De Anima 58.1
«Omnes ergo animae penes inferos?» inquis. Velis ac nolis, et supplicia jam illic, et refrigeria. Habes pauperem et divitem. Et quia distuli nescio quid ad hanc partem, jam opportune in clausula reddam.
PL 2, 750A「それでは、すべての魂は陰府のもとにあるのか」とお前は言う。お前が望もうと望むまいと、そこにはすでに刑罰も憩いもある。お前の手もとには、貧しき者と富める者という例があるではないか。そして私は何かをこの部分のために取っておいたが、いまや結びにおいてしかるべく返すこととしよう。
De Anima 58.2
Cur enim non putes animam, et puniri, et foveri in infernis interim sub expectatione utriusque judicii, in quadam usurpatione et candida ejus? «Quia salvum debet esse, inquis, judicio divino negotium suum, sine ulla praelibatione sententiae.
PL 2, 750Aなぜお前は、魂が陰府において、その間、両方の裁きへの期待のもとで、罰されもし憩いも与えられもすると考えないのか——それは、いわばその裁きを先取りする、しかも公正な先取りなのである。「なぜなら」とお前は言う、「その事案は、神の裁きにおいて、判決の先取りを一切受けることなく、無傷のままであるべきだからだ。
De Anima 58.3
Tum quia et carnis operienda est restitutio, ut consortis operarum atque mercedum.» Quid ergo fiet in tempore isto? dormiemus? Atenim animae nec in viventibus dormiunt: corporum enim est somnus, quorum et ipsa mors cum speculo suo somno.
PL 2, 750Bさらに、肉の回復もまた待たれなければならない。肉こそ、その働きと報いをともにする者だからである」と。それでは、この間、何が起こるのか。我々は眠るのか。しかし、生ける者たちの間でさえ、魂は眠らない。眠りとは肉体のものであり、死そのものもまた、その鏡である眠りとともに、肉体のものだからである。
De Anima 58.4
Aut nihil vis agi illic, quo universa humanitas trahitur, quo spes omnis sequestratur? Delibari putas judicium, an incipi? praecipitari, an praeministrari?
PL 2, 750Bあるいは、あらゆる人類が引き寄せられ、あらゆる希望が委ねられる、かの場所において、何も行われないと言いたいのか。裁きが、味見されているだけだと思うのか、それとも始まっていると思うのか。性急に下されていると思うのか、それとも前もって備えられていると思うのか。
De Anima 58.5
Jam vero, quam iniquissimum etiam apud inferos, si et nocentibus adhuc illic bene est, et innocentibus nondum? Quid? ampliationem vis esse post mortem, confusa spe et incerta exspectatione ludentem, an vitae recensum jam et ordinationem judicii inhorrentem?
PL 2, 750Bさらに言えば、陰府においてすらも、もし罪ある者たちにはすでにそこで安らかであり、無垢な者たちにはいまだそうでないとすれば、これほど不正なことがあろうか。どうであろうか。お前は、死後に、混乱した希望と不確かな期待とで人をもてあそぶような延期があると言いたいのか。それとも、すでに生涯の取り調べが行われ、裁きの秩序づけが慄然とさせながら進んでいると言いたいのか。
De Anima 58.6
Semper autem exspectat anima corpus, ut doleat, aut gaudeat? Nonne et de suo sufficit sibi ad utrumque titulum passionis?
PL 2, 750Cしかし、魂は苦しむにも喜ぶにも、常に肉体を待たねばならないのであろうか。魂はそれ自身によって、情のいずれの名目に対しても、自らに十分ではないのか。
De Anima 58.7
Quotiens, illaeso corpore, anima sola torquetur bile, ira, taedio, plerumque nec sibi noto! quotiens item corpore adflicto furtivum sibi anima gaudium exquirit, et a corporis importuna tunc societate secedit!
PL 2, 750C肉体が傷つけられていないのに、魂だけが憤り、怒り、倦みによって苛まれることが、しかもしばしば魂自身にすらその理由が知られないままに、いかに多いことか。同じく、肉体が痛めつけられているのに、魂がひそかな喜びを自らのために求め、そのとき煩わしい肉体との交わりから離れ去ることが、いかに多いことか。
De Anima 58.8
Mentior, si non de ipsis cruciatibus corporis et gloriari et gaudere sola consuevit. Respice ad Mutii animam, cum dexteram suam ignibus solvit. Respice ad Zenonis, cum illam Dionysii tormenta praetereunt.
PL 2, 750Cもし魂が、肉体そのものの責め苦のうちにあってさえ誇り、独りで喜ぶことを常としないというなら、私は嘘をついていることになる。ムキウスの魂を見よ、彼が自らの右手を火に委ねたときのことを。ゼノンの魂を見よ、ディオニュシオスの拷問が彼のもとを過ぎ去っていったときのことを。
De Anima 58.9
Morsus ferarum ornamenta sunt juventutis, ut in Cyro ursi cicatrices. Adeo novit et apud inferos anima et dolere et gaudere sine carne; quia et in carne illaesa si velit dolet, et laesa si velit gaudet.
PL 2, 751A猛獣の噛み傷は若さの飾りとなる。キュロスにおける熊の傷跡がそうであったように。かくして魂は、陰府にあってさえ、肉なしに苦しむことも喜ぶことも知っているのである。肉が傷つけられていなくても、望むならば苦しみ、傷つけられていても、望むならば喜ぶのだから。
De Anima 58.10
Hoc si ex arbitrio suo in vita, quanto magis ex judicio Dei post mortem! Sed nec omnia opera cum carnis ministerio anima partitur; nam et solos cogitatus et nudas voluntates censura divina persequitur (Matth., V): Qui viderit ad concupiscendum, jam adulteravit in corde.
PL 2, 751Aもしこのことが、生きているうちに魂自らの意志によって起こるのであれば、まして死後に神の裁きによって起これば、なおのことそうであろう。しかも魂は、あらゆる働きを肉の奉仕とともに分かち合うわけでもない。神に由来する譴責の権能は、ただの思いと、剥き出しの意志だけをも追及するのである(マタイ5章)。「欲情をもって見つめた者は、すでに心のうちで姦通したのである」と。
De Anima 58.11
Ergo propter hoc congruentissimum est animam, licet non exspectata carne, puniri, quod non sociata carne commisit. Sic et ob cogitatus pios et benevolos, in quibus carne non eguit, sine carne recreabitur.
PL 2, 751Aそれゆえ、これに基づけば、魂が肉を待つことなく、肉と結ばれずに犯したことについて罰せられるのは、まことにふさわしいことである。同様に、敬虔で善意ある思いのゆえに——それには肉を必要としなかった——魂は肉なしに生気を取り戻すであろう。
De Anima 58.12
Quid nunc, si et in carnalibus prior est, quae concipit, quae disponit, quae mandat, quae impellit? Et, si quando invita, prior tamen tractat, quod per corpus actura est. Nunquam denique conscientia posterior erit facto.
PL 2, 751Bさて、肉に関わる事柄においてすら、思い描き、取り計らい、命じ、駆り立てるのが魂の方が先であるとすれば、どうであろうか。そして、たとえ魂が不本意であるときでさえ、肉体を通して行おうとすることを、先に手がけるのは魂の方である。結局のところ、良心が行いに後れをとることは決してないのである。
De Anima 58.13
Ita huic quoque ordini competit, eam priorem pensare mercedes, cui priori debeantur. In summa, cum carcerem illum, quem Evangelium demonstrat, inferos intelligamus, et novissimum quadrantem modicum quodque delictum mora resurrectionis illic luendum interpretemur; nemo dubitabit animam aliquid pensare penes inferos, salva resurrectionis plenitudine per carnem quoque.
PL 2, 752Aかくして、この秩序にも、報いを先に受け取るべき者に、その報いが先に量り与えられることがふさわしいのである。要するに、福音が示すあの牢獄を我々が陰府であると解し、そして最後の一クァドランスとは、復活が遅れる間にそこで償われるべきささやかな一つ一つの罪であると解するならば、誰も、魂が陰府のもとで何らかのものを量り受けることを疑わないであろう。ただし肉を通しての復活の完全性も、無傷のまま保たれるのである。
De Anima 58.14
Hoc etiam Paracletus frequentissime commendavit, si quis sermones ejus ex agnitione promissorum charismatum admiserit. Ad omnem, ut arbitror, humanam super anima opinionem, ex doctrina fidei congressi, justae dumtaxat ac necessariae curiositati satisfecimus. Enormi autem et otiosae tantum deerit discere, quantum libuerit inquirere.
PL 2, 752Aこのこともまた、パラクレートスがきわめて頻繁に説き勧めたことである——もし人が、約束されたカリスマを認めることを通して、その言葉を受け入れるならばの話だが。私が思うに、魂についてのあらゆる人間的な見解に対して、信仰の教えから出て取り組み、我々は正当かつ必要な好奇心にのみ応えたのである。しかし、度を越し怠惰な好奇心には、望むだけ問いを重ねれば重ねるほど、それに応じて知ることが欠けていくであろう。