作者不詳不詳

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 20 › Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi

Liber II, Caput XVIII 第II巻 第XVIII章

Anonymous · Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi · PL 20, 1141B · 26 sectiones

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.1

1

Quae Novatianis respondenda sint.

PL 20, 1141B

ノウァティアヌス派にどう答えるべきか。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.2

2

APOLL.--Manifesta et evidens ratio est, non dicam Dei, penes quem misericordiae summa est, verum etiam justorum hominum judicio irremediabiles (non) duci, qui vitiorum pravitate calcata ad meliora se conferunt, et antea vel aetatis ignorantia negligentes, vel casuum diversorum erroribus occupati, iter fidei repetunt, atque abjecta, quam prius praetulerant, carnis illecebra, supernae conversationis actibus diluunt quidquid ante terrenorum amore polluerant.

PL 20, 1141B

アポロニウス――悪徳の邪悪さを踏みにじってより善いものへ向かう者、以前は年齢ゆえの無知のために怠っていたか、さまざまな出来事の過ちにとらわれていたかしながら、信仰の道を再び辿る者、以前に好んでいた肉の誘惑を捨て去って、天上の生き方の行いによって、以前に地上のものへの愛で汚したものをすべて洗い清める者が、救いようのない者と〔底本は (non) を丸括弧に入れて補う。ミーニュの脚注は、旧版は irremeabiles duci で、アシュリが欄外に否定辞を補うべきだと注したとする〕みなされることはない、という理は、神の判断においては言うまでもなく(神のもとには慈しみの極みがある)、義しい人々の判断においてさえ、明白で明らかである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.3

3

Sed forte ante infusionem baptismatis ista concessa sint, et aliqua Novatianis adsit auctoritas, qua post lavacrum spiritale pollutos purgari non posse contendant, et inviolabilis sancti Spiritus munus tradi per homines semel posse, amissum restitui non posse confirment: assertioni ipsorum illo forsitan extrinsecus suffragante, quod a se locus poenitentiae non negetur, sed a Deo venia sit speranda; et satisfactio explenda pro factis, non reputanda pro meritis.

PL 20, 1141C

しかし、これらのことが赦されるのは洗礼の注ぎの前のことであって、霊的な洗いのあとに汚れた者は清められえない、聖なる霊の損なわれえない賜物は人を通して一度だけ授けられえて、失われたものは取り戻されえない、とノウァティアヌス派が主張し断言する、何らかの根拠が彼らにあるのかもしれない。外から、おそらく次のことが彼らの主張を支えているのだろう。すなわち、悔い改めの余地は自分たちからは否まれず、赦しは神に望むべきものである。償いは行いに対して果たされるべきであり、功に対して算入されるべきものではない、ということである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.4

4

Quid ergo in hujusmodi intentione durantibus referri debeat vel probari, more consuetae expositionis insinua: ut sermonis nostri occasione et pravis correctio, et venia suadeatur afflictis; dum irreligiosorum pertinacia panditur quidquid spei desperantium comprobatur.

PL 20, 1141C

それゆえ、このような主張に固執する者たちに何を答え、何を証明すべきか、あなたの慣れた説き方に従って示してもらいたい。我々の語らいを機に、邪な者には矯正が、苦しむ者には赦しが説かれるように。不敬な者たちの頑なさが明るみに出されるとき、絶望している者たちの希望になることがすべて確かめられるのだから。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.5

5

ZACCH.--Felicius quidem est intemerata spiritalis gratiae dona servare, et incorruptum coelestis indulgentiae munus futuro deferre judicio, David hoc perdocente: Beati immaculati in via (Psal. CXVIII, 1) .

PL 20, 1141D

ザカイオス――霊的な恩寵の賜物を汚れなく守り、天の赦しの賜物を損なわぬまま来るべき裁きにもたらすほうが、確かにより幸いである。ダビデがこのことを教えている。「道において汚れのない者たちは幸いである」(詩篇118:1)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.6

6

Apostolus similiter: Ut possimus, inquit, fratres, inegram et animam et corpus et spiritum servare in diem Jesu Christi Domini nostri (I Thes. V, 23) .

PL 20, 1141D

使徒もまた同様に言う。「兄弟たちよ、我々が、魂も体も霊も、無傷のまま〔底本は inegram。integram と読む〕、我々の主イエス・キリストの日まで守ることができるように」と彼は言う(一テサロニケ5:23)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.7

7

Sed alios incautae ignorantia juventutis, alios terrenae fervor illecebrae, ad proclivem delictorum viam ducit; sub verbis propriae excusationis David in Spiritu istud loquente: Delicta juventutis meae et ignorantias meas ne memineris, Domine (Psal. XXIV, 7) .

PL 20, 1142A

しかし、ある者たちを不用心な若さの無知が、ほかの者たちを地上の誘惑の熱が、罪〔delictum〕へ傾く道へ導く。ダビデが霊において語り、自らの弁明の言葉でこう言っている。「主よ、私の若い日の罪と私の無知を思い起こすな」(詩篇24:7)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.8

8

Justarum quippe allegatio precum est, annis infirmioribus perpetrata forma remissionis recenseri, et cum aetatis privilegio perperam gesta dimitti; quia in hoc eodem testimonio non otiosa per prophetam refertur historia; sed aetatis ad casum facilitas incautior intimatur.

PL 20, 1142A

これは実に、義しい祈りの申し立てである。弱い年ごろに犯されたことが赦しの形で見直され、誤って行われたことが年齢の特権とともに赦される、というのである。なぜなら、この同じ証言において、預言者を通して語られているのは空しい話ではなく、年齢が過ちに陥りやすく、より不用心であることが示されているからである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.9

9

In quo annorum gradu ne velut specialem Novatiani locum teneant, audiant Salomonem sine exceptione temporum similia praedicantem: Quis gloriabitur castum se habere cor, et mundum se esse a peccato (Prov. XX, 9) ?

PL 20, 1142A

この年ごろについて、ノウァティアヌス派がいわば特別な余地を占めることのないように、ソロモンが時を除外せず同じことを宣べるのを聞くがよい。「誰が、自分は貞潔な心を持ち、罪から清いと誇るだろうか」(箴言20:9)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.10

10

Exclusa est ergo vanitas tacitae falsitatis: quamlibet purus oculis videatur humanis, non tamen ideo reus non est, quod suae ille conscientiae Deoque pollutus est.

PL 20, 1142B

こうして、黙したままの偽りの空しさは退けられた。人の目にどれほど清く見えようとも、その者が自分の良心と神の前で汚れている以上、責めを負わない者ではないのである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.11

11

Hanc igitur nostrae fragilitatis infirmitatem trino indulgentiae gradu purgari pietas divina permisit, donans principio cuncta per baptismum; obrepentia postea poenitentia tegens, reputari penitus nulla constituit, si ab omni corporis labe martyrii quempiam fervor absolvat, Psalmista dicente: Beati quorum remissae sunt iniquitates; et quorum tecta sunt peccata.

PL 20, 1142B

それゆえ、神の慈しみは、我々の脆さのこの弱さが、赦しの三つの段階によって清められることを許した。初めにはすべてを洗礼によって赦し、その後に忍び込んだものを悔い改めによって覆い、さらに、殉教の熱が人を体のあらゆる汚れから解くなら、何も数えられないと定めた。詩篇作者は言う。「その不法が赦され、その罪が覆われた者たちは幸いである」。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.12

12

Beatus vir cui non imputabit Dominus peccatum (Psal. XXXI, 1) . Remittuntur ergo in baptismate omnia, quoniam illa tantum quae contracta post fuerint, ascribuntur: teguntur in poenitentia, quae si fuerint repetita reviviscunt.

PL 20, 1142B

「主が罪を数えない人は幸いである」(詩篇31:1)。したがって、洗礼においてはすべてが赦される。そのあとに負ったものだけが記入されるからである。悔い改めにおいては覆われるが、これは繰り返されれば、よみがえる。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.13

13

Imputari autem in martyrio nulla possunt, quia et primum pretiosa sanguinis effusione delentur, et in praejudicium exstincti feliciter corporis non recurrunt.

PL 20, 1142C

しかし殉教においては、何ものも数えられえない。まず貴い血の流出によって消し去られ、さらに、幸いにも息絶えた体を損なうものとして、再び戻ってくることもないからである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.14

14

Sed quamlibet astipulante poenitentia dimittere gravia suae potestatis negabunt, cum pariter officii ac professionis suae esse cognoscant, aut ligare quae dura sunt, aut expiata dissolvere; illa ad Petrum, in cujus personam potestas omnium convenit sacerdotum, Salvatoris sententia perdocente: Quaecumque ligaveritis in terris, ligata erunt et in coelis: et quaecumque solveritis super terram, soluta erunt et in coelis (Matth. XVI, 19) .

PL 20, 1142C

しかし、悔い改めが加わっても、彼らは重いものを赦すことは自分たちの権能にないと言うだろう。だが、辛いものを縛り、償われたものを解くことが、同じく自分たちの務めと職分に属することを、彼らは知っているはずである。ペトロに向けられた救い主の言葉が、これを教えている。そのペトロの立場において、すべての司教たち〔sacerdos〕の権能は一つになる。「汝らが地上で縛るものは何であれ、天でも縛られ、汝らが地上で解くものは何であれ、天でも解かれる」(マタイ16:19)〔複数形のこの句はマタイ18:18にある。マタイ16:19は単数形〕。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.15

15

Donari itaque delicta sine exceptione permissum est, si tantum in abolitionem missa non redeant; nec sicut scriptum est horrorem proprii vomitus canis repetat (II Pet. II, 22) , atque ablutas piis laboribus sordes sus in volutabris mergenda desideret, plus post remedia passura discriminis, quam inchoantibus malis lapsura pertulerat, Domino in Evangeliis sic monente: Ecce sanus factus es, jam noli peccare; ne quid tibi deterius contingat (Joan. V, 34) .

PL 20, 1142C

それゆえ、罪〔delicta〕は例外なく赦すことが許されている。ただし、赦免に送られたものが戻ってこないかぎりである。記されているとおり、犬が自分の吐いたものの嫌悪すべきものに戻ってはならず(二ペトロ2:22)、泥沼に沈むことになる豚が、敬虔な労苦で洗い落とされた汚れを再び望んではならない。そうすれば豚は、癒しのあとに、悪の始まりのときに倒れて受けたよりも大きな危険を受けることになる。主が福音書でこう戒めているとおりである。「見よ、汝は健やかになった。もはや罪を犯すな。さもなくば、汝にさらに悪いことが起こる」(ヨハネ5:34)〔引かれた句はヨハネ5:14〕。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.16

16

Nolo dubites: praesentia semper, non praeterita Deus censet; hoc enim ait: In qua via te invenero, in ea te judicabo, dicit Dominus (Ezech. 33, 20) .

PL 20, 1142D

あなたが疑うことを私は望まない。神は常に現在を量るのであって、過去を量るのではない。実に神はこう言っている。「私が汝を見いだす道において、その道で私は汝を裁く、と主は言う」(エゼキエル33:20)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.17

17

Quod si post baptisma, id est, post sancti Spiritus susceptionem, redintegrandae nobis gratiae locus non est; quemadmodum Aaron, utique jam sacerdos, gravi exemptus offensae amissum pontificii gradum recepit, et post leprae infusionem mundari Maria coelitus meruit, quae ne quemquam pollueret, fuerat segregata? nam in castris congregatio spiritalis signatur Ecclesiae; lepra vero delicti mortalis effigies demonstratur.

PL 20, 1143A

洗礼のあと、すなわち聖なる霊を受けたあとには、我々に恩寵を回復する余地がないというなら、アロンは、すでに祭司であったのに、重い罪を免れて、失った大祭司の位を取り戻したのはなぜか。また、ミリアム〔ラテン語では Maria。モーセの姉〕は、ほかの誰をも汚さぬように隔離されていたのに、重い皮膚病が注がれたあと、天から清められるに値したのはなぜか。実に、陣営は霊的な教会の会衆を示し、重い皮膚病は死に至る罪〔delictum〕の姿であることが明らかにされている。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.18

18

Cur patriarcha David geminis sanguinibus expiandus, innovari in se prioris gratiae Spiritum petit, evidenti fiducia Deo pollicens, ut iniquorum conversio veniae suae provocetur exemplo: patere insuper sibi in Dei laudibus loquendi copiam deprecatus, auctoritatem praedicationis obtinuit, dicens: Labia mea aperies, et eos meum annuntiabit laudem tuam (Psal. L, 17) .

PL 20, 1143A

なぜ族長ダビデは、二つの流血によって償われるべき身でありながら、以前の恩寵の霊が自分のうちに新たにされることを求め、明白な確信をもって神に、悪人の回心が自分の赦しの例によって呼び起こされるだろうと約束し、さらに、神の賛美を語る豊かさが自分に開かれるよう願って、宣べ伝える権威を得たのか。彼は言う。「汝は私の唇を開く。そして私の口〔底本は eos meum。os meum と読む〕は汝の賛美を告げ知らせる」(詩篇50:17)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.19

19

Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et sumis testamentum meum per os tuum (Psal. XLIX, 16) ?

PL 20, 1143B

ところが罪人に神は言った。「なぜ汝は私の正義を語り、私の契約を汝の口で取り上げるのか」(詩篇49:16)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.20

20

Nisi forte in prophetis alium spiritum, quam nunc accipimus, fuisse contendunt, aut penitus non fuisse, atque immitiorem sub gratia Evangeliorum Deum quam in lege constituunt; qui Petrum, id est, ipsum Ecclesiae fundamentum, tametsi in crimine non mansisse, fuisse tamen in crimine fatebuntur; et admonitionis Dominicae recordantem, non perfidiae, sed infirmitatis reatum amaritudine diluisse intelligant lacrymarum.

PL 20, 1143B

彼らが、預言者たちには、我々が今受けているのとは別の霊があったと、あるいはまったくなかったと主張し、福音の恩寵のもとの神を、律法のもとにいた神よりも苛酷な神として立てるのでもないかぎり、そうである。このような者たちは、教会の土台そのものであるペトロが、罪過〔crimen〕にとどまり続けはしなかったが、それでも罪過のうちにあったことを認めるだろうし、また、主の戒めを思い出した彼が、背信ではなく弱さの責めを、涙の苦さによって洗い流したことを悟るだろう〔qui の係りは定かでない。論敵を指すと取った〕。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.21

21

Talis perinde luxuriosi illius in Evangelio reditus absumptis opibus substantiae spiritalis, atque a se in coelum peccatum fatentis, non renuitur ut pollutus, nec refutatur ut prodigus, sed incumbentis in cervicem suam patris osculis, id est, catholica pace, suscipitur; qui utique nisi per adoptionem baptismatis prius filius esse non potuit.

PL 20, 1143B

福音書の、霊的な財産の富を使い果たし、自分が天に対して罪を犯したと告白するかの放蕩者の帰還も、これと同様である。彼は汚れた者として拒まれず、浪費家として退けられず、首にすがる父の口づけ、すなわち公同の平和によって受け入れられる。しかも彼は、洗礼による養子縁組によってまず子となっていなければ、子ではありえなかったはずである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.22

22

Magni etiam convivii laetatus est apparatu, id est, communionis divinae honore donatus est; in annulo fidem recipiens, in stola gratiae vestimentum: carne insuper pascitur vituli, id est, aeternae haereditatis, sacri corporis assumptione, fit particeps; plena Apostolicae dignitatis ornamenta sortitus.

PL 20, 1143C

彼はまた大きな宴の設えを喜んだ。すなわち、神的な交わりの栄誉を授けられたのである。指輪において信仰を、長衣において恩寵の衣を受ける。さらに子牛の肉を食べさせられる。すなわち、聖なる体を受けることによって、永遠の相続にあずかる者となる。使徒の位の飾りを余すところなく分け与えられたのである。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.23

23

Postremo etiam blasphemiam quae cuncta supergreditur crimina, remitti posse Salvator insinuat, abolerique in se commissa non renuit, si verae conversionis labore mereamur ut sub ejus praecepto coelum consentiat cum judicio sacerdotum; qua fiducia Salvatoris edicti eos, qui per fidem vitiis emundantur, non tantum ad veniam sed honorem gentium Doctor invitat dicens: Qui autem se emundaverit ab istis, erit vas sanctificatum in honore, utile Domino, ad omne opus bonum paratum (II Tim. II, 21) .

PL 20, 1143C

最後に救い主は、あらゆる罪過〔crimina〕を超える冒瀆でさえ赦されうると示唆しており、自らに対してなされたものが消されることを拒まない。もし我々が真の回心の労苦によって、その命令のもとで天が司教たち〔sacerdos〕の判断と一致するに値するならば、である。救い主の布告へのこの確信をもって、信仰によって悪徳から清められる者たちを、赦しだけでなく栄誉へと、諸国民の教師〔パウロ〕は招いて言う。「これらから自らを清める者は、栄誉ある聖別された器となり、主に役立ち、あらゆる善い業に備えられた者となる」(二テモテ2:21)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.24

24

Itaque ut in unitate divinitatis est Trinitas, ita in uno baptismatis nomine trina purgatio; Domino ad Apostolos sic loquente: Adhuc, inquit, habeo baptizari baptismate quod vos nescitis (Luc XII, 50) .

PL 20, 1143D

それゆえ、神性の一体性のうちに三位一体があるように、洗礼のただ一つの名においても三つの清めがある。主は使徒たちにこう語っている。「私は、汝らの知らぬ洗礼で、なお洗礼を受けねばならない」と彼は言う(ルカ12:50)。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.25

25

Cujus tamen gradus omnibus relicturus exemplum, agens in corpore ipse lustravit. In Jordane baptizatus est; poenitentiae speciem pertulit in deserto: quod autem summae purificationis erat, in passione complevit.

PL 20, 1143D

そして彼は、この段階の範を万人に残そうとして、体のうちにあって自らその段階を巡った。ヨルダンで洗礼を受け、荒れ野では悔い改めの姿を耐え忍び、最高の清めであるものは、受難において成し遂げた。

Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.18.26

26

Unde advertis, Novatianos sub omni peccatorum occasione degentes adversum se stultissime recusare, quod Deum pro se intelligant praestitisse; solamque Ecclesiam, ut fide, ita et pietate, Deo proximam, supra vilem concubinarum gregem, reginam merito nuncupari, quae dextrae partis obtinens locum, sinistrae filios celsa condemnat; ad se venientibus integram fidem tradens, revertendi ad se cupientibus aditum non praecludens; dum et manifestam divinitatem fidelibus praedicat, et spe veniae promptioris mavult revocare pereuntes, quam corrigendos forsitan desperatione confundere.

PL 20, 1144A

ここから、あなたは悟る。ノウァティアヌス派は、あらゆる罪の機会のなかで暮らしながら、神が彼らのために与えたと彼ら自身が悟っているものを、きわめて愚かにも、自分に逆らって拒んでいる。ただ教会だけが、信仰においても敬虔においても神に最も近く、卑しい妾たちの群れの上に立つ女王と正当に呼ばれる。教会は右側の場を占め、左側の子らを高みから断罪し、自分のもとに来る者には損なわれない信仰を授け、自分に戻ろうと望む者には入口を閉ざさない。また、信じる者たちには明らかな神性を宣べ、正されうるかもしれない者たちを絶望によって打ちのめすよりも、より速やかな赦しの望みによって滅びゆく者たちを呼び戻すことを望むのである。