テルトゥリアヌスc. 155–c. 220

Patristica — 教父文献 日本語対訳Patrologia LatinaVol. 2De Anima

Caput XXI 第XXI章

Tertullian · De Anima · PL 2, 684A · 11 sectiones

De Anima 21.1

1

Quod si uniformis natura anima ab initio in Adam, ante tot ingenia, ergo non multiformis per tot ingenia; jam nec triformis, ut adhuc trinitas valentiniana caedatur, quae nec ipsa in Adam recognoscitur. Quid enim spiritale in illo?

PL 2, 684A

もし魂の本性が、あれほど多くの才知が生ずる以前、初めからアダムにおいて一様なものであったのなら、それゆえ、あれほど多くの才知によって多様な形をとるものではない。いわんや、三つの形をとるものでもない――ウァレンティヌス派の三分説が、なおも打ち砕かれるべきであるのはこの点においてであり、その三分説自体、アダムにおいては認められないのである。そもそも、アダムのうちに霊的なものが何かあっただろうか。

De Anima 21.2

2

Si quia prophetavit magnum illud sacramentum in Christum et Ecclesiam (Gen. II): Hoc os ex ossibus meis, et caro ex carne mea, vocabitur mulier; propterea relinquet homo patrem et matrem, et adglutinabitur mulieri suae, et erunt duo in carnem unam; hoc postea obvenit, cum in illum Deus amentiam immisit, spiritalem vim qua constat prophetia.

PL 2, 684B

もし彼が、キリストと教会とに関わるあの偉大な秘義を預言したから、というのであれば――「これは私の骨からの骨、私の肉からの肉。これは女と呼ばれるであろう。それゆえ人は父母を離れ、その妻に固く結び合わされ、二人は一つの肉となるであろう」(創世記2)――これは後になって起こったことである。すなわち、神が彼に我を失うことをもたらしたときのことであり、それこそ預言の成り立つもとになる霊的な力なのである。

De Anima 21.3

3

Si et malum in eo apparuit transgressionis admissum, nec hoc naturale deputandum est, quod instinctu serpentis operatus est (Gen. III), tam non naturale, quam nec materiale; quia et materiae fidem jam exclusimus.

PL 2, 684B

もし彼のうちに、犯された違反という悪もまた現れたのだとしても、それも本性によるものと見なすべきではない。というのも、それは蛇にそそのかされて行ったことだからである(創世記3)。それが本性によるものでないのは、質料によるものでないのと同様である。というのも、我々はすでに質料説を信頼するに値しないものとして退けたからである。

De Anima 21.4

4

Quod si nec spiritale, nec quod dicitur materiale proprium in illo fuit; nam si ex materia fuisset mali semen, superest ut solum in illo et unicum fuerit naturale, quod censetur animale; quod statu simplex et uniforme defendimus.

PL 2, 684B

さて、霊的なものも、質料によるとされるものも、彼に固有のものではなかったとすれば――もし悪の種が質料から生じたのであれば話は別だが――残るところ、彼のうちにあってただ一つ本性によるものと見なされるのは、魂に属するものだけであった。そしてそれこそ、我々が単一かつ一様な状態にあるものとして擁護しているものなのである。

De Anima 21.5

5

De hoc plane relinquitur quaeri an demutabile debeat credi, quod naturale dicatur. Iidem enim convertibilem negant naturam, ut trinitatem suam in singulis proprietatibus figant: quia arbor bona malos non ferat fructus, nec mala bonos; et nemo de spinis metat ficus, et de tribulis uvas.

PL 2, 684C

そこで確かに残るのは、本性によるとされるものが変化しうると信じられるべきか否か、という問いである。というのも、まさに同じ者たちが、それぞれの特性のうちに自分たちの三分説を固定するために、本性は転じえないと否定しているからである――良い木は悪い実を結ばず、悪い木は良い実を結ばない、また、いばらから無花果を、あざみから葡萄を刈り取る者はいない、というのである。

De Anima 21.6

6

Ergo si ita est, neque de lapidibus filios Abrahae suscitare (Matt. III) poterit Deus, nec genimina viperarum facere poenitentiae fructus; et erravit Apostolus scribens (Eph. V): Eratis et vos aliquando tenebrae; et (Eph. II): Fuimus et nos aliquando natura filii irae, et (I Cor. VI): In his vos quoque fuistis, sed abluti estis.

PL 2, 684C

もしそうであるならば、神は石からアブラハムの子らを起こすこともできず(マタイ3)、蝮の子らに悔い改めの実を結ばせることもできないはずである。そして使徒もまた誤っていたことになる。彼はこう書いている――「汝らもまたかつては闇であった」(エフェソ5)、「我々もまたかつては本性において怒りの子であった」(エフェソ2)、「汝らもまたそのような者どもの中にいた。しかし汝らは洗われた」(一コリント6)。

De Anima 21.7

7

Sed nunquam discordabunt sententiae sanctae. Non dabit enim (Luc. VI) arbor mala bonos fructus, si non inseratur; et bona malos dabit, si non colatur; et lapides filii Abrahae fient, si in fidem Abrahae formentur, et genimina viperarum fructum poenitentiae facient, si venena malignitatis expuerint.

PL 2, 685A

しかし、聖なる御言葉が互いに食い違うことは決してない。悪い木は、接ぎ木されなければ良い実を結ぶことはなく(ルカ6)、良い木も、手入れされなければ悪い実を結ぶことになる。石もまた、アブラハムの信仰へと形づくられるならばアブラハムの子らとなり、蝮の子らも、悪意という毒を吐き出すならば悔い改めの実を結ぶのである。

De Anima 21.8

8

Haec erit vis divinae gratiae, potentior utique natura, habens in nobis subjacentem sibi liberam arbitrii potestatem, quod αυτεξουσιον dicitur; quae cum sit et ipsa naturalis atque mutabilis, quoquo vertitur, natura convertitur.

PL 2, 685A

これこそが神の恩寵の力であり、それは本性よりもいっそう強いものであって、我々のうちに、自らに服する自由な意志の力を持っている。これはギリシア語でアウテクスーシオン(自らの権に属する力)と呼ばれるものである。そしてこの力もまた、それ自体、本性によるものであり、変わりうるものであるがゆえに、それがどこへ向けられようとも、本性はそれに応じて転じるのである。

De Anima 21.9

9

Inesse autem nobis το αυτεξουσιον naturaliter, jam et Marcioni ostendimus et Hermogeni. Quid nunc, si et naturae conditio sic erit definienda, ut duplex determinetur, natorum et innatorum, factorum et infectorum?

PL 2, 685A

しかし、このアウテクスーシオンが本性によって我々のうちに内在していることは、我々がすでにマルキオンに対しても、ヘルモゲネスに対しても示したところである。さて、もし本性の境遇が、生まれたものと生まれざるもの、造られたものと造られざるものという二つに区別されるべきものとして定められねばならないとすれば、どうであろうか。

De Anima 21.10

10

Atque ita quod natum factumque constiterit, ejus natura capiet demutationem: et renasci enim poterit, et refici. Innatum autem et infectum immobile stabit.

PL 2, 685B

そしてそのようにして、生まれかつ造られたものであると認められるものは、その本性において変化を受け入れるであろう。実際、それは新たに生まれ直すこともでき、作り直されることもできるからである。しかし、生まれざるもの、造られざるものは、動かされることなく留まるであろう。

De Anima 21.11

11

Quod cum soli Deo competat, ut soli innato et infecto, et idcirco immortali et inconvertibili, absolutum est, caeterorum omnium natorum atque factorum convertibilem et demutabilem esse naturam; ut etsi trinitas animae adscribenda esset, ex mutatione accidentiae, non ex institutione naturae deputaretur.

PL 2, 685B

そしてこのことは、生まれず造られず、それゆえ不死にして転じえぬ唯一の方である神にのみ当てはまるのであるから、ほかのすべての生まれ造られたものの本性は転じうるものであり、変わりうるものである、ということは確定している。かくして、たとえ魂に三分説が帰されるべきであったとしても、それは本性の定めによってではなく、偶有的なものの変化によって帰されるべきなのである。