作者不詳不詳

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti

Sermo LXIII. De servo centurionis in Evangelio in dedicatione basilicae 第63説教 福音書の百人隊長の僕について——聖堂の献堂にあたって

Anonymous · Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti · PL 17, 731D · 20 sectiones

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.1

1

1. Legimus in sancto Evangelio, cum centurionis cujusdam servus, qui erat illi pretiosior, gravi paralysis aegritudine laboraret, et per seniores Judaeorum ille centurio rogaret Salvatorem ut ejus doloribus mederetur ( erat enim, ut ait Scriptura (Luc. VII, 2 et seq.) , moriturus ), inter caetera ad majorem commendationis gratiam seniores Judaeorum dixisse Domino: Dignum est ut hoc illi praestes; diligit enim gentem nostram, et Synagogam ipse aedificavit nobis (Ibid., 4) .

PL 17, 731D

1. 我々は聖なる福音書で読む。ある百人隊長の僕で、彼にとってとりわけ大切な者が、麻痺の重い病に苦しんでいた。百人隊長はユダヤ人の長老たちを通じて、その痛みを癒やしてくれるよう救い主に願った(聖書が言うとおり、その僕は死にかけていた)(ルカ7:2以下)。そのとき、長老たちは、いっそう推薦を厚くしようとして、ほかのこともあるなかで、主にこう言った。「この者にこれをかなえてやるのはふさわしいことである。彼は我々の民を愛し、会堂を自分で我々のために建ててくれたからである」(ルカ7:4)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.2

2

Si ergo commendatur Domino, qui aedificavit Synagogam, quanto est commendatior, qui aedificavit Ecclesiam! Et si is meretur gratiam, qui impietatis receptaculum praestitit; quanto majorem meretur gratiam, qui religioni domicilium praeparavit!

PL 17, 732A

会堂を建てた者が主に推薦されるのなら、教会を建てた者は、どれほどいっそう推薦されることか。また、不敬虔の宿り場を提供した者が恩寵に値するなら、信仰の住まいを備えた者は、どれほど大きな恩寵に値することか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.3

3

Et si ille coelesti misericordia visitatur, qui construxit locum, ubi Christus semper negatur; quanto magis visitandus est, qui fabricari fecit tabernaculum, ubi Christus quotidie praedicatur!

PL 17, 732A

また、キリストがつねに否定される場所を築いた者が天の慈しみに訪れられるなら、キリストが日ごとに宣べ伝えられる幕屋を造らせた者は、どれほどいっそう訪れられるべきか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.4

4

2. In centurione enim Dominus non quid operis fecerit, sed qua mente operatus sit, comprobavit. Nam qui id temporis quo nondum christiani erant, sollicite Synagogam fecit: si fuissent utique christiani, intelligitur quod multo sollicitius fecisset Ecclesiam.

PL 17, 732A

2. 主は百人隊長において、彼がどんな業をしたかではなく、どんな精神で行ったかを認めたのである。まだキリスト教徒でなかったその時代に、熱心に会堂を造った者は、もしキリスト教徒であったなら、はるかに熱心に教会を造ったであろうと解される。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.5

5

Sed tamen licet Synagogam aedificet, Christum praedicat; in ipso enim opere commonet pharisaeos debere illos suscipere Salvatorem: et demonstrat propterea se tabernaculum amplius addidisse, ut multipliciter ibi Domini gloriam loquerentur.

PL 17, 732A

しかし、会堂を建てながらも、彼はキリストを説いている。その業そのものにおいて、ファリサイ派の人々に、救い主を受け入れるべきだと戒めているからである。そして、幕屋をさらに加えたのは、そこで人々が幾重にも主の栄光を語るためであったと示している。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.6

6

Si enim credit in Christum conditor Synagogae, multo magis credere debet habitator ipsius Synagogae.

PL 17, 732B

会堂を築いた者がキリストを信じるのなら、その会堂に住む者は、はるかに信じるべきである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.7

7

3. Centurio ergo si justificatus est propter opus fragile vel terrenum, justificandus plane vir clarissimus et providentissimus Comes noster, propter opus tam perpetuum vel coeleste: qui comes sicut est centurione dignitate potior, ita et fide debet esse devotior.

PL 17, 732B

3. それゆえ、百人隊長がもろく地上の業のゆえに義とされたのなら、我々のいとも高貴で、いとも思慮深い伯〔comes〕は、これほど永続する、天の業のゆえに、まさに義とされるはずである。その伯は、位において百人隊長にまさるように、信仰においてもいっそう献身的であるべきである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.8

8

Sapiens vir et religiosus comes, qui quantum in bello imperatori militat, tantum et in pace militat Salvatori: et quantum festinat de hostium manibus captivos eruere, tanto magis festinat a diaboli se sacrilegio liberare.

PL 17, 732B

賢く、敬虔な伯は、戦いにおいて皇帝のために戦うだけ、平和においても救い主のために戦う。捕らわれた者たちを敵の手から救い出そうと急ぐだけ、悪魔の瀆神から自分を解き放つことにいっそう急ぐ。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.9

9

Ibi inimicos terreni regis interficit, hic adversarios Domini coelestis insequitur: ibi barbaros vincit, hic daemones. Sapiens, inquam, qui sicut comes imperatoris est, ita et comes Christi esse desiderat.

PL 17, 732C

かの地では地上の王の敵を討ち、ここでは天の主の敵を追う。かの地では蛮族に勝ち、ここでは悪霊に勝つ。私は言う、賢い者は、皇帝の伯であるように、キリストの伴侶〔comes〕であることをも望む。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.10

10

Nam bene utique et religiose agendo, dignitatem suam cupit esse perpetuam, secundum quod scriptum est in propheta: Et vos, o boni reges, bonas facite vias vestras et studia vestra, et audite vocem Domini Dei vestri; et poenitebit Dominum mali, quod locutus est adversus vos (Jerem. XXVI, 13) .

PL 17, 732C

実に、善く敬虔に行うことで、自分の位が永続することを願うのは、預言者に書かれているとおりである。「汝ら善き王たちよ、汝らの道と汝らの務めを善いものとせよ。汝らの神である主の声を聞け。そうすれば、主は、汝らに向けて語った悪を悔いるであろう」(エレミヤ26:13)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.11

11

4. Ergo cum centurio rogaret Dominum, ut de morte erueret aegrotantem, et vellet Dominus ad domum centurionis pergere, in qua servulus decumbebat, ait centurio: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum.

PL 17, 732C

4. それゆえ、百人隊長が主に、病む者を死から救い出してほしいと願い、主が、若い僕の臥している百人隊長の家に行こうとしたとき、百人隊長は言った。「主よ、私は、汝が私の屋根の下に入るにふさわしくない」。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.12

12

Excusat igitur centurio, et ne sub tectum ejus ingrediatur Dominus, indignum se dicit. Ecce dignus est comes noster, sub cujus tectum hodie Salvator ingreditur.

PL 17, 732D

このように百人隊長は辞退し、主が自分の屋根の下に入らないようにと、自分をふさわしくないと言う。見よ、我々の伯はふさわしい。今日、救い主はその屋根の下に入るのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.13

13

5. Videamus ipsa centurionis excusatio quam habeat gratiam; ait enim: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum: sed dic tantum verbo, et sanabitur puer meus (Matth. VIII, 8) . O fides christiana, quae cum humilitate totum impetrare consuesti.

PL 17, 732D

5. 百人隊長の辞退そのものにどんな魅力があるか、見よう。彼は言う。「主よ、私は、汝が私の屋根の下に入るにふさわしくない。ただ言葉で言え。そうすれば私の僕は癒やされる」(マタイ8:8)。おお、キリスト教の信仰よ、へりくだりをもって、すべてを得ることに慣れている信仰よ。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.14

14

Ecce religiosus centurio ad accipiendam salutem dignior fit, dum se profitetur indignum: et dum aedes suas injuriosas putat, magis eas honorificas fecit et gratas Magnae enim et perfectae fidei vir, qui intelligeret Christum Dominum coelorum esse, dum verebatur ne hospitii sui eum angusta non acciperent.

PL 17, 732D

見よ、敬虔な百人隊長は、自分をふさわしくないと告白することで、救いを受けるにいっそうふさわしくなる。自分の家を侮辱的なものと思うことで、かえって家を名誉あるもの、好ましいものにした。〔ミーニュは gratas の後に句点を刷る(gra-|tas. と欄をまたぐ)。翻刻はこの句点を落としているが、訳はミーニュに従ってここで切る〕彼は大いなる完全な信仰の人であって、キリストが天の主であると悟りながら、自分の宿の狭さが主を受け入れないのではないかと恐れたのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.15

15

Ergo contradicente centurione, non pergit ad domum Dominus. Non pergit Dominus, sed pergit Domini medicina: non visitat aegrum Salvator, sed visitat sanitas Salvatoris. 6. De fratribus vero nostris sanctis viris Vitalino et Maiano quid dicam?

PL 17, 733A

こうして、百人隊長が異を唱えるので、主は家に行かない。主は行かないが、主の薬は行く。救い主は病人を訪ねないが、救い主の癒やしが訪ねる。6. 我々の兄弟である聖なる人々、ウィタリヌスとマイアヌスについて、私は何を言おうか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.16

16

Scio illos gloriam ab hominibus non quaerere, nisi a solo Deo: sed tamen laudem eorum etsi ego taceam, ipsa opera loquuntur; ad ipsorum enim laudem pertinet, quidquid in aliis paulo ante laudavimus.

PL 17, 733A

彼らが人から栄光を求めず、ただ神からのみ求めることを、私は知っている。だが、私が黙していても、彼らの称賛は、その業そのものが語る。先ほど我々が他の人々について称えたことは、すべて彼らの称賛にも属するからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.17

17

Nam hoc tabernaculum etsi plurimi construxerunt, hi tamen sumptu operati sunt uno assensu. Et quo tandem sumptu, cum sint in saeculo mediocres et tenues? Illo scilicet, de quo ait Apostolus: Abundantia fidei, et divitiis simplicitatis (II Cor. VIII, 2) .

PL 17, 733A

この幕屋を築いたのは多くの人であったが、この人々は、一つの同意をもって費用を担った。しかも、どんな費用でか。彼らはこの世では中くらいで、乏しい身であるのに。使徒が言う、あの費用である。「信仰の豊かさと、素朴さの富」(二コリント8:2)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.18

18

Est enim sanctis viris semper dives ipsa paupertas. Unde credo hos beatos hanc Ecclesiam non minus orationibus, quam impendiis fabricasse; sic enim oportebat ut opus Christi precibus magis cresceret, quam caementis.

PL 17, 734A

聖なる人々にとって、貧しさそのものはつねに富である。それゆえ私は、この福なる人々が、この教会を、費用だけでなく祈りによっても築いたと信じる。キリストの業は、石材よりも祈りによって成長するのが当然だからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.19

19

Totam enim substantiam et in hujus facturam operis expenderunt, et ipsis certe nihil deest. Ipsa plane est, sicut diximus, dives locuplesque paupertas, quae expendit omnia, et possidet omnia.

PL 17, 734A

彼らは全財産を、この業の建造にも費やし、それでも彼らには確かに何も欠けていない。まさしく、我々が言ったように、すべてを費やし、すべてを持つ、豊かで富んだ貧しさである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 63.0.20

20

Sed haec a Deo benedicta est, sicut illa vidua, de qua dicit Dominus in Evangelio: Mulier haec vidua pauper plus quam omnes misit; nam omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei, haec autem totum victum suum, quem habuit, misit.

PL 17, 734A

だがこの貧しさは、神に祝福されている。主が福音書で言う、あのやもめのようにである。「この貧しいやもめは、誰よりも多く入れた。ほかの者たちは皆、有り余るなかから神への献げ物に入れたが、この女は、持っていた生活費の全部を入れた」。