テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Anima

Caput XXXIV 第XXXIV章

Tertullian · De Anima · PL 2, 708A · 7 sectiones

De Anima 34.1

1

Nulla quidem in hodiernum dementiae hujusmodi sententia erupit sub nomine haeretico, quae humanas animas refingat in bestias.

PL 2, 708A

今日に至るまで、人間の魂を獣へと造り変えるような、この種の狂気じみた説が異端の名のもとに現れたことはない。

De Anima 34.2

2

Sed necessarie hanc quoque speciem intulimus et exclusimus, ut superioribus cohaerentem, quo perinde in pavo retunderetur Homerus, sicut in Pythagora Euphorbus; atque ita hac etiam metempsychosi sive metensomatosi repercussa, illa rursus caederetur quae aliquid haereticis subministravit.

PL 2, 708A

だが我々は、先立つ議論とのつながりを保つべく、必要あってこの種をも持ち出し、しりぞけておいた。それは、エウポルボスがピュタゴラスのうちで論駁されたのと同じように、ホメロスも孔雀のうちで論駁されるためであり、こうしてメテンプシュコーシス(魂の転生)あるいはメテンソーマトーシスをも打ち砕くことによって、異端者たちに何がしかの材料を与えてきたあの説を、いま一度打ち倒すためである。

De Anima 34.3

3

Nam et Simon samarites in Actis Apostolorum redemptor Spiritus Sancti, posteaquam damnatus ab ipso cum pecunia sua in interitum, frustra flevit conversus ad veritatis expugnationem, quasi pro solatio ultionis, fultus etiam artis suae viribus, ad praestigias virtutis alicujus Helenam quamdam tyriam de loco libidinis publicae eadem pecunia redemit, dignam sibi mercedem pro Spiritu Sancto.

PL 2, 708B

実に、使徒行録に記されるサマリアのシモンは、聖なる霊を金で贖おうとした者であり、その霊自身によって、彼の金もろとも滅びへと断じられたのちも、無駄に涙を流したあげく、真理への攻撃へと転じた。まるで報復の慰めであるかのように、みずからの技の力にもすがりながら、何らかの力を装う幻惑のために、テュロスのヘレナなる女を、公の淫売の場から同じ金で贖い取った——聖なる霊の代わりに、彼にふさわしい報酬というわけである。

De Anima 34.4

4

Et se quidem finxit summum patrem, illam vero injectionem suam primam, qua injecerat angelos et archangelos condere: hujus eam propositi compotem exilisse de patre, et in inferiora desultasse; atque illic praevento patris proposito, angelicas potestates genuisse, ignaras patris, artificis mundi hujus; ab his vero per invidiam retentam, ne digressa ea alterius genimina viderentur; et idcirco omni contumeliae addictam, ut nusquam discedere depretiatam liberet, humanae quoque formae succidisse, velut vinculis carnis coercendam; ita multis aevis per alios atque alios habitus foemininos volutatam, etiam illam Helenam fuisse, exitiosissimam Priamo, et Stesichori postea oculis, quem et excaecasset ob convicium carminis, dehinc reluminasset ob satisfactionem laudis; proinde migrantem eam de corporibus in corpora, postrema dedecoratione, sub titulo prostitisse Helenam viliorem: hanc igitur esse ovem perditam, ad quam descenderit pater summus, Simon scilicet, et primum recuperata ea et revecta, nescio humeris an foeminibus, exinde ad hominum respexerit salutem, quasi per vindictam liberandorum ex illis angelicis potestatibus; quibus fallendis, et ipse configuratus aeque, et hominibus hominem ementitus, in Judaea quidem filium, in Samaria vero patrem gesserit.

PL 2, 708B

そして彼はみずからを至高の父であると偽り、かの女こそはおのれの最初の思念であって、これによって天使たちと大天使たちを造り出そうと思い立ったのだと語った。この企ての力を得た彼女は、父のもとから飛び出し、下方へと身を投げた。そしてそこで、父の企てに先んじて、天使的な諸権能を生み出したが、それらはこの世界の造り主たる父を知らなかった。彼女はこれらの権能によって妬みのゆえに引き留められた。彼女が去っていけば、他の者の子であると見なされてしまうからである。それゆえ、あらゆる侮辱にさらされる身とされ、値打ちを貶められたままどこにも去ることが許されぬようにされ、人間の姿にまで身を落とした——あたかも肉の枷によって縛りつけられるかのように。こうして幾多の時代を通じ、次々と女の姿を経巡りながら、あのヘレナでもあったのだと言う。プリアモスにとってこの上なく破滅的な女であり、のちにはステシコロスの両眼にとっても然り——ステシコロスはその詩による非難のゆえに彼女によって盲目にされ、その後は讃美の埋め合わせによって光を取り戻させられた。かくして彼女は肉体から肉体へと移り渡りながら、最後には辱めのうちに、より卑しいヘレナという名のもとに娼婦となり果てた。ゆえにこの女こそが、失われた羊であり、至高の父——すなわちシモン——がそのもとに降ったのだ、というのである。彼女をまず取り戻し、担ぎ上げた——肩によってか腿によってか、私には分からないが——それから人間の救いに顧みを向けたのだ、というのである。あたかも、かの天使的な諸権能から人々を解き放つ報復によるかのように。それらを欺くために、彼自身も同じように姿を変え、人間たちに対して人間を装い、ユダヤにおいては子として、サマリアにおいては父として身を現したのだ、という。

De Anima 34.5

5

O Helenam inter poetas et haereticos laborantem! tunc adulterio, nunc stupro infamem! nisi quod de Troja gloriosius eruitur, quam de lupanari: mille navibus de Troja, nec mille denariis forsitan de lupanari.

PL 2, 709B

ああ、詩人たちと異端者たちのあいだで苦労を強いられるヘレナよ。かつては姦通によって、いまや淫行によって悪名高い女よ。ただし、トロイアから救い出される方が、娼家から救い出されるよりも、はるかに栄えある仕方であった、という違いはある。トロイアからは千の船をもって、娼家からはおそらく千デナリウスにさえ足らぬ金額をもって、というわけである。

De Anima 34.6

6

Erubesce, Simon, tardior in requirendo, inconstantior in retrahendo. At Menelaus statim insequitur amissam, statim repetit ereptam, decenni praelio extorquet, non latens, non fallens, non cavillabundus.

PL 2, 709B

恥じ入るがよい、シモンよ——探し求めるにあまりに遅く、連れ戻すにあまりに移り気であった者よ。それに対してメネラオスは、失った女をただちに追い、奪われた女をただちに取り戻そうとし、十年の戦いをもってこれを奪い返した。隠れることもなく、欺くこともなく、屁理屈をこねることもなかった。

De Anima 34.7

7

Vereor ne ille magis pater fuerit, qui circa Helenae recuperationem et vigilantius et audentius et diutius laboraverit.

PL 2, 709C

私は危惧する——ヘレナの奪還をめぐって、より用心深く、より大胆に、より長く労苦を重ねた者の方こそが、むしろ真の父であったのではないか、と。