De Anima 47.1
Definimus enim a daemoniis plurimum incuti somnia, etsi interdum vera et gratiosa, sed, de qua industria diximus, affectantia atque captantia: quanto magis vana, et frustratoria, et turbida, ludibriosa, et immunda. Nec mirum, si eorum sunt imagines, quorum et res.
PL 2, 731B我々は、夢の大半が悪霊によって吹き込まれるものであると定める。それらはときに真実で好ましいものであることもあるが、我々がすでに述べたあの企みによって、人の心を捉え、我がものにしようとするものである。まして、空しく、人を欺き、混乱させ、愚弄し、汚れた夢にあっては、なおのことそうである。それらの像が悪霊のものであるのは、何の不思議もない。その実質もまた悪霊のものだからである。
De Anima 47.2
A Deo autem, pollicito scilicet et gratiam Spiritus Sancti in omnem carnem, et sicut prophetaturos, ita et somniaturos servos suos et ancillas suas, ea deputabuntur, quae ipsi gratiae comparabuntur, si qua honesta, sancta, prophetica, revelatoria, aedificatoria, vocatoria, quorum liberalitas soleat et in profanos destillare, imbres etiam et soles suos peraequante Deo justis et injustis; siquidem et Nabuchodonosor divinitus somniat: et major pene vis hominum ex visionibus Deum discunt.
PL 2, 731B他方、神から来る夢としては——神はすべての肉に聖なる霊の恩寵を約束し、そのしもべたちとはしためたちとが預言をするのと同じように、夢を見ることをも約束されたのであるから——その恩寵にふさわしいと見なされるべきものが、そこに数えられよう。すなわち、実直で、聖なるもので、預言的で、啓示的で、造り上げるもので、招くものであれば、それである。神の寛大さは、あたかも神が正しき者にも正しからざる者にも自らの雨と太陽とを等しく及ぼされるのと同じように、涜聖の者どもにさえも滴り落ちることを常とする。実にネブカドネザルでさえ、神によって夢を見たのであり、人類のうちのほとんど大半といえるほどの者たちが、幻を通して神を知るのである。
De Anima 47.3
Sicut ergo dignatio Dei et in ethnicos, ita et tentatio Mali et in sanctos, a quibus nec interdiu absistit, ut vel dormientibus obrepat qua potest, si vigilantibus non potest.
PL 2, 731Cしたがって、神の恵み深さが異教徒にも及ぶのと同様に、悪しき者の誘惑もまた聖徒たちに及ぶ。悪しき者は昼の間でさえ聖徒たちから離れることがなく、目覚めている者たちに近づきえないのであれば、せめて眠っている者たちに、できる限りの仕方で忍び寄るのである。
De Anima 47.4
Tertia species erunt somnia, quae sibimet ipsa anima videtur inducere ex intentione circumstantiarum. Porro, quoniam non est ex arbitrio somniare (nam et Epicharmus ita sentit), quomodo ipsa erit sibi caussa alicujus visionis?
PL 2, 732A第三の種類は、魂がその周囲の状況への注意から、自ら自身に引き起こすと見られる夢である。しかも、夢を見ることは意のままになることではない以上——エピカルモスもそのように考えている——魂がどうして自ら自身に対してある幻の原因となりうるであろうか。
De Anima 47.5
Num ergo haec species naturali formae relinquenda est, servans animae etiam in ecstasi res suas perpeti?
PL 2, 732Aそれでは、この種の夢は、自然の型に委ねられるべきものなのであろうか。すなわち、エクスタシスのうちにあってさえ、魂が自らの事柄を経験し続けることを保っているものとして。
De Anima 47.6
Ea autem quae neque a Deo, neque a daemonio, neque ab anima videbuntur accidere, et praeter opinionem, et praeter interpretationem, et praeter enarrationem facultatis, ipsi proprie ecstasi et rationi ejus separabuntur.
PL 2, 732Aしかし、神からも、悪霊からも、魂からも生じたとは見なされないもの、そして我々の思わくの及ばぬもの、解釈の及ばぬもの、説き明かす力の及ばぬものは、エクスタシスそのものと、その固有の理とに帰されることになろう。