De Anima 30.1
Quid autem ad caetera respondebimus? Primo enim, si ex mortuis vivi, sicut mortui ex vivis, unus omnino et idem numerus semper haesisset omnium, ille scilicet numerus qui primus vitam introisset, priores enim mortuis vivi, dehinc mortui ex vivis, et rursus ex mortuis vivi.
PL 2, 699Cさて、その他の点について我々はどう答えるべきか。まず第一に、もし死者から生者が成るということが、生者から死者が成るのと同様であるなら、あらゆるものの数は、常にただ一つの同じ数のままにとどまったはずである。すなわち、最初に生に入ったあの数である。というのも、生者は死者に先立ち、次いで生者から死者が成り、そして再び死者から生者が成るのだから。
De Anima 30.2
Et dum hoc semper ex iisdem, ita totidem semper qui ex iisdem; neque plures aut pauciores exissent, quam redirent.
PL 2, 699Cそして、これが常に同じ者たちから成る限り、同じ者たちから成る者の数もまた常に同数であったはずである。出て行く者が、戻ってくる者より多くも少なくもなかったであろう。
De Anima 30.3
Invenimus autem apud commentarios etiam humanarum antiquitatum, paulatim humanum genus exuberasse, dum aborigines, vel vagi, vel extorres, vel gloriosi quique occupant terras, ut Scythae Parthicas, ut Amyclae Peloponesum, ut Athenienses Asiam, ut Phryges Italiam, ut Phoenices Africam, dum solennes etiam migrationes, quas αποικιας appellant, consilio exonerandae popularitatis, in alios fines examina gentis eructant.
PL 2, 699Cしかし、我々は人類の古伝の記録のうちに、人類がしだいに増え広がってきたことを見出す。土着の民であれ、放浪の民であれ、追放された民であれ、栄光を求める民であれ、それぞれが土地を占めていったのである。スキタイ人がパルティアの地を、アミュクライがペロポネソスを、アテナイ人がアジアを、プリュギア人がイタリアを、フェニキア人がアフリカを占めたように。また、彼らが「アポイキアイ」(植民)と呼ぶ定例の移住によって、人口の重荷を軽くする計らいから、民族の群れを他の地へと吐き出したのである。
De Anima 30.4
Nam et aborigines nunc in suis sedibus permanent, et alibi amplius gentilitatem foeneraverunt. Certe quidem ipse orbis in promptu est, cultior de die, et instructior pristino.
PL 2, 700A実に、土着の民は今なおその居所にとどまっており、しかも他の地においてはいっそう多くの同族を殖やしてきた。実に、世界そのものが目の前に明らかである。日々耕され、以前よりも整えられている。
De Anima 30.5
Omnia jam pervia, omnia nota, omnia negotiosa; solitudines famosas retro fundi amoenissimi obliteraverunt; sylvas arva domuerunt; feras pecora fugaverunt; arenae seruntur, saxa panguntur, paludes eliquantur; tantae urbes jam, quantae non casae quondam.
PL 2, 700A今や、あらゆる所に道が通じ、あらゆる所が知られ、あらゆる所が活動に満ちている。かつて名高かった荒野は、この上なく美しい農地によって跡形もなくなった。森は耕地によって手なずけられ、猛獣は家畜によって追い払われた。砂地には種が蒔かれ、岩地にも作物が植えられ、沼地は水が抜かれた。かつては小屋さえこれほど多くはなかったのに、今ではそれほど多くの都市が立っている。
De Anima 30.6
Jam nec insulae horrent, nec scopuli terrent; ubique domus, ubique populus, ubique respublica, ubique vita.
PL 2, 700B今や、島々は人を恐れさせず、岩礁も人を怖じ気づかせない。至る所に家があり、至る所に民があり、至る所に国家があり、至る所に生活がある。
De Anima 30.7
Summum testimonium frequentiae humanae, onerosi sumus mundo, vix nobis elementa sufficiunt, et necessitates arctiores, et querelae apud omnes, dum jam nos natura non sustinet.
PL 2, 700B人類の稠密さの何よりの証しとして、我々は世界にとって重荷となっている。もろもろの元素すら我々にはほとんど足りず、生活の必需はいっそう窮屈になり、あらゆる人々の間に不平が満ちている。もはや自然が我々を支えきれずにいるからである。
De Anima 30.8
Revera lues, et fames, et bella, et voragines civitatum, pro remedio deputanda, tanquam tonsura inolescentis generis humani; et tamen cum ejusmodi secures maximam mortalium vim semel caedant, nunquam restitutionem ejus vivos ex mortuis reducentem, post mille annos, semel orbis expavit.
PL 2, 700B実に、疫病も、飢饉も、戦争も、諸都市を呑み込む深淵も、いわば伸び広がりゆく人類を刈り込む剪定として、治療とみなすべきものである。しかし、このような斧が死すべき者たちの夥しい数を一挙に切り倒すときにも、千年ののちに死者から生者を連れ戻すというその回復に、世界がただの一度も肝を潰したことはないのである。
De Anima 30.9
Et hoc enim sensibile fecisset aequa vis amissionis et restitutionis, si vivi ex mortuis fierent.
PL 2, 700Bというのも、もし生者が死者から成るのであれば、喪失の力と回復の力とが等しいことによって、これが感知されるものとなっていたはずだからである。
De Anima 30.10
Cur autem mille annis post, et non statim, ex mortuis vivi? cum si non statim supparetur quod erogatur, in totum absumi periclitetur, praeveniente restitutionem defectione, quia nec pariasset commeatus hic vitae milliario tempori, longe scilicet brevior, et idcirco facilior ante extingui quam redaccendi.
PL 2, 700Bしかし、なぜ死者から生者が成るのは、千年ののちであって、直ちにではないのか。もし失われたものが直ちに補充されないなら、それはすっかり尽き果てる危険にさらされるのではないか。回復に先立って欠乏が生じるからであり、というのも、この生の糧は、明らかにはるかに短いために、千年という時に見合うだけのものを供給できず、したがって再び燃え上がらせるよりも先に燃え尽きる方がたやすいからである。
De Anima 30.11
Igitur quae hoc modo intercidisset, si vivi ex mortuis fierent, quando non intercidit, non erit credendum vivos ex mortuis fieri.
PL 2, 700Cしたがって、もし死者から生者が成るのであれば、このようにして絶えてしまったはずのものが、実際には絶えていない以上、死者から生者が成るとは信じるべきではない。