Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.1
父受苦説の者たち〔Patripassiani〕に反対して。彼らは、父が苦しみを受けたと考えている。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.2
APOLL.--Diversus quidem a memoratis Sabellianorum error et causa est; sed, ut credo, perfidiae exitus similis ac retributio praecedentibus comparanda; cum sanctum Spiritum in Dei virtute ac substantia permanentem ab unitatis excipiunt Trinitate, et Scripturis omnibus renitentes, fidem Trinitatis impugnant.
PL 20, 1135Aアポロニウス――サベリウス派の誤りと事情は、先に述べた者たちとは確かに異なる。しかし、私の思うところでは、背信の行き着く先は似ており、その報いも前の者たちと比べられるべきである。彼らは、神の力と実体のうちにとどまる聖なる霊を、一体の三位一体〔unitatis Trinitate の取り方は定かでない。一体性をなす三位一体の意に取った〕から除き、あらゆる聖書に逆らって、三位一体の信仰を攻撃しているからである。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.3
Verum his quoque in numero profanorum relictis, residuorum perversitas confutetur, ne id quod retectum expositione non fuerit, suppressum potius aestiment quam relictum, et in quemdam ignem favilla deficiens convalescat, si quando quaesituris mentio facta praetereat, quod Scripturarum auctoritas fortasse non reticet.
PL 20, 1135Bしかし、これらの者たちも冒瀆する者たちの数のうちに置いたまま、残りの者の曲解を論駁せよ。説明によってあらわにされなかったものを、彼らが、取り残されたのではなくむしろ抑え込まれたと見なさぬように。また、もし探し求めようとする者に対して言及がなされずに通り過ぎられるなら、衰えかけていた火の粉が、ある火へと勢いを増さぬように。聖書の権威はそれを黙していないかもしれないのである。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.4
ZACCH.--Praemonueram primae interrogationis exordiis plenitudinem ineffabilis majestatis utcumque intelligi fide posse, verbis ut dignum est patere non posse; siquidem cum ipsa nominum ac personarum distinctionem efficientia veritatis, non status faciat substantiae differentis: quoniam ad intuendam divinitatem cum etiam sensus impar sit; nulli dubium est imbecilliorem multo sermonis substantiam esse quam mentis.
PL 20, 1135Bザカイオス――私は最初の問いの初めに、前もって注意していた。言い表しえない威光の充満は、信仰によってどうにか理解できても、言葉ではふさわしく明らかにすることができない、と。名とペルソナの区別をなすのは真理の働きであって、異なる実体の状態ではないのだから。神性を見つめるには感覚さえ及ばないのだから、言葉の実体が精神の実体よりはるかに脆弱であることは、誰も疑わない。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.5
Hanc itaque humanae infirmitatis difficultatem auctores universorum amplectuntur errorum. E quibus Patripassianus eam sibi partem impietatis elegit, ut quia ex Patre primogenitus Filius, et ab ipso Spiritus sanctus procedens; idem Pater et Verbum sit, atque ab ipso et caro suscepta videatur et passio: idem perinde et Spiritus sanctus.
PL 20, 1135Cこうした人間の弱さの困難を、あらゆる誤りの創始者たちは利用する。そのうち父受苦説の者は、不敬虔のこの部分を自ら選んだ。すなわち、子は父から生まれた長子であり、聖なる霊は彼から発出するのだから、父と言葉は同一であり、彼によって肉が受けられ受難が起こったと見え、聖なる霊もまた同一である、というのである。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.6
Nec auctor in Trinitate, sed solus in divisionem divinitatis ad dispendium praedicatur, nisi in communionem Trinitas redacta credatur: de qua, ut creberrime memini, quod sensu percipi non potest, inenarrabile potius quam nullum est aestimandum.
PL 20, 1135Cその者は、三位一体における創始者としてではなく、神性を分割して損なうただ一人として宣べられるのであって、三位一体が〔一つの〕交わりへ戻されて信じられるのでなければ、そうなる〔係りは定かでない。このように取った〕。その三位一体については、しばしば思い起こすとおり、感覚で捉えられぬものは、無いのではなく、言い表しえぬものと見なすべきである。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.7
Non solum autem a Patre abesse injuriam passionis, verum etiam a Verbo multipliciter agnoscitur. Nec enim incorporabilis divinitas, sed corpus affixum est; et quidquid infra honorem coelestis potentiae Dei Filius pertulit, non Verbo, sed homini reputatur assumpto.
PL 20, 1135D受難の侮辱が父から遠いだけでなく、言葉からもさまざまに遠いことは知られる。実際、体を持たぬ神性が〔十字架に〕付けられたのではなく、体が付けられたのである。神の子が、天の力の栄誉に満たぬところで耐えたことはすべて、言葉にではなく、受け取られた人に帰される。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.8
Cumque peccatum in primo homine fuerit, quemadmodum denuntiata a tot saeculis humano generi redemptio proveniret, nisi illud sanguis veri iterum hominis expiasset?
PL 20, 1135D罪は最初の人のうちにあったのだから、幾世々も前から人類に告げられていた贖いは、もう一人の真の人〔iterum hominis。最初の人に対して再び現れた人の意に取った〕の血がそれを償わなかったなら、どうして実現しただろうか。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.9
Cujus mortem licet jam testimonia plura docuerunt, ne tamen adversus se praedicta haeresis adstruat nihil prolatum, de copiosa exemplorum multitudine pauca sumemus.
PL 20, 1136Aその死を、すでに多くの証言が教えているが、それでも前述の異端が、自分たちに対して何も提出されていないと言い立てないように、豊富な例のなかから少数を取り上げよう。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.10
David itaque sub verbis Domini ipsius dicit: Obediens factus sum usque ad mortem (Psal. XXI, Philipp, II, 8) . Et iterum: Posuerunt me in sepulcris sicut mortuos saeculi (Ps. CXL, 3) .
PL 20, 1136Aダビデは、主自身の言葉をもって言う。「私は死にいたるまで従順になった」(詩篇21、フィリピ2:8)〔刷りは詩篇21とフィリピ2:8を並べる。引かれた句はフィリピ2:8にある。ミーニュの脚注は、著者は記憶で引いたか詩篇21を暗示したとするアシュリの注を挙げ、詩篇21には該当の句が見当たらないとする〕。また、「彼らは私を、世の死者のように墓に置いた」(詩篇140:3)〔引かれた句は詩篇142:3にあたると思われる〕。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.11
Et tertio: Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber (Ps. LXXXVII, 5) . O inaestimabilis Dei virtus, et inscrutabilis Dei sapientia!
PL 20, 1136Aさらに第三に、「私は助けのない者のようになり、死者のなかで自由な者となった」(詩篇87:5)。ああ、神の力は測りがたく、神の知恵は究めがたい!
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.12
Unde hic paulo ante sicut mortuos saeculi, nunc sine adjutorio inter mortuos liber est? nisi quia, ut ipse praedixerat: Oportebat Filium hominis pati et crucifigi a scribis et principibus sacerdotum, et debellata morte die tertia ab inferis remeare (Matth. XVI, 21) ; ut in effectum nostrae salvationis, vivorum simul ac mortuorum acciperet dominatum; et illud sublimissimae charitatis statueretur exemplum, ut nosmet pro eo passionis calicem biberemus, quem non respuerat ille pro cunctis.
PL 20, 1136Aどうして、先ほどは「世の死者のように」置かれた彼が、今は「助けなく死者のなかで自由」なのか。それは、彼自身が前もって言っていたとおり、「人の子は、苦しみを受け、律法学者たちと大祭司たちによって十字架につけられ、死を打ち破って、三日目に冥界から戻らなければならなかった」(マタイ16:21)からである。それは、我々の救いの成就のために、生者と死者の支配を受けるためであり、また、彼がすべての者のために退けなかった受難の杯を、我々自身が彼のために飲むという、いとも崇高な愛の模範が定められるためであった。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.13
Manifesta ergo in personis ac nominibus Trinitas, sed divinitas una est; nec Patripassiani recipimus unionem, sed catholicam in Deo amplectimur unitatem.
PL 20, 1136Bこうして、ペルソナと名においては三位一体が明らかであるが、神性は一つである。我々は父受苦説の者の合一を受け入れず、神における公同の一体性を抱く。
Consultationes Zacchaei christiani et Apollonii philosophi 2.15.14
Ab hac itaque memorati interpretatione dissentiunt, et falsa imponere moliuntur occultis; dum quod ex Patre est, non nisi in eo tantum esse confirmant, quod specialiter ex homine, injuriae divinitatis ascribunt.
PL 20, 1136B前述の者たちはこの解釈から離れ、隠れた事柄に偽りを課そうと企てる〔occultis の取り方は定かでない。「隠れた事柄に」と取った〕。父から出るものは、ただ彼のうちにのみあると確言しながら、とくに人から出るものを、神性への侮辱に帰するからである。