テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Anima

Caput IX 第IX章

Tertullian · De Anima · PL 2, 658C · 19 sectiones

De Anima 9.1

1

Cum animae corpus adserimus propriae qualitatis et sui generis, jam haec conditio proprietatis de caeteris accidentibus corpulentiae praejudicavit, aut haec adesse ei quam corpus ostendimus, sed et ipsa sui generis, pro corporis proprietate; aut et si non adsint, hoc esse proprietatis, non adesse corpori animae. quae corporibus caeteris adsint.

PL 2, 658C

我々が、魂の物体はそれに固有な性質と類とを持つと主張する時、この固有性という境遇はすでに、物体性に伴うその他の付帯性についても判断を下している。すなわち、我々が物体であると示したそのものには、これらの付帯性が具わっているとしても、それ自体もまたその物体の特質に応じて独自の類のものであるか、あるいは、たとえ具わっていないとしても、他の物体に具わる付帯性が魂の物体には具わらないということ自体が、その固有性なのである。

De Anima 9.2

2

Et tamen non inconstanter profitebimur, solemniora quaeque, et omnimode debita corpulentiae, adesse animae quoque, ut habitum, ut terminum, ut illud trifariam distantivum, longitudinem dico, et latitudinem, et sublimitatem, quibus metantur corpora philosophi.

PL 2, 659A

とはいえ、我々は一貫性を欠くことなく、物体性にとってごく普通のもの、あらゆる点で当然に備わっているとされるものが、魂にもまた具わっていることを公言しよう。すなわち、有りようであり、境界であり、かの三様に分かたれるもの、すなわち長さと幅と高さである。哲学者たちはこれらによって物体を測るのである。

De Anima 9.3

3

Quid nunc, quod et effigiem animae damus, Platone nolente, quasi periclitetur de animae immortalitate?

PL 2, 659A

さて、我々が魂に姿をも与えるということについては、どうであろうか。プラトンはこれを望まない、あたかも魂の不死性が危うくなるかのように。

De Anima 9.4

4

Omne enim effigiatum compositum et structile adfirmat: dissolubile autem, omne composititium et structile: sed animam immortalem: igitur indissolubilem, qua immortalem, et ineffigiatam, qua indissolubilem.

PL 2, 659A

というのも、彼は、姿を持つものはすべて複合的で組み立てられたものだと言い張るからである。しかるに複合的で組み立てられたものはすべて分解しうる。しかし魂は不死である。それゆえ魂は、不死である限り分解されえず、分解されえない限り姿を持たないことになる、と〔プラトンは言う〕。

De Anima 9.5

5

Caeterum composititiam et structilem, si effigiatam; tanquam alio eam modo effigians intellectualibus formis, pulchram justitia et disciplinis philosophiae, deformem vero contrariis artibus.

PL 2, 659B

しかし、もし魂が姿を持つならば複合的で組み立てられたものになるとしつつ、プラトンは別の仕方で魂に姿を与えている。知的な形をもって、すなわち正義と哲学の教えとによって美しく、それに反する術によって醜くする、というように。

De Anima 9.6

6

Sed nos corporales quoque illi inscribimus lineas, non tantum ex fiducia corporalitatis per aestimationem, verum et ex constantia gratiae per revelationem. Nam quia spiritalia charismata agnoscimus, post Joannem quoque prophetiam meruimus consequi.

PL 2, 659B

しかし我々は、それに物体的な輪郭をも書き記す。単に推し量ることによる物体性への確信からだけではなく、啓示による恩寵の確かさからでもある。というのも、我々は霊的な賜物を認めているので、ヨハネの後にも、預言を得るにふさわしい者とされたからである。

De Anima 9.7

7

Est hodie soror apud nos revelationum charismata sortita, quas in ecclesia inter dominica solemnia per ecstasin in spiritu patitur; conversatur cum angelis, aliquando etiam cum Domino, et videt et audit sacramenta, et quorumdam corda dignoscit, et medicinas desiderantibus submittit.

PL 2, 659B

今日、我々のもとには、啓示の賜物を得た姉妹がいる。彼女は教会の中で、主の日の祭儀の間に、エクスタシスによって霊のうちにそれを受ける。天使たちと語らい、時には主とも語らい、秘義を見また聞き、ある人々の心を見分け、それを求める者たちに癒しを授ける。

De Anima 9.8

8

Jam vero, prout Scripturae leguntur, aut Psalmi canuntur, aut adlocutiones proferuntur, aut petitiones delegantur, ita inde materiae visionibus subministrantur. Forte nescio quid de anima disserueramus, cum ea soror in spiritu esset.

PL 2, 660A

さて、聖典が読まれるのに応じて、あるいは詩篇が歌われるのに応じて、あるいは説教が語られるのに応じて、あるいは祈願が捧げられるのに応じて、それに応じた材料が幻視に供給されるのである。たまたま、あの姉妹が霊にあった時、我々は魂について何やら論じていた。

De Anima 9.9

9

Post transacta solemnia, dimissa plebe, quo usu solet nobis renuntiare quae viderit (nam et diligentissime digeruntur, ut etiam probentur): Inter caetera, inquit, ostensa est mihi anima corporaliter, et spiritus videbatur, sed non inanis et vacuae qualitatis, imo quae etiam teneri repromitteret, tenera, et lucida, et aerii coloris, et forma per omnia humana.

PL 2, 660A

祭儀が終わり、会衆が解散した後、彼女は見たことを我々に告げるのを常としている(それは、確かめられるようにと、実に丹念に記録されるのである)。彼女は言う、「そのほかにも、魂が物体的に私に示された。それは霊のように見えたが、空虚で内容のない性質のものではなく、それどころか触れることさえ約束するかのようなものであった。柔らかく、輝いており、大気の色をしていて、その形はすべての点で人間のものであった」と。

De Anima 9.10

10

Hoc visio, et Deus testis, et Apostolus charismatum in Ecclesia futurorum idoneus sponsor; tu, nec si res ipsa de singulis persuaserit, credas! Si enim corpus anima, sine dubio inter illa quae supra sumus professi.

PL 2, 660A

これは幻視である。神がその証人であり、使徒は教会における未来の賜物の相応しい保証人である。お前は、たとえその事実そのものが個々の点について説得したとしても、信じようとしないであろう。もし魂が物体であるならば、それは疑いなく、我々が上で公言したことどもの一つである。

De Anima 9.11

11

Proinde et coloris proprietas omni corpori adhaeret; quem igitur alium animae aestimabis colorem, quam aerium ac lucidum?

PL 2, 660B

したがって、色という特質はあらゆる物体に付随する。それならば、お前は魂に、大気の色で輝いているという以外の、いかなる色を推し量るというのか。

De Anima 9.12

12

Non ut aer sit ipsa substantia ejus, etsi hoc Aenesidemo visum est et Anaximeni, puto secundum quosdam, et Heraclito; nec ut lumen, etsi hoc placuit pontico Heraclidi.

PL 2, 660B

それは大気そのものが魂の実体であるという意味ではない。もっとも、アイネシデモスにはそう見え、ある人々によればアナクシメネスにも、そしてヘラクレイトスにもそう見えたと私は思うが。また光そのものであるという意味でもない。もっとも、ポントスのヘラクレイデスはそれを良しとしたのだが。

De Anima 9.13

13

Nam et cerauneis gemmis non ideo substantia ignita est, quod coruscent rutilato rubore; nec beryllis ideo aquosa materia est, quod fluctuent colato nitore. Quanta enim et alia color sociat, natura dissociat!

PL 2, 660B

というのも、雷石が赤みがかった輝きで煌めくからといって、その実体が燃えているわけではないし、緑柱石が澄んだ光沢で揺らめくからといって、その材質が水のようなものであるわけでもないからである。色が結びつけるものを、本性がいかに多く切り離すことか。

De Anima 9.14

14

Sed quoniam omne tenue atque perlucidum aeris aemulum est, hoc erit anima, qua flatus est et spiritus tradux. Siquidem, prae ipsa tenuitatis subtilitate, de fide corporalitatis periclitatur.

PL 2, 661A

しかし、すべて希薄で透き通ったものは大気に似通うのであるから、魂もまたそうであろう、魂は息吹であり、霊の伝わりなのだから。実にその希薄さのあまりの精妙さゆえに、その物体性の信頼性が危うくなるほどである。

De Anima 9.15

15

Sic et effigiem de sensu jam tuo concipe non aliam animae humanae deputandam praeter humanam, et quidem ejus corporis quod unaquaeque circumtulit.

PL 2, 661A

同様に、お前自身の感覚から、魂の姿を思い描くがよい。人間の魂には、人間の姿以外のものが割り当てられるべきではない。しかも、それぞれの魂が身にまとってきたその肉体の姿以外には。

De Anima 9.16

16

Hoc nos sapere interim primordii contemplatio inducat: Recogita enim, cum Deus flasset in faciem hominis flatum vitae, et factus esset homo in animam vivam, totum utique per faciem statim flatum illum in interiora transmissum, et per universa corporis spatia diffusum, simulque divina aspiratione densatum, omni intus linea expressum esse, quam densatus impleverat, et velut in forma gelasse.

PL 2, 661A

さしあたり、我々にこのことを悟らせるのは、太初の観想である。思い起こすがよい、神が人間の顔に命の息吹を吹き込み、人間が生ける魂となった時、その息吹はただちに顔を通ってことごとく内部へと送り込まれ、肉体のあらゆる隅々にまで行き渡り、しかも神的な吹き込みによって凝集され、その凝集したものが満たしたところの、内なるあらゆる輪郭を写し取り、いわば姿へと凝り固まったのである。

De Anima 9.17

17

Inde igitur et corpulentia animae ex densatione solidata est, et effigies expressione formata.

PL 2, 661A

こうして、魂の物体性は凝集によって固められ、その姿は写し取りによって形づくられたのである。

De Anima 9.18

18

Hic erit homo interior, alius exterior, dupliciter unus: habens et ille oculos et aures suas, quibus populus Dominum audire et videre debuerat; habens et caeteros artus, per quos et in cogitatibus utitur, et in somniis fungitur.

PL 2, 661B

これが内なる人であり、他方は外なる人であって、二重にして一つの人間である。あの内なる人もまた、それ自身の目と耳とを持っており、それによって民は主を聞き、見るべきであった。またその他の肢体をも持っており、それによって思念のうちにそれらを用い、夢のうちにそれらを働かせるのである。

De Anima 9.19

19

Sic et diviti apud inferos lingua est, et pauperi digitus, et sinus Abrahae. Per has lineas et animae martyrum sub altari intelliguntur. A primordio enim in Adam concreta et configurata corpori anima, ut totius substantiae, ita et conditionis istius semen effecit.

PL 2, 661B

同様に、陰府にある富者には舌があり、貧者には指があり、アブラハムの懐がある。これらの輪郭によって、祭壇の下にある殉教者たちの魂もまた理解されるのである。というのも、魂は太初よりアダムにおいて肉体と共に凝り固まり形づくられたのであるから、実体の全体についてと同様、この境遇についても、その種となったのである。