作者不詳不詳

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti

Sermo XXIII. De sancta Quadragesima VII 第23説教 聖なる四旬節について 7

Anonymous · Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti · PL 17, 648C · 30 sectiones

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.1

1

1. Nonnulli christianorum, fratres, aestimantes se divinitatis praecepta religiosius observare, praetermissa devotione quadragesimae, cujus hodie curamus exordium, quinquagesimam se facere mentiuntur; cum id neque divinis litteris jubeatur, neque traditum sit auctoritate majorum.

PL 17, 648C

1. キリスト教徒の中には、兄弟たちよ、自分は神の命令をより敬虔に守っていると思って、今日その始まりを我々が迎える四旬節の献身を差し置き、五旬節〔五十日の断食を言うと解した〕を行っていると偽って称する者がいる。だがそれは、聖書によって命じられてもいなければ、先達の権威によって伝えられてもいない。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.2

2

Sola igitur hoc faciunt animi praesumptione; et dum putant se devotius agere, superstitiosius conversantur. Dicit se observare quinquagesimam, qui forte quadragesimam implere vix possit.

PL 17, 648D

彼らは、自分の心の思い上がりだけでこれを行い、いっそう献身的にふるまっていると思うほど、いっそう迷信的に生きている。四旬節をほとんど満たせない者が、五旬節を守ると言っているのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.3

3

Bonum est quidem cunctis temporibus jejunare, sed melius quadragesimam jejunare cum Christo; hanc enim quadragesimam nobis Dominus suo jejunio consecravit.

PL 17, 648D

いつの時にも断食するのは善いが、キリストとともに四旬節を断食するのはいっそう善い。主はこの四旬節を、自らの断食によって聖別したからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.4

4

Quod dixi jejunio, non jejuniis; unum enim jejunium Domini fuit, quia continuatis quadraginta diebus et noctibus, cibum omnino non sumpsit (Matth. IV, 2) .

PL 17, 649A

私は「断食」と言って「諸々の断食」とは言わなかった。主の断食はただ一つであり、四十日四十夜を続けて、食物をまったく取らなかったからである(マタイ4:2)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.5

5

2. Quisquis ergo christianus consecratam jejunando non impleverit quadragesimam, praevaricationis et contumaciae reus tenebitur, quod legem divinitus pro salute sua datam prandendo ipse rescindit. Rescindis enim legem, qui exemplum jejunii Dominici non custodis.

PL 17, 649A

2. だから、キリスト教徒は誰であれ、聖別された四旬節を断食によって満たさないなら、背反と強情の責めを負う。神の法として自らの救いのために与えられたものを、食事をとることで自ら破るからである。主の断食の模範を守らないあなたは、法を破っているのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.6

6

Qualis vero christianus es, cum, Domino jejunante, tu prandes? Qualis christianus es, cum, Christo esuriente, tu reficis? Ille pro salute tua famem sustinet, tu pro peccatis tuis jejunare formidas?

PL 17, 649A

主が断食しているのに、あなたは食事をとる。そのあなたは、いかなるキリスト教徒か。キリストが飢えているのに、あなたは食をとる。そのあなたは、いかなるキリスト教徒か。彼はあなたの救いのために飢えを耐えているのに、あなたは自分の罪のために断食することを恐れるのか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.7

7

Dicite enim mihi, interrogo vos qui in quadragesima prandetis, si non in conscientiis vestris rei estis, quod abstinente cuncto populo, vos soli contra praeceptum Domini devoratis? si non vobis rubor est, cum exitis in publicum; ne quis vobis jejunus occurrat: aut si non cogitatis, cum ad Ecclesiam proceditis, quemadmodum pacem episcopo porrigatis; ne forte ipso spiritu osculi vestri vos reprobet!

PL 17, 649A

答えよ、四旬節に食事をとる諸君に尋ねる。民がみな断食しているのに、諸君だけが主の命令に反して貪り食うなら、諸君の良心において責めを負っていないか。公の場に出るとき、断食している者に出会いはしないかと、赤面しないか。あるいは、教会に進み出るとき、司教に平和の挨拶〔平和の接吻〕を差し出すにあたり、諸君の接吻の息そのものによって司教に退けられはしないかと、考えないか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.8

8

Quod si haec forte non cogitatis, forsitan vehementer erratis; scire enim debetis, cum in quadragesimae diebus jejuno pransus occurrit, non bene de illo judicat, qui jejunat.

PL 17, 649B

諸君がもしこれらを考えていないなら、おそらく大きく誤っている。四旬節の日々に、食事をした者が断食している者に出会うとき、断食している者はその者を善く判断しないことを、諸君は知るべきだからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.9

9

3. Hoc enim ideo dico, quia audio complures, quod gravius est, fideles alternis in quadragesima hebdomadis abstinere, et consecratum illum dierum numerum gulae intemperantia violare; hoc est, prandere septem dierum curriculo, et septem dierum spatio jejunare.

PL 17, 649B

3. 私がこう言うのは、聞くところでは、さらに重いことに、四旬節のうち一週おきに禁欲する信徒が多いからである。彼らは聖別されたあの日数を食欲の放縦によって犯している。すなわち、七日のあいだは食事をとり、七日のあいだは断食する。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.10

10

Quibus hoc dico, cur etiam per illos septem dies fraudem sibi faciant jejunando, cum illis jejunium tale non prosit?

PL 17, 649B

彼らに私は言う、なぜその七日のあいだも断食して自ら損をするのか。そのような断食は彼らに益とならないのに。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.11

11

Quamvis enim abstineat quis certis diebus, quamvis ciborum dulciora alimenta non sumat; non tamen illi accepto fertur quadragesimae jejunium, qui non diebus quadraginta jejunat.

PL 17, 649C

ある日々を禁欲し、食物のうちの甘い滋養を取らないとしても、四十日断食しない者には、四旬節の断食は受け入れられたものと数えられない。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.12

12

Pudet dicere, senes et aniculae quadragesimam faciunt: juvenes et juvenculae non faciunt. Omni igitur sollicitudine tempus sacratissimum celebremus, non praetereat nos dies absque jejunio, non nos transeat una hebdomada absque vigiliis.

PL 17, 649C

口にするのも恥ずかしいが、老人と老女は四旬節を守り、若者と若い娘は守らない。だから、あらゆる配慮をもって、この最も聖なる時を祝おう。断食なしに一日が我々を過ぎ去らず、徹夜の祈りなしに一週が我々を過ぎ越さぬように。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.13

13

Ille enim facit quadragesimam, qui jejunando et vigilando ascendit pascha. Nam sicut reliquo anno jejunare praemium est, ita in quadragesima non jejunare peccatum est; illa enim voluntaria sunt jejunia, ista necessaria: illa de arbitrio veniunt, ista de lege: ad illa invitamur, ad ista compellimur.

PL 17, 649C

断食と徹夜によって復活祭に登る者こそが、四旬節を行う者である。年の残りの日に断食することは報いに値するが、四旬節に断食しないことは罪である。前者は自発の断食、後者は必須の断食であり、前者は自由な判断から、後者は法から来る。前者へは招かれ、後者へは強いられる。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.14

14

4. Sed videamus iste quadraginta dierum sacratissimus numerus unde habere coeperit exordium.

PL 17, 649D

4. では、この四十日という最も聖なる数が、どこから始まったかを見よう。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.15

15

Legimus primum in veteri Testamento (Gen. VII, 12) Noe temporibus, cum omne genus hominum scelerata iniquitas occupasset, tot dierum numero patefactis cataractis coeli aquarum pluvias defluxisse, et mysterio quodam quadragesimae inundatione orbi terrarum facta, non tam diluvium quam baptismum contigisse.

PL 17, 649D

我々は、まず旧約において(創世記7:12)、ノアの時代、あらゆる種類の人を邪悪な不法が占めていたとき、これだけの日数にわたって天の水門が開かれ、雨の水が流れ落ちたと読む。そして、四十日のある奥義によって地の世界に氾濫が起こり、それは洪水というより洗礼であったと。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.16

16

Baptismus plane fuit, per quod in peccatoribus iniquitas sublata est, Noe justitia conservata.

PL 17, 650A

それは確かに洗礼であった。それによって罪人たちの不法は取り除かれ、ノアの正義は保たれた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.17

17

Ita ergo et modo nobis Dominus ad instar illius temporis quadragesimam dedit; ut constituto dierum numero, patefactis coelis, pluvia nos misericordiae coelestis irroret, et inundatione facta per baptismum lavacri salutaris nos imber illuminet: et sicut tunc factum est aquarum fluctibus, exstinguatur nunc in nobis delictorum iniquitas, virtutum justitia conservetur.

PL 17, 650A

だから今も主は、あの時にならって我々に四旬節を与えた。それは、定められた日数のあいだに、天が開かれ、天の慈しみの雨が我々に降り注ぎ、救いの洗いである洗礼によって氾濫が起こり、豪雨が我々を照らすためである。あのとき水の波によって起こったように、今や我々のうちで罪〔delictum〕の不法が消され、諸徳の正義が保たれる。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.18

18

Ipsa enim quae sub Noe, et modo vertitur ratio; baptismus enim peccatori diluvium est, consecratio est fideli.

PL 17, 650A

ノアの時代と同じ理が、今も巡っている。洗礼は罪人にとっては洪水であり、信徒にとっては聖別である。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.19

19

Per lavacrum enim Domini salvatur justitia, necatur injustitia: quod in uno eodemque factum videmus apostolo Paulo, qui priusquam praeceptis spiritalibus lavaretur, erat blasphemus persecutor, et Saulus: at ubi pluvia super eum lavacri coelestis influxit, necatur blasphemus, necatur persecutor, necatur Saulus; vivificatur apostolus, vivificatur justus, vivificatur et Paulus.

PL 17, 650A

主の洗いによって正義は救われ、不義〔injustitia〕は殺される。このことは、一人の同じ者である使徒パウロに起こったと我々は見る。霊の命令によって洗われる前、彼は冒瀆する迫害者でありサウロであった。だが天の洗いの雨が彼に注がれるや、冒瀆者は殺され、迫害者は殺され、サウロは殺された。使徒が生かされ、義人が生かされ、パウロもまた生かされたのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.20

20

Usque adeo autem perdidit veterem cum actibus suis hominem, ut cum moribus mutaret et nomen.

PL 17, 650B

彼は古い人をその行いとともに失い去り、行いとともに名をも変えるまでになった。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.21

21

Quisquis ergo in hac devotione quadragesimae Dominica mandata servaverit, necabitur in eo diabolica impietas, apostolica autem reservabitur gratia; et succedens quodammodo sibi ipse, moritur ex ea parte, qua peccator est; vivificatur ex illa parte, qua justus est.

PL 17, 650B

だから、四旬節のこの献身のうちに主の命令を守る者は誰でも、その者のうちで悪魔の不敬虔は殺され、使徒の恩寵は保たれる。そして、いわば自分自身に取って代わりつつ、罪人である部分では死に、義人である部分では生かされる。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.22

22

5. Videamus etiam si alibi in Scripturis hunc mysticum quadragesimae numerum possimus invenire. Legimus quod sanctus Moyses in eremo quadraginta annorum curriculo filios Israel coelesti manna nutrierit (Exod. XVI, 35) .

PL 17, 650B

5. 聖書の他の箇所にも、この四旬節の奥義の数を見いだせるか見てみよう。聖なるモーセは荒れ野で四十年のあいだ、イスラエルの子らを天のマナで養ったと我々は読む(出エジプト記16:35)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.23

23

Bonus ergo numerus, qui semper coelum aperit: bonus, inquam, numerus, per quem justitia Noe salvatur, et Israel filii saginantur.

PL 17, 650B

だから善き数である。つねに天を開く数。実に善き数であり、それによってノアの正義は救われ、イスラエルの子らは養い肥やされた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.24

24

Unde et nos observemus hunc numerum, ut aperiantur nobis coeli, quatenus et pluvia nos gratiae spiritalis irroret, et spiritalium sacramentorum manna reficiat; instar enim Patrum nostrorum hac observatione quadragesimae et justificamur et pascimur: justificamur lavacro, pascimur sacramentis.

PL 17, 650C

それゆえ我々もこの数を守ろう。我々に天が開かれ、霊の恩寵の雨が我々に降り注ぎ、霊の秘跡のマナが我々を養うように。我々の父祖たちにならい、この四旬節の遵守によって我々は義とされ、また養われる。洗いによって義とされ、秘跡によって養われるのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.25

25

6. Sed dicet aliquis, filios Israel in eremo quando manna saturati sunt, minime jejunasse.

PL 17, 650C

6. しかし、ある人は言うだろう、イスラエルの子らが荒れ野でマナに満たされたとき、断食などしなかったではないか、と。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.26

26

Ego autem dico illos non nisi abstinentiae tunc vacasse, atque ideo coelestis alimoniae gratiam meruisse: primum, quia desertum omne jejunium est; quia anxietas solitudinis concupiscentiam repellit escarum: deinde in eremo unde accuratae epulae? unde vina pretiosa? unde quadraginta annorum tempore qualiscumque substantia?

PL 17, 650C

だが私は言う、彼らはそのとき禁欲にのみ専念しており、そのゆえに天の糧の恩寵に値したのだと。第一に、荒れ野はすべて断食だからである。孤独の不安が食物への欲望を追い払う。第二に、荒れ野のどこから手の込んだ饗宴があるか。どこから高価なぶどう酒があるか。四十年のあいだ、どこから、いかなる財があるか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.27

27

Intelligimus ergo jejunasse filios Israel; quia cognoscimus illis escarum copiam defuisse, et tunc sumpsisse cibum, quando largienti Domino placuisset. Satis autem diu jejunat, qui cum Christi voluntate se reficit.

PL 17, 650D

だから我々は、イスラエルの子らが断食したのだと悟る。食物の豊かさが彼らに欠けていたと知り、与える主の喜ぶときにはじめて食を取ったと知るからである。キリストの意志によって自らを養う者は、十分に長く断食している。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.28

28

Usque adeo vero abstinentia filiorum Israel in eremo placuit Salvatori, ut quorumdam etiam inter ipsos intemperantia notaretur; ita ut quisquis avidior duplum mannae cibum sibi collegerat, hic hac injuria feriretur, ut non tam cibum sibi inveniretur servasse, quam vermes: scilicet ut quia supra moderatam refectionem concupierat, velut stimulis quibusdam conscientiae in morem vermium urgeretur.

PL 17, 650D

荒れ野でのイスラエルの子らの禁欲は、救い主を大いに喜ばせたので、彼らのうちの何人かの放縦は、咎められさえした。すなわち、より貪欲な者が二倍のマナの食物を集めると、その者は次の罰に打たれた。自分のために食物を取っておいたというより、虫を取っておいたことが分かったのである。つまり、節度ある食事を越えて欲したために、いわば良心の刺しによって、虫のように責め立てられたのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.29

29

7. Igitur et nos, fratres, observantes quadragesimae quotidiana et moderata jejunia, et tamquam in eremo constituti, nihil deliciarum saecularium cogitemus, nulla nos cupiditatum corporalium dulcedo sollicitet.

PL 17, 651A

7. だから我々も、兄弟たちよ、四旬節の日ごとの節度ある断食を守り、いわば荒れ野に置かれた者として、世の贅沢を何も思わず、体の欲望の甘さが我々を誘うことのないようにしよう。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 23.0.30

30

Simus sobrii, simus casti; habentes quidem conversationem in urbibus, possideamus mente desertum. Si ita abstinentes egerimus, erit ut coelestis mannae reficiamur alimonia, et nullis vermium stimulis compungamur.

PL 17, 651A

節度ある者となり、貞潔な者となろう。町々に暮らしてはいても、心のうちに荒れ野を持とう。このように禁欲して過ごすなら、我々は天のマナの糧で養われ、虫の刺しに突かれることはないであろう。