De Anima 3.1
Atque utinam nullas haereses oportuisset existere, ut probabiles quique emicarent (I Cor. II, 19), nihil omnino cum philosophis super anima quoque experiremur, patriarchis, ut ita dixerim, haereticorum.
PL 2, 651Aそして願わくは、「確かとされた者たちが際立って現れるため」(一コリント2:19)に異端が生じねばならぬ、などということが一切なかったならば——さすれば我々は、魂についてもまた、いわば異端者たちの家長というべき哲学者たちと、何ら関わりを持たずに済んだであろうに。
De Anima 3.2
Siquidem et ab Apostolo jam tunc philosophia concussio veritatis providebatur. Athenis enim expertus linguatam civitatem, cum omnes illic sapientiae atque facundiae caupones degustasset, inde concepit praemonitorium illud edictum.
PL 2, 651B実に使徒によっても、すでにそのとき、哲学は真理を揺るがすものとして見抜かれていたのである。というのも、彼はアテナイにおいて、あの饒舌な都市を身をもって経験し、そこにいた知恵と雄弁のあらゆる物売りたちを味わい尽くしたのち、そこからかの警告の布告を思い立ったのだから。
De Anima 3.3
Proinde enim et animae ratio, per philosophatas doctrinas hominum miscentes aquas vino. Alii immortalem negant animam, alii plusquam immortalem adfirmant: alii de substantia, alii de forma, alii de unaquaque dispositione disceptant: hi statum ejus aliunde ducunt, hi exitum aliorsum abducunt, prout aut Platonis honor, aut Zenonis vigor, aut Aristotelis tenor, aut Epicuri stupor, aut Heracliti moeror, aut Empedoclis furor persuaserunt.
PL 2, 651Bそのように、魂の理説もまた、水を葡萄酒に混ぜる人間たちの哲学まみれの教説によって揺るがされている。ある者たちは魂が不死であることを否定し、ある者たちは不死以上のものであると主張する。ある者たちは実体について、ある者たちは形相について、ある者たちはそれぞれの配剤について論じ合う。ある者たちはその状態を一方から導き出し、ある者たちはその去りゆく先を他方へと連れ去る——それはプラトンの誉れによるものか、ゼノンの気概によるものか、アリストテレスの筋道によるものか、エピクロスの無感覚によるものか、ヘラクレイトスの陰鬱によるものか、エンペドクレスの狂乱によるものか、それぞれに説き伏せられた通りである。
De Anima 3.4
Deliquit, opinor, divina doctrina, ex Judaea potius quam ex Graecia oriens. Erravit et Christus, piscatores citius quam sophistas ad praeconium emittens.
PL 2, 651C神の教えは、思うに、過ちを犯した——ギリシアからよりむしろユダヤから出たのだから。キリストもまた誤ったのだ——漁師たちを、詭弁家たちよりも先に宣教へと遣わしたのだから。
De Anima 3.5
Si qua igitur in hunc modum de nidoribus philosophiae candidum et purum aerem veritatis infuscant, ea erunt Christianis enubilanda, et percutientibus argumentationes originales, id est philosophicas, et opponentibus definitiones coelestes, id est dominicas: ut et illa quibus ethnici a philosophia capiuntur, destruantur, et haec quibus fideles ab haeresi concutiuntur, retundantur.
PL 2, 651Cそれゆえ、もしこのようにして哲学の煙によって、真理の澄み切った清らかな大気が曇らされることがあるならば、それはキリスト教徒たちによって払い除かれねばならない——根源にある論証、すなわち哲学的な論証を打ち砕き、天上の定義、すなわち主の定義を対置することによってである。それは、異教徒たちが哲学によって捕らえられるあの論法が打ち破られ、また信徒たちが異端によって揺るがされるこの論法が鈍らされるためである。
De Anima 3.6
Una jam congressionne decisa adversus Hermogenem, ut praefati sumus; quia animam ex Dei flatu, non ex materia vindicamus; muniti et illic divinae determinationis inobscurabili regula: Et flavit, inquit, Deus flatum vitae in faciem hominis, et factus est homo in animam vivam, utique ex Dei flatu: de isto nihil amplius revolvendum: Habet suum titulum, et suum haereticum. Caeteris hinc exordium inducam.
PL 2, 652A一つの争いはすでに、我々が先に述べたように、ヘルモゲネスに対して決着している。すなわち我々は、魂が質料からではなく神の息吹から出たと主張するのであり、そこでもまた、神の定めの、曇らせえない規範によって守られている。「神は生命の息を人の顔に吹き入れられた。そして人は生ける魂となった」とあるとおり、まさしく神の息吹からである。この点についてはこれ以上繰り返す必要はない。この主題には、それ固有の表題があり、固有の異端者があるのだから。ここから、残る事柄への序を進めよう。