Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.1
1. Depositionem sancti Eusebii hodie celebramus. Quid est depositio? Non illa utique, quae sepeliendis in terra membrorum reliquiis clericorum manibus procuratur: sed illa qua homo vinculis carnalibus absolutus, liber iturus ad coelum, terrenum corpus exponit.
PL 17, 721C1. 我々は今日、聖エウセビウスの埋葬の日〔depositio。聖人が葬られた日、その記念日〕を祝っている。埋葬の日とは何か。それは、四肢の遺骸を地に葬るべく聖職者たちの手で行われる、あの営みのことでは決してない。そうではなく、人が肉の縛めから解き放たれ、自由に天へ向かおうとして、地上の体を脱ぎ置く、その日である〔depositio は「下に置くこと、脱ぎ置くこと」の意でもあり、説教者はこの両義で語る〕。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.2
Ipsa plane est depositio, in qua concupiscere abjicimus, cessamus delinquere, peccare desinimus, et totum quidquid saluti est grave, quasi abjecta sarcina oneris, exponimus.
PL 17, 721Cまさしくそれこそが埋葬の日である。その日、我々は欲望を投げ捨て、罪〔delictum〕を犯すことをやめ、罪を犯すことをやめて、救いにとって重いものはすべて、荷の重い束を投げ捨てるように脱ぎ置くのである。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.3
Nam ideo haec dies pro celebritate maxima procuratur; quia vere est summa festivitas mortuum esse vitiis, soli vigere justitiae; unde et depositionis ipsa dies natalis dicitur, quod delictorum carcere liberati, libertati nascimur Salvatoris.
PL 17, 721C実に、この日が最大の祝祭として執り行われるのは、悪徳に対して死に、ただ正義にのみ生きることが、まことに最高の祝いだからである。それゆえ、この埋葬の日そのものが誕生日〔natalis。殉教者が天に生まれた日、すなわち命日〕と呼ばれるのである。罪の牢から解き放たれて、我々は救い主の自由へと生まれるからである。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.4
2. Sed videatur sanctus Eusebius cum qua gloria ad hanc diem depositionis advenerit. Dicitur enim ante aliquantum temporis exitus sui manifesta revelatione vidisse se kalendis Augusti de monte ad montem volare, et prophetia quadam hoc interpretatus est hac die exiturum se esse de corpore.
PL 17, 721D2. しかし、聖エウセビウスがどのような栄光をもって、この埋葬の日に至ったかを見よう。伝えられるところでは、彼は世を去るしばらく前、明らかな啓示によって、八月のカレンダエ〔八月一日〕に山から山へ飛ぶ自分を見た。そして彼は預言のようにこれを解いて、この日に自分は体から出て行くであろうと悟った。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.5
In quo facto nescio quid primum sit admirandum, utrum quod meruit exitus sui finem nosse, an quod scire potuerit quae illum post exitum gratia permaneret.
PL 17, 721Dこの出来事において、何をまず驚くべきか私にはわからない。自分の世を去る終わりを知るに値したことか。それとも、世を去ったのち、どんな恩寵が自分に留まるかを知りえたことか。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.6
Dicit sanctus David: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, et reliqua (Psal. XXXVIII, 5) .
PL 17, 722A聖なるダビデは言う。「主よ、私に私の終わりと、私の日々の数とを知らせよ」、また以下のとおり(詩篇38:5)。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.7
Ecce quod Propheta optaverat, Martyr accepit: notitiam quam ille exorat, iste consequitur; nisi quod salva fide dixerim, amplius promereatur; ille enim finem postulat nosse, iste etiam ultra finem quid futurus esset, agnoscit: ille usque ad exitum quid desit, ignorat; iste post exitum quid supersit, addiscit.
PL 17, 722A見よ、預言者が望んだものを、殉教者は受けた。あの人が祈り求めた知識を、この人は得たのである。ただし、信仰を損なわずに言えば、彼はそれ以上にふさわしく得た。あの人は終わりを知ることを求めたが、この人は終わりの先に自分がどうなるかをも知った。あの人は世を去るまで何が欠けているかを知らないが、この人は世を去ったのちに何が残るかを学んだ。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.8
3. Volare ergo se in hac die vidit martyr Eusebius. Sicut scimus, volare non potest, nisi quod purum, leve, atque subtile est: cujus nec sinceritas intemperantia retardatur, nec alacritas, nec velocitas mole gravatur.
PL 17, 722A3. それゆえ、殉教者エウセビウスは、この日に自分が飛ぶのを見た。我々の知るとおり、飛ぶことができるのは、清く、軽く、細やかなものだけである。その純粋さは放埒によって鈍らされず、その機敏さも速さも、重い塊によって重くされない。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.9
Gravari autem volatum dico, non tam mole membrorum, quam pondere delictorum; unde puto etiam in ipsis avibus ideo velocius columbam pene prae omnibus volitare, quod alacritatem innocentia comitetur.
PL 17, 722A私が飛ぶことを重くされると言うのは、四肢の重さによってというより、罪の重みによってである。それゆえ、鳥たちの中でもハトが、ほとんどどの鳥よりも速く飛ぶのは、潔白が機敏さに伴うからだと私は思う。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.10
Denique sanctus David cum puritate mentis volare concupisceret, non alterius animantis, nisi columbae optavit alas, dicens: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam (Psal. LIV, 7) ?
PL 17, 722B実に、聖なるダビデも、心の清さをもって飛ぶことを願ったとき、ほかの生き物ではなく、ハトの翼を望んで言った。「誰が私にハトのような翼を与えるか。私は飛んで、憩うだろう」(詩篇54:7)。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.11
Intelligebat enim quod ad altiora facilius penetratur simplicitate mentis, quam levitate pennarum. 4. Volavit ergo hac die sanctus Eusebius.
PL 17, 722B彼は、より高いところへは、翼の軽さよりも、心の素朴さによってたやすく入り込めると分かっていたのである。4. それゆえ、聖エウセビウスはこの日に飛んだ。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.12
Aestimemus jam ejus innocentiam de volatu, et puritatem ejus de ipsa elatione judicemus; tamquam columba enim in domo Dei degens, assumpsit spiritales pennas, et requievit in monte.
PL 17, 722B今や、飛ぶことから彼の潔白を推し量り、その舞い上がることそのものから彼の清さを判断しよう。実に、彼は神の家に住むハトのように、霊の翼を身につけ、山で憩ったのである。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.13
Et licet ipse de monte ad montem volare se dixerit: tamen in ipsa translatione majorem requiem fuisse significo. Quid enim aliud est de monte ad montem volare, nisi de Salvatoris gratia ad Patris gloriam properare?
PL 17, 722B彼自身は山から山へ飛ぶと言ったが、私は、その移ることそのものの中に、より大きな憩いがあったことを示そう。山から山へ飛ぶとは、救い主の恩寵から、父の栄光へと急ぐことでなくて何であろうか。
Sermones S. Ambrosio hactenus ascripti 57.0.14
Ipsi enim sunt montes, sicut dicit propheta: Mons de monte sine manibus concidentium; hoc est, Filius de Patre, absque ullius creationis accessu.
PL 17, 722C実に、これらこそ山である。預言者が言うとおりである。「山が、人の手によらず、山から切り離された」〔ダニエル2:34・45 の、人の手によらずに山から切り出された石の句を、このように引くらしい〕。すなわち、子が父から、いかなる被造のものの関与もなく〔出た〕のである。