ミラノのアンブロシウスc. 339–397

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 16 › Epistolarum classis I

Epistola I 第1書簡

Ambrose of Milan · Epistolarum classis I · PL 16, 876B · 21 sectiones

Epistolarum classis I 1.0.1

1

AMBROSIUS apud Caesarem se, quod non venerit, excusat, et laudata ipsius humilitate, fide ac pietate, a se mitti libros petitos scribit, seque voluntati ejusdem in lucubrandis tractatibus de Spiritu sancto satisfacturum spondet.

PL 16, 876B

アンブロシウスは、来なかったことについて皇帝に弁明し、皇帝の謙遜と信仰と敬虔を称えたうえで、求められた書物を送ると書き、聖なる霊についての論考を練り上げることでも同じ皇帝の意向に応えると約束する。

Epistolarum classis I 1.0.2

2

Beatissimo augusto GRATIANO, et christianissimo principi AMBROSIUS episcopus. 1. Non mihi affectus defuit, christianissime principum; nihil enim habeo, quod hoc verius et gloriosius dicam: non, inquam, mihi affectus defuit, sed affectum verecundia retardavit, quominus clementiae tuae occurrerem.

PL 16, 876B

いとも幸いなるアウグストゥス、いともキリスト教的な君主グラティアヌスへ、司教アンブロシウスより。1. 私に愛情が欠けたのではない、君主たちのうちでいともキリスト教的な者よ。これ以上に真実で、これ以上に栄えある言葉を、私は持たないのだから。もう一度言う、私に愛情が欠けたのではなく、つつしみが愛情を引き止めて、あなたの寛容を出迎えに行かせなかったのである。

Epistolarum classis I 1.0.3

3

Revertenti tamen si non occurri vestigio, occurri animo, occurri voto, in quo majora sunt officia sacerdotis. Occurri, dico? Quando enim abfui, quem toto sequebar affectu, cui sensu ac mentibus inhaerebam? Et certe major animorum praesentia est.

PL 16, 877A

しかし帰還するあなたを、足跡をもって出迎えなかったとしても、心をもって出迎え、願いをもって出迎えた。司教の務めは、その願いにおいてこそいっそう大きい。「出迎えた」と私は言うのか。実際、私が離れていたことなどあったろうか。全き愛情をもって付き従っていた人、感覚と精神をもって寄り添っていた人から。まことに、心の同席のほうが大きい。

Epistolarum classis I 1.0.4

4

Tuum quotidianum iter legebam, nocte ac die in tuis castris cura et sensu locatus, orationum excubiis praetendebam: et si invalidus merito, sed affectu sedulus. 2. Et haec quidem cum pro tua salute deferebamus, pro nobis faciebamus.

PL 16, 877A

あなたの日々の行程を私はたどっていた。夜も昼も、あなたの陣営に気遣いと思いをもって身を置き、祈りの不寝番によって〔あなたの前に〕守りを張っていた。功績においては力弱くとも、愛情においては怠りなかった。2. これらをあなたの安全のために捧げていたとき、それは我々自身のためにもしていたのである。

Epistolarum classis I 1.0.5

5

Nihil hic adulationis est, quam tu non requiris, ego alienam nostro duco officio: sed plurimum gratiae, quam dedisti.

PL 16, 877A

ここに追従は無い。あなたはそれを求めず、私もそれを我々の務めにそぐわないものと見なす。あるのはむしろ、あなたが与えてくれた多大な厚意である。

Epistolarum classis I 1.0.6

6

Scit ipse nostri arbiter, quem fateris, et in quem pie credis, refici viscera mea tua fide, tua salute, tua gloria: meque non solum officio publico debitas pendere preces, sed etiam amore privato.

PL 16, 877A

我々の審判者自身が知っている。あなたが〔神と〕告白し、敬虔に信ずるその者が。私の内臓があなたの信仰、あなたの安全、あなたの栄光によって力を取り戻していること、また私が公の務めとして負う祈りをささげているだけでなく、私的な愛からもささげていることを。

Epistolarum classis I 1.0.7

7

Reddidisti enim mihi quietem Ecclesiae, perfidorum ora, atque utinam et corda, clausisti: et hoc non minore fidei, quam potestatis auctoritate fecisti. 3. Nam quid de litteris recentibus loquar?

PL 16, 877B

あなたは私に、教会の平穏を返してくれた。背信の者たちの口を、願わくは心をも、閉ざした。しかもそれを、権力の権威に劣らぬ信仰の権威をもって行った。3. さて、最近の手紙について何を語ろうか。

Epistolarum classis I 1.0.8

8

Scripsisti tua totam epistolam manu; ut ipsi apices fidem tuam pietatemque loquerentur. Sic Abraham sua manu quondam vitulum occidit (Gen. XVIII, 7) , ut hospitibus epulantibus ministraret: nec in ministerio religioso aliorum adjumenta quaesivit.

PL 16, 877B

あなたは書簡の全体を自分の手で書いた。文字の線そのものが、あなたの信仰と敬虔を語るようにである。こうしてアブラハムも、かつて自分の手で子牛を屠った(創世記18:7)。食事する客人たちに仕えるためであり、宗教的な奉仕において他人の助けを求めなかった。

Epistolarum classis I 1.0.9

9

Sed ille privatus aut Domino et angelis, aut Domino in angelis deferebat: tu, Imperator, dignatione regali honoras infimum sacerdotem. Sed Domino defertur, cum servulus honoratur; ipse enim dixit: Quod uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis (Matth. XXV, 40) .

PL 16, 877B

だが彼は一私人として、主と天使たちに、あるいは天使たちにおいて主に敬意を捧げていた。あなたは、皇帝よ、王者のへりくだりをもって最も卑しい司教を重んじている。しかし僕が重んじられるとき、敬意は主に捧げられるのである。主自身が言ったからである。「これらの最も小さい者の一人にしたことは、私にしたのである」(マタイ25:40)。

Epistolarum classis I 1.0.10

10

4. At ego humilitatem tantummodo praedico in imperatore sublimem, ac non amplius fidem quam vere conscia meriti tui mente dixisti, quam docet te ille, quem non negas? Quis enim alius docere te potuit, ut ei non objicias, quam in te vides, creaturam?

PL 16, 877B

4. だが私は、皇帝における崇高な謙遜だけを称えて、信仰をそれ以上には称えないのだろうか。その信仰を、あなたは自分の功績を真に自覚する心から語ったのであり、あなたが否定しない者があなたに教えているものである。〔この文は係りが定かでない。「信仰を…それ以上には称えない」のかという反問と取り、quam 以下を fidem にかかる関係節と解した〕実際、ほかの誰が、あなた自身のうちに見る被造物の性質を彼に投げつけないよう、あなたに教えることができたろうか。

Epistolarum classis I 1.0.11

11

Nihil moralius, nihil expressius dici potuit; creaturam enim Christum dicere, pro objectu contumeliae est, non pro confessione reverentiae. Deinde quid tam insolens, quam id eum existimare, quod nos sumus?

PL 16, 878A

これ以上に道徳にかなった、これ以上に的確な言い方はありえなかった。キリストを被造物と呼ぶことは、敬意の告白ではなく、侮辱を投げつけることに当たるからである。さらに、彼が我々と同じ者だと考えるほど不遜なことがあろうか。

Epistolarum classis I 1.0.12

12

Docuisti igitur me, a quo te discere velle profiteris: nihil tale adhuc legi, nihil tale audivi. 5. Quam pium autem illud, quam admirabile, quod in Deo non vereris invidiam!

PL 16, 878A

それゆえ、あなたは、自分がその者から学びたいと公言している当の私を、教えたのである。これほどのものを、私はこれまで読んだことも、聞いたこともない。5. 神において妬みを恐れないとは、何と敬虔で、何と驚嘆すべきことか。

Epistolarum classis I 1.0.13

13

De Patre remunerationem pro Filii amore praesumis, et laudando Filium, non ei te posse aliquid addere profiteris: sed velle ut etiam Patri te Filii praedicatione commendes.

PL 16, 878A

あなたは父から、子への愛に対する報償を期待し、子を賛美しても自分は彼に何も付け加えられないと公言しつつ、しかし子を宣べ伝えることによって父にも自分を推薦したいと望んでいる。

Epistolarum classis I 1.0.14

14

Quod utique solus te docuit ille, qui dixit: Qui me diligit, diligetur a Patre meo (Joan. XIV, 21) .

PL 16, 878A

これをあなたに教えたのは、まことにただ一人、こう言った者である。「私を愛する者は、私の父に愛される」(ヨハネ14:21)。

Epistolarum classis I 1.0.15

15

6. Addidisti ad haec, quia tu infirmus et fragilis non te talem laudatorem putabas, ut divinitatem verbis augeas: sed quantum possis praedices, non quantum est ipsa divinitas.

PL 16, 878A

6. これに加えてあなたは、自分は弱く脆いので、神性を言葉で増し加えるような賛美者だとは思わない、できる限り宣べ伝えるのであって、神性そのものがどれほどであるかを宣べるのではない、と言った。

Epistolarum classis I 1.0.16

16

Haec infirmitas in Christo fortior est, sicut et Apostolus dixit: Cum infirmor, tunc potens sum (II Cor. XII, 10) . Haec humilitas excludit fragilitatem.

PL 16, 878B

この弱さはキリストにおいてより強い。使徒もこう言った。「私が弱いとき、そのとき私は強い」(二コリント12:10)。この謙遜は脆さを締め出す。

Epistolarum classis I 1.0.17

17

7. Veniam plane, et festinabo, ut jubes; ut haec praesens audiam, ut haec praesens legam, cum ex tuo ore procedunt.

PL 16, 878B

7. 私は必ず行く。あなたが命じるとおり急ぐ。これらがあなたの口から出るとき、居合わせて聞き、居合わせて読むためである。

Epistolarum classis I 1.0.18

18

Misi autem duos libellos, quorum jam, quia tuae clementiae sunt probati, periculum non verebor: de Spiritu vero interim veniam scriptioni peto; quoniam quem judicem mei sim sermonis habiturus, agnovi.

PL 16, 878B

私は二巻の小冊子を送った。それらはすでにあなたの寛容に承認されたのだから、その試練を私は恐れない。しかし霊についてのものは、さしあたり書き上げることの容赦を願う。私の言葉にどのような裁き手を持つことになるかを、私はわきまえたからである。

Epistolarum classis I 1.0.19

19

8. Interim tamen sententia et fides tua de Domino et Salvatore deprompta de Dei Filio, redundat ad assertionem uberrimam, per quam sancti quoque Spiritus divinitas sempiterna credatur; ut non ei objicias, quam in te vides creaturam, nec Deum Patrem Domini nostri Jesu Christi Spiritui suo existimes invidere.

PL 16, 878B

8. だが、さしあたり、主にして救い主について、神の子について、あなたの判断と信仰が引き出したものは、きわめて豊かな主張となって溢れ出ており、それによって聖なる霊の永遠の神性もまた信じられるに至る。それは、あなたが霊に、あなた自身のうちに見る被造物の性質を投げつけず、我々の主イエス・キリストの父なる神がその霊を妬むとも考えないためである。

Epistolarum classis I 1.0.20

20

Quod enim creaturae caret communione, divinum est. 9. Si Dominus faverit, huic etiam clementiae tuae satisfaciam voluntati; ut cujus accepisti gratiam, eum plane in Dei gloria praeeminentem suo nomine aestimes honorandum.

PL 16, 878B

被造物との共有を欠くものは、神的なものだからである。9. 主が好意を示すなら、あなたの寛容のこの意志にも応えよう。あなたが恩寵を受けたその者を、神の栄光において優れていることは明らかなのだから、その者自身の名のゆえに崇められるべきだと、あなたが判断するようにである。

Epistolarum classis I 1.0.21

21

10. Beatissimum te et florentissimum Deus omnipotens Pater Domini nostri Jesu Christi tueri aetate prolixa, et regnum tuum in summa gloria, et pace perpetua confirmare dignetur, domine Imperator auguste, divino electe judicio, principum gloriosissime.

PL 16, 879A

10. いとも幸いにして、いとも栄えるあなたを、全能の神、我々の主イエス・キリストの父が、長い年月にわたって守り、あなたの王国を最高の栄光と絶えざる平和のうちに固めてくれるように。主なる皇帝アウグストゥスよ、神の判定によって選ばれた者、君主たちのうちでいとも栄光ある者よ。