作者不詳不詳

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti

Sermo XLVIII. In festo sanctae Agnetis virginis et martyris 第48説教 おとめにして殉教者である聖アグネスの祝日に

Anonymous · Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti · PL 17, 701C · 37 sectiones

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.1

1

1. Cum in toto mundo virgineus flos Mariae immarcessibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eousque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia matris virginis ad coelestem thalamum perveniret.

PL 17, 701C

1. マリアのおとめの花が全世界で萎むことのない冠を編み、笏を持つ貞節の宮廷を無傷の愛情で守っているとき、純潔はヤシ〔palma。ヤシの枝は勝利のしるし〕に至るまで堅く続き、少女たちにおいても聖性の戦勝記念碑を取り上げ、おとめである母の足跡を通って天の婚姻の間にたどり着いた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.2

2

Hinc est quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabile virginibus virgo tui tradidisti amoris exemplum! o quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando!

PL 17, 701C

ここから、アグネスが信仰の指輪で婚約したと主張し、愛に縛られていると叫ぶのである。おお、おとめよ、あなたはおとめたちに、まねるべき、あなたの愛の手本をなんとよく示したことか。おお、世の富をさげすみ、肉の欲望を忌み嫌い、ただキリストの美のみを愛することによって、おとめたちの胸に、どれほど聖なる答えを与えたことか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.3

3

2. Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae quales in pectore suo circa amorem Christi flammas accenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejus corpus concupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum.

PL 17, 701C

2. 少女のもとに来よ、少女たちよ。そして、幼い年にありながら、キリストへの愛について、どのような炎を胸に灯したかを学べ。彼女は、自分を愛する者に信を守ると言い、すべての人への愛のために死の滅びを拒まなかった者の体だけを慕うと言う。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.4

4

Discite, virgines Christi, amorem in puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora recusantem.

PL 17, 701D

学べ、キリストのおとめたちよ、少女のうちに燃える愛を。そして、世のあらゆる富を糞土のように退ける姿を。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.5

5

Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per virginem virgines, ita et per conjugem conjuges vincere saeculum pro Christi amore studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant.

PL 17, 701D

聖なる者たちの例が文書によって伝えられるのは、各人が性別と年齢に応じて自分の志の程度を保ち、おとめを通しておとめたちが、また妻を通して妻たちが、キリストへの愛のために世に勝とうと努めるためである。心の抗いによって世の甘いものを退けつつ、世の厳しいもの〔ejus は直前の mundi(世)を指すと取った。キリストを指すとも読める〕は退けないで、絶えざる楽しみと永遠の喜びに達するようになるためである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.6

6

3. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta commercia, sed virginum perseverantiam adornamus; non enim virginitas malis rebus superponenda est, sed est rebus optimis praeferenda.

PL 17, 702B

3. こう言っても、我々は夫婦の貞潔な交わりをそしるのではなく、おとめたちの堅忍を飾るのである。おとめの身は悪いものの上に置かれるべきものではなく、最善のものよりも優先されるべきものだからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.7

7

Quae enim mundis mundior, et sanctis sanctior est, non indiget malarum rerum vituperatione laudari.

PL 17, 702B

実に、清い者より清く、聖なる者より聖であるものは、悪いものをそしることによって称えられる必要がない。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.8

8

Sequantur itaque sancta conjugia patriarcharum conjuges in religione positae, ac divinis litteris informatae, Saram, Rebeccam, Rachelem, Annam, Susannam, Sephoram imitentur uxores: Christi vero virgines solam Virginem matrem Virginis luminis subsequantur.

PL 17, 702B

それゆえ、信仰のうちに置かれ、神の文書によって形づくられた妻たちは、族長たちの聖なる結婚に従うがよい。妻たちは、サラ、リベカ、ラケル、アンナ、スサンナ、チッポラをまねるがよい。キリストのおとめたちは、おとめなる光〔Virginis luminis は「おとめなる光」と取った〕の母である、ただ一人のおとめにのみ従うがよい。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.9

9

4. Hujus pedissequa Agnes beatissima de se magnum pudicitiae excitavit exemplum, cum virginitatem praetulit vitae, omnemque a se amorem terrenum per amorem coelestem expellens, tropaeum crucis Christi arripuit; et tam contra libidines quam etiam contra universa supplicia fide potius armata quam ferro, fortiter dimicavit et vicit.

PL 17, 702C

4. このおとめ〔マリア〕の侍女である、いとも福なるアグネスは、自らをもって貞潔の偉大な手本を示した。おとめの身を命よりも優先し、地上のあらゆる愛を天上の愛によって自らから追い払い、キリストの十字架の戦勝記念碑を取り、情欲に対しても、あらゆる責め苦に対しても、剣よりもむしろ信仰で武装して、雄々しく戦い、勝った。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.10

10

Aspicit denique blandientem et renuit: minantem, et despicit: incendium attendit, et ridet.

PL 17, 702C

実に彼女は、甘言を弄する者を見て退け、脅す者を見てさげすみ、火に目を向けて笑う。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.11

11

Nescit aliquid amare, quod transit; et dum nimis virginitatem diligit, nec ludibria, nec flammas, nec supplicia, nec carnifices metuit: postremo nec gladium furentis persecutoris expavit.

PL 17, 702C

彼女は、過ぎ去るものを愛することを知らない。おとめの身をあまりにも愛するゆえに、嘲りも、炎も、責め苦も、死刑執行人も恐れない。ついには、荒れ狂う迫害者の剣をも恐れなかった。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.12

12

Compellitur virgo ornamenta suscipere corporis, sed renuit; quoniam jam susceperat mentis: et quia non de elegantia corporis humani placere studebat, quia timebat de foeditate animae Domino displicere, dabat interius per fidem suae mentis candorem, atque pulchritudinem animae, quam excolebat; et quantum sciebat quod animam suam pulchram faceret, tantum in sua carne erubescebat se esse formosam: tantumque studuit displicere carnalibus in carnis aspectu, quanto Christo institit, et ejus angelis complacere.

PL 17, 702D

おとめは体の飾りを受けるよう強いられるが、退ける。すでに心の飾りを受けていたからである。人間の体の優雅さによって気に入られようと努めず、魂の醜さによって主に嫌われることを恐れたので、信仰によって内に、自らの心の純白と、自ら磨いていた魂の美しさを与えていた。そして、自分の魂を美しくすると知っていた分だけ、自分の肉において美しくあることを恥じた。また、キリストとその天使たちに気に入られようと励んだ分だけ、肉の目に映る姿において肉の者たちに嫌われようと努めた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.13

13

5. Turbatur juvenis a puella contemptus, et se muneribus complacere posse existimans, aurum, gemmas congeminans, vestes, praedia pretiosa convectat.

PL 17, 703A

5. 少女にさげすまれた青年は動揺し、贈り物で気に入られうると思って、金や宝石を倍にし、衣や高価な土地を持ち寄る。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.14

14

Sed quia Christi charitas pretium pecuniarum non habet, virgo sacratissima in suo gradu usque ad sanguinis effusionem permansit; quoniam suo illam sanguine subarraverat Christus.

PL 17, 703A

しかし、キリストの愛には金銭の値がないので、いとも聖なるおとめは、血を流すまで自分の位置にとどまった。キリストが自らの血で彼女に婚約の贈り物を与えていたからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.15

15

Ad concupiscentem igitur revertitur census, et inconcussa virginitas Christo semel oblata perdurat.

PL 17, 703A

こうして財産は、それを欲した者のもとへ戻り、揺るがぬおとめの身は、一度キリストに献げられて、とどまり続ける。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.16

16

Discite, virgines Christi, normae puellaris exempla, et oblata sub specie pietatis munuscula virorum tota intentione respuite, et quasi rabidi canis morsus omni cum gaudio recusate.

PL 17, 703A

学べ、キリストのおとめたちよ、少女の規範の手本を。敬虔の体裁のもとに差し出される男たちのささやかな贈り物を、全き志をもって拒み、狂犬の咬みつきのように、あらゆる喜びをもってしりぞけよ。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.17

17

A quo non receperis quod timeas Dei, non accipias quod diligas mundi: accipe, accipe, virgo, sed quod amori aeterno proficiat. Quotiescumque ab homine consecuta fueris censum, sic accipe, ut te Christi sponsam agnoscas.

PL 17, 703B

神への畏れを受け取らぬ相手からは、世の愛すべきものを受け取るな〔底本は A quo non receperis quod timeas Dei。「神に関して畏れるべきものを受け取らない相手から」とも読める〕。受けよ、おとめよ、受けよ、ただし永遠の愛に益するものを。人から財産を得るたびに、自分がキリストの花嫁であると知るように受けよ。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.18

18

Videt ille intus in mente quid facias, et quam expetenter ejus virgines comiteris attendit. 6. Videte ergo quomodo sequitur Agnes Mariam.

PL 17, 703B

彼は、あなたが心の内で何をしているかを見、あなたがどれほど熱心に彼のおとめたちに従っているかに注意を向ける。6. それゆえ、見よ、アグネスがいかにマリアに従うかを。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.19

19

Post opprobria nullum potuit penitus formidare supplicium, cui etiam lupanar turpitudinis locus efficitur orationis; et ubi diabolus ei ignominiam corruptionis praeparaverat, illic eam excipere fecit Dominus coronam suae virginitatis et palmam.

PL 17, 703B

辱めのあと、彼女はもはや、どんな刑罰も恐れることができなかった。彼女にとっては、恥ずべき淫売宿の場所までが祈りの場とされたからである。悪魔が彼女に堕落の恥辱を用意した所で、まさにそこで主は、彼女におとめの身の冠とヤシ〔勝利のしるし〕を受けさせた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.20

20

Hoc est in suis sedibus hostes vincere, captivam ductam virginem ad penetralia regis libidinum, ipsum regem a virgine, quam captivaverat, victum, et victum cum virginis triumpho exire; nam qui tenuerat, tentus est: qui traxerat, tractus est: qui occidere se putabat, occisus est.

PL 17, 703B

これこそ、敵を彼ら自身の住処で打ち破ることである。囚われたおとめは、情欲の王の奥の間に引かれていったが、王自身が、とりこにしたおとめに打ち負かされ、打ち負かされたまま、おとめの凱旋とともに出て行く。捕えていた者は捕えられ、引きずっていた者は引きずられ、殺せると思っていた者は殺されたのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.21

21

7. Denique ut probemus diabolum a virgine tunc fuisse victum, illius juvenis factum ad animum revocemus, quem contra Agnetis infantiam sic armaverat inimicus, ut nudam faceret trahi ad lupanar per vulgus, sub voce praeconantis ducis, populum ad libidinem invitantis.

PL 17, 703C

7. 実に、悪魔がそのとき、おとめによって打ち負かされたことを証明するために、あの青年の行いを思い起こそう。敵は彼をアグネスの幼さに向けて武装させ、彼女が裸で群衆の中を淫売宿に引かれていくようにし、先触れをする首領の声が、民を情欲に招いていた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.22

22

Hunc ergo ducem fuisse diaboli nemo est qui dubitet; et victo duce, populum esse superatum omnibus notum est: superatis autem cum suo duce populis, tyrannum teneri captivum omnibus patet.

PL 17, 703C

この首領が悪魔のものであったことを疑う者は誰もいない。首領が打ち負かされたとき、民も打ち負かされたことは、皆に知られている。そして、民が首領とともに打ち負かされたからには、暴君が捕われの身となったことも、皆に明らかである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.23

23

Constat autem diabolum superatum, quoties contra virginem arma arripuit; nam exspoliata virgo, crinibus tegitur: et nudata ab hominibus malis, vestiebatur ab angelis bonis: et damnata in prostibulo turpitudinis, in gremio apparuit castitatis.

PL 17, 703C

悪魔が打ち負かされたことは確かである。おとめに対して武器を取るたびにそうだったからである。実際、衣を剥がれたおとめは髪に覆われ、悪しき人々に裸にされたが、善き天使たちに着せられ、淫売の場所の恥辱の中で断罪されたが、貞潔の懐に現れた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.24

24

Efficitur oratorium angelorum locus, qui perditarum fuerat animarum; et ubi semper naufragaverat castitas, illic est coronata virginitas.

PL 17, 703D

滅びた魂の場であった所が天使たちの祈りの場となり、貞潔がつねに難破していた所に、おとめの身が冠を受けた。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.25

25

Denique populos, quos praeco ad libidinem invitaverat, virgo ad captivitatem obtinuit: et quos ad eam diabolus inquinatos induxit, illa a se mundos ejecit; omnes namque singillatim ingressi, unus alterum sustinebat ingressum, quem egressum, dum non crederet mundum, se exhibebat immundum: sed ingressus ad libidinem, ad adorandum Dominum meritis virginis tenebatur; et exibat inde Dei servus, qui diaboli fuerat servus intus ingressus; et tot facti sunt Christi cultores, quot diabolus corruptores se putaverat virginis invenisse.

PL 17, 703D

実に、先触れが情欲へ招いた民を、おとめは捕囚として勝ち取った。悪魔が汚れさせて彼女のもとへ連れ込んだ者たちを、彼女は清くして自分から送り出した。というのは、皆が一人ずつ入り、一人は、もう一人が入るのを待っていたが、その者が出てきたとき、清いとは信じなかったので、自分は汚れた者であることを示した〔unus alterum sustinebat ingressum 以下の係りは定かでない。このように取った〕。ところが、情欲のために入った者は、おとめの功績により、主を拝むよう引きとめられた。そして、悪魔の僕であった者が、中に入ったのち、神の僕となって出て行った。悪魔がおとめを堕落させる者を見いだしたと思った数だけ、キリストを崇める者が生まれたのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.26

26

8. Remansit itaque juvenis, qui reprobationis hujus auctor exstiterat: qui se putabat defensorem virginis superare, hic splendorem dum provocaret ad luxum, vitam quam videbatur habere, amisit; et mortem quam quaerebat, invenit.

PL 17, 704A

8. こうして、この断罪の張本人となった青年が残った。自分はおとめの守り手に勝てると思っていた彼は、輝きを贅沢へ誘おうとしているうちに、生きていると思われていた命を失い、求めていた死を見いだした。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.27

27

Succedunt ridentibus lacrymae, et insultantibus finem lamentationes imponunt. Attendit virgo lugentem judicem, et quem minantem ante contempserat, nunc deprecantem exaudit.

PL 17, 704A

笑っていた者たちには涙が続き、あざけっていた者たちには嘆きが終わりをもたらす。おとめは、嘆く裁判官に目を向け、先に脅していたときにはさげすんだその人の願いを、今は聞き入れる。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.28

28

Illico igitur ut coepit orare pro mortuo, et a mortuis excitat salvum, qui morti fuerat deputatus; et ad gaudium evocat, qui fuerat praecipitatus in luctum.

PL 17, 704A

そこで、彼女は死んだ者のために祈り始めるやいなや、死に定められていた者を死者の中から無事に起こし、悲嘆に突き落とされていた者を喜びへ呼び出す。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.29

29

Nam qui incestus fuerat mortuus, castus exsurgit; et fit praedicator castimonii, qui persecutor exstiterat castitatis.

PL 17, 704B

というのは、汚れたまま死んでいた者が、清くなって起き上がり、貞潔の迫害者であった者が、貞潔の説き手となるからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.30

30

9. Ad haec sacrilegi conturbantur in templis, et Christum ista miracula facientem non timentes, excitant seditionem ignobilis vulgi; ut ratio quae suadebat finem seditionum, clamoribus pulsa, locum in mentibus hominum invenire non posset.

PL 17, 704B

9. これに対して、冒瀆の者たちは神殿で動揺し、こうした奇跡を行うキリストを恐れもせず、卑しい群衆の暴動を煽り立てた。そのため、暴動の終わりを勧めていた道理は、叫び声に打ち払われて、人々の心に居場所を見いだせなかった。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.31

31

Pater vero suscitati filii tristis abscessit, et ut legitur, turbis furentibus vicarium dereliquit.

PL 17, 704B

一方、よみがえった子の父は悲しみながら立ち去り、書かれているとおり、荒れ狂う群衆に代理人を残した。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.32

32

Virgineo itaque corpori stridentes praeparavere flammas, sed corpus quod incendia libidinum superaverat, refrigerium in mediis flammis invenit: et quae ad hoc focos ingressa fuerat, ut arderet, coepit per sanctam virginitatem algere; ut disceret virginitas flammas sibi et incendia penitus dominari non posse.

PL 17, 704B

こうして彼らは、おとめの体のために、うなる炎を用意した。しかし、情欲の火に打ち勝っていたその体は、炎のただ中で涼しさを見いだした。燃えるために炉に入っていた彼女は、聖なるおとめの身によって冷え始めた。炎と火が自らを決して支配しえないことを、おとめの身が学ぶためである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.33

33

10. Nec illos periisse aestimes, quos pro nomine Christi consumpsit incendium; nam cum legeris Eliam ignibus raptum, et pueros tres in mediis ignibus nulla ratione consumptos: aut quia Laurentium craticula consumptum recolis et Agnem sicut Theclam flammarum globos evasisse cognoscis, nullam in his suspiceris varietatem fidei tunc fuisse; una etenim fides sanctos Dei in passione exercuit, et diverso genere gloriarum reddidit utrobique victores.

PL 17, 704C

10. キリストの名のために火に焼き尽くされた者たちが滅びたと、あなたは考えてはならない。エリヤが火によって取り去られ、三人の少年が炎のただ中で少しも焼かれなかったことを読むとき、あるいは、ラウレンティウスが焼き網に焼かれたことを思い起こし、アグネスがテクラのように炎の塊を逃れたことを知るとき、そこに信仰の違いがあったと疑ってはならない。同じ一つの信仰が、受難において神の聖なる者たちを鍛え、異なる種類の栄光によって、どちらの場合にも勝利者としたからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.34

34

Nam qui consumptus est martyr, exsultat: et qui evasit victor, exsultat: et Isaiam sectum martyrem fecit, et Danielem leonum rabiem morsusque contemnentem, probatissimum Deus confessorem expressit: quo facto utrosque diaboli ostendit esse victores; unus enim moritur et triumphat, alius evadit et regnat.

PL 17, 704C

焼き尽くされた殉教者は喜び、逃れた勝利者も喜ぶ。神はイザヤを、のこぎりで引かれて殉教者とし、ダニエルを、獅子の猛り狂いと咬みつきをものともしない、最も確かな告白者とした。こうして、どちらも悪魔に勝つ者であると示した。一人は死んで凱歌をあげ、他の一人は逃れて王として治めるからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.35

35

11. Veni jam, virgo, ad thalamum, quem quaesisti: et pro amore sponsi gladium percussoris admitte; ut sponsam te virginitas immaculata comprobet Christi, et martyrem confessio probata consignet.

PL 17, 704D

11. 来たれ、おとめよ、今や、あなたが求めた婚姻の間へ。そして花婿への愛のために、討つ者の剣を受け入れよ。汚れのないおとめの身が、あなたをキリストの花嫁として証し、確かめられた告白が、あなたを殉教者として印するように。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.36

36

Felix caterva virginum, quibus studium est tuae confessionis sequi vestigia; habebunt enim tecum coronam in coelo, quae tecum superaverint inimicum in mundo.

PL 17, 704D

幸いである、おとめたちの群れ。彼女たちには、あなたの告白の足跡に従う熱意がある。あなたとともに世で敵に打ち勝つ者たちは、あなたとともに天で冠を得るであろう。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 48.0.37

37

Nam sicut tibi Mariae vestigia prosequenti participatio aeternae remunerationis apparuit; ita his imitantibus aeterna credimus gaudia non neganda.

PL 17, 704D

実に、あなたがマリアの足跡を追ったとき、永遠の報いにあずかることが現れたように、これをまねる者たちにも、永遠の喜びは拒まれないと我々は信じる。