テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Anima

Caput XXXV 第XXXV章

Tertullian · De Anima · PL 2, 709C · 13 sectiones

De Anima 35.1

1

Sed non tibi soli metempsychosis hanc fabulam instruxit. Inde etiam Carpocrates utitur pariter magus, pariter fornicarius, etsi Helena minus, quidni? cum propter omnimodam divinae et humanae disciplinae eversionem constituendam, recorporari animas adseveraverit: nulli enim vitam istam rato fieri, nisi universis, quae arguunt eam, expunctis, quia non natura quid malum habeatur, sed opinione, itaque metempsychosin necessarie imminere, si non in primo quoque vitae hujus commeatu omnibus inlicitis satisfiat: scilicet facinora tributa sunt vitae: caeterum totiens animam revocari habere, quotiens minus quid intulerit, reliquatricem delictorum, donec exsolvat novissimum quadrantem (Matt. V), detrusa identidem in carcerem corporis.

PL 2, 709C

だが、メテンプシュコーシスがこのような作り話を仕立てたのは、お前一人のためだけではない。そこからカルポクラテスもまた、等しく魔術師であり、等しく淫行の徒として、この説を用いている——ヘレナほどではないにせよ、それも当然ではないか。彼は、神と人との規律をあらゆる仕方で覆すことを打ち立てようとして、魂が肉体を得直すのだと言い張ったのだから。というのも、いかなる者にとっても、この生が確定したものとなるのは、そのことを咎めうるあらゆるものが消し去られたときだけであり、それは悪しきものが本性によってそうあるのではなく、思い込みによってそうあるとされるからだという。ゆえにメテンプシュコーシスは必然的に迫り来る——もしこの生の最初の一巡りのうちで、あらゆる不法な行いへの償いが尽くされないならば。すなわち凶行は生に割り当てられたものだというのである。だが、そのつど魂は、何かをより少なくもたらすたびに呼び戻され、罪の残りを負う者とされて、「最後の一クァドランスまで支払い終える」(マタイ5)まで、いくたびも肉体という牢獄へと突き落とされるのだ、という。

De Anima 35.2

2

Hunc enim temperat totam illam allegoriam Domini, certis interpretationibus relucentem: et primo quidem simpliciter intelligendam; nam et ethnicus homo adversarius noster est, incedens eamdem viam vitae communis.

PL 2, 710A

彼はこれによって、主のかの譬え全体を——確かな解釈のもとに光を放つそれを——曲解する。まず第一に、それは単純に解されるべきものである。すなわち、異教の人間もまた我々の敵対者であり、共通の生というこの同じ道を歩んでいるのである。

De Anima 35.3

3

Caeterum, oportebat nos de mundo exire (I Cor. V), si cum illis conversari non liceret. Huic ergo bonum animi praestes jubet (Luc. VI): Diligite inimicos vestros, inquit, et orate pro maledicentibus vos, ne aliquo commercio negotiorum injuria provocatu, abstrahat te ad suum judicem, et in custodiam delegatus ad exsolutionem totius debiti arcteris.

PL 2, 710B

そもそも、もし彼らと交わることが許されないのであれば、我々はこの世界から出て行かねばならなかったはずである(一コリント5)。ゆえに主は、この者に対して善き心を示すよう命じておられる(ルカ6)——「汝らの敵を愛し、汝らを呪う者たちのために祈れ」と言われている。それは、取引上の何らかの不正に怒りを覚えた彼が、お前を彼自身の裁判官のもとへ引きずって行き、拘留に引き渡されたお前が、全負債の完済に至るまで締め上げられることのないためである。

De Anima 35.4

4

Tum si in diabolum transfertur adversarii mentio ex observatione comitante, cum illo quoque moneris eam inire concordiam, quae deputetur ex fidei conventione: pactus es enim renuntiare ipsi, et pompae, et angelis ejus. Convenit inter vos de isto.

PL 2, 710B

さらに、もし「敵対者」という語りが、それに伴う遵守のゆえに悪魔へと転用されるのであれば、お前は彼に対しても、信仰の契約によって定められるべき和解を結ぶよう勧告されているのである。というのも、お前は彼と、彼の行列と、彼の天使たちとを棄てることを誓約したのだから。この点について、両者のあいだで取り決めは成っている。

De Anima 35.5

5

Haec erit amicitia observatione sponsionis, ne quid ejus postea resumas ex his quae ejerasti, quae illi reddidisti, ne te ut fraudatorem, ut pacti transgessorem judici Deo objiciat, sicut eum legimus alibi (Apocal. XII, 10) sanctorum criminatorem, et de ipso etiam nomine diaboli delatorem, et judex te tradat angelo executionis, et ille te in carcerem mandet infernum, unde non dimittaris, nisi modico quoque delicto mora resurrectionis expenso.

PL 2, 710B

この友愛は、誓約を守ることによって成り立つ。お前が棄て去ったもの、彼に返し渡したものを、のちになって取り戻すことのないように。さもなくば彼は、お前を欺瞞者として、契約の違反者として、審判者なる神の前に突き出すことになろう——別の箇所で我々が読むとおり、彼は「聖徒たちを告発する者」であり(黙示録12:10)、まさにその「悪魔」という名のとおり讒訴する者なのだから。そして審判者はお前を処刑の天使に引き渡し、彼はお前を陰府の牢獄へと送り込むであろう。そこからお前が放たれるのは、たとえわずかな罪であっても、復活の遅れをもってその代償を払い終えたのちでなければないのである。

De Anima 35.6

6

Quid his sensibus aptius? quid his interpretationibus verius? Caeterum, apud Carpocratem, si omnium facinorum debitrix anima est, quis erit inimicus et adversarius ejus intelligendus?

PL 2, 711A

これらの意味よりも適切なものが、これらの解釈よりも真実なものが、他にあるだろうか。ところが、カルポクラテスの説では、もし魂があらゆる凶行の負債を負う者であるなら、その敵、その敵対者とは、いったい何であると解されるべきであろうか。

De Anima 35.7

7

Credo, mens melior, quae illam in aliquid innocentiae impegerit, adigendam rursus ac rursus in corpus, donec in nullo rea deprehendatur bonae vitae. Hoc est ex malis fructibus bonam arborem intelligi, id est, ex pessimis praeceptis doctrinam veritatis agnosci.

PL 2, 711A

思うに、より善き心であろう——それが魂を何らかの無垢へと駆り立てるのであり、その魂は、善き生を送ったかどで何一つ罪に問われることがなくなるまで、幾度となく肉体へと追い立てられねばならない、というのである。これはすなわち、悪しき実りから善き木を知るということであり、言い換えれば、この上なく劣悪な教えから真理の教えを認めるということである。

De Anima 35.8

8

Spero hujusmodi haereticos Heliae quoque invadere exemplum, tanquam in Joanne sic repraesentati, ut metempsychosi patrocinetur pronuntiatio Domini (Matt. XVII): Helias jam venit, et non cognoverunt eum.

PL 2, 711A

私はこう予想する——この種の異端者たちは、エリヤの実例にも取りかかるであろう、と。すなわち、あたかもヨハネのうちに彼が再現されたかのように解し、主の宣告がメテンプシュコーシスを擁護するものであるかのように用いることを(マタイ17)——「エリヤはすでに来たが、彼らはそれと知らなかった」と。

De Anima 35.9

9

Et alibi (Matt. XI): Et si vultis audire, hic est Helias qui venturus est. Numquid ergo et Judaei ex opinione pythagorica consulebant Joannem (Joan. I): Tu es Helias? et non ex praedicatione divina (Malach. IV): Et ecce mittam vobis Heliam thesbiten?

PL 2, 711A

また別の箇所ではこう言われている(マタイ11)——「もし汝らが聞き入れようとするなら、来たるべきエリヤとはこの者である」と。それならば、ユダヤ人たちがヨハネに「汝はエリヤであるか」と尋ねたのも(ヨハネ1)、ピュタゴラス風の思い込みからだったというのか。それは、「見よ、私はテシベ人エリヤを汝らに遣わす」(マラキ4)という神の預言によってではなかったのか。

De Anima 35.10

10

Sedenim metempsychosis illorum, revocatio est animae jampridem morte functae, et in aliud corpus iteratae.

PL 2, 711B

しかし彼らの説くメテンプシュコーシスとは、とうの昔に死によって終えた魂が呼び戻され、別の肉体へと繰り返されることを言うのである。

De Anima 35.11

11

Helias autem non ex decessione vitae, sed ex translatione venturus est; nec corpori restituendus, de quo non est exemptus (IV Reg. II); sed mundo reddendus, de quo est translatus; non ex postliminio vitae, sed ex supplemento prophetiae; idem et ipse, et sui nominis et sui hominis.

PL 2, 711B

ところがエリヤは、生を終えたことによってではなく、移されたことによって来たるのである。彼が取り去られたのではないその肉体へと戻されるのでもなく(列王記第四2)、彼がそこから移し去られたこの世界へと返されるのである。生の帰還権によってではなく、預言の補完によって来たるのであって、彼自身は名においても人においても同一のままである。

De Anima 35.12

12

Sed quomodo Helias Joannes? Habes angeli vocem (Luc. I) Et ipse, inquit, praecedet coram populo in virtute et spiritu Heliae, non in anima ejus, nec in carne. Hae enim substantiae sui cujusque sunt hominis.

PL 2, 711B

だが、どのようにしてエリヤがヨハネなのか。お前は天使の声を持っている(ルカ1)——「彼はエリヤの力と霊とをもって、民の前に先立って行くであろう」と言われている。彼の魂においてでも、その肉においてでもない。というのも、これらの実体はそれぞれの人間に固有のものだからである。

De Anima 35.13

13

Spiritus vero et virtus extrinsecus conferuntur ex Dei gratia. ita et transferri in alterum possunt ex Dei voluntate, ut factum est retro de Moysis spiritu.

PL 2, 711B

しかし霊と力とは、神の恩寵によって外から与えられるものである。それゆえ、神の御旨によって他の者へと移されることも可能である——かつてモーセの霊について起こったことがそうであるように。