作者不詳不詳

Patristica — 教父文献 日本語対訳 › Patrologia Latina › Vol. 17 › Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti

Sermo L. In natali sancti Joannis Baptistae 第50説教 聖なる洗礼者ヨハネの誕生日に

Anonymous · Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti · PL 17, 706B · 18 sectiones

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.1

1

1. In sancti ac beatissimi Joannis Baptistae laudibus, cujus natalem hodie celebramus, quid potissimum praedicem, nescio: utrum quod mirabiliter natus sit, an quod mirabilius sit occisus?

PL 17, 706B

1. 聖にしていとも福なる洗礼者ヨハネの賛美にあたり、その誕生日〔ここは殉教の日でなく、洗礼者ヨハネがこの世に生まれた日を祝う祝日を言う〕を我々は今日祝っているが、何を第一に説くべきか、私にはわからない。不思議に生まれたことか、それともいっそう不思議に殺されたことか。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.2

2

Natus enim est in prophetia, in veritate peremptus est: nascendo annuntiavit Salvatoris adventum, moriendo condemnavit Herodis incestum.

PL 17, 706B

彼は預言のうちに生まれ、真理のうちに討たれたのである。生まれることで救い主の到来を告げ、死ぬことでヘロデの近親相姦を断罪した。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.3

3

Vir enim sanctus et justus, et qui praeter communem hominum nativitatem ex repromissione generatus fuerat, hoc de Deo meruit, ne communi cum caeteris de saeculo morte discederet: sed corpus quod, Domino donante, susceperat, Dominum confitendo deponeret.

PL 17, 706B

聖にして正しい人であり、人に共通の誕生とは別に、約束によって生み出された彼は、神からこの報いを受けるにふさわしかった。すなわち、他の人々と同じ共通の死でこの世を去るのではなく、主が与えて受けた体を、主を告白することで脱ぎ捨てる、という報いである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.4

4

2. Ergo Joannes per omnia voluntatem Dei fecit; quia propter opus Domini et natus est et defunctus.

PL 17, 706C

2. こうしてヨハネはすべてにおいて神の意志を行った。主の業のために生まれ、また世を去ったからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.5

5

Nam ut nativitatis ejus seriem breviter repetamus, cum essent pater ejus Zacharias et mater ejus Elizabeth aetatis senectute defessi, et nulla filiorum prole gauderent; procreandi etiam illis liberos tempus florentissimum praeteriisset, ita ut de suscipienda jam sobole ipsa etiam eos vota deficerent, subita per angelum repromissione donantur, et nasci Joannem Gabriel sanctus annuntiat dicens: Ne timeas, Zacharia, ecce exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth concipiet et pariet filium (Luc. I, 13) .

PL 17, 706C

実際、彼の誕生の経過を手短にたどり直すなら、父ザカリアと母エリサベトは老いて疲れ果て、子孫に恵まれる喜びもなく、子をもうける盛りの時もすでに過ぎ去って、子を授かることへの願いさえ彼らから失せていたのに、突然、天使を通して約束が与えられ、聖ガブリエルがヨハネの誕生を告げて言った。「恐れるな、ザカリア。見よ、汝の願いは聞き入れられた。汝の妻エリサベトは身ごもり、子を産むであろう」(ルカ1:13)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.6

6

3. Exaudita est, inquit, oratio tua, unde intelligimus quod Joannem Zachariae justitia magis orando genuerit, quam Elizabeth senectus procreando susceperit. Hinc, inquam, intelligimus quod Joannem obsecratio creaverit, non voluptas.

PL 17, 706D

3. 「汝の祈りは聞き入れられた」と〔天使は〕言う。ここから我々は、ヨハネをもうけたのは、エリサベトの老いが産んだことよりもむしろ、ザカリアの正義が祈ったことであったと理解する。ここから、と私は言う、ヨハネを造り出したのは懇願であって、快楽ではなかったと理解する。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.7

7

Cum enim materni uteri viscera aetatis senectute frigescerent, et fessa jam corporis membra fecunditatis gratiam perdidissent, contra impossibilitatem corporis, contra sterilitatem viscerum, Zachariae precibus Elizabeth uterus intumescit, et concepit Joannem non natura, sed gratia.

PL 17, 706D

母の胎の内臓は老いて冷え、疲れた体の肢体はすでに子を産む力という賜物を失っていたのに、体の不可能に逆らい、胎の不妊に逆らって、ザカリアの祈りによってエリサベトの胎は膨らみ、ヨハネを宿した。それは本性によってではなく、恩寵によってであった。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.8

8

Unde necesse erat sanctum nasci filium, qui non tam complexibus, quam orationibus gigneretur.

PL 17, 707A

それゆえ、抱擁によってよりも祈りによって生み出される子は、聖なる者として生まれる必要があった。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.9

9

4. Minus autem mirari debemus quod tantam Joannes gratiam in nascendo meruerit; debuit enim praecursor et praevius Christi aliquid simile habere nativitati Domini Salvatoris.

PL 17, 707A

4. しかしヨハネが生まれるにあたってこれほどの恩寵にあずかったことを、我々はさほど驚くべきではない。キリストの先駆者にして先導者は、救い主である主の誕生に似た何かを持たねばならなかったからである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.10

10

Siquidem Dominus de Virgine gignitur, Joannes de sterili procreatur: ille de adolescentula immaculata depromitur, hic de vetula jam fessa generatur. Habet ergo et hujus nativitas aliquid gloriae atque miraculi.

PL 17, 707A

実に主はおとめから生まれ、ヨハネは不妊の女から生まれる。主は汚れなき若い娘から取り出され、ヨハネは疲れきった老女から生まれる。ゆえにこの者の誕生にも、栄光と奇跡がある。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.11

11

Quamvis enim vilior partus mulieris videatur esse, quam virginis; tamen sicut Mariam suspicimus, quod Virgo pepererit, ita Elizabeth miramur, quod anicula procreaverit.

PL 17, 707A

女の出産はおとめのそれより卑しく見えるにせよ、我々がおとめが産んだことゆえにマリアを仰ぎ見るのと同じく、老いた女が産んだことゆえにエリサベトに驚嘆するのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.12

12

5. Quod quidem factum mysterium aliquod arbitror continere, ut Joannes qui veteris Testamenti figuram gerebat, senis mulierculae frigido jam sanguine nasceretur: Dominus autem qui regni coelestis Evangelium praedicaret, ferventis juvenculae flore progrederetur.

PL 17, 707B

5. 私は、この出来事が何らかの奥義を含んでいると考える。旧約の象りを担うヨハネが、老いた女のすでに冷えた血から生まれ、天の国の福音を説く主が、燃え立つ若い娘の盛りから現れた、ということである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.13

13

Maria enim conscia virginitatis, miratur fetum visceribus involutum: Elizabeth autem conscia senectutis, erubescit partu uterum praegravatum; dicit enim evangelista: Occultabat se mensibus quinque (Luc. I, 24) .

PL 17, 707B

マリアはおとめの身であることを自覚して、胎に包まれた実に驚き、エリサベトは老いを自覚して、産みによって重くなった胎を恥じる。福音書記者は言う。「彼女は五か月のあいだ身を隠していた」(ルカ1:24)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.14

14

6. Illud autem quam mirandum, quod idem Gabriel archangelus utriusque nativitatis officium repraesentat? Zachariam solatur incredulum, confidentem Mariam cohortatur. Ille quia dubitavit, vocem perdidit: haec quia statim credidit, Verbum salutare concepit.

PL 17, 707B

6. また、同じ大天使ガブリエルが二人の誕生の務めを果たしていることは、何と驚くべきことか。信じなかったザカリアを慰め、信じたマリアを励ます。前者は疑ったので声を失い、後者は直ちに信じたので救いの言葉を宿した。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.15

15

7. Hoc etiam in laudibus Joannis minime tacendum videtur, quod nondum natus jam prophetat, et adhuc in materni uteri sinibus constitutus, adventum Christi, quia voce non poterat, gaudiis confitetur.

PL 17, 707C

7. ヨハネの賛美にあたって、次のことも決して黙ってはならないと思われる。まだ生まれないうちにすでに預言し、なお母の胎のふところにありながら、声では語れなかったので、喜びをもってキリストの到来を告白したことである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.16

16

Dicit enim Elizabeth ad sanctam Mariam: Simul ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo (Ibid., 44) ; exsultat enim Joannes antequam nascatur, et priusquam mundi oculis habitum recognoscat, jam spiritu mundi Dominum recognoscit.

PL 17, 707C

エリサベトは聖なるマリアに言う。「汝の挨拶の声が私の耳に入ったとき、胎の中の子は喜びにおどった」(ルカ1:44)。実にヨハネは、生まれる前におどり、目で世の姿を見分ける前に、すでに霊で世の主を認めたのである。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.17

17

In quo arbitror propheticam convenire sententiam, quae dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te (Jerem. I, 5) .

PL 17, 707D

この点で、預言の言葉が合致すると私は考える。それは言う。「私は汝を胎の中に形づくる前に汝を知り、汝が胎から出る前に汝を聖別した」(エレミヤ1:5)。

Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 50.0.18

18

Unde mirari non debemus quod ab Herode in carcere clausus, Christum semper suis discipulis intimavit; cum etiam clausus in utero eumdem Dominum gestibus praedicarit.

PL 17, 707D

それゆえ、ヨハネがヘロデに牢に閉じ込められながらも、つねにキリストを弟子たちに知らせたことを、我々は驚くべきでない。胎に閉じ込められたときにさえ、同じ主を身ぶりで説いたのだから。