De Anima 57.1
Aut optimum est hic retineri, secundum aoros; aut pessimum, secundum biaeothanatos, ut ipsis jam vocabulis utar, quibus auctrix opinionum istarum magia sonat, Hostanes et Typhon, et Dardanus, et Damigeron, et Nectabis, et Berenice.
PL 2, 747Bあるいは、ここに留め置かれることは最善である——アオロイ(夭折者)によれば。あるいは最悪である——ビアイオタナトイ(非業の死を遂げた者)によれば。ここでは、これらの見解の創始者である魔術——ホスタネス、テュフォン、ダルダヌス、ダミゲロン、ネクタビス、ベレニケがそれである——が響かせている、まさにその語彙を用いることとしよう。
De Anima 57.2
Publica jam literatura est, quae animas etiam justa aetate sopitas, etiam proba morte disjunctas, etiam prompta humatione dispunctas, evocaturam se ab inferum incolatu pollicetur. Quid ergo dicemus magiam? Quod omnes pene: fallaciam.
PL 2, 747B今や、たとえ然るべき年齢で眠りについた魂、たとえ正当な死によって離別した魂、たとえ速やかな埋葬によって始末された魂であっても、陰府の住まいから呼び出すと約束する文書が公然と流布している。それでは我々は魔術を何と言おうか。ほとんど誰もが言うとおり、欺瞞であると。
De Anima 57.3
Sed ratio fallaciae solos non fugit Christianos, qui spiritalia nequitiae, non quidem socia conscientia, sed inimica scientia novimus, nec invitatoria operatione, sed expugnatoria dominatione tractamus; multiformem luem mentis humanae, totius erroris artificem, salutis pariter animaeque vastatricem scientiam magiae, secundae scilicet idololatriae, in qua se daemones perinde mortuos fingunt, quemadmodum in illa deos.
PL 2, 747Cしかし、この欺瞞の理を見逃さないのは、我々キリスト教徒だけである。我々は悪の霊的なものどもを、これと結託する認識によってではなく、これに敵対する知識によって知っており、これを招き入れる働きかけによってではなく、これを打ち破る支配によって扱っているのである。それは人間の心を蝕む多形の疫病、あらゆる誤りを作り出す者、救いと魂とをひとしく荒廃させる魔術という知識であり、いわば第二の偶像礼拝であって、そこでは悪霊たちは、あの偶像礼拝において自らを神々に見せかけたのとまさに同じように、自らを死者に見せかけるのである。
De Anima 57.4
Quidni? cum et dii mortui. Itaque invocantur quidem aori et biaeothanati, sub illo fidei argumento, quod credibile videatur eas potissimum animas ad vim et injuriam facere, quas per vim et saevus et immaturus finis extorsit, quasi ad vicem offensae.
PL 2, 748A当然ではないか。神々もまた死んだ者なのだから。かくしてアオロイやビアイオタナトイが呼び出されるのは、こうした信の根拠に基づいてのことである。すなわち、暴力と残虐で早すぎる最期によって引きちぎられた魂こそが、まるで被った害への仕返しであるかのように、暴力と不正をなすのに最もふさわしいと信じられているのである。
De Anima 57.5
Sed daemones operantur sub obtentu earum; et hi vel maxime, qui in ipsis tunc fuerunt cum adviverent, quique illas in hujusmodi impegerunt exitus.
PL 2, 748Aしかし実際に働いているのは悪霊たちであって、それらの魂に見せかけているにすぎない。しかも、とりわけそうするのは、その者たちがまだ生きていたときにその身のうちに宿っていた悪霊たち、そしてその者たちをそのような最期へと突き落とした当の悪霊たちである。
De Anima 57.6
Nam, et suggessimus nullum pene hominem carere daemonio, et pluribus notum est daemoniorum quoque opera et immaturas et atroces effici mortes, quas incursibus deputant.
PL 2, 748A実に我々はすでに示唆したとおり、悪霊に取り憑かれていない人間はほとんど存在しない。そして、早すぎる死や凄惨な死もまた、悪霊たちの働きによって引き起こされることが多くの人に知られている——人々はそれを悪霊の襲撃のせいにしているのである。
De Anima 57.7
Hanc quoque fallaciam spiritus nequam sub personis defunctorum delitescentis, nisi fallor, etiam rebus probamus, cum in exorcismis interdum aliquem se ex parentibus hominem suis affirmat, interdum gladiatorem, vel bestiarium, sicut et alibi deum; nihil magis curans, quam hoc ipsum excludere quod praedicamus, ne facile credamus animas universas ad inferos redigi, ut et judicii et resurrectionis fidem turbet.
PL 2, 748A死者の姿の下に身を潜める悪しき霊のこの欺瞞を、もし私に誤りがなければ、我々は事実によっても証明する。すなわち、悪魔祓いの折に、それはあるときは自らを親族のうちの誰かの霊であると主張し、あるときは剣闘士や闘獣士であると主張する。ちょうど他の場合には神であると主張するのと同じである。それが何よりも意を用いるのは、我々が説くこと、すなわちすべての魂が陰府へと送られるということを、我々が容易には信じないようにし、それによって裁きと復活への信仰を乱すこと、まさにその点を打ち消すことなのである。
De Anima 57.8
Et tamen ille daemon postquam circumstantes circumvenire tentavit, instantia divinae gratiae victus, id quod in vero est, invitus confitetur.
PL 2, 748Bそれでもなお、その悪霊は、周りに立つ者たちを欺こうと試みたのちには、神の恩寵の切迫した働きに打ち負かされ、心ならずも、真実にあることを告白するのである。
De Anima 57.9
Sic et in illa alia specie magiae, quae jam quiescentes animas evellere ab inferis creditur et conspectui exhibere, non alia fallaciae vis est operatior.
PL 2, 748B同様に、すでに憩っている魂を陰府から引き抜き、人の目の前に示すと信じられている、あの魔術の別の種類においても、これと異なる欺瞞の力が働いているわけではない。
De Anima 57.10
Plane quia et phantasma praestatur, quia et corpus adfingitur; nec magnum illi exteriores oculos circumscribere, cui interiorem mentis aciem excaecare perfacile est.
PL 2, 748B確かに、幻影が差し出され、肉体らしきものが作り上げられるからである。心の内なる眼を眩ませることがいともたやすい者にとって、外なる目を欺くことなど大したことではない。
De Anima 57.11
Corpora denique videbantur Pharaoni et Aegyptiis magicarum virgarum dracones, sed Moysi veritas mendacium devoravit (Exod., VII). Multa utique et adversus Apostolos Simon dedit, et Elymas magi (Act., XIII); sed plaga caecitatis de praestigiis non fuit.
PL 2, 748C実に、ファラオとエジプト人たちには魔術師の杖から生じた蛇が肉体を備えたものと見えた。しかしモーセの真理が、その偽りを呑み込んだのである(出エジプト7章)。使徒たちに逆らって、シモンも魔術師エリマも数々のことをなしたが(使徒13章)、盲目の一撃は幻惑によるものではなかった。
De Anima 57.12
Quid novi aemulatio veritatis a spiritu immundo? Ecce hodie ejusdem Simonis haereticos tanta praesumptio artis extollit, ut etiam prophetarum animas ab inferis movere se spondeant.
PL 2, 749A穢れた霊による真理への張り合いに、何の目新しさがあろうか。見よ、今日でも同じシモンの流れを汲む異端者たちを、これほどの技への思い込みが高慢にし、預言者たちの魂さえも陰府から動かすと請け合うほどである。
De Anima 57.13
Et credo quia mendacio possunt; nec enim pythonico tunc spiritui minus licuit animam Samuelis effingere (I Reg., XXVIII), post Deum mortuos consulente Saule.
PL 2, 749Aそして私は思う、彼らは偽りによってそれができるのだと。実に、あのときも、ピュトンの霊がサムエルの魂を装うことは、それに劣らず許されていたのである(列王記上28章)。サウルが、神に伺いを立てたのちに死者に伺いを立てていたときのことである。
De Anima 57.14
Absit alioquin ut animam cujuslibet sancti, nedum prophetae (II Cor., XI), a daemonio credamus extractam, edocti quod ipse Satanas (II Thess., II) transfiguretur in angelum lucis, nedum in hominem lucis (Matth., XXIV), etiam deum se adseveraturus in fine, signaque portentosiora editurus, ad evertendos, si fieri possit, electos.
PL 2, 749Aそもそも、いかなる聖徒の魂であれ、まして預言者の魂であれ(二コリント11章)、悪霊によって引き出されたなどとは、我々は断じて信じてはならない。サタン自身が光の天使に姿を変えるのだと教えられているのだから(二テサロニケ2章)。まして光の人間に変えることなど言うまでもなく(マタイ24章)、終わりには自らを神とさえ言い張り、できることならば選ばれた者たちを覆すために、いっそう驚くべき徴をも示すであろう。
De Anima 57.15
Dubitavit, si forte, tunc prophetam se Dei asseverare, et utique Sauli, in quo jam ipse morabatur?
PL 2, 749Aあのとき、彼〔悪霊〕が、自らを神の預言者であると言い張ることを、もしやためらったであろうか。しかも相手はサウルであり、その者のうちにはすでに彼自身が宿っていたのに。
De Anima 57.16
Ne putes alium fuisse qui phantasma administrabat, alium qui commendabat; sed eumdem spiritum, et in pseudoprophetide, et in apostata facile mentiri, quod fecerat credi, per quem Saulis thesaurus illic erat, ubi et cor ipsius, ubi scilicet Deus non erat.
PL 2, 749B幻影を操っていた者と、それを信じ込ませていた者とが別であったなどと考えてはならない。同じ一つの霊が、偽預言女においても、背教者においても、たやすく偽りを語り、かつて信じさせていたことをそのまま繰り返したのである。そしてこの霊によってこそ、サウルの宝はそこに、すなわち彼自身の心のあるところにあったのであり、そこには神はおられなかったのである。
De Anima 57.17
Et ideo per quem visurum se credidit, vidit; quia per quem vidit, et credidit. Si et de nocturnis imaginibus opponitur, saepe non frustra mortuos visos (nam et Nasammonas propria oracula apud parentum sepulchra mansitando captare, ut Heraclides scribit, vel Nymphodorus, vel Herodotus; et Celtas apud virorum fortium busta eadem de caussa abnoctare, ut Nicander affirmat), non magis mortuos vere patimur in somnis, quam vivos, sed eadem ratione mortuos qua et vivos, et omnia quae videntur.
PL 2, 749Bそれゆえ、彼が見るであろうと信じたその同じ者によって、彼は実際に見たのである。なぜなら、彼が見たその同じ者によって、彼はまた信じたからである。夜の幻影についても反論が持ち出されるとしよう——死者がしばしば無意味にではなく見られてきたという反論である(実に、ナサモネス人は先祖の墓のもとに留まり続けることで、自分たち固有の神託を得るという。ヘラクレイデスもそう書いており、ニュムポドロスも、ヘロドトスもそう書いている。またケルト人は、勇者たちの塚のもとで同じ理由から夜を過ごすと、ニカンドロスは述べている)。しかし、我々が夢のうちに死者を見ると経験するのは、生者を見るのと変わりなく本当のことではない。死者を見るのも生者を見るのと同じ理由によるのであり、目に見えるものすべてについても同様である。
De Anima 57.18
Non enim quia videntur, vera sunt, sed quia adimplentur. Fides somniorum de effectu, non de conspectu renuntiatur.
PL 2, 749Cなぜなら、見られるからといって真実であるのではなく、成就するからこそ真実なのである。夢の信頼性は、それが果たされることによって告げられるのであって、それが見られることによってではない。
De Anima 57.19
Nulli autem animae omnino inferos patere, satis Dominus in argumento illo pauperis requiescentis, et divitis ingemiscentis, ex persona Abrahae sanxit (Luc., XVI), non posse inde relegari renuntiatorem dispositionis infernae; quod vel tunc licere potuisset, ut Moysi et Prophetis crederetur.
PL 2, 749Cしかし、いかなる魂にとっても陰府がまったく開かれていないことは、主が、憩う貧しき者と呻く富める者とのあの譬えのうちで、アブラハムという人格を通して十分に定めておられる(ルカ16章)。すなわち、陰府の配剤を告げ知らせる者が、そこから遣わされることはできないということである。もしそれが許され得たとすれば、それはモーセと預言者たちを信じさせるためであったろう。
De Anima 57.20
Sed etsi quasdam revocavit in corpora Dei virtus, in documenta juris sui, non idcirco communicabitur fidei, et audaciae magorum, et fallaciae somniorum, et licentiae poetarum.
PL 2, 749Cしかし、たとえ神の力がいくつかの魂を肉体へと呼び戻したことがあったとしても、それは自らの権能の証しのためであって、だからといって、魔術師の大胆さや、夢の欺瞞や、詩人の放縦さと、その信を共有することにはならない。
De Anima 57.21
Atquin in resurrectionis exemplis, cum Dei virtus, sive per Prophetas, sive per Christum, sive per Apostolos in corpora animas repraesentat, solida et contrectabili, et satiata veritate, praejudicatum est hanc esse formam veritatis, ut omnem mortuorum exhibitionem incorporalem praestigias judices.
PL 2, 750Aしかるに、復活の実例においては、神の力が——預言者たちを通してであれ、キリストを通してであれ、使徒たちを通してであれ——魂を肉体のうちに、確固たる、手で触れうる、満ち足りた真理をもって現すとき、これこそが真理の形であると先んじて定められている。したがって、肉体を伴わないあらゆる死者の顕現は、幻惑にすぎないとお前は判ずるべきである。