relaxes.
PL 16, 1120B実に、書かれている(申命記9:4)。「汝の神なる主が汝を他国の地に導き入れ、汝が他人の実を食べるとき、『私の徳と私の正義がこれを私に与えた』と言うな。」むしろ、主なる神が与えたのだ、キリストが自らの慈しみによって授けたのだ。それゆえ、彼の体、すなわち教会を愛することによって、彼の足に水を与え、彼の足に接吻せよ(ヨハネ12:3)。罪の中に捕らえられた者たちを赦免するだけでなく、あなたの平和をもって和合に与え、安らぎに解き放つためである。
Epistolarum classis I 41.0.87
Mitte unguentum in pedes ejus, ut tota domus in qua Christus recumbit, tuo repleatur unguento, omnes recumbentes cum eo gaudeant tuis odoribus, hoc est, sic honora ultimos, ut eorum absolutione gaudeant angeli, sicut super uno peccatore poenitentiam agente (Luc. XV, 10) ; laetentur apostoli, delectentur prophetae.
PL 16, 1120B彼の足に香油を注げ。キリストが身を横たえる家全体が、あなたの香油で満たされ、共に身を横たえる者たちがみな、あなたの香りを喜ぶように。すなわち、最も低い者たちをこのように尊べ。一人の罪人が悔い改めるときと同じように(ルカ15:10)、彼らの赦免を天使たちが喜び、使徒たちが歓喜し、預言者たちが喜びを得るように。
Epistolarum classis I 41.0.88
Non enim possunt dicere oculi manui: Operam tuam non desideramus; aut caput pedibus: Non estis mihi necessarii (I Cor. XII, 21) . Ergo quia omnes necessarii sunt, tuere omne corpus Domini Jesu; ut ipse quoque regnum tuum coelesti sua dignatione custodiat.
PL 16, 1120C目は手に「我々は汝の働きを求めない」と言うことができず、頭は足に「汝らは私に必要でない」と言うことができないからである(一コリント12:21)。それゆえ、すべての者が必要なのだから、主イエスの体の全体を守れ。そうすれば彼自身もまた、天からの自らの恩顧によって、あなたの王国を守るであろう。
Epistolarum classis I 41.0.89
27. Ubi descendi, ait mihi: De nobis proposuisti. Respondi: Hoc tractavi, quod ad utilitatem tuam pertineret. Tunc ait: Re vera de synagoga reparanda ab episcopo durius statueram, sed emendatum est. Monachi multa scelera faciunt.
PL 16, 1120C27. 私が降りたとき、彼は私に言った。「あなたは我々のことを論じた。」私は答えた。「あなたの益に関わることを論じた。」そのとき彼は言った。「実のところ、司教による会堂の再建について、私はより厳しく定めていたが、改められた。修道士たちは多くの悪事を働く。」
Epistolarum classis I 41.0.90
Tunc Timasius magister equitum et peditum coepit adversum monachos esse vehementior. Respondi ei: Ego cum imperatore ago, ut oportet; quia novi quod habeat Domini timorem: tecum autem aliter agendum, qui tam dura loqueris.
PL 16, 1120Cそのとき、ティマシウス、騎兵と歩兵の長官は、修道士たちに対していっそう激しくなりはじめた。私は彼に答えた。「私は皇帝と、あるべき仕方で交渉している。彼が主への畏れを持つと知っているからだ。だが、あなたとは別の仕方で交渉しなければならない。あなたはこれほど厳しいことを言うのだから。」
Epistolarum classis I 41.0.91
28. Deinde cum aliquamdiu starem, dico imperatori: Fac me securum pro te offerre, absolve animum meum. Cum assideret, annueretque, non tamen aperte polliceretur, atque ego starem, dixit se emendaturum rescriptum.
PL 16, 1120D28. それから、しばらく立っていたあと、私は皇帝に言った。「私が安心してあなたのために献げられるようにせよ。私の心を解き放て。」彼は座ったまま、うなずいたが、はっきりとは約束せず、私が立っているうちに、勅答を改めると言った。
Epistolarum classis I 41.0.92
Statim dicere coepi, ut omnem cognitionem tolleret; ne occasione cognitionis comes aliqua christianos attereret injuria. Promisit futurum. Aio illi: Ago fide tua; et repetivi: Ago fide tua. Age, inquit, fide mea.
PL 16, 1121A私はすぐに、あらゆる審理を取り下げるようにと言いはじめた。審理を口実にして、どこかの伯が不当な扱いでキリスト教徒を打ちのめすことのないようにである。彼はそうなるであろうと約束した。私は彼に言った。「私はあなたの信義にかけて事を行う。」そして繰り返した。「私はあなたの信義にかけて事を行う。」彼は言った。「私の信義にかけて行え。」
Epistolarum classis I 41.0.93
Et ita ad altare accessi, non aliter accessurus, nisi mihi plene promisisset. Et vere tanta oblationis fuit gratia, ut sentirem etiam ipse eam Deo nostro commendatiorem fuisse gratiam, et divinam praesentiam non defuisse. Omnia itaque ex sententia gesta sunt.
PL 16, 1121Aこうして私は祭壇に近づいた。彼が十分に約束しなかったならば、そうはしなかったであろう。そして実際、献げ物の恩寵はあまりに大きく、私自身も、その恩寵が我々の神にいっそう喜ばれていたこと、神の臨在が欠けていなかったことを感じたほどであった。こうして万事が望みどおりに行われた。