Tractatus XVII in Evangelium S. Matthaei 5.2.1
Et addidit: Non potest, inquit, civitas abscondi supra montem posita (Matth. V, 14) . Civitatem hic Ecclesiam significat, de qua multis locis divinae Scripturae testantur, et de qua David maxime loquitur, dicens: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei (Psal. LXXXVI, 3) .
PL 20, 340D彼はさらに付け加えた。「山の上に置かれた町は隠れることができない」(マタイ5:14)。ここで町は教会を指す。教会については聖書が多くの箇所で証言しており、とりわけダビデがこう語っている。「神の町よ、汝について栄光ある事が語られた」(詩篇86:3)。
Tractatus XVII in Evangelium S. Matthaei 5.2.2
Et iterum: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei (Psal. XLV, 5) . Et iterum: Sicut audivimus, ita et vidimus in civitate Domini virtutum, in civitate Dei nostri: Deus fundavit eam in aeternum (Psal. XLVII, 9) .
PL 20, 340Dまた重ねて言う。「川の奔流は神の町を喜ばせる」(詩篇45:5)。さらに言う。「我々が聞いたとおりに、我々は見た。諸力の主の町、我々の神の町で。神はこれを永遠に基づけた」(詩篇47:9)。
Tractatus XVII in Evangelium S. Matthaei 5.2.3
Et ut manifeste se de hac civitate loqui Spiritus sanctus ostenderet, etiam montis ipsius fecit mentionem, dicendo: In civitate Dei nostri, in monte sancto ejus.
PL 20, 341A聖なる霊は、この町について語っていることを明らかにするために、その山にも言及して、こう言った。「我々の神の町で、その聖なる山で」。
Tractatus XVII in Evangelium S. Matthaei 5.2.4
De qua per Isaiam Dominus loquitur, dicens: Ecce ego praeparabo tibi carbunculum lapidem, et fundamenta tua sapphyrum, et propugnacula tua jaspidem, et portas tuas lapidem crystallum, et circuitum tuum lapides electos, et omnes filios tuos docibiles Dei (Isai. LIV, 11, 12, sec. LXX) .
PL 20, 341Aこの町について、主はイザヤを通して語り、こう言う。「見よ、私は汝のために紅玉の石を備え、汝の基にサファイアを、汝の胸壁に碧玉を、汝の門に水晶の石を、汝の周囲に選ばれた石を、そして汝のすべての子らを、神に教えられる者と〔する〕」(イザヤ54:11, 12。七十人訳による)。
Tractatus XVII in Evangelium S. Matthaei 5.2.5
Et multa similia quae praetermisimus, ne taedium legentibus faceremus; maxime cum haec quae dicta sunt, ad probationem civitatis hujus satis abundeque sufficiant.
PL 20, 341Aほかにも似たことが多くあるが、読む者を飽かせないように省いた。ここに述べたことだけで、この町の証明には十分すぎるほどだからである。
Tractatus XVII in Evangelium S. Matthaei 5.2.6
Civitatem ergo supra montem positam, Ecclesiam ostendit, supra fidem Domini ac Salvatoris nostri in coelesti gloria constitutam; quae actu spiritali omnem humiditatem terrenae infirmitatis excedens, universo mundo conspicua facta est gloriosa; quae jam non per annuntiationem legis obumbratur, sed per evangelicam doctrinam aperta praedicatione conspicitur.
PL 20, 341Aそれゆえ彼は、山の上に置かれた町が教会であることを示している。教会は、我々の主であり救い主である〔キリスト〕の信仰の上に、天上の栄光のうちに据えられている。霊的な働きによって地上の弱さのあらゆる低さ〔底本は humiditatem(湿り気)。ミーニュの脚注はバーゼル初版の humilitatem を挙げる。これに従い「低さ」と読む〕をはるかに越え、全世界に目に見えるものとなって栄光を帯びた。もはや律法の告知によって陰に覆われるのではなく、福音の教えによって公然たる宣教のうちに見られるのである。